3. Jaarrekening gemeente Veenendaal 2022 - jaarstukken
Tekst van het document
JAARSTUKKEN 2022
Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE .............................................................................................................. 2 INLEIDING ............................................................................................................................ 4 SAMENVATTING.................................................................................................................. 6 DE CORONACRISIS (COVID-19) ....................................................................................... 12 JAARVERSLAG ................................................................................................................. 14 A. PROGRAMMAVERANTWOORDING ............................................................................. 15 PROGRAMMA 1: FYSIEKE LEEFOMGEVING .................................................................. 16 Thema I: Ruimtelijke ontwikkeling .................................................................................... 21 Thema II: Openbare ruimte .............................................................................................. 30 Thema III: Wijkgericht werken .......................................................................................... 37 PROGRAMMA 2: ECONOMIE, WERK EN ONTWIKKELING ............................................
46 Thema I: Economische ontwikkeling en werkgelegenheid ............................................... 48 Thema II: Recreatie en toerisme ...................................................................................... 60 PROGRAMMA 3: SOCIALE LEEFOMGEVING .................................................................. 67 Thema I: Inkomen ............................................................................................................ 80 Thema II: Sociaal domein - Participatie en re-integratie ................................................... 84 Thema III: Sociaal domein - WMO ................................................................................... 87 Thema IV: Sociaal domein - Jeugd .................................................................................. 97 Thema V: Onderwijs en ontwikkeling ............................................................................. 104 Thema VI: Sport............................................................................................................. 109 Thema VII: Cultuur ......................................................................................................... 111 Thema VIII: Welzijn ........................................................................................................
114 PROGRAMMA 4: BURGER EN BESTUUR ...................................................................... 121 Thema I: Dienstverlening (extern) .................................................................................. 123 Thema II: Burger en samenwerking ............................................................................... 125 Thema III: Veiligheid samenleving ................................................................................. 127 PROGRAMMA 5: ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN EN ONVOORZIEN .................... 135 Thema I: Treasury ......................................................................................................... 136 Thema II: OZB en belasting overige............................................................................... 136 Thema III: Uitkeringen gemeentefonds en algemeen ..................................................... 136 PROGRAMMA 6: BEDRIJFSVOERING ........................................................................... 140 Thema I: Dienstverlening (intern) ................................................................................... 143 Thema II: Security & informatiebeveiliging ..................................................................... 143 Thema III: Middelen .......................................................................................................
143 Thema IV: Advisering en detachering ............................................................................ 143 Thema V: Bedrijfsvoering algemeen .............................................................................. 143
2
B. PARAGRAFEN ............................................................................................................ 146 Paragraaf A. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................... 146 Paragraaf B. Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................... 152 Paragraaf C. Financiering .............................................................................................. 163 Paragraaf D. Bedrijfsvoering .......................................................................................... 167 Paragraaf E. Verbonden partijen .................................................................................... 170 Paragraaf F. Grondbeleid .............................................................................................. 189 Paragraaf G. Lokale heffingen ....................................................................................... 192 Paragraaf H. Openbaarheid van bestuur........................................................................ 200 JAARREKENING.............................................................................................................. 201 BURGERJAARVERSLAG ................................................................................................
269 BIJLAGEN ........................................................................................................................ 272 Bijlage 1: Specificatie van de resultaatbestemming 2022 ............................................... 272 Bijlage 2: Overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves ........... 277 Bijlage 3: Staat van reserves en voorzieningen.............................................................. 279 Bijlage 4: Overzicht van de verleende subsidies 2022 ................................................... 283 Bijlage 5: Verslag van de medebewindstaken ................................................................ 295 Bijlage 6: Overzicht reservemutaties afwijkend van de begroting ................................... 320
3
Inleiding Algemeen Voor u liggen de Jaarstukken 2022. Daarmee legt het college verantwoording af aan de raad over de uitvoering van het beleid en de financiële gevolgen daarvan in 2022. De basis voor deze Jaarstukken ligt in artikel 197 van de Gemeentewet. De uitwerking heeft plaatsgevonden met inachtneming van het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). De jaarstukken zijn het sluitstuk van de budgetcyclus van 2022. Op 4 november 2021 stelde de raad de Programmabegroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 vast. In drie bestuursrapportages is de raad geïnformeerd over de tussentijdse inhoudelijke en financiële ontwikkelingen. Deze rapportages zijn vastgesteld in de raadsvergaderingen van 23 juni, 13 oktober en 15 december 2022. De informatie die in deze jaarstukken is opgenomen, geeft een cijfermatig beeld van de situatie per 31 december 2022. In de teksten worden de ontwikkelingen gedurende het jaar toegelicht. In de financiële overzichten zijn de bedragen in de meeste gevallen opgenomen per duizend euro (€ 1.000,-). Hierdoor zijn er in enkele gevallen afrondingsverschillen ontstaan die leiden tot een geringe afwijking van € 1.000,-.
Kerngegevens gemeente Veenendaal per 1 januari
2022
Aantal inwoners
67.659
per leeftijdsgroep waarvan % 0 - 29 jaar
37
waarvan % 30 - 64 jaar
44
waarvan % 65 + jaar
19
Aantal woningen
36.811
eigendom waarvan % koop
73
waarvan % huur
27
type woning waarvan % eengezinswoning
66
waarvan % meergezinswoning
34
Cijfers zijn afkomstig uit de Basisregistratie Personen (BRP) en Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG)
Leeswijzer In deze Jaarstukken treft u allereerst een samenvatting aan. Vervolgens vindt u in een apart hoofdstuk de gevolgen van de coronacrisis in 2022 terug. Hierop volgt het Jaarverslag. Daarin worden per begrotingsprogramma de resultaten en de baten en lasten uiteengezet. Voor de verplichte indicatoren welke het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) voorschrijft nemen wij een directe link op naar het portaal 'Waar staat je gemeente'. Met behulp van deze link kunt u de vaste set aan indicatoren raadplegen. Een uitzondering hierop zijn de indicatoren voor het Programma 6 Bedrijfsvoering. Deze gegevens zijn te vinden in Programma 6 van deze Jaarstukken. Dashboard BBV - waarstaatjegemeente.nl
4
Verder worden in de paragrafen A tot en met H dwarsdoorsnedes op een aantal onderwerpen gepresenteerd. In paragraaf A zijn bovendien ook de (verplichte) financiële kengetallen volgens het BBV opgenomen. Vervolgens is de Jaarrekening aan de orde, met de balans per 31 december 2022, de samenvatting van de programmarekening, de grondslagen van de jaarrekening, de WNT en de SISA -verantwoording. Daarna is het Burgerjaarverslag 2022 opgenomen. Tenslotte volgt een aantal bijlagen: • • • • • •
Bijlage 1 geeft een specificatie van de resultaatbestemming 2022. Bijlage 2 betreft het overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves. Bijlage 3 geeft de staat van reserves en voorzieningen weer. Bijlage 4 is een overzicht van de in 2022 verleende subsidies. Bijlage 5 is het verslag van de medebewindstaken 2022. Bijlage 6 bevat een overzicht van reservemutaties afwijkend van de begroting.
5
Samenvatting Algemeen In de Jaarstukken 2022 legt het college verantwoording af aan de raad over de uitvoering van het beleid en de financiële gevolgen daarvan in 2022. In deze samenvatting worden de belangrijkste resultaten, afwijkingen, gevolgen en voorgestelde besluiten – op hoofdlijnen – toegelicht. Kort samengevat sluit de gemeente Veenendaal het jaar 2022 af met een gerealiseerd resultaat van € 9.052.000 voordelig, ten opzichte van de bij de 3e bestuursrapportage bijgestelde begroting 2022. De raad neemt op basis van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) een besluit over het bestemmen van het gerealiseerde resultaat. Hierna wordt dat verder toegelicht.
Financieel resultaat Jaarrekening 2022 (bedragen x € 1.000,-) Resultaat 2022
Lasten
Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten
223.352 241.391 18.039
Baten
Saldo
Mutaties in reserves
34.530
25.543
-8.987
Gerealiseerd resultaat
9.052
Saldo voorgestelde resultaatbestemmingen
5.164
Reeds bestemd in mei 2023 (Crisisherstelfonds)
585
Gerealiseerd resultaat na voorgestelde resultaatbestemming (excl. algemene reserve)
3.303
Uit de tabel blijkt dat het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten € 18.039.000 voordelig bedraagt. Na verwerking van de mutaties in de reserves bedraagt het gerealiseerd resultaat € 9.052.000 voordelig. Voorgesteld wordt om in totaal € 5.749.000 te bestemmen voor nog uit te voeren activiteiten in 2023 en volgende jaren. Daarna resteert een positief resultaat van € 3.303.000. Wij stellen de raad voor het positieve rekeningresultaat van € 3.303.000 te storten in de algemene reserve. Net als voorgaande jaren wordt het gerealiseerd resultaat nog nader geanalyseerd op eventuele structurele budgettaire effecten. Conform de afspraken worden die structurele effecten meegenomen bij de opstelling van de 1e bestuursrapportage 2023 en de Programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027.
Resultaat per programma (bedragen x € 1.000,-) Resultaat jaarrekening 2022
Begroting na wijziging
Realisatie
Verschillen
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten Baten Saldo
1. Fysieke leefomgeving
41.776
32.334
-9.443
42.247
39.288
-2.959
-471
6.954
2. Economie, Werk en Ontwikkeling
2.820
1.075
-1.745
2.177
1.035
-1.142
643
-40
603
3. Sociale Leefomgeving
116.313 35.032
-81.281 114.304 34.090
-80.214
2.009
-942
1.067
4. Burger en Bestuur
11.017
4.620
-6.397
9.665
5.652
-4.013
1.353
1.032
2.385
5. Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien
2.478
153.583 151.105
1.891
157.246 155.355
587
3.663
4.249
6. Bedrijfsvoering
52.840
3.187
-49.653
53.068
4.080
-48.988
-228
893
664
Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten
227.244 229.831
2.587
223.352 241.391 18.039
3.892
11.560 15.452
1. Fysieke leefomgeving
6.157
4.354
-1.804
12.182
4.538
-7.645
-6.025
184
-5.841
2. Economie, Werk en Ontwikkeling
641
1.387
746
1.176
1.387
211
-535
0
-535
3. Sociale Leefomgeving
1.342
1.817
475
1.428
2.466
1.038
-86
649
563
4. Burger en Bestuur
1.173
306
-868
1.697
306
-1.391
-524
0
-524
5. Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien
17.143
10.773
-6.370
17.208
10.773
-6.435
-65
1
-65
6. Bedrijfsvoering
838
6.074
5.236
838
6.074
5.236
0
0
0
Mutaties reserves
27.295
24.710
-2.585
34.530
25.543
-8.987
-7.235
833
-6.401
Gerealiseerd resultaat
254.539 254.541
257.882 266.934
9.052
-3.343 12.393 9.052
6
0
6.484
Gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten Het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten komt uit op € 18.039.000 voordelig. In de gewijzigde begroting 2022 werd een voordelig resultaat voorzien van € 2.587.000. Uiteindelijk zijn er voor € 3.892.000 lagere lasten gerealiseerd, en zijn er voor € 11.560.000 hogere baten gerealiseerd. Per saldo leidt dit tot een voordeel van € 15.452.000 op het saldo van baten en lasten. Mutaties reserves De inzet van reserves hebben per saldo voor een bedrag van € 8.987.000 een negatief effect op het gerealiseerde resultaat 2022. In de gewijzigde begroting werd dit effect nog geraamd op € 2.585.000 negatief. Uiteindelijk is er € 7.235.000 meer gestort in de reserves en € 833.000 meer onttrokken. Per saldo leidt dit tot een nadeel van € 6.401.000 voor de reservemutaties. Gerealiseerd resultaat Het gerealiseerd resultaat komt uit op € 9.052.000 voordelig. Enerzijds is er voor een bedrag van € 3.343.000 aan hogere lasten gerealiseerd, anderzijds zijn voor een bedrag van € 12.393.000 aan hogere baten gerealiseerd ten opzichte van het geraamde resultaat in de gewijzigde begroting.
Vergelijking met (prognose) bestuursrapportages (bedragen x € 1.000,-) In onderstaande tabel vindt u de gerealiseerde financiële ontwikkeling over 2022: Voor resultaatbestemming
Na resultaatbestemming
Programmabegroting 2022
1.191
0
1e bestuursrapportage 2022
2.427
2.509
2e bestuursrapportage 2022
2.369
2.846
3e bestuursrapportage 2022
7.755
772
Jaarstukken 2022
9.052
3.303
7
Toelichting verschillen ten opzichte van de 3e bestuursrapportage 2022 (bedragen x € 1.000,-) Taakveld
Afwijkingen V/N
Afval
1.754 V
Beheer overige gebouwen en gronden
58 V
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
38 N
Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)
954 V
Maatwerkdienstverlening 18-
49 V
Milieubeheer
378 V
Parkeerbelasting
339 N
Parkeren
307 V
Riolering
169 V
Ruimtelijke Ordening
98 N
Samenkracht en burgerparticipatie
124 V
Wonen en bouwen
3.133 V
Overige verschillen
32 V
Totaal programma Fysieke Leefomgeving
6.484
Economische ontwikkeling
510 V
Economische promotie
124 V
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
34 N
Overige verschillen
3V
Totaal programma Economie, Werk en Ontwikkeling
603
Arbeidsparticipatie
416 V
Geëscaleerde zorg 18-
5.107 V
Geëscaleerde zorg 18+
141 N
Maatwerkdienstverlening 18-
5.705 N
Maatwerkdienstverlening 18+
125 V
Maatwerk-voorzieningen (WMO)
208 V
Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
51 V
Onderwijshuisvesting
162 V
Samenkracht en burgerparticipatie
448 V
Volksgezondheid
227 N
Wijkteams
582 V
Overige verschillen
40 V
Totaal programma Sociale Leefomgeving
1.067
Bestuur
646 V
Burgerzaken
88 V
Crisisbeheersing en Brandweer
1.546 V
Openbare orde en Veiligheid
105 V
Totaal programma Burger en Bestuur
2.385
Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds
3.331 V
Belastingen Overig
94 V
Overige baten en lasten
1.560 V
OZB niet-woningen
46 V
OZB woningen
347 N
Treasury
433 N
Totaal programma Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien Overhead: bedrijfsvoering
4.250 664 V
Totaal programma Bedrijfsvoering
664
Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten
15.453
Reservemutaties
6.401 N
Gerealiseerd resultaat
9.052
V = voordeel; N = nadeel
8
Toelichting verschillen ten opzichte van de 3e bestuursrapportage 2022 Het gerealiseerd resultaat wijkt afgerond € 9,1 miljoen af van het geprognosticeerde saldo van lasten en baten zoals dit bij de 3e bestuursrapportage 2022 aan u is gepresenteerd. De afwijkingen zijn met name zichtbaar bij c.q. het gevolg van: 1. De afwijkingen die in de 3e bestuursrapportage 2022 reeds als ontwikkeling/risico gemeld zijn en waarvan de financiële effecten nu in de jaarrekening verwerkt zijn. Dit is onder meer het geval bij de voordelige afwijkingen op de onderdelen crisisbeheersing en brandweer (opvang Oekraïense ontheemden en crisisnoodopvang € 979.000), Wmo-budgetten € 960.000 en inburgering € 416.000. Op de jeugd budgetten zien we een nadelig resultaat van € 729.000. 2. De afwijkingen dienden zich aan na het opstellen van de 3e bestuursrapportage 2022. Dit effect is onder andere zichtbaar bij de taakvelden algemene uitkering, ad € 3.331.000, (o.a. decembercirculaire 2022), bestuur, ad € 646.000 (o.a. pensioenvoorziening voormalig wethouders) en het niet hoeven inzetten van de gereserveerde middelen voor de mogelijke corona-effecten welke zichtbaar is bij het taakveld overige baten & lasten. 3. Binnen het programma Fysieke leefomgeving zien we voordelige resultaten bij de taakvelden afval (€ 1.754.000), grondexploitaties (€ 954.000) en wonen en bouwen (€ 3.133.000).
Conform eerdere raadsbesluiten zijn deze resultaten verrekend met respectievelijk de egalisatiereserve afvalverwijdering en- verwerking, de risicoreserve grondexploitaties en bestemmingsreserve leefbaarheid verbreding Rondweg-oost. Voor de specifieke toelichtingen op bovengenoemde afwijkingen wordt verwezen naar de toelichtingen bij de diverse programma’s.
Reservemutaties Net als in de Jaarstukken 2021 worden de reservemutaties waar reeds een raadsbesluit aan ten grondslag ligt, niet meer afzonderlijk in het raadsvoorstel aan u voorgelegd. De betreffende mutaties zijn reeds in de administratie c.q. deze jaarstukken verwerkt. De reservemutaties, waarover uw raad in een eerder stadium nog geen besluit heeft genomen, worden zoals gebruikelijk wel via een afzonderlijk beslispunt in het raadsvoorstel aan u voorgelegd. In bijlage 6 vindt u het overzicht van de reservemutaties, welke afwijken van de begroting, maar die reeds op basis van eerdere besluitvorming verwerkt zijn in de Jaarstukken 2022.
Nog te bestemmen resultaat 2022 (bedragen x € 1.000,-) Hiervoor gaven we aan dat 2022 wordt afgesloten met een voordeel van € 9.052.000. Wij stellen als resultaatbestemming voor om een gedeelte van de middelen te storten in de bestemmingsreserve meerjarige middelen. Daarnaast wordt voorgesteld om een deel van de middelen die nog niet zijn uitgegeven in 2022 via de algemene reserve over te hevelen naar 2023. Bijlage 1 geeft een totaaloverzicht hiervan. Samengevat stellen wij de volgende resultaatbestemming voor:
Nog te bestemmen resultaat
Bedrag
Gerealiseerd resultaat 2022
9.052
Voorgestelde bestemmingen: 2a: Storting in de bestemmingsreserve meerjarige middelen in verband met overheveling van meerjarige middelen naar 2023 en volgende jaren (bijlage 2, onderdeel a) 2b: Storting in de algemene reserve wegens overheveling van diverse exploitatiebudgetten naar 2023 (bijlage 2, onderdeel b) Reeds bestemd in mei 2023 (Crisisherstelfonds)
863 4.301 585
Totaal voorgesteld resultaatbestemmingen
5.749
Gerealiseerd resultaat na resultaatbestemming (excl. algemene reserve)
3.303
9
Wij stellen de raad voor het positieve rekeningresultaat van € 3.303.000 te storten in de algemene reserve.
Stand van de algemene reserve (bedragen x € 1.000,-) De voorstellen voor de resultaatbestemming brengen mutaties van de algemene reserve met zich mee. Voorgesteld wordt onder meer de in 2022 over te hevelen budgetten opnieuw beschikbaar te stellen in 2023. Hierna bedraagt de stand van de algemene reserve € 34.931.000. Stand algemene reserve
Bedrag
Stand voor resultaatbestemming (31-12-2022)
31.628
Storting wegens overheveling van diverse exploitatiebudgetten naar 2023
4.301
Onttrekking in verband met het opnieuw beschikbaar stellen van diverse exploitatiebudgetten in 2023
-4.301
Storting restant resultaat
3.303
Stand na resultaatbestemming
34.931
Financiële positie Voor het beoordelen van de financiële positie ultimo 2022 zijn de volgende ontwikkelingen van belang: 1. 2. 3. 4.
Het financieel resultaat; Het weerstandsvermogen; De risico's; De financiële kengetallen.
Het financieel resultaat De jaarrekening sluit met een positief saldo van € 9.052.000. Hiervan wordt voorgesteld om € 5.749.000 over te hevelen naar 2023. Tevens wordt voorgesteld om het restant ad. € 3.303.000 te storten in de algemene reserve. Het weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen wordt met name bepaald door de hoogte van de algemene reserve. In een eerder stadium heeft de raad het minimumbedrag van de algemene reserve bepaald op € 16.500.000. De algemene reserve bedraagt per 31 december 2022 € 31.628.000 (exclusief resultaatbestemming). In de jaarrekening 2021 bedroeg de hoogte van de algemene reserve € 20.082.000. Ten opzichte van de jaarrekening 2021 is sprake van een stijging met € 11.546.000. Deze stijging is voornamelijk het gevolg van de positieve saldi van de programmabegroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 (€ 1,2 miljoen), het resultaat van de jaarstukken 2021 (€ 3,7 miljoen) en het resultaat van de drie bestuursrapportages (€ 6 miljoen). De risico's De risico's zijn in 2022 door de vele onzekerheden (oorlog in Oekraïne, prijsstijgingen, krapte op de arbeidsmarkt) toegenomen ten opzichte van 2021. Op basis van de risicoanalyse is een buffer van € 17,8 miljoen nodig. De financiële kengetallen Hieronder vindt u de belangrijkste financiële kengetallen. Rekening 2021
Begroting 2022
Rekening 2022
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
57%
78%
56%
Solvabiliteitsratio
30%
25%
34%
Structurele exploitatieruimte
-0,20%
2%
2,4%
10
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen (ontwikkelingen van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen) is ten opzichte van 2021 iets verbeterd naar 56%. In de begroting van 2022 was rekening gehouden met een stijging van dit kengetal naar 78%. In de begroting was rekening gehouden met de uitvoering van het volledige investeringsprogramma voor 2022. In deze jaarstukken valt op te maken dat de investeringen voor een aanzienlijk deel doorlopen in 2023. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio (verhouding tussen het eigen vermogen en balanstotaal) is ten opzichte van 2021 gestegen van 30% naar 34% in 2022. In de begroting van 2022 was een daling van deze ratio voorzien naar 25%. De positieve resultaten vanuit de P&C documenten in 2022 en de ontwikkeling van de schuldenlast zijn de oorzaken van de stijging van de ratio in plaats van een daling. Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte (de structurele ruimte om structurele lasten op te kunnen vangen) is ten opzichte van 2021 gestegen van -0,2% naar 2,4%. In de begroting 2022 is uitgegaan van een percentage van 2% waarmee de inschatting bij de begroting in werkelijkheid gerealiseerd is. Beoordeling financiële positie De financiële positie is ten opzichte van 2021 en de begroting 2022 verbeterd.
De jaarrekening sluit af met een positief resultaat, het weerstandsvermogen is toegenomen, de risico's zijn ook toegenomen maar worden in ruime mate afgedekt door beschikbare buffers. Ook de financiële kengetalen laten een positieve ontwikkeling zien. Gezien alle onzekerheden waar we momenteel mee te maken hebben en de financiële prognose voor de komende jaren, zal deze financiële positie de komende jaren onder druk staan. We zullen deze positie nauwlettend volgen en u via de P&C documenten informeren en adviseren over de ontwikkelingen.
11
De coronacrisis (COVID-19) Algemeen In 2022 werden de coronamaatregelen langzaam versoepeld na een harde lockdown. Uiteindelijk vervielen de laatste fysieke maatregelen, zoals het dragen van een mondkapje in het OV, in maart 2022. Medio 2022 werd nog wel rekening gehouden met een ‘najaarsgolf’. Ondanks dat in het najaar van 2022 sprake was van een toename van het aantal mensen dat besmet raakte met het coronavirus, waren extra maatregelen niet meer nodig. Recent zijn ook het (zelf-)test en isolatieadvies vervallen en wordt Covid-19 als een griepachtige infectieziekte gezien.
Coronaherstelfonds In 2022 is uitvoering gegeven aan het Coronaherstelfonds. Doel van dit fonds was om de nadelige maatschappelijke effecten als gevolg van de corona-lockdown te verminderen en een snelle herstart en herstel van de Veenendaalse samenleving mogelijk te maken. Dit gebeurde door het faciliteren van onder meer extra impulsen met het oog op cohesie en ontmoeting in de wijken, activiteiten gericht op kwetsbaarheid van specifieke doelgroepen of leeftijden en/of het op gang brengen van sportieve, culturele of economische activiteiten. Het Coronaherstelfonds heeft geleid tot totaal 50 initiatieven en aanvragen, waar het fonds aan heeft bijgedragen. Opvallend is dat de initiatieven een grote variëteit aan werkvormen kenden en zich richtten op uiteenlopende leeftijdsgroepen en (kwetsbare) doelgroepen in de samenleving. Zo was er bijvoorbeeld sprake van huiswerkbegeleiding, buitenspeeldagen voor kinderen, skateactiviteiten voor jongeren en sportactiviteiten voor ouderen, een kerstmarkt, kindermiddagen, kunstprojecten, stadswandelingen, activiteiten in de natuur (moestuinen), maar ook herstel van verbindingen tussen het bedrijfsleven en het maatschappelijk middenveld. Activiteiten waar de initiatiefnemers uitgedaagd werden tot het maken van verbindingen en crossovers met andere velden.
Soms was er sprake van eenmalige acties, die op dat moment een functie hadden in het verbinden van inwoners; in andere situaties hadden de activiteiten een aanjaageffect. De grote diversiteit heeft de veerkracht laten zien van een participatieve samenleving, die Veenendaal rijk is en dat in een tijdsfase waar inwoners behoefte hadden aan nieuwe ontmoetingen en perspectief. Voor de regeling is in 2 tranches in totaal € 400.000 beschikbaar gesteld (€ 100.000 in 2021 en € 300.000 in 2022). Na de verwerking van alle initiatieven resteert eind 2022 een bedrag van afgerond € 8.000. De definitieve uitgaven kunnen nog enigszins aangepast worden als gevolg van de verantwoordingen van de subsidies in 2023, die aanleiding kunnen geven tot terugvordering van verstrekte middelen. Daarnaast is er in 2022 € 75.000 begroot voor de projectkosten van de regeling. Deze middelen zijn in 2022 eveneens ingezet en maken onderdeel uit van de verantwoording binnen het Programma Bedrijfsvoering. Stelpost Coronagelden Met uw raad is afgesproken dat de rijksvergoeding voor de maatregelen vanwege Covid-19 specifiek voor dit doel beschikbaar blijven en dat hiervoor de ‘stelpost Coronagelden’ in het leven is geroepen. De ontwikkeling van deze stelpost in 2022 vindt u in onderstaand overzicht:
12
Programma
Stelpost Corona 2021
Bij: toevoegingen rijksvergoeding 2022
Af: onttrekkingen inkomsten 2022
Af: onttrekkingen uitgaven 2022
€-
1 Fysieke Leefomgeving € -100.000
2 Economie, Werk en Ontwikkeling 3 Sociale Leefomgeving
€ -15.000
€ -115.000
€ -456.600
€ -456.600 €-
4 Burger en Bestuur 5 Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien
€ 1.281.000
€ 1.287.000
€ 1.281.000
€ 1.287.000
€ 2.568.000
€-
6 Bedrijfsvoering Eindtotaal
Saldo 2022
€ -100.000
€ -471.600
€ 1.996.400
Uit het overzicht blijkt dat eind 2022 nog een bedrag op de ‘stelpost coronagelden’ resteert van afgerond € 1.996.000. Ten opzichte van de mutaties zoals deze gemeld zijn in de bestuursrapportages zijn in deze Jaarstukken alleen nog de extra middelen vanuit de decembercirculaire 2022 verwerkt. Het gaat dan concreet om de compensatie van de inkomstenderving over 2021 (€ 821.000) en de vergoeding voor de meerkosten Jeugd en Wmo vanwege de Covid-19 (per saldo € 79.000). Voor de meerkosten van de zorg, ad. € 79.000,-, wordt voorgesteld om deze via resultaatbestelling over te hevelen naar 2023. Het college heeft in een afzonderlijk voorstel aan u voorgelegd om € 585.000,- van het restant beschikbaar te stellen voor het crisisherstelfonds. Dit voorstel wordt in uw vergadering van mei 2023 behandeld. Afhankelijk van de besluitvorming over dit voorstel zal de bestemming van het resultaat van de jaarstukken kunnen wijzigen. Een eventuele wijziging zal via een addendum op dit voorstel voorafgaand aan de behandeling van de jaarstukken in de raad van juni aan u worden voorgelegd. Wij kiezen ervoor om het restant van de stelpost Coronagelden ad. € 1.332.000,- vrij te laten vallen in het resultaat van deze jaarrekening en daarmee toe te voegen aan de algemene reserve.
Dit vanwege het feit dat er bij het opstellen van de jaarstukken geen concrete aanwijzingen zijn dat het resterende budget nog voor corona gerelateerde ontwikkelingen moet worden ingezet.
13
Jaarverslag
14
A. Programmaverantwoording
15
Programma 1: Fysieke leefomgeving Visie We zetten ons in voor een gezonde, duurzame en veilige leefomgeving waar onze inwoners en bedrijven zich prettig en medeverantwoordelijk voor voelen. De gemeente wil groeien en bloeien en in 2050 een duurzame gemeente zijn. Opgave Groei & Bloei Veenendaal staat voor een breed scala aan opgaven die allemaal ruimte vragen. De ruimte binnen onze gemeentegrens is beperkt. Veenendaal heeft een woningbehoefte van 11.000 woningen tot 2040. In 2022 is het gelukt om extra ruimte voor toekomstige woningbouw te creëren in de projecten Ambacht en Tuinstraat. Omdat de ruimtevraag groter is dan de gemeente is de samenwerking met de regio Foodvalley in 2022 geïntensiveerd. Concreet is de Verstedelijkingsstrategie Arnhem-Nijmegen-Foodvalley uitgewerkt met daarbij het uitgangspunt “Meer stad, Meer landschap”. Voor Veenendaal komt hieruit een grootschalige inbreidingslocatie voort genaamd “Spoorzone”. Daarnaast zijn regionaal en landelijk afspraken gemaakt over noodzakelijke investeringen in bereikbaarheid. De Groei en Bloei van Veenendaal is een duurzame ontwikkeling van de stad. Vanuit de goede balans tussen wonen, werken en de kwaliteit van de leefomgeving is in 2022 onder andere gewerkt aan de woonvisie, bedrijventerreinenvisie en de implementatie van duurzaamheidsambities rond energie, klimaat en circulariteit.
Ook heeft Veenendaal in 2022 meegetekend met het pact “Groen Groeit Mee” in de provincie Utrecht. Opgave Duurzaam Veenendaal Naast de duurzame ontwikkeling van de stad ligt er de belangrijke taak om de transitie naar een volledig circulaire samenleving vorm te geven. Als overheid willen we het voorbeeld zijn en stimuleren om, in samenwerking met andere partijen, slimmer met grondstoffen om te gaan. De ontwikkelingen in 2022 hebben ons duidelijk gemaakt dat ook de schaarste op de markt van ons vraagt om stevig in te zetten op een reductie van onze energiebehoefte, de beschikbaarheid van hernieuwbare energie en het sluiten van de kringloop voor onze grondstoffen. Voor een belangrijk onderdeel van deze ambitie, het terugdringen van de CO2-uitstoot zijn we in 2022 voortvarend aan de slag gegaan met de uitvoering van het programmaplan ENV en o.a. in een tweetal wijken gestart met de voorbereidingen om de wijken op termijn aardgas vrij te maken. Hebben we stappen gezet met de circulaire toepassing van producten in een aantal grotere bouwkundige en civieltechnische projecten en verschuift onze afvalinzameling voorzichtig naar een inzameling van grondstoffen.
Voor de onderdelen Klimaatadaptatie en circulariteit moeten nog grote stappen worden gezet om de ambities te halen, maar zijn belangrijke besluiten genomen om in 2023 aan de slag te kunnen gaan met circulariteit en de klimaatbestendige leefomgeving. Omgevingswet In 2022 was gedurende het hele jaar veel onduidelijkheid over de invoeringsdatum van de Omgevingswet. Die is in 2022 tweemaal aangepast: van 1 juli 2022 werd het 1 januari 2023, in oktober is besloten dat 1 januari 2023 werd verschoven naar 1 juli 2023. Recent heeft de minister aangegeven dat de nieuwe invoeringsdatum voor de Omgevingswet zal worden gesteld op 1 januari 2024. Desalniettemin heeft Veenendaal in 2022 de benodigde voorbereidingen getroffen, om in 2024 de fysieke leefomgeving te benaderen binnen de kaders van de Omgevingswet. Dit had hoofdzakelijk betrekking op het opstellen van Omgevingsplan deel I, aanpassen van processen, opstellen van juridische en toepasbare regels en het opleiden van personeel.
16
Thema's De visie van het Programma Fysieke leefomgeving komt tot uiting in drie thema’s: I. Ruimtelijke ontwikkeling II. Openbare ruimte III. Wijkgericht werken Thema I – Ruimtelijke ontwikkeling Herstructurering Franse Gat In 2022 zijn we begonnen met de uitvoering van de gebiedsvisie voor het Franse Gat met de sloop van de eerste 20 woningen aan de Mr. Heemskerkstraat. In april 2023 wordt begonnen met de bouw van deze eerste 20 woningen. Gelijktijdig zijn we met Veenvesters bezig met de voorbereiding van deelgebied 2. Daarnaast gaan we samen met Veenvesters starten met het stedenbouwkundig plan voor deelgebied 3. Bodemtaken Onder de Omgevingswet, geplande ingangsdatum 1-januari-2024, wordt de gemeente bevoegd gezag voor de vaste bodem. Hierbij is de overdracht van bodemtaken van de Provincie naar de Gemeenten een belangrijke wijziging waarbij het gehele bodembeleid wordt overgedragen aan de gemeenten, inclusief bodemkwaliteitsbeleid en bijbehorende VTH-taken (exclusief lopende WBB-locaties). In de afstemming met Provincie en overige (ODRU)gemeenten zijn voor de realisatie van een beleidsneutrale overgang grote stappen gemaakt. Bijvoorbeeld het Omgevingswet-robuust maken van de geactualiseerde Nota Bodembeheer met bijbehorende bodemkwaliteitskaarten werkgebied ODRU en de kaart bodemkwaliteit PFAS (nieuwe stoffen).
Voor Veenendaal zijn de ontwikkelingen rond de drinkwaterwinning, de boringvrije zone en de organisatie van de ondergrond belangrijke thema’s waarbij de gemeente na invoering Omgevingswet taken krijgt toebedeeld. In samenwerking met het Waterschap, Provincie en Vitens zijn de ontwikkelingen op dit thema van belang voor de ontwikkelingsmogelijkheden met het oog op tal van functies als warmte-opslag, energiewinning (geothermie) en de ontwikkelingen rond klimaatadaptatie en de landelijke ontwikkelingen rond het beleidsvoornemen water-en-bodem-sturend. Voorts heeft de begeleiding van enkele belangrijke projecten zijn beslag gekregen. Met name kunnen worden genoemd de bedrijfsbeëindiging van Trivium (Rozenstraat 19) inclusief de voorbereiding tot de herinrichting en voorbereiding woningbouw, alsmede de realisatie en afronding van de sanering van de beide stortplaatsen bij de Blauwe Hel. WWZ-regie (Wonen, Welzijn en Zorg) De vergrijzing, extramuralisering/ambulatisering van zorg en (mede) daarmee het scheiden van wonen en zorg, heeft grote gevolgen voor de woningvoorraad en de ruimtelijke en sociale inrichting van de samenleving. In combinatie met andere maatschappelijke ontwikkelingen zorgt het tekort aan (met name) betaalbare wooneenheden ervoor dat steeds meer inwoners tot een kwetsbare doelgroep met een (urgente) huisvestings- en/of ondersteuningsvraag behoren.
In 2022 heeft het Rijk met de programma’s uit de Nationale Woon- en Bouwagenda en het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen een grote stap gezet vanuit volkshuisvesting en zorg naar meer (hernieuwde) regie ten aanzien van wonen, welzijn en zorg. Net als andere gemeenten vervult de gemeente Veenendaal hierin een belangrijke rol. De gemeente heeft een (in toenemende mate) belangrijke regisserende functie wat betreft de huisvesting, ondersteuning en zorg voor aandachtsgroepen. Afgelopen jaar vertaalde zich dit in het vaststellen van de woonvisie 2022-2025, waar een woonzorganalyse, -visie en toetsingskader voor nieuwe woonzorginitiatieven onderdeel vanuit maken. Deze visie is in nauw overleg met de maatschappelijke partners opgesteld. Met de woningcorporatie(s) zijn prestatieafspraken gemaakt en met de betrokken zorg- en welzijnspartijen samenwerkingsafspraken. Nieuwe woonzorginitiatieven worden getoetst aan de hand van
17
het toetsingskader; evenals dat diverse zorgaanbieders zijn geadviseerd wat betreft hun plannen om nieuwe woonzorgconcepten in Veenendaal te realiseren. In 2022 heeft de Woningwet de woonvisie verplicht gesteld. Bewustwording betreft een belangrijk aandachtspunt naast regievoering en verbinding. Veenendaal heeft hierin afgelopen jaar een (regionale) voortrekkersrol vervuld, door o.a. aansluiting te zoeken bij de Taskforce Wonen & Zorg en uitvoering te geven aan de themalijn wonen en zorg uit het Actieprogramma Wonen van de regio Foodvalley. Ook zijn er in diverse wijken bijeenkomsten georganiseerd voor senioren om hen te informeren. Wet kwaliteitsborging voor het bouwen De inwerkingtreding van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) is gekoppeld aan de Omgevingswet. Naar verwachting treden beide wetten op 1 januari 2024 in werking. De Wkb treedt gefaseerd in werking, te beginnen met tranche 1. Deze tranche betreft de grondgebonden woningen en kleine bedrijfshallen. Uitgangspunt van de Wkb is dat zowel het technische aspect van de vergunningverlening als het toezicht hierop door de initiatiefnemer wordt ondergebracht bij private kwaliteitsborgers. Omdat de Wkb aanvankelijk eerder in werking zou treden, zijn de financiële gevolgen van tranche 1 van de Wkb al structureel verwerkt in de begroting.
In 2022 hebben wij geïnventariseerd hoe de werkprocessen moeten worden aangepast en is ons vergunningenregistratiepakket voorbereid op de Wkb. Thema II – Openbare Ruimte Integrale aanpak in de Fysieke leefomgeving Om de doelen van de opgave Groei en Bloei en Duurzaam Veenendaal, in samenhang met de overige activiteiten in de fysieke leefomgeving, te kunnen realiseren is een integrale aanpak nodig. Deze noodzaak wordt nog eens benadrukt door de grote opgave die warmteen energietransitie van de gemeente vraagt. Om dit te bereiken is een integrale aanpak nodig. Enerzijds om te zorgen dat de schaarse ruimte zo efficiënt en doelmatig mogelijk wordt benut. Anderzijds om met de inzet van de beperkte financiële middelen toch onze doelstelling te kunnen halen. Dit vindt plaats door via een wijk- of buurtscan op te halen wat er speelt in de wijk of buurt. Dit wordt gekoppeld aan de uitvoeringsplannen voor het beheer van de openbare ruimte en de uitvoeringsplannen voor implementatie van de warmtevisie. Dit wordt samen met de wijk uitgewerkt in een Wijk of buurtontwikkelplan en voorzien van een financieringsplan en wordt vervolgens integraal wijk voor wijk opgepakt. In 2022 zijn voorbereidingen getroffen om deze werkwijze te introduceren. In november heeft uw raad ingestemd met het openstellen van een vacature coördinator OPOR.
Deze coördinator gaat een essentiële rol vervullen in het uitwerken van bovenstaande aanpak. In 2023 worden de eerste resultaten verwacht. Van groei naar 'groei en beheer' Voor het beheer van de openbare ruimte staan we aan de vooravond van grootschalige en langdurige vervangingsinvesteringen. Veenendaal is straat voor straat gebouwd uit de incidentele opbrengsten van de ontwikkelingen en bouwgrondexploitatie in de periode 1960 tot nu. Veenendaal zal nu straat voor straat vernieuwd moeten worden uit eigen middelen. In 2022 zijn diverse projecten uitgevoerd. Dit is uitgewerkt in Paragraaf B Kapitaalgoederen. Mobiliteit Landelijk en Europees is een doelstelling vastgesteld om het aantal dodelijke verkeersslachtoffers tot nul terug te brengen. Hiervoor is in Nederland het strategisch plan verkeersveiligheid (SPV) vastgesteld. Met als doel om de hiervoor noodzakelijke maatregelen te versnellen is vanuit het ministerie van Infrastructuur en Milieu een impulsregeling verkeersveiligheid opgesteld. In 2022 is in een groot deel van Veenendaal-West ten zuiden van de spoorlijn een 30 km/uur-zone ingevoerd. Daarnaast zijn door heel Veenendaal snelheidsremmende maatregelen aangelegd. Ook is onderzoek uitgevoerd naar de (potentiële) oorzaak van 18
verkeersongevallen. Dit om met reconstructies in de toekomst en bij nieuwbouw gelijk potentiële onveilige locaties te voorkomen Wij bereiden ons daarnaast voor op de mogelijkheden van zelfrijdend vervoer. Het Rijk heeft hiervoor een wettelijk verplicht pakket aan maatregelen (verzameling data) opgesteld, de zogeheten Data Top-15. In 2022 zijn diverse onderdelen van deze opgave in de Verkeersdesk van de Regio Foodvalley ingevoerd. Ook zijn de eerste regionale stappen gezet om deze data actueel te houden. Fietsparkeren-centrum In zowel de Omgevingsvisie als het Programmaplan Vitale Binnenstad is de ambitie opgenomen om ons centrum te vergroenen en meer ruimte voor verblijf en ontmoeting te realiseren. Dit betekent dat er op termijn minder verharding zal zijn en dit heeft gevolgen voor huidige functies en gebruik zoals het parkeren van de fiets. In 2022 is daarom een nieuwe inpandige fietsenstalling in Brouwerspoort gerealiseerd en zijn verschillende kleine ingrepen uitgevoerd om het fietsparkeren in betere banen te leiden. Herinrichting Duivenweide en Kerkewijk De raad heeft de gebiedsvisie Duivenweide en Kerkewijk vastgesteld. De nieuwe Duivenweide moet een groene en aantrekkelijke verblijfsplek voor bewoners en bezoekers van de binnenstad worden, met volop mogelijkheden om te ontmoeten en te beleven. In 2022 zijn twee concepten met een inrichtingsplan uitgewerkt.
In juli 2022 is er lopende het onderzoek voor de nieuwbouw van theater de Lampegiet besloten om de voorbereidende activiteiten rondom de Duivenweide on hold te zetten. Beide opgaven hebben een groot raakvlak met elkaar en kunnen niet afzonderlijk van elkaar gezien worden. Bewegen en Sporten in de openbare ruimte Vanuit de Omgevingsvisie en vanuit de samenleving is er behoefte aan aanpassingen in de openbare ruimte om de verschuiving van sporten in verenigingsverband naar sporten in de openbare ruimte te faciliteren. Deels zal dit via het openstellen van sportparken gebeuren en deels in de openbare ruimte en bij IKC's. In het Omgevingsprogramma Openbare Ruimte 2022-2025 (OPOR) zijn de ambities uitgewerkt in het zogenaamde BOSS-principe (Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten). Het BOSS-beleid is gericht op alle leeftijden (ook jongeren en ouderen) en op inclusiviteit (ook minder validen). Dit betekent dat veel bestaande speellocaties, die met name ingericht zijn voor (kleine) kinderen, omgevormd worden naar BOSS-locaties. Er ontstaat op termijn een heel netwerk van verschillende type BOSS-plekken voor verschillende doelgroepen. Hierbij wordt buurtgericht gewerkt, waarbij iedere woonbuurt om de 7 jaar aan de beurt komt. De BOSS-locaties worden vervolgens geüpdatet op basis van de veranderende leeftijdsopbouw van een buurt.
Bij het opstellen van de buurtplanning is prioriteit gegeven aan buurten met een grote vervangingsopgave van bestaande speelobjecten. In 2022 is gestart met de implementatie van het nieuwe BOSS-beleid. Het uitvoeringsplan BOSS is afgerond en er is een buurtplanning op locatieniveau inclusief budgetten per locatie tot 2030 opgesteld. Daarnaast is er geadviseerd over nieuwe BOSS plekken in nieuwbouw en bij gebiedsontwikkelingen. Zie verder paragraaf B Kapitaalgoederen . Klimaatadaptatie en vergroenen Veenendaal timmert aan de weg als het gaat om klimaatadaptatie. Binnen en buiten de gemeente is men steeds meer bewust van de effecten van klimaatverandering en van het feit dat men er zelf iets aan kan doen. Het gaat om maatregelen tegen overlast of gevaar door water, droogte, hitte en overstroming. Voor een belangrijk deel zijn de maatregelen uitgewerkt in het vastgestelde OPOR. In het OPOR wordt tevens aandacht besteed aan de bekostiging van de verschillende maatregelen, de samenwerking met andere partijen en het stimuleren van inwoners, bedrijven en scholen om ook op privaat terrein te werken aan klimaatadaptie. In 2022 is het puntensysteem Omgevingswet in werking getreden. Het puntensysteem moet onder andere leiden tot meer groen en klimaat adaptieve maatregelen. 19
Bij grote reconstructieprojecten in de openbare ruimte is meer groen teruggebracht dan er voorheen was, circa 3.300 m2 nieuwe groenaanleg en groenrenovatie. Ook zijn er meer bomen aangeplant. Er zijn diverse investeringen in het bomenbestand gedaan om onder andere de gevolgen van hittestress tegen te gaan. Denk bij investeringen aan het vervangen van zieke bomen (essentaksterfte) door een rijke variatie aan boomsoorten. Daarnaast is gestart met een groot herplant project van bijna 300 bomen. Ook is fors geïnvesteerd in goede groeiplaatsen voor bomen, zodat de nieuwe bomen oud en groot kunnen worden. Daarnaast zijn nieuwe groeiplaatsverbeteringsmethoden toegepast bij grote bomen met verminderde vitaliteit of problemen met wortelopdruk. Met innovatieve methoden worden problemen opgelost en de levensduur van de bomen significant vergroot. Bij nieuwe projecten zijn Boom Effect Analyses en verplantonderzoeken uitgevoerd, met als doel bestaande bomen te behouden. Bij diverse grote reconstructieprojecten is het hemelwater afgekoppeld van het gemengde riool. Hierbij wordt een regenwaterriool aangelegd en waar mogelijk ook ondergrondse of bovengrondse waterberging. Om wateroverlast te voorkomen is in een aantal straten het regenwaterriool fors vergroot.
Aanvullend op de maatregelen in openbaar terrein wordt bij inbreidingsplannen vereist dat het regenwater binnen de plangebieden eerst lokaal op eigen terrein wordt opgevangen, vastgehouden en verwerkt, voordat eventueel overtollige neerslag naar onze regenwaterriolen afvoert. Dit helpt verdroging van de bodem tegen te gaan, en tegelijkertijd verkleint het de piekafvoer naar de regenwaterriolen en het oppervlaktewatersysteem als het hevig regent. Ook inwoners zijn actief gestimuleerd een bijdrage te leveren aan klimaatadaptatie en vergroenen. De gemeente steunt het project Heuvelrugtuinen: Heuvelrugtuinen - Natuur en Milieufederatie Utrecht (nmu.nl). Vanuit dit project zijn verschillende workshops georganiseerd voor bewoners over het afkoppelen van regenwater en het vergoenen van de tuin. Ook heeft Veenendaal meegedaan aan het NK Tegel Wippen: NK Tegelwippen (nktegelwippen.nl). Veenendaal Schoon De activiteiten rondom 'Veenendaal schoon' zijn voortgezet, zoals opgenomen in het Beleidsplan huishoudelijk afval 2022-2025 (vastgesteld 16 september 2021). Financiering van Veenendaal Schoon vindt plaats vanuit de afvalstoffenheffing (capaciteit) plus een beheerbudget vanuit het OPOR voor de zakgeldprojecten en uitvoeringskosten. Veenendaal Schoon maakt onderdeel uit van het Zwerfvuilplan 2022, dat is uitgevoerd.
Thema III - Wijkgericht werken Participatie en initiatieven Het wijkmanagement heeft in 2022 gefaciliteerd en begeleid bij diverse bewonersinitiatieven en trajecten met inwoners. Aansprekende voorbeelden hiervan zijn onder andere de discussie over verkeerssnelheid in de Veenderij, de participatie rondom kunst in de Veenderij, inspanningen rondom de buitenruimte in onder meer het Schrijverspark. Vaker betreffen inwonersinitiatieven echter kleinere minder zichtbare initiatieven, zoals een drempel of een bloembak. Ook zijn we gestart met de publiciteitscampagne om inwoners te stimuleren zelf zorg te dragen voor het beheer en onderhoud van een klein stukje van de Veenendaalse openbare ruimte. Daarnaast is sprake van participatie in projecten van de gemeente, bijvoorbeeld bij reconstructies in de openbare ruimte of bij de realisatie van nieuwe projecten. Inwoners praten hierdoor mee over de inrichting van hun eigen leefomgeving. Medio 2022 is een participatiespecialist aangesteld die zich in brede zin bezighoudt met het thema participatie in Veenendaal.
20
Thema I: Ruimtelijke ontwikkeling Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.a. Goede afweging van de invulling van de ruimtelijke omgeving waarbij we proactief een gezonde duurzame en veilige leefomgeving bevorderen.
Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.a.1. Integrale afweging tussen alle onderwerpen die ruimte vragen waarbij een zorgvuldige afweging van de belangen plaatsvindt. Inhoud (indicator)
Inhoud (toelichting) Bij ruimtelijke ontwikkelingen zijn alle relevante beleidsterreinen integraal betrokken. Daarnaast heeft burgerparticipatie plaatsgevonden, om op die wijze te komen tot een zorgvuldige afweging. I.a.2. Kosten voor ruimtelijke investeringen en eigen plankosten aan derden doorberekenen. Inhoud (indicator)
Inhoud (toelichting) Voor kleine ontwikkelingen die niet als project worden aangemerkt worden exploitatieovereenkomsten opgesteld. In deze overeenkomsten worden de ambtelijke kosten maar ook de bovenwijkse bijdrage opgenomen en doorberekend aan initiatiefnemer. Bovenwijkse bijdragen worden bij nieuwe ontwikkelingen opgelegd om te kunnen voorzien in bovenwijkse aanpassingen waar nieuwe ontwikkelingen ook profijt van hebben. I.a.3. Goede beheersing van actieve, gemeentelijke grondexploitaties. Inhoud (indicator)
Inhoud (toelichting) De grondexploitaties zijn in het eerste kwartaal van 2022 herzien. Hierop heeft accountantscontrole plaatsgevonden. Hieruit blijkt dat de gemeentelijke grondexploitaties goed beheerst worden. I.a.4. Actueel ruimtelijk beleid voortzetten en uitvoeren. Inhoud (indicator)
Inhoud (toelichting) Nieuwe ruimtelijke initiatieven worden getoetst aan het ruimtelijk beleid. Verzoeken die niet passen binnen de geldende regels moeten in ieder geval voldoen aan de pijlers van de
21
Omgevingsvisie: gezond, duurzaam en veilig. Het puntensysteem voor nieuwe ontwikkelingen borgt de pijlers van de Omgevingsvisie. I.a.5. Als voorbereiding op de invoering van de Omgevingswet stellen we het omgevingsplan deel 1 in ontwerp vast. Inhoud (indicator)
Inhoud (toelichting) De raad heeft op 7 maart 2022 het omgevingsplan deel 1 vastgesteld.
Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.b. Voldoende aanbod van het juiste type woningen afgestemd op de vraag naar wonen.
Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.b.1. De komende jaren met name op inbreidingslocaties de juiste typen woningen neer te zetten. Inhoud (indicator)
Inhoud (toelichting) In Veenendaal zijn de komende jaren nog enkele inbreidingmogelijkheden voor woningbouw. We willen daar de woningtypen realiseren die we nog niet (voldoende) in onze bestaande woningvoorraad beschikbaar hebben, maar waar wel behoefte aan is. Daarbij houden we rekening met de woonwensen vanuit de vergrijzing. Senioren vragen om een levensloopbestendige of zorggeschikte woning nabij voorzieningen met een voldoende grote buitenruimte. Dit uitgangspunt is daarom voor nieuwe bouwplannen vastgelegd in de Woonvisie. Door vooral voor deze doelgroep de juiste woningen toe te voegen creëren we doorstroming op de lokale woningmarkt. Dergelijke woningen worden momenteel gebouwd langs de rondweg-oost en worden gerealiseerd in gebiedsontwikkeling Het Ambacht. I.b.2. Anticiperen op demografische en economische ontwikkelingen door het nieuwe woonbeleid in de Omgevingswet. In het woonbeleid wordt vastgelegd welke typen woningen er toegevoegd worden als de kans zich voordoet. Inhoud (indicator)
Inhoud (toelichting) In de Omgevingsvisie van Veenendaal is vastgelegd welke uitgangspunten we op het gebied van Wonen hebben. Gezien de wettelijke verplichting een Woonvisie te hebben is de Woonvisie 2022-2025 vastgesteld. De Woonvisie geldt tevens als uitvoeringsprogramma wonen in het kader van de reeds vastgestelde Omgevingsvisie. Beschreven wordt voor welke doelgroepen we vooral willen bouwen, wat voor woningen dat moeten worden, aan wie we ze willen toewijzen en welke prijsstelling daarbij hoort. Om deze punten op te kunnen leggen aan de woningmarkt worden ze nu vastgelegd in Verordeningen, overeenkomsten of bestemmingsplannen.
22
Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.c. Het cultuurhistorisch erfgoed van Veenendaal draagt bij aan de identiteit van de stad.
Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.c.1. Het cultuurhistorisch erfgoed wat er is behouden door subsidie voor onderhoud te verstrekken. Inhoud (indicator)
Inhoud (toelichting) Er zijn dit jaar twee subsidies voorlopig toegekend. Nadat de werkzaamheden zijn uitgevoerd, kan een definitief besluit hierover worden genomen. Er is één definitieve subsidie verstrekt dit jaar. Ondanks de inspanningen om de mogelijkheid tot subsidie bij de inwoners onder de aandacht te brengen zien we dat er relatief weinig verzoeken worden ingediend. In 2023 wordt de subsidieverordening geëvalueerd.
Wat willen we bereiken? (doelstellingen) Grondexploitatie
Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) Jaarlijks worden de grondexploitaties herzien en vastgesteld door de gemeenteraad bij het projectenboek. Inhoud (indicator)
Inhoud (toelichting) De herziene grondexploitaties zijn vastgesteld in de raad van juni 2022. Hierop heeft accountantscontrole plaatsgevonden.
Wat willen we bereiken? (doelstellingen) Hoogspanningslijn ondergronds
Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) In juli 2020 is de Realisatieovereenkomst met TenneT gesloten. Naar verwachting zal de aanleg van de kabels in 2e kwartaal 2023 gaan starten. Inhoud (indicator)
Inhoud (toelichting) In juli 2020 is de Realisatieovereenkomst met TenneT gesloten. In 2022 zijn onderzoeken afgerond en is de ruimtelijke procedure in Veenendaal doorlopen. Een klein deel van het tracé is gelegen in Utrechtse Heuvelrug, waarvoor ook een ruimtelijke procedure wordt doorlopen. Eind 2022 is het ontwerp-bestemmingsplan ter visie gelegd; in 2023 wordt deze procedure afgerond.
23
Nadere technische uitwerking vindt momenteel plaats, met aanbestedingen in 2023 voor leveranties, aanleg van de ondergrondse verbinding en verwijdering van de bovengrondse lijnen en masten. Naar verwachting start de aanleg van de kabels in het 3e kwartaal 2023, met ingebruikname een jaar later. Daarop volgt de verwijdering van bovengrondse voorzieningen (masten, lijnen), met afronding in het 1e kwartaal van 2025.
Wat willen we bereiken? (doelstellingen) Nieuwe brandweerkazerne / verplaatsing wijkservice
Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) Op basis van het besluit voor de ontwikkeling van een nieuwe kazerne en verplaatsing Wijkservice wordt hier in 2022 uitvoering aan gegeven. In 2022 wordt een voorstel voorgelegd voor de beschikbaarstelling van het inv. budget voor de nieuwe kazerne. Inhoud (indicator)
Inhoud (toelichting) De nieuwbouw van Wijkservice verloopt volgens planning en binnen budget. Oplevering van de nieuwbouw wordt verwacht in het eerste kwartaal van 2023. De raad heeft in november 2022 ingestemd met het budget voor de nieuwbouw van de brandweerkazerne en afronding van de woningbouw Pionierkwartier. De oorlog in Oekraïne maakt dat beschikbaarheid van personeel en materiaal onzeker zijn, wat tot gevolg heeft dat de planning en de financiën van deze projecten onder druk blijven staan.
Wat willen we bereiken? (doelstellingen) Visie Stadspark
Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) In 2022 wordt de visie voor het stadspark inclusief omgeving (bijvoorbeeld de surfvijver), die in coproductie met de omgeving wordt vormgegeven, ter vaststelling aan de raad voorgelegd. Inhoud (indicator)
Inhoud (toelichting) In 2022 is de visie voor het stadspark inclusief omgeving (bijvoorbeeld de surfvijver), die in coproductie met de omgeving is vormgegeven, ter vaststelling aan de raad voorgelegd. Er heeft een marktconsultatie plaatsgevonden voor aanbestedingsvorm en een voor de horeca. In 2023 wordt verdere vorm gegeven aan de visie en aanbesteding.
24
Wat willen we bereiken? (doelstellingen) Energieneutraal 2050
Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) 1. We werken nauw samen met interne en externe belanghebbenden, om de doelstellingen van het programma Energieneutraal Veenendaal in samenhang met de opgaves van de gemeente te realiseren. Inhoud (indicator)
Inhoud (toelichting) Ook in 2022 hebben we weer samen met bewoners, VvE's, woningcorporaties, de BOV (Bedrijvenkring Ondernemend Veenendaal), de regio, de provincies en het rijk gewerkt aan een energieneutrale gemeente. Voorbeelden zijn meedenkgroepen voor de Buurtuitvoeringsplannen, de commissie Duurzaam Ondernemen van de BOV en verschillende ambtelijke werkgroepen in de regio Food Valley. Ook intern werkt het programma ENV samen met andere programma's en projecten aan de integrale opgaven Duurzaam Veenendaal, Groei & Bloei en Sociaal Domein. De samenwerking met het sociale domein is sinds 2022 geïntensiveerd rondom het thema energiearmoede, wat een mooie synergie oplevert aan beide kanten (zo zijn er meer Veenendaal-passen aangevraagd door de cadeaubonnen-actie voor energiebesparende maatregelen). 2. We werken op strategisch niveau aan de communicatie over de energietransitie in Veenendaal. Inhoud (indicator)
Inhoud (toelichting) Door het ENV-communicatieteam wordt voortvarend gewerkt aan de uitvoering van het strategisch communicatie- en participatieplan, zowel voor gemeentebrede communicatie als voor communicatie en participatie in de eerste Buurtuitvoeringsplannen Aardgasvrij (Dragonder-oost en De Faktorij -De Vendel). Voorbeelden van uitwerkingen van die plannen zijn de goed bezochte informatiemarkt begin juni 2022 in Dragonder-oost, de netwerkbijeenkomst in De Faktorij De Vendel in oktober 2022, de Weken van Duurzaam Veenendaal en een groot aantal inspirerende verhalen van inwoners en ondernemers op duurzaamveenendaal.nl. 3. Wij geven uitwerking aan de opdracht om als regio een deel van de landelijke energiedoelstelling voor 2030 en 2050 te realiseren door in Regio Foodvalley samen te werken (onder meer) aan een Regionale Energie Strategie. Inhoud (indicator)
Inhoud (toelichting) We werken samen met de regionale belanghebbenden aan het gezamenlijk voornemen om 0,75 TWh energie op te wekken volgens de uitgangspunten van de RES 1.0. Via thematische werkgroepen (zoals warmte en zon op dak) leveren we een bijdrage aan het
25
uitvoeringsprogramma energie van Regio Foodvalley. Samen met de regiogemeenten is (en wordt nog steeds) gewerkt aan een proces om te komen tot een voortgangsnotitie RES die in juli 2023 opgeleverd moet worden door RES Regio Foodvalley.
Wat willen we bereiken? (doelstellingen) De gemeente Veenendaal draagt met het verduurzamen van woningen, bedrijven en kantoren bij aan de doelstellingen uit het ENV programma voor 2022-2025.
Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) 1. We gaan door met goedlopende projecten om onze inwoners gemeentebreed te ondersteunen in aanpak van de eigen woning en/of bij gedragsverandering en breiden deze aanpak uit. Daarbij richten we ons sterk op communicatie en bewustwording. Inhoud (indicator)
Inhoud (toelichting) Door middel van o.a. de inzet van het Energieloket (per mail en telefoon), het openstellen van het fysieke Trefpunt#Duurzaam in de binnenstad met inzet van vrijwilligers, de informatie over maatregelen en subsidies op de website Duurzaamveenendaal.nl, de gratis energiescans en energieboxen en de gratis energieadviezen voor de eigen woning, ondersteunen we gemeentebreed inwoners bij de aanpak van energiemaatregelen aan hun woning. In 2022 hebben we met extra rijksgelden voor bestrijding van Energiearmoede veel extra inzet gepleegd om energiebesparing bij inwoners met lagere inkomens te ondersteunen. O.a. via een succesvolle cadeaubonnen-actie hebben we veel mensen met lage inkomens geholpen hun energierekening direct te verlagen. 2. We maken energietransitie en specifiek de warmtetransitie integraal onderdeel van gebiedsvisies voor (in ieder geval) het Franse Gat en het Ambacht, waarbij de plannen optellen naar gemiddeld 25% aardgasreductie in 2030. Inhoud (indicator)
Inhoud (toelichting) De betrokkenen uit het programma ENV nemen deel aan de gebieds-ontwikkelteams van het Franse Gat en het Ambacht, en leveren daar diverse bijdragen waaronder het opstellen van de energievisie voor het Ambacht. Die energievisie is in 2022 in concept afgerond, waarin verschillende opties zijn uitgewerkt voor de warmtevoorziening van de nieuwbouw (1 of meer WKO-installaties met 1 of meer collectieve warmtepompen of individuele warmtepompen). Vervolgonderzoek naar met name organisatievormen en aanvullend beleid is nodig en zal in 2023 worden uitgevoerd. Deze visie sluit qua besluitvorming zoveel mogelijk aan op de stedenbouwkundige visie voor het gebied. 3. We richten een coalitie op van ambassadeursbedrijven op het gebied van energietransitie in Veenendaal. Inhoud (indicator)