05-02-02 Programmabegroting 2026
Tekst van het document
• We gaan uit van de zorgvraag op basis van Positieve Gezondheid, zetten in op signalering en preventieve hulp en ontwikkelen, mede op basis van kosten- batenanalyses, kwalitatief goede preventieve programma’s. Dit doen via samenwerking met betrokken organisaties, zoals onderwijs en huisartsen, welzijn en jeugdhulpaanbieders en andere ketenpartners. • We zorgen dat inwoners ondersteuning ontvangen van goed opgeleide deskundige professionals. • Samen met zorg- en welzijnsaanbieders, mantelzorgers en vrijwilligers zoeken we naar praktische en slimme oplossingen om de huidige mantelzorgers en vrijwilligers te ontlasten • We brengen de doelen, resultaten en kosten-baten van lopende lokale trajecten en projecten in kaart: school als wijk, pilot taskforce thuiszitters, inzet schoolmaatschappelijk werk en de zorgklas op het Kindcentrum de Westenwinde.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
67 | Pagina
• • •
•
•
• •
Op basis hiervan stellen we (opnieuw) de afspraken vast tussen onderwijs, gemeente/leerplicht, welzijn, GGD en jeugdhulpaanbieders. Kinderen en jeugdigen kunnen daardoor thuisnabij onderwijs volgen. Ook de aanpak van schoolverzuim wordt hierbij betrokken. We bevorderen de samenwerking tussen huisartsen en de algemene voorzieningen. Wij ondersteunen, faciliteren, verbinden en stimuleren vrijwilligers(organisaties). Zo kunnen alle inwoners met plezier bijdragen aan een bruisende, zorgzame en leefbare omgeving. We maken met de uitvoerder van de algemene voorziening ambulante jeugdhulp, onze casusregisseurs Jeugd en de gecertificeerde instellingen afspraken over de inspanningen die door hen worden geleverd om uithuisplaatsingen en onder toezichtstellingen te voorkomen. Voor kinderen die te maken hebben met de gevolgen van complexe scheidingen maken we ketenafspraken over preventieve en specialistische ondersteuning, zodat zij zo snel mogelijk passende hulp hebben. We kopen samen met de andere gemeenten in de provincie Groningen via de RIGG (Regionale Inkooporganisatie Groninger Gemeenten) alle noodzakelijke gespecialiseerde jeugdhulp in. Samen met de RIGG-gemeenten werken we aan de beheersbaarheid van de uitgaven in de jeugdhulp. Het belang van de aanwezigheid van dorps- en buurthuizen wordt door ons onderschreven. We voorzien hen o.a. van advies m.b.t.
relevante subsidies om de dorps- en buurthuizen te verduurzamen en daardoor de energielasten te beperken.
Specifiek in 2026: De begeleiding in de WMO is in Veendam georganiseerd bij deBasis Veendam. De meest voorkomende ambulante jeugdhulp is belegd bij JEP Veendam. In 2026 versterken beide partijen hun samenwerking verder. Ze organiseren een gezamenlijk overleg om casuïstiek te bespreken. Vanuit deBasis Veendam worden de huisartsen in Veendam versterkt met Welzijn op Recept. JEP Veendam heeft aan elke huisarts in Veendam een ondersteuner jeugd en gezin (OJG) gekoppeld. Bij vrijwel alle scholen is jeugdhulp op school (JOS) aanwezig vanuit JEP Veendam. Daarnaast voert deBasis Veendam het schoolmaatschappelijk werk (SMW) uit. De JOS-er en het SMW weten elkaar goed te vinden en versterken elkaar wanneer dat nodig is. Het beantwoorden van de hulpvraag wordt, mede hierdoor, in de leefwereld van de inwoners georganiseerd. De inzet van OJG en JOS wordt ingevuld door gedragswetenschappers. Hierdoor wordt specialistische kennis naar voren gebracht. De website scheiden in Groningen (https://scheideningroningen.nl/) is in 2026 actief. Dit is een initiatief van alle tien Groninger gemeenten. Er is een provinciaal adviesteam waar verschillende partijen vragen kunnen stellen. JEP Veendam sluit aan bij deze pilot en maakt daarbij onder meer gebruik van de juridische vraagbaak die er provinciaal is. Villa Pinedo biedt een luisterend oor voor jongeren die geconfronteerd worden met een scheiding.
Het jeugd- en jongerenwerk werkt samen met de verslavingszorg (VNN) aan het initiatief Break!Boost. Een versterking van de bestaande structuren met kennis over verslaving. Nieuwe initiatieven op scholen, bij Veendam Beweegt en versterking van het outreachende jongerenwerk
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
68 | Pagina
zijn hier ook onderdeel van. Als de maatregelen van Nij Begun worden geïmplementeerd is de insteek om deze beweging verder te versterken. Als jeugdhulpregio Groningen (gelijk aan de grenzen van de provincie Groningen) maken we in 2026 de volgende stap met de inkoop van de jeugdhulp. Het gaat om de aanvullende zorg en de hoog specialistische jeugdhulp (HSJ). Een langjarig traject waarbij de beweging richting taakgerichte financiering de achterliggende gedachte is. De jeugdhulpregio zorgt met elkaar dat specialistische jeugdhulp beschikbaar blijft voor onze jeugdigen. Jaarlijks terugkerend: JEP Veendam gaat in 2026 haar derde jaar in als partner die de meest voorkomende ambulante jeugdhulp vormgeeft. Door te werken met een beperkter aantal partijen in Veendam, hebben de verschillende partners een netwerk in de gemeente Veendam. Van een aanbieder die individuele inwoners jeugdhulp biedt naar een partij die zichtbaar en bekend is in onze gemeente. De samenwerking met het onderwijs wordt verder versterkt. Vanuit JEP Veendam is jeugdhulp op school. deBasis Veendam verzorgt het schoolmaatschappelijk werk. In de WMO en bij de jeugdhulp wordt gewerkt met een algemene voorziening. In beide gevallen hebben de partners al meerdere jaren ervaring in onze gemeente. Weten elkaar te vinden, versterken elkaar in de aanpak. De zorg-onderwijsklas op kindcentrum Westerwinde wordt voortgezet.
Door jeugdhulp toe te voegen aan het onderwijs kunnen kinderen met ontwikkelcapaciteit een kans krijgen op onderwijs in plaats van dagbesteding. Buurtgezinnen Veendam koppelt vraag- en steungezinnen aan elkaar. Hierdoor krijgen kinderen wat extra aandacht en worden ouders ontlast. Opvoeden doe je samen. Dit initiatief biedt een laagdrempelige oplossing voor hulpvragen door inwoners met elkaar in contact te brengen. Tussen Buurtgezinnen en JEP Veendam is het contact versterkt, zodat vragen sneller op de juiste plek terechtkomen. De keten van jeugdbescherming en jeugdreclassering is de afgelopen jaren overbelast. Ook in 2026 vraagt dat aandacht en niet alleen van de gecertificeerde instellingen die deze werkzaamheden uitvoeren. Maar juist ook van de casusregisseurs van team jeugd van de gemeenten Veendam en ook de partners van JEP Veendam. Vraagstukken in jeugdhulp staan vrijwel nooit op zichzelf. Ze vragen een blik op het gehele systeem van de jeugdige. Wmo Wat willen we bereiken? Inwoners zijn zelfredzaam, eventueel met hulp van de directe omgeving, en waar noodzakelijk met de inzet van professionele ondersteuning. Alle inwoners weten waar zij met hun ondersteuningsvraag terecht kunnen, zodat iedereen die hulp of ondersteuning nodig heeft passende ondersteuning krijgt.
Dit doen we door consequent uit te gaan van de inwoner, zijn of haar behoefte, hulpvraag en eigen mogelijkheid en de sociale context waarin hij of zij verkeert.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
69 | Pagina
Altijd moet beoordeeld worden welke oplossing het beste is. We beperken of voorkomen onnodige en dure hulp en ondersteuning. Wat gaan we daar voor doen? • We bieden waar nodig passende ondersteuning die herkenbaar en laagdrempelig is georganiseerd. • We gaan uit van de vraag gebruikmakend van het gedachtegoed Positieve Gezondheid. En zetten in op signalering, preventieve hulp en ontwikkelen. Dit doen we met betrokken organisaties, zoals huisartsen, deBasis, jeugdhulpaanbieders en andere ketenpartners. • We zetten in op collectieve vormen van ondersteuning, waarmee we bijdragen aan preventie. • We optimaliseren de afstemming tussen ondersteuning vanuit de Jeugdwet en de Wmo. We willen gezamenlijk, met de professionals, samenhangende ondersteuning realiseren. Hier worden duidelijke afspraken over gemaakt met en tussen betrokken partners. • We informeren inwoners waar zij met hun ondersteuningsvraag terechtkunnen. • We zorgen dat inwoners ondersteuning ontvangen van goed opgeleide deskundige professionals. • De professionals zoeken samen met mantelzorgers en vrijwilligers naar praktische en slimme oplossingen om de huidige mantelzorgers en vrijwilligers te ondersteunen. Zij ondersteunen, faciliteren, verbinden en stimuleren vrijwilligers(organisaties). Zo kunnen alle inwoners met plezier bijdragen aan een bruisende, zorgzame en leefbare omgeving.
Specifiek in 2026: • Buurtdiensten en De Nieuwe Zorg Thuis ontvangen subsidie om de huishoudelijke ondersteuning uit te voeren. • deBasis Veendam ontvangt een lumpsum (bedrag in één keer) om uitvoering te geven aan laagdrempelige (collectieve) ondersteuning. Denk aan het welzijnswerk en ambulante begeleiding. • We geven uitvoering aan het versterken van de sociale basis in Veendam, zoals beschreven in het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Jaarlijks terugkerend: • We zetten in op preventie, stellen de vraag van de inwoner centraal en investeren aan de voorkant. • Preventief werken gaat doorgaans hand in hand met inzetten op collectief werken en collectieve voorzieningen. • Het in gezamenlijkheid doorontwikkelen van onze algemene voorzieningen maatschappelijke ondersteuning daar waar nodig, zodat er minder geïndiceerde ondersteuning en maatwerk nodig is. • Het goed laten aansluiten van ondersteuning vanuit de Jeugdwet naar Wmo (van 18- naar 18+).
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
70 | Pagina
Eenzaamheidsbestrijding Wat willen we bereiken? Eenzaamheid treft inwoners van alle leeftijden. Prioriteit om deze problematiek aan te pakken gaat daarbij in eerste instantie uit naar de oudere inwoners. Ouderen blijven langer thuis wonen. Dat kan gepaard gaan met gevoelens van eenzaamheid als er steeds meer mensen om je heen wegvallen en je eigen gezondheid brozer wordt. Wat gaan we daar voor doen? • We informeren wijkverpleegkundigen en huisartsenpraktijken over de mogelijkheden van dagbesteding voor ouderen. We anticiperen op deze ontwikkeling door in te zetten op positieve gezondheid en participatie. Daarbij werken we nauw samen met Menzis. • We doen mee aan het landelijke actieprogramma 'Eén tegen eenzaamheid'. Specifiek in 2026: • We organiseren activiteiten rondom de 'Week tegen Eenzaamheid'. • De lokale Coalitie tegen Eenzaamheid zoekt verbinding met netwerkpartners. Jaarlijks terugkerend: • We zetten in op signalering, kennisdeling en het structureel onder de aandacht houden van het thema. Beschermd wonen Wat willen we bereiken? We willen voldoende voorzieningen realiseren op het gebied van beschermd wonen We zetten in op preventie en vroeg-signalering (ter voorkoming van instroom in Beschermd Wonen en Opvang) en uitstroomcoördinatie en nazorg wanneer inwoners weer zelfstandig gaan wonen.
We geven uitvoering aan de naar onze gemeente gedecentraliseerde taken op het gebied van Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang. Wat gaan we daar voor doen? • We voeren de Centrumregeling Beschermd wonen, Opvang en Inloopvoorziening GGz Groningen 2021 uit waarin de nieuwe taakverdeling na decentralisatie tussen de centrumgemeente Groningen en de andere gemeenten in de provincie is vastgelegd. • We zijn financieel verantwoordelijk voor de Beschermd Wonen voorzieningen in onze gemeente. • We werken met een eigen Groninger (her)verdeelmodel Beschermd Wonen. • We monitoren Beschermd Wonen en Opvang inhoudelijk en financieel om in regie te zijn. • We implementeren, in samenwerking met alle Groninger gemeenten, de inkoop Beschermd Wonen 2023. • We werken in Oost-Groningen op het gebied van Beschermd Wonen en Opvang intensief samen. • We sturen in onze gemeente op de ambulantisering en flexibilisering van Beschermd Wonen. Onze procesregisseurs van de toegang Beschermd Wonen sturen op in-, door- en uitstroom in en uit voorzieningen van Beschermd Wonen.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
71 | Pagina
•
•
•
Met de Groninger gemeenten sturen we op een evenwichtige spreiding van Beschermd Wonen voorzieningen over de provincie. Hiervoor benutten we onder meer de Regionale Woonzorgvisie die we in Oost-Groningen gaan opstellen. Met onze ketenpartners maken we nadere afspraken over de huisvesting van inwoners die uitstromen uit voorzieningen van Beschermd Wonen (en andere intramurale voorzieningen). We benutten daarvoor de prestatieafspraken met woningcorporaties en de nieuwe woonvisie die we gaan opstellen. We nemen flankerende maatregelen om dit proces te faciliteren.
Specifiek in 2026: Het zorgbudget beschermd wonen 2026 dat we van centrumgemeente Groningen ontvangen lijkt voldoende te zijn. Het aantal cliënten dat in Veendam in Beschermd Wonen verblijft of in ambulante vorm ontvangt vertoont een lichte stijging ten opzichte van vorig jaar. De transformatie van beschermd wonen naar beschermd thuis vordert, het aandeel Thuis Plus (de ambulante vorm van Beschermd Wonen) neemt geleidelijk toe. Er stromen nog nauwelijks nieuwe cliënten in met de PGB beschermd wonen. Het aantal aanbieders van Beschermd Wonen in onze gemeente is stabiel. Om het tekort aan zorgpersoneel het hoofd te bieden, zoeken de aanbieders van beschermd wonen steeds meer samenwerking. Ook voor onze toegang beschermd wonen ontvangen wij een vergoeding van de centrumgemeente. Met het groeiend aantal cliënten, de nieuwe werkwijze waarbij van de toegangen een actieve sturing op in-, door en uitstroom wordt verwacht en periodieke evaluaties, en de combi-functies van al onze casusregisseurs beschermd wonen, doen we steeds meer lokaal. Onze toegang krijgt er nog een taak bij om betrekkelijk zelfredzame daklozen te onderscheiden en naar tijdelijke huisvesting in onze gemeente te begeleiden: casusregie maatschappelijke opvang. Het is nog niet bekend welke vergoeding van centrumgemeente Groningen hiertegenover staat.
Dit najaar is over dit capaciteitsvraagstuk nadere besluitvorming voorzien. De structurele tekorten op de Maatschappelijke en Vrouwenopvang (MO/VO) waarvoor de Groninger gemeenten solidair zijn met elkaar, kunnen niet langer met incidentele middelen worden opgevangen. Voor tijdelijk onderdak voor de betrekkelijk zelfredzame daklozen die niet langer in de maatschappelijke opvang terecht kunnen is aandacht nodig. Veendam doet net als alle andere Groninger gemeenten in 2026 mee aan de Ethos-telling waardoor we beter zicht krijgen op de omvang van de dakloosheid in Veendam. Inwoners die op beschermd wonen en maatschappelijke opvang zijn aangewezen behoren tot de aandachtsgroepen die o.a. onderwerp van de woonzorgvisie zijn. Na vaststelling van de woonzorgvisie zal de nader uitgewerkte uitvoeringsagenda met dekkingsplan aan u worden voorgelegd begin 2026. Jaarlijks terugkerend: Niet van toepassing.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
72 | Pagina
Gezondheidsbevordering Wat willen we bereiken? Wij willen dat Veendammers zich gezond voelen en naar vermogen meedoen in de samenleving. Wat gaan we daar voor doen? Zie Gezondheidsbevordering in het Subprogramma 2.4 Gezondheid(szorg). Specifiek in 2026: Zie Gezondheidsbevordering in het Subprogramma 2.4 Gezondheid(szorg). Jaarlijks terugkerend: Zie Gezondheidsbevordering in het Subprogramma 2.4 Gezondheid(szorg). Armoedebestrijding Wat willen we bereiken? Wij willen dat mensen die in armoede leven blijven meedoen in de maatschappij. Daarom zetten wij in op vroegsignalering van schulden door het Vroeg Eropaf team. Dit team benaderd inwoners met beginnende betalingsachterstanden waarbij we niet alleen een preventieve, maar ook curatieve aanpak uitzetten in samenwerking met onze partners. De doelgroep wordt actief benaderd en begeleid naar een oplossing. En tegelijkertijd bieden wij de mogelijkheid om te blijven meedoen door een aanbod van armoede verlichtende voorzieningen en activiteiten vanuit onze samenwerkende gesubsidieerde maatschappelijke organisaties. Deze voorzieningen zijn regelingen, zoals de energie- en studietoeslag. Maar ook maatregelen vanuit een structurele aanpak van de energiearmoede die een zo groot mogelijke doelgroep moeten bereiken. Hiervoor is een poster en boekje “Wegwijzer even met weinig geld “verspreid.
Wat gaan we daar voor doen? • Onderzoek uitvoeren naar de vormen van armoede onder de allerjongsten door deelname aan het project 'Goede start'. • Maken van een plan van aanpak op basis van het eerder uitgevoerde onderzoek voor de bestrijding van armoede onder de allerjongsten. • Inzetten ervaringsdeskundigen bij het opstellen van de onderzoeksresultaten en betrekken bij de uitwerking van de te ondernemen acties uit het plan van aanpak. • Resultaatgerichter maken/herijking van het Armoedepact aan de hand van een evaluatie. • Onderwijs nauw(er) betrekken bij het Armoedepact. • Meer bekendheid geven aan gemeentelijke minimavoorzieningen en het gebruik van deze voorzieningen voor inwoners die het nodig hebben stimuleren via Hulpwijzer.nl. • Inzet van een 'wegwijzer Leven met weinig geld', zodat iedereen ontvangt waar hij/zij recht op heeft. • Voorkomen van sociale uitsluiting door het stimuleren en ondersteunen richting werk, vrijwilligerswerk of sociale participatie.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
73 | Pagina
•
• • • • •
•
Doorbreken van patronen van armoede binnen meerdere generaties door onder anderen inzet van opgeleide ervaringsdeskundigen. Daarbij worden de onderzoeksresultaten van de Alliantie van Kracht betrokken. Blijven ondersteunen van bestaande voorzieningen, zoals Voedselbank, Kledingbank Maxima, Stichting Leergeld en het Jeugdsport- en cultuurfonds. Kwijtschelding als een belangrijk onderdeel van het lokale minimabeleid. Samen met scholen, jeugd-maatschappelijk werk en leerlichtambtenaren terugdringen van het aantal thuiszitters/spijbelaars. Uitvoering geven aan het actieplan Laaggeletterdheid. We onderzoeken hoe we structureel uitvoering kunnen geven het vroegsignaleren van schulden. Dit is een wettelijke taak. Bepaalde bedrijven en instanties mogen sinds 1 januari 2021 ons waarschuwen, als zij zien dat hun klanten hun rekeningen niet betalen. Het gaat hierbij om verhuurders van woningen, drinkwaterbedrijven, energieleveranciers en zorgverzekeraars. Ze hebben hiervoor niet eerst toestemming nodig van de klant. De bedrijven en instanties geven een signaal als hun eigen inspanningen betalingsachterstanden niet oplossen. Het gaat dan om inspanningen zoals een betalingsregeling aanbieden en persoonlijk contact zoeken. Wij moeten na een signaal van bijvoorbeeld een verhuurder zelf iemand met schuldproblemen uitnodigen voor een gesprek. Iemand mag de hulp van ons weigeren.
Er wordt onderzocht of aangesloten kan worden bij 'Vindplaats van Schulden'.
Specifiek in 2026: • In 2026 starten we met de uitvoering van het nieuwe beleidsplan Schuldhulpverlening 2026– 2030. De nadruk ligt op preventie, vroegsignalering en het vergroten van financieel bewustzijn. Dit doen we in nauwe samenwerking met ketenpartners en met oog voor inwoners met een laag inkomen. • We zetten Kansen voor Kinderen voort. In Veendam ondersteunen we gezinnen in armoede met een ervaringsdeskundige buddy. Bij complexe situaties passen we de doorbraakmethode toe. 2026 is een belangrijk jaar om de aanpak verder in te bedden en te leren van de eerste resultaten. • Uitvoering van het Fonds Kansrijk Opgroeien (2025/2026 en 2026/2027). Voor een deel van de scholen kan deelname plaatsvinden via het Jeugdeducatiefonds met financiering vanuit Nij Begun. De overige scholen ontvangen gemeentelijke financiën uit het fonds, verdeeld naar leerlingenaantallen. Zo kunnen alle scholen de komende schooljaren extra investeren in gelijke ontwikkelingskansen. Jaarlijks terugkerend: • Deelname aan het Lokale netwerk tegen Armoede: ‘Netwerk dat werkt’ • Deelname aan Alliantie van Kracht. • Blijven ondersteunen van bestaande voorzieningen, zoals Voedselbank, SUN, Kledingbank Maxima, Stichting Leergeld en Jeugdfonds Sport & Cultuur. • Inzet op bekendheid voorzieningen via onder meer Wegwijzer leven met weinig geld en Voorzieningenwijzer.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
74 | Pagina
Huislijk geweld, Ouderen- en kindermishandeling Wat willen we bereiken? Het meeste geweld in onze samenleving heeft plaats achter de voordeur. We willen dat onze inwoners veilig zijn, ook achter de voordeur. Inwoners wonen veilig – en kinderen groeien veilig op in hun directe omgeving. We voorkomen en stoppen waar mogelijk alle vormen van huiselijk geweld, ouderen- en kindermishandeling. Wat gaan we daar voor doen? Veendam beschikt over een team opgeleide casusregisseurs huiselijk geweld en kindermishandeling die deels door de deBasis en deels door de gemeente Veendam worden geleverd. Dit team benadert de problematiek integraal vanuit een systemisch perspectief. Dit bevordert de samenwerking met Veilig Thuis Groningen dat eenzelfde werkwijze hanteert. Het gemeentelijk meldpunt bezorgd kanaliseert de meldingen die in Veendam binnenkomen. De keten- en samenwerkingspartners zijn breed over deze werkwijze in Veendam geïnformeerd. Een gedragsdeskundige en systeemtherapeut ondersteunen het team. Bij mutaties worden de nieuwe casusregisseurs systemisch getraind. Met de laagdrempelige ondersteuningsstructuur in de wijken (deBasis en binnenkort de algemene voorziening ambulante jeugdhulp), op de scholen (schoolmaatschappelijk werk en jeugdhulpverlening op school) en het netwerk dementie zorgen we voor preventie en vroegsignalering van huiselijk geweld en kindermishandeling.
Binnen de gebiedsgerichte aanpak van 'Noordwest op z'n best' loopt het project 'houding en handelen'. Doel is een gezamenlijke oriëntatie op gezinnen en huishoudens waarover opvoedzorgen bestaan en versterking van de onderlinge samenwerking van de in de wijk werkzame professionals en organisaties en bekendheid met de systemische werkwijze. We onderzoeken of deze aanpak verder over Veendam kan worden uitgerold. Met alle Groninger gemeenten gaan we de governance en bekostiging van Veilig Thuis Groningen herstructureren. In deze doorontwikkeling fungeert de gemeente Groningen als centrumgemeente. Hiervoor wordt een centrumregeling (lichte gemeenschappelijke regeling) met uitvoeringsovereenkomst opgesteld, die ter besluitvorming aan de raad wordt voorgelegd. Specifiek in 2026: • We voeren het programma ‘Aanpak Ouderenmishandeling’ uit. • We voeren het programma ‘Groninger Offensief: aanpak seksueel geweld’ uit. Jaarlijks terugkerend: • We subsidiëren Veilig Thuis Groningen (VTG) met de andere Groninger gemeenten om de (boven) wettelijke taken binnen de Wmo 2015 uit te voeren. • We subsidiëren Centrum Seksueel Geweld. Dit wordt voor alle Groninger gemeenten uitgevoerd door GGD Drenthe. Centrum Seksueel Geweld is een plek waar slachtoffers van een nare seksuele ervaring – online of offline – de hulp (forensische, medische en psychische hulp) kunnen krijgen die ze nodig hebben.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
75 | Pagina
•
•
We subsidiëren Stichting Mendoo. Die helpt slachtoffers van huiselijk geweld en hun huisdieren. Ze zorgen ervoor dat mensen en dieren samen kunnen vluchten en herstellen door opvanglocaties te begeleiden bij het toelaten van huisdieren. Of tijdelijk opvang te bieden voor de dieren bij gastgezinnen. Slachtoffers van huiselijk geweld in de gewelddadige situatie blijven achter vanwege hun huisdier. Er blijkt uit onderzoek dat er een sterke relatie tussen huiselijk geweld en dierenmishandeling is. We doen mee aan de campagne 'Orange the World': de wereldwijde campagne tegen geweld tegen vrouwen en meisjes. Die is jaarlijks van 25 november, de Internationale Dag tegen Geweld tegen Vrouwen, tot 10 december, de Internationale Mensenrechtendag.
Burgerparticipatie Wat willen we bereiken? Een samenleving waar iedereen meedoet, inwoners naar elkaar omkijken en waar iedereen zich thuis voelt. Wat gaan we daar voor doen? • Geven van ondersteuning aan inwoners die niet kunnen meedoen. • Het huidige meldsysteem van de gemeente wordt aangepast. Daarin kunnen naast klachten ook wensen worden geregistreerd. • We stellen een systeem in van buurtbemiddeling: ondersteunen en faciliteren van inwoners. Specifiek in 2026: Communicatie en participatie met betrekking tot de woonzorgvisie ziet er als volgt uit: • Bij gebiedsgerichte prioritering organiseren we de gebruikelijke betrokkenheid van wijk- en buurtbeheer. • Bij verbreding van de prestatieafspraken tot de zorgpartijen maken we afspraken hoe de bewonersparticipatie daarbij moet worden ingericht. • We ondernemen stappen om een klankbordgroep Wonen en Zorg op te zetten. Die bestaat uit geïnteresseerde vertegenwoordigers van de Participatieraad, Commissie Huurzaken, bewonersgeledingen van de wijkteams, ouderenbonden, cliëntenorganisaties van zorgpartijen en buurthuizen. De klankbordgroep begeleidt de uitvoering van de woonzorgvisie. Het fonds burgerinitiatieven wordt via sociale media extra onder de aandacht gebracht van inwoners en verenigingen.
Jaarlijks terugkerend: Inwoners en verenigingen zonder winstoogmerk kunnen een aanvraag indienen bij fonds burgerinitiatieven voor initiatieven die een bijdrage leveren aan de sociale cohesie. Werk en inkomen Wat willen we bereiken? Bevorderen van zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie van de inwoners door middel van werk.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
76 | Pagina
Wat gaan we daar voor doen? • Versterken van de lokale en regionale werkgelegenheid door onder meer het verbeteren van de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt, het beschikbaar stellen van voldoende werkervaringsplaatsen en het stimuleren van de overstap van een uitkeringssituatie naar werk. • Voortzetten van de doelgerichte vroegsignalering om problematische schulden te voorkomen en schuldhulpverlening om inwoners met problematische schulden nieuwe kansen te bieden. • Bestrijden van armoede, mede door een adequaat minimabeleid en facilitering van maatschappelijke initiatieven en werk; de zelfredzaamheid vergroten. • Tegengaan van laaggeletterdheid door een ruim aanbod van scholingsmogelijkheden. • Doorontwikkelen van het TDC met aandacht voor maatwerk om meer mensen te activeren en aan het werk te krijgen. • Uitvoeren van de regierol die de gemeente heeft gekregen in de nieuwe Wet Inburgering op de maatschappelijke integratie van statushouders. Specifiek in 2026: De Participatiewet in balans is in april aangenomen door de Tweede Kamer en op 30 september door de Eerste Kamer. Het wetsvoorstel omvat een pakket maatregelen die meer ruimte geeft om mensen goed te ondersteunen richting werk of participatie. De inzet is dat de eerste maatregelen per 1 januari ingaan. Het jaar 2026 wordt gebruikt om de nieuwe wet in de gemeentelijke regelgeving in de uitvoering op te nemen.
De in september 2024 vastgestelde nieuwe re-integratieverordening biedt al de mogelijkheid om een breed scala aan voorzieningen in te zetten om mensen (met een afstand tot de arbeidsmarkt) te helpen richting werk of participatie. Jaarlijks terugkerend: Gerelateerde taakvelden: 6.3, 6.4 en 6.5
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
77 | Pagina
Wat gaat het kosten? Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2024
Begroting ná wijziging 2025
2026
2027
2028
2029
Baten
13.887.116
16.165.030
17.296.279
17.296.279
17.296.279
17.296.279
Lasten
29.582.914
32.157.086
33.334.985
33.214.003
32.923.220
32.707.123
Subtotaal Programma 4.2
-15.695.799
-15.992.056
-16.038.706
-15.917.724
-15.626.941
-15.410.844
Onttrekking aan reserves (Baten)
-
-
-
-
-
-
Toevoeging aan reserves (Lasten)
-
-
-
-
-
-
Subtotaal mutaties reserves
-
-
-
-
-
-
-15.695.799
-15.992.056
-16.038.706
-15.917.724
-15.626.941
-15.410.844
Omschrijving
Gerealiseerd/geraamd resultaat programma 4.2
Realisatie
De belangrijkste mutaties ten opzichte van het begrotingsjaar 2025 zijn opgenomen in de toelichting op de financiële begroting. De reserves behorende bij programma 4.2 zijn: • Stimuleringsfonds Welzijn • Kwaliteit door participatie • Inburgering • Sociaal domein WMO/jeugd De omvang van de reserve en de mutaties in de reserves zijn gespecificeerd opgenomen in de uiteenzetting van de financiële positie. Bij onderdeel 7 van de uiteenzetting van de financiële positie is 2026 gespecificeerd en het meerjarenperspectief is opgenomen in bijlage 2.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
78 | Pagina
BELEIDSINDICATOREN Onderstaand treft u voor dit programma de verplichte beleidsindicatoren aan. De gegevens zijn te raadplegen via de site www.waarstaatjegemeente.nl. Wij hebben er voor gekozen om de betreffende indicator te vergelijken met de provincie Groningen en Nederland als geheel. Beleidsindicatoren Indicator
Eenheid
Periode
Veendam
Provincie
Nederland
Banen
per 1.000 inw. 1564jr
2023
754,0
812,0
836,6
Jongeren met delict voor rechter
%
2023
1%
1%
1%
Kinderen in uitkeringsgezin
%
2023
8%
7%
6%
Netto arbeidsparticipatie
%
2024
70,3%
71,2%
73,2%
Werkloze jongeren
%
2023
3%
2%
2%
Personen met een bijstandsuitkering
per 10.000 inwoners
2024
414,6
428,3
343,6
Lopende reintegratievoorzieningen
per 10.000 inw 15-64jr
2024
394,0
319,7
203,1
Wmo-cliënten met een maatwerkarrangement
per 10.000 inwoners
2024
860
792
720
Jongeren met jeugdhulp
% van alle jongeren tot 18 jaar
2024
19,2%
15,3%
13,7%
Bron
Beschrijving
Het aantal banen, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 1564 jaar. CBS Het percentage jongeren (12Beleidsinformatie 21 jaar) dat met een delict Jeugd voor de rechter is verschenen. Percentage kinderen tot 18 CBS jaar die in een gezin leven dat Beleidsinformatie van een bijstandsuitkering Jeugd moet rondkomen. Het percentage van de CBS werkzame beroepsbevolking Beleidsinformatie ten opzichte van de Jeugd beroepsbevolking. CBS Het percentage werkloze Beleidsinformatie jongeren (16-22 jaar). Jeugd LISA
Het aantal personen met een CBS - Participatie bijstandsuitkering, per 10.000 Wet inwoners. Het aantal lopende reCBS - Participatie integratievoorzieningen, per Wet 10.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het CBS - Monitor kader van de Wmo. Voor de Sociaal Domein Wmo gegevens geldt dat het WMO referentiegemiddelde gebaseerd is op 137 deelnemende gemeenten. Het percentage jongeren tot CBS 18 jaar met jeugdhulp ten Beleidsinformatie opzichte van alle jongeren tot Jeugd 18 jaar.
De beleidsindicatoren zijn afkomstig van externe instanties en niet alle indicatoren in de lijst worden ieder jaar door de bronhouder geactualiseerd of zijn niet voorhanden. De beleidsindicatoren die in de tabel zijn opgenomen betreffen de gegevens die ten tijde van het opmaken van de begroting voorhanden waren.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
79 | Pagina
Programma 5 - Financiën In dit programma worden diverse financiële producten verantwoord, zoals treasury, algemene uitkering, diverse belastingen en reserves.
Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Fiscaal beleid De uitvoering van steeds meer overheidstaken wordt naar de gemeentelijke overheid doorgeschoven. Daarnaast spelen er landelijk ontwikkelingen op het terrein van herziening van het belastingstelsel. Een en ander leidt mogelijk tot een uitbreiding van het huidige lokale palet aan gemeentelijke belastingen. Zo wordt gedacht aan herinvoering van de onroerende-zaakbelastingen op het gebruik van woningen en invoering van een ingezetenenbelasting. Wat willen we bereiken? • Een geactualiseerd fiscaal beleid. • Voldoen aan de landelijke voorschriften vanuit het toezichthoudend orgaan 'de Waarderingskamer'. Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Wat willen we bereiken? • Een structureel sluitend financieel (meerjaren-)beeld. • Het effectief en efficiënt verzorgen en beheren van algemene dekkingsmiddelen. Wat gaan we daar voor doen? Jaarlijks terugkerend: Middels programmabegroting, voorjaarsnota, najaarsrapportage en jaarstukken wordt het financiële beeld gemonitord. Gerelateerde taakvelden: 0.5, 0.61, 0.62, 0.64, 0.7 en 0.8
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
80 | Pagina
Wat gaat het kosten? Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2024
Begroting ná wijziging 2025
2026
2027
2028
2029
Baten Lasten
1.589.271 1.746.549
192.056 1.078.041
187.773 1.171.890
183.490 1.252.640
179.207 1.352.773
179.207 1.452.328
Subtotaal Programma 5.0
-157.278
-885.985
-984.117
-1.069.150
-1.173.566
-1.273.121
1.806.810
1.829.079
1.823.947
1.797.048
1.752.060
1.747.801
9.467.876 677.249 82.242.030
9.122.643 1.027.809 83.178.932
9.361.715 670.589 88.045.437
9.544.715 670.589 89.108.718
9.727.715 670.589 88.689.844
9.910.715 670.589 91.407.240
94.193.966
95.158.463
99.901.688 101.121.070 100.840.208 103.736.345
2.038.323
1.994.504
1.802.193
1.812.095
1.783.059
1.768.939
1 -1.037.122
-1.361.139
-1.307.106
-1.361.218
-1.400.737
-1.339.280
1.001.202
633.365
495.087
450.877
382.322
429.659
1.579.293
710.002
4.000
4.000
4.000
4.000
1.579.293
710.002
4.000
4.000
4.000
4.000
21.831.238 401
99.598 23.848.772 50.000
100.100 24.061.783 50.000
163.900 24.814.292 50.000
227.700 23.366.343 50.000
291.500 24.854.528 50.000
21.831.639
23.998.370
24.211.883
25.028.192
23.644.043
25.196.028
Onttrekking aan reserves (Baten) Toevoeging aan reserves (Lasten)
1.882.199 6.547.122
10.116.883 8.990.417
3.409.075 4.287.561
409.075 1.245.449
9.075 1.227.003
9.075 1.222.042
Subtotaal mutaties reserves
-4.664.922
1.126.466
-878.486
-836.374
-1.217.928
-1.212.967
Gerealiseerd/geraamd resultaat programma 5.0
68.118.217
71.477.211
73.336.115
73.740.477
74.426.349
75.628.570
Omschrijving
Overige algemene dekkingsmiddelen Lokale heffingen Dividend Algemene uitkeringen Subtotaal algemene dekkingsmiddelen (baten) Overige algemene dekkingsmiddelen Dividend Saldo financieringsfunctie Subtotaal algemene dekkingsmiddelen (lasten) Overhead Subtotaal overige middelen (baten) Onvoorzien Overhead Vennootschapsbelasting Subtotaal overige middelen (lasten)
Realisatie
De belangrijkste mutaties ten opzichte van het begrotingsjaar 2025 zijn opgenomen in de toelichting op de financiële begroting. De reserves behorende bij programma 5.0 zijn: • Weerstandsvermogen • Algemene Bestemmings Reserve (ABR) • NIR (nieuwe incidentele ruimte) • Opbrengst verkoop Essent aandelen • FPU
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
81 | Pagina
• • •
Verkoop Essent Poort van Veendam Compensatie dividend verkoop Essent
De omvang van de reserve en de mutaties in de reserves zijn gespecificeerd opgenomen in de uiteenzetting van de financiële positie. Bij onderdeel 7 van de uiteenzetting van de financiële positie is 2026 gespecificeerd en het meerjarenperspectief is opgenomen in bijlage 2. De specificatie van het onderdeel Overhead (taakveld 0.4) is opgenomen in bijlage 4. Een toelichting op het onderdeel Overhead is opgenomen in paragraaf 1. De toelichting op het overzicht van baten en lasten 2026-2029.
BELEIDSINDICATOREN Onderstaand treft u voor dit programma de verplichte beleidsindicatoren aan. De gegevens zijn te raadplegen via de site www.waarstaatjegemeente.nl. Wij hebben er voor gekozen om de betreffende indicator te vergelijken met de provincie Groningen en Nederland als geheel. Beleidsindicatoren Indicator
Eenheid
Periode
Veendam
Provincie
Nederland
Gemiddelde WOZ waarde
duizend euro
2025
238
295
398
Gemeentelijke woonlasten éénpersoons huishouden
euro
2025
1.026
1.044
957
Gemeentelijke woonlasten meerpersoons huishouden
euro
2025
1.102
1.131
1.050
Bron
Beschrijving
CBS Statistiek De gemiddelde WOZ waarde Waarde van woningen. Onroerende Zaken Het gemiddelde totaalbedrag COELO, in euro's per jaar dat een Groningen éénpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten. Het gemiddelde totaalbedrag COELO, in euro's per jaar dat een Groningen meerpersoonshuishouden betaald aan woonlasten.
De beleidsindicatoren zijn afkomstig van externe instanties en niet alle indicatoren in de lijst worden ieder jaar door de bronhouder geactualiseerd of zijn niet voorhanden. De beleidsindicatoren die in de tabel zijn opgenomen betreffen de gegevens die ten tijde van het opmaken van de begroting voorhanden waren.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
82 | Pagina
Paragrafen
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
83 | Pagina
Lokale heffingen Inleiding De gemeentelijke belastingen en heffingen vinden hun grondslag in door de gemeenteraad vastgestelde verordeningen. In deze paragraaf lokale heffingen is rekening gehouden met de verordening ex artikel 212 Gemeentewet (Financiële verordening gemeente Veendam) en de begrotingsrichtlijn 2025. Tarievenbeleid Ten aanzien van de lokale heffingen zijn de volgende uitgangspunten geformuleerd: • De belastingtarieven worden met 2 % geïndexeerd; • Voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing worden kostendekkende tarieven gehanteerd. Opbrengsten per lokale heffing In de primitieve begroting (exclusief wijzigingen) is rekening gehouden met de volgende opbrengsten aan gemeentelijke heffingen en leges:
Omschrijving
Rekening 2024
Begroot 2025 incl. wijzigingen
Begroot 2026 (primitief)
OZB – gebruik
1.523.798
1.333.558
1.355.206
OZB – eigendom
7.931.068
7.775.390
7.992.118
BIZ
134.318
174.776
219.630
Precariobelasting
13.010
13.695
14.391
Algemene dekkingsmiddelen
9.602.194
9.297.419
9.581.345
Rioolheffing eigenaar
1.152.033
1.211.859
1.184.828
Rioolheffing gebruiker
1.314.189
1.248.623
1.351.103
Afvalstoffenheffing
4.715.828
5.033.513
5.245.669
Lijkbezorgingsrechten
188.523
82.502
82.502
Leges burgerzaken
591.000
319.790
319.790
Leges omgevingsvergunningen
1.098.301
402.300
402.300
Totaal lokale heffingen
18.662.068
17.596.006
18.167.537
Onroerende zaakbelasting Onder de naam onroerende zaakbelastingen worden voor in de gemeente gelegen onroerende zaken twee directe belastingen geheven: • een gebruikersbelasting voor een onroerende zaak die niet in hoofdzaak tot woning dient van degene die bij het begin van het kalenderjaar gebruiker is van deze onroerende zaak. • een eigenarenbelasting van degene die bij het begin van het kalenderjaar het genot heeft krachtens eigendom, bezit of beperkt recht van een onroerende zaak (zowel woning als nietwoning).
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
84 | Pagina
Voor de berekening van het tarief voor 2026 wordt uitgegaan van de OZB-opbrengst 2025, inclusief een verhoging van 2% en eventuele overige verhogingen. Het is de planning dat de aanslagen OZB 2026 met dagtekening 31 januari 2026 worden opgelegd. WOZ-waarden De aanslagen OZB inclusief de WOZ-beschikking worden opgelegd naar de WOZ-waarde zoals die geldt op de waardepeildatum 1 januari 2025. Deze waarde wordt op grond van de Wet waardering onroerende zaken jaarlijks opnieuw vastgesteld. De Wet WOZ stelt steeds hogere eisen aan de WOZ-administratie. De WOZ-waarde zal voor steeds meer doeleinden worden gebruikt (o.a. berekening huurprijzen, financieringen etc.). De WOZadministratie is één van de zogeheten basisadministraties. Momenteel zijn we volop bezig met de herwaardering van onroerende zaken naar waardepeildatum 1 januari 2025. Uit voorlopige berekeningen blijkt dat de gemiddelde waarde van woningen ten opzichte van peildatum 1 januari 2024 is gestegen met 2,35 %. De gemiddelde waarde van niet-woningen is 2,16% gedaald. Rioolheffing Het Afvalwaterbeleidsplan vormt de basis voor de te plegen investeringen. De te plegen investeringen hieruit worden gedekt uit de rioolheffing. Onder de naam rioolheffing wordt een recht geheven van de eigenaar van een pand van waaruit afvalwater en/of afvloeiend hemelwater, direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd.
Bij de berekening van de tarieven wordt als basis gehanteerd dat de toegerekende kosten voor 100% worden gedekt. In 2023 is het Afvalwaterbeleidsplan door de gemeenteraad vastgesteld. Hierin zijn over een periode van 60 jaar de kosten doorgerekend, rekening houdend met benodigde investeringen. Dit vormt de basis voor werkzaamheden die aan het riool moeten worden uitgevoerd en vormt ook de basis voor de tariefberekening. De gemeente hanteert bij de raming het zogenaamde “ideaalcomplex”, waarbij de lasten per jaar volledig door de rioolheffing worden gedekt. De kostendekkendheid van de verordening is als volgt:
Omschrijving
Totaal
Kosten taakveld(en), incl. (omslag)rente
1.743.120
Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen
82.939
Netto kosten taakveld
1.660.181
Toe te rekenen kosten
292.551
Overhead incl. (omslag)rente
269.011
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
85 | Pagina
BTW
314.188
Totale kosten
2.535.931
Opbrengst heffingen
2.535.931
Dekkingspercentage
100%
Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing heeft een belastingkarakter waarbij de kosten van beheer van huishoudelijke afvalstoffen worden doorberekend aan de burgers. Deze kosten van beheer betreffen alle kosten die samenhangen met de inzameling, het vervoer, de nuttige toepassing (bijvoorbeeld hergebruik) of de verwijdering van huishoudelijke afvalstoffen. De kostendekkendheid van de verordening is als volgt:
Omschrijving
Totaal
Kosten taakveld(en), incl. (omslag)rente
3.855.924
Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen
252.076
Netto kosten taakveld
3.603.848
Toe te rekenen kosten
498.510
Overhead incl. (omslag)rente
585.570
BTW
557.741
Totale kosten
5.245.669
Opbrengst heffingen
5.245.669
Dekkingspercentage
100%
Reinigingsrechten Bedrijven zijn zelf verantwoordelijk voor het op de juiste wijze afvoeren van hun afval. Met bedrijven wordt bedoeld alle niet-huishoudens, dus ook verenigingen, organisaties etc. Voor deze bedrijven geldt geen verplichte afvalinzameling. Wel wordt een recht geheven voor het op verzoek ledigen van putten of septictanks. Voorgesteld wordt om de tarieven te indexeren met 2 %. Overige lokale heffingen In de nota fiscaal beleid is uitgesproken het kostendekkend maken van de gemeentelijke dienstverlening fasegewijs te bevorderen. In de afgelopen jaren zijn daarom de tarieven stapsgewijs verhoogd. Onderstaand wordt (daar waar van toepassing) kort inzicht verschaft in de verordeningen.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
86 | Pagina
Leges Op grond van de Gemeentewet kunnen rechten worden geheven voor het gebruik van gemeentebezittingen of van werken die voor de openbare dienst bestemd zijn, evenals werken of inrichtingen die bij de gemeente in beheer of onderhoud zijn, en voor het genot van door of vanwege het gemeentebestuur verstrekte diensten. De heffing van leges geschiedt op grond van het genot van door of vanwege de gemeente verstrekte diensten. De overige rechten worden geheven op grond van het gebruik van gemeentelijke bezittingen en dergelijke. Evenals bij de afvalstoffenheffing en de rioolheffing mogen de hier bedoelde rechten (per hoofdstuk in de verordening) maximaal 100% kostendekkend zijn. Daarnaast zijn door het rijk in bepaalde gevallen maximale tarieven vastgesteld zoals voor een paspoort. De kostendekkendheid van de verordening is als volgt: (bedragen x € 1.000,-)
Omschrijving Kosten taakveld(en), incl. (omslag)rente Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen Netto kosten taakveld Toe te rekenen kosten Overhead incl. (omslag)rente BTW Totale kosten Opbrengst heffingen Dekkingspercentage *
Hoofdstuk Hoofdstuk Hoofdstuk 1* 2* 3* 357 807 27 0 0 0 357 807 27 0 0 0 338 1.021 27 0 0 0 695 1.828 54 319 402 35 46% 22% 64%
Totaal 1.191 0 1.191 0 1.386 0 2.577 757 29%
Hoofdstuk 1 Algemene dienstverlening Hoofdstuk 2 Dienstverlening vallend onder de fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning Hoofdstuk 3 Dienstverlening vallend onder Europese diensten richtlijn
In bovenstaande tabel kunnen afrondingsverschillen voorkomen. Lijkbezorgingsrechten Op basis van de verordening lijkbezorgingsrechten worden rechten geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaats. Deze rechten worden geheven voor het gebruik van de gemeentelijke begraafplaats en voor het genot van in verband daarmee door de gemeente verleende diensten. De kostendekkendheid van de verordening is als volgt:
Omschrijving
Totaal
Kosten taakveld(en), incl. (omslag)rente
603.998
Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen
80.085
Netto kosten taakveld
523.913
Toe te rekenen kosten
0
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
87 | Pagina
Overhead incl. (omslag)rente
121.466
BTW
24.712
Totale kosten
670.091
Opbrengst heffingen
82.502
Dekkingspercentage
12%
Marktgelden Op basis van de verordening marktgelden wordt een recht geheven wegens het innemen van een standplaats op een marktterrein. De opbrengst dient ter dekking van de door de gemeente gemaakte kosten. Voorgesteld wordt om de tarieven te indexeren met 2 %. Precariobelasting Op basis van de verordening precariobelasting worden belastingen geheven ter zake van het hebben van voorwerpen onder, op of boven voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond. De opbrengst vloeit naar de algemene middelen. Voorgesteld wordt om de tarieven te indexeren met 2 %. Bedrijveninvesteringszone (BiZ) Op basis van de verordening Bedrijven Investeringszone Centrum Veendam wordt een BIZ-bijdrage geheven. Deze wordt geheven op basis van een percentage van de WOZ-waarde met een vastgesteld minimum- en maximumbijdrage. De BIZ-bijdrage is een bestemmingsbelasting die onder andere kan worden gebruikt voor het organiseren van activiteiten en evenementen, voor winkeliersacties, promotie en voor de professionalisering van de winkeliersvereniging. Voorgesteld wordt om het percentage niet te wijzigen. Kwijtschelding Indien een belastingplichtige niet of over te weinig financiële middelen beschikt om een belastingaanslag te voldoen, kan onder bepaalde voorwaarden aan deze belastingplichtige kwijtschelding worden verleend. Het kwijtscheldingspercentage dat in Veendam wordt gehanteerd bedraagt 100%.
Dit betekent dat alle belastingplichtigen met een inkomen van 100% van de (voor hem/haar geldende) bijstandsnorm of lager in aanmerking komen voor gehele of gedeeltelijke kwijtschelding. Bij het beoordelen van een verzoek om kwijtschelding wordt ook rekening gehouden met eventueel vermogen, bezit auto, etc. Kwijtschelding kan alleen worden verleend indien het een aanslag betreft voor onroerende zaakbelastingen, afvalstoffenheffing en/of rioolheffing. De overige heffingen zijn in de betreffende belastingverordeningen uitgesloten voor kwijtschelding. Sinds de Leidraad Invordering 2017 is de kwijtschelding voor ondernemers opgenomen en wordt overeenkomstig toegepast.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
88 | Pagina
Lokale lastendruk In onderstaande tabel wordt de lokale lastendruk per inwoner in euro’s weergegeven over de jaren 2024 t/m 2026:
Jaar
inwoners
Afval (x1.000)
Riool (x1.000)
Ozb (x1.000)
totaal (x1.000)
per inwoner
2024
27.466
4.687
2.314
8.776
15.777
574
2025
27.521 491 27.738
5.033
2.460
9.108 9.347
16.601 17.129
603 618
5.246 2.536 2026* *De opbrengsten 2026 zijn nog onder voorbehoud van de besluitvorming in de novemberraad. Aanbieding belastingverordeningen De belastingverordeningen worden – met inachtneming van de raadsbesluiten ten aanzien van de tarieven in de novemberraad – ook in de novemberraad ter vaststelling aangeboden. Daarbij wordt eveneens achterliggende informatie opgenomen over de kostendekkendheid per hoofdstuk van de verordening leges.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
89 | Pagina
Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Algemeen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de aanwezige risico’s. Het weerstandsvermogen geeft aan in welke mate de organisatie in staat is om financiële tegenvallers op te kunnen vangen. Het weerstandsvermogen is voldoende indien het saldo van de weerstandscapaciteit minus de aanwezige risico’s positief is. De weerstandscapaciteit betreft de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken. Een risico kan worden gedefinieerd als de kans waarmee een gebeurtenis zich kan voordoen en welke impact deze gebeurtenis heeft. Voor de bepaling van het weerstandsvermogen zijn alleen die risico’s van belang waarvoor geen maatregelen zijn getroffen. Een voorbeeld van een beheersmaatregel is het afsluiten van een verzekering. Definities Weerstandsvermogen:
Weerstandscapaciteit: Onbenutte belastingcapaciteit:
Stille reserves: Onvoorzien:
Het vermogen van de gemeente om niet voorziene financiële tegenvallers op te kunnen vangen om teneinde haar taken voort te kunnen zetten. Middelen waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet voorziene tegenvallers te dekken. Het bedrag waarmee de belastingen nog maximaal kunnen toenemen volgens de normen van een artikel 12 aanvraag. In het geval van een onvoorziene tegenvaller zouden de belastingen nog met dit bedrag verhoogd kunnen worden. Het verschil tussen de reële waarde van de activa en de boekwaarde. Het restant van het in de begroting opgenomen bedrag voor onvoorziene uitgaven.
Het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico’s Het beleid betreffende het weerstandsvermogen kan als volgt worden weergegeven: • de hoogte van het benodigde weerstandsvermogen wordt jaarlijks door de raad vastgesteld bij de jaarstukken; • de (incidentele) weerstandscapaciteit wordt in eerste instantie voor zowel incidentele als structurele tegenvallers gebruikt; • structurele tegenvallers, zonder dat daar meevallers tegenover staan, worden afgedekt in de eerstvolgende meerjarenbegroting; • risico’s worden jaarlijks beoordeeld en waar nodig aangepast. De inventarisatie wordt verwerkt in de jaarstukken.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
90 | Pagina
De inventarisatie van de weerstandscapaciteit Begripsbepaling Weerstandscapaciteit is de mate waarin de gemeente Veendam over middelen beschikt of kan beschikken om niet voorziene tegenvallers op te vangen. Onderscheid wordt gemaakt in de incidentele en de structurele weerstandscapaciteit. Onder incidentele weerstandscapaciteit wordt verstaan de capaciteit die de gemeente heeft om eenmalige tegenvallers op te vangen. Onder structurele weerstandscapaciteit verstaan we middelen die permanent inzetbaar zijn om tegenvallers op te vangen. In een overzicht ziet dit er als volgt uit: Tabel 1 Weerstandscapaciteit
Bestanddeel
Incidentele
Structurele
weerstandscapaciteit weerstandscapaciteit
Post onvoorzien
X
Algemene Reserve
X
Bestemmingsreserves (gedeeltelijk)
X
Stille reserves (saldo gesteld op nihil)
X
Onbenutte belastingcapaciteit
X
Begrotingsruimte (bezuinigingen/onvoorzien)
X
De weerstandscapaciteit van de gemeente Veendam wordt berekend uit de reserve en de post onvoorzien. De geraamde weerstandscapaciteit per 1-1-2026 kan worden berekend en als volgt gespecificeerd worden: Algemene reserves Onvoorzien Totaal
17,50 miljoen 0,04 miljoen 17,54 miljoen
De inventarisatie van de risico’s Algemeen In deze paragraaf worden een aantal uitgangspunten genoemd voor het berekenen van de gewenste hoogte van de weerstandscapaciteit. Het proces begint met het in beeld brengen van de risico’s. Vervolgens wordt de omvang van het risico bepaald met behulp van de onderstaande risicoscore tabel. Er wordt een inschatting gemaakt van de waarschijnlijkheid dat het risico zich daadwerkelijk zal voordoen.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
91 | Pagina
Tabel 2 Risicoscore Waarschijnlijkheid
Risicoscore op Uitgedrukt in een percentage waarschijnlijkheid
Klein
1
1 tot 5
Beperkt
2
5 tot 25
Reëel
3
25 tot 50
Groot
4
50 tot 75
Zeer groot
5
75 tot 95
Proces Het bepalen van de risico’s is een regulier proces dat is geborgd in de organisatie. Dit betekent dat minstens ieder jaar de risico-inventarisatie opnieuw wordt uitgevoerd. De inventarisatie vindt plaats op basis van een lijst met risico’s (kwalitatief) en de bedragen en de inschatting van de kans dat een risico zich daadwerkelijk voordoet (kwantitatief). Op deze wijze kan beoordeeld worden of bestaande risico’s nog actueel zijn en de inschatting van kansen en bedragen nog een goede weerspiegeling is. Daarnaast kunnen risico’s vervallen (omdat het risico inmiddels is ondergebracht bij een verzekeraar, of door het afstoten van taken / werkzaamheden) en dan worden deze uit de lijst verwijderd. Tenslotte kunnen zich in het afgelopen jaar nieuwe risico’s hebben voorgedaan die impact hebben op het weerstandsvermogen. In deze paragraaf wordt deze actualisatie gepresenteerd. Gesignaleerde risico’s De organisatie heeft een inventarisatie gemaakt van de mogelijke risico’s die de gemeente Veendam loopt aangaande haar processen, producten en diensten. Deze inventarisatie heeft geleid tot de onderstaande lijst met gesignaleerde risico’s:
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
92 | Pagina
Omschrijving risico Veendam
Oorzaak
Ontwikkeling Arbeidsmarkt.
Risico op kwaliteitsverlies, Vergrijzing, krapte en bezuinigingen. meer inhuur.
3
50
€100.000
2
Gewaarborgde geldleningen. Het betreft hier voornamelijk een tertiaire achtervang. De risico’s achten wij vrij gering.
Ontwikkelingen kapitaalmarkt.
Financiële tegenvallers
1
5
€1.000.000
3
Prijsontwikkelingen.
Geo-politieke wereldwijde spanningen.
4
75
4
Aansprakelijkheidsstelling Toename claimcultuur. en
Sterk oplopende prijsontwikkelingen. Schadeclaims, waarvan onduidelijk is in hoeverre de verzekering deze zal afdekken
1
Extra rentekosten op de project investeringen en extra handelingskosten voor project begeleiding
Mogelijk afboekingen op eventuele (te) hoge boekwaarden.
Nr.
1
De moeilijke markt voor winkels/woningen leveren voortschrijdend inzicht in de planvorming van de verantwoordelijk projectontwikkelaar. De afspraken uit de samenwerkingsovereenkomst worden geconcretiseerd.
Gevolg
Kans
Percentage
Incident eel Kans * (I) of Beïnvloedbaar Kans * Bedrag Bedrag Structureel Ja/Nee/Beperkt Incidenteel Structureel (S)
€ 350.000 Incidenteel Beperkt
Beheersmaatregelen
Adequate strategische personeelsplanning.
€ 5.000.000
€ 150.000
De achtervangpositie en de ontwikkeling van de achtervangpositie blijven monitoren en daar waar nodig aanvullende maatregelen nemen om de risico’s te beperken.
€1.000.000
€ 3.000.000
€ 1.500.000
5
€0
€ 500.000
€ 12.500
3
50
€0
€ 1.600.000
€ 400.000
1
5
€1.000.000
€ 8.800.000
€ 245.000
€5.000.000 € 20.000.000
€ 6.250.000
Kerkstraat West. De moeilijke markt heeft invloed op het ontwikkeltempo.
6
Economische recessie i.r.t. eigendommen. Eén van de neveneffecten van de Gewijzigde omstandigheden recessie is de vastgoedmarkt. waardedaling van het onroerend goed.
7
Benodigd Veranderde markt weerstandsvermogen t.b.v. bedrijventerreinen en het grondbedrijf. woongebieden.
3
50
8
Niet voldoen aan voorwaarden met betrekking tot de beveiliging van Suwinet.
1
5
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
Maximaal Financieel effect
€ 112.500
5
Niet goed afschermen van en toezien op het gebruik van Suwinet. Afsluiten Suwinet en boete Dit om ongeoorloofd gebruik door opgelegd door CBP. gebruikers.
Minimaal Financieel effect
€0
€ 850.000 S
Ja
€ 21.250
Adequate monitoring van de prijsontwikkelingen.
Er zijn nadere afspraken gemaakt met de ontwikkelaar.
De controles op passend gebruik van Suwinet verlopen op periodieke basis.
93 | Pagina
Nr.
Omschrijving risico Veendam
Oorzaak
9
Onzekerheid over hoogte van de rijksbijdragen en vergoedingen.
Invoering nieuw verdeelmodel gemeentefonds en BUIG. Bijdrage rijk is gedaald en verstrekkingen c.q. voorzieningen zijn gestegen. Er worden tijdelijk extra middelen ter beschikking gesteld. De structurele impact is nog niet helder. Toenemende vergrijzing en toename van de zorgvraag.
10
Ontwikkelingen Jeugd
11
Ontwikkelingen WMO
12
Financiële risico's van Lagere rijksbijdrage SW als verbonden partijen, in casu onderdeel sociaal domein SW-bedrijf Wedeka
13
14
Gevolg
Kans
Percentage
Maximaal Financieel effect
Incident eel Kans * (I) of Beïnvloedbaar Kans * Bedrag Bedrag Structureel Ja/Nee/Beperkt Incidenteel Structureel (S)
Kans op grotere tekorten.
3
50
€1.000.000
€ 5.000.000
Structurele overschrijding van jeugdbudget.
5
90
€2.500.000
€ 3.000.000
€ 2.475.000
Hogere kosten gemeente
3
25
€200.000
€ 500.000
€ 87.500
Hogere eigen bijdrage gemeente door hogere exploitatietekort Wedeka
3
50
€200.000
€ 350.000
€ 137.500
2
25
€0
€ 500.000 Incidenteel
€ 62.500
3
50
€0
€ 800.000 Incidenteel
€ 200.000
Het achteraf blijkens niet correct te zijne toepassing Complexe en veranderende wet- en Hieruit kunnen van wet- en regelgeving in regelgeving. schadeclaims ontstaan. het gemeentelijk handelen. Systemen die niet meer Toename dreiging van digitale Informatieveiligheid werken en mogelijk verlies criminaliteit van data
Totaal risico's
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
Minimaal Financieel effect
€12.000.000 € 50.250.000
Nee
De gemeente heeft verder geen invloed in de verdeelsystematiek van het rijk. Aan de lastenkant worden diverse maatregelen ingezet om de lasten te beperken en/of te reduceren. Landelijke trend dat kosten jeugdzorg stijgen. Er wordt ingezet op meer monitoring en inzicht in de kosten. Daarnaast bereiden we een aantal maatregelen voor om te transformeren. Dit moet op termijn ook leiden tot lagere kosten.
€ 1.500.000
€ 13.153.750
Beheersmaatregelen
Wedeka treft maatregelen om tot een betere kostenbeheersing te komen door opstellen bedrijfsplan. Over de voortgang vindt bestuurlijke en ambtelijke afstemming plaats.
Diverse ICT gerelateerde maatregelen. €0
94 | Pagina
Conclusie Op basis van de hiervoor opgenomen gegevens kan het weerstandsvermogen als volgt worden berekend: De aanwezige weerstandscapaciteit € 17.540.000,De benodigde weerstandscapaciteit (de risico’s) € 13.153.750,Nog beschikbare ruimte weerstandscapaciteit € 4.386.250,Geconcludeerd kan worden dat de gemeente Veendam voldoende middelen heeft om alle gesignaleerde risico’s incidenteel op te kunnen vangen. Het weerstandsvermogen kan als ruim voldoende worden beoordeeld. Het weerstandsvermogen is uit te drukken in een ratio, namelijk: Ratio Weerstandsvermogen =
€ 17.540.000 = 1,33 € 13.153.750
Wanneer de ratio weerstandsvermogen minder dan 1 bedraagt, is een gemeente kwetsbaar. De gemeente beschikt dan niet over voldoende capaciteit om de geïdentificeerde risico’s af te dekken. Gedurende korte tijd is dit mogelijk. Er kunnen zich namelijk omstandigheden voordoen, zoals een kortstondig groot project met aanzienlijke risico’s die niet ten volle kunnen worden afgedekt. Hierdoor kan de ratio tijdelijk (bijvoorbeeld maximaal één begrotingsjaar) onder 1 komen. Ook een weerstandsvermogen van groter dan 1 betekent echter niet dat een gemeente voor 100% is ingedekt tegen alle risico’s. Er kunnen zich onvoorziene situaties voordoen waarbij je als gemeente binnen 1 jaar meerdere tegenslagen hebt te verwerken, ook al wordt de kans daarvoor laag geschat. Het spreekt voor zich dat hoe hoger het weerstandsvermogen is, hoe meer (onvoorziene) tegenvallers opgevangen kunnen worden. Echter, ook een te groot weerstandsvermogen is niet altijd ideaal. Wanneer de ratio hoog is, kan men zich afvragen of de niet noodzakelijk beschikbare weerstandscapaciteit niet voor andere doeleinden zou kunnen ingezet. Een ratio van 1,3 wordt als 'voldoende' gekwalificeerd.
Programmabegroting 2026-2029 gemeente Veendam
95 | Pagina
Tabel 3 Beoordelingstabel weerstandsvermogen Ratio weerstandsvermogen
Betekenis
A
x >2
Uitstekend
B
1,4 < x > 2,0
Ruim voldoende
C
1,0 < x > 1,4
Voldoende
D
0,8 < x > 1,0
Matig
E
0,6 < x > 0,8
Onvoldoende
F
x < 0,6
Ruim onvoldoende
Financiële kengetallen Onderstaande tabel geeft het overzicht van de kengetallen bij de programmabegroting 2026. Netto schuldqoute Netto schuldqoute gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteit Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Woonlasten t.o.v. landelijke gemiddeld jaar er voor
Realisatie 2024 Begroting 2025 -3,0% -2,8% -4,7% -2,8% 61,4% 61,6% 9,3% 8,8% -0,4% 0,0% 112,0% 111,4%
Begroting 2026 -7,6% -7,6% 67,7% 7,0% 0,2% 104,8%
Begroting 2027 -8,4% -8,4% 68,6% 5,8% 0,1% 104,8%
Begroting 2028 -10,3% -10,3% 70,4% 5,7% -0,1% 104,8%
Begroting 2029 -13,5% -13,5% 74,0% 4,0% -0,2% 104,8%
Verklaring en beoordeling Netto schuldquote Netto schuldquote: het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen 0% t/m 100%: normaal > 100%: weinig leencapaciteit > 130%: zeer hoge schuld De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. De gemeente Veendam scoort normaal. Dit betekent dat de gemeente Veendam voldoende mogelijkheden heeft tot het opnemen van langlopende geldleningen. Solvabiliteitsratio Solvabiliteitsratio: het eigen vermogen als percentage van het vreemd vermogen. Hoe hoger de ratio, hoe groter de weerbaarheid. Normaal is tussen 20% en 70%. De gemeente Veendam schommelt tussen de 60% en 70% en geeft een normale weerbaarheid aan. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen. Daarmee wordt de wendbaarheid van de gemeente aangegeven. Een positief percentage geeft een overschot aan en een negatief percentage een tekort.