Document · PDF

05-02-02 Programmabegroting 2023 raad

Gemeenteraad 7 november 2022, gemeente VeendamBij agendapunt: Algemene beschouwingen over de begroting voor het jaar 2023 en de meerjarenbegroting 2024-2026 en de in het kader daarvan door de fracties in te dienen moties en amendementen. Waarbij tevens de najaarsrapportage 2022 en de belastingvoorstellen 2023 worden betrokken.26.886 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

65 | Pagina

Eenzaamheidsbestrijding Wat willen we bereiken? Eenzaamheid treft inwoners van alle leeftijden. Prioriteit om deze problematiek aan te pakken gaat daarbij in eerste instantie uit naar de oudere inwoners. Ouderen blijven langer thuis wonen. Dat kan gepaard gaan met gevoelens van eenzaamheid als er steeds meer mensen om je heen wegvallen en je eigen gezondheid brozer wordt. Wat gaan we daarvoor doen?  We informeren wijkverpleegkundigen en huisartsenpraktijken over de mogelijkheden van dagbesteding voor ouderen. We anticiperen op deze ontwikkeling door in te zetten op positieve gezondheid en participatie. Daarbij werken we nauw samen met Menzis.  We doen mee aan het landelijke actieprogramma 'Eén tegen eenzaamheid'. Specifiek in 2023:  We organiseren wederom activiteiten rondom de 'Week tegen Eenzaamheid'.  De lokale coalitie tegen eenzaamheid zoekt verbinding met netwerkpartners. Jaarlijks terugkerend:  We zetten in op signalering, kennisdeling en het structureel onder de aandacht houden van het thema. Beschermd wonen Wat willen we bereiken? We willen voldoende voorzieningen realiseren op het gebied van beschermd wonen We zetten in op preventie en vroeg-signalering (ter voorkoming van instroom in Beschermd Wonen en Opvang) en uitstroomcoördinatie en nazorg wanneer inwoners weer zelfstandig gaan wonen.

We geven uitvoering aan de naar onze gemeente gedecentraliseerde taken op het gebied van Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang Wat gaan we daarvoor doen?  We voeren de Centrumregeling Beschermd wonen, Opvang en Inloopvoorziening GGz Groningen 2021 uit waarin de nieuwe taakverdeling na decentralisatie tussen de centrumgemeente Groningen en de Groninger gemeenten is vastgelegd.  We zijn financieel verantwoordelijk voor de beschermd wonen voorzieningen in onze gemeente.  We werken met een eigen Groninger (her)verdeelmodel Beschermd Wonen.  We monitoren Beschermd Wonen en Opvang inhoudelijk en financieel om in regie te zijn.  We implementeren in samenwerking met alle Groninger gemeenten de inkoop Beschermd Wonen 2023.  We werken in Oost-Groningen op het gebied van Beschermd Wonen en Opvang intensief samen.

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

66 | Pagina



We sturen in onze gemeente op de ambulantisering en flexibilisering van Beschermd Wonen. Onze procesregisseurs van de toegang Beschermd Wonen sturen op in-, door- en uitstroom in en uit voorzieningen van Beschermd Wonen. Samen met de Groninger gemeenten sturen we op een evenwichtige spreiding van Beschermd Wonen voorzieningen over de provincie. Hiervoor benutten we onder meer de Regionale Woonzorgvisie die we in Oost-Groningen gaan opstellen. In samenwerking met onze ketenpartners maken we nadere afspraken over de huisvesting van inwoners die uitstromen uit voorzieningen van Beschermd Wonen (en andere intramurale voorzieningen). We benutten daarvoor de prestatieafspraken met woningcorporaties en de nieuwe woonvisie die we gaan opstellen. We nemen flankerende maatregelen om dit proces te faciliteren.

Specifiek in 2023: We implementeren de inkoop Beschermd Wonen 2023. We actualiseren onze verordening en waar nodig beleidsregels maatschappelijke ondersteuning in verband daarmee. Met alle Groninger gemeenten (en de centrumgemeente) herzien wij het eigen Groninger (her)verdeelmodel Beschermd Wonen en Opvang in verband met onder meer de invoering van het woonplaatsbeginsel. We leggen het nieuwe verdeelmodel voor aan de raad. In samenwerking met DeBasis geven we meerjarig vorm en inhoud aan de ontwikkelopdracht nazorg uitstroom Beschermd Wonen. We zorgen voor een warme overdracht wanneer inwoners weer zelfstandig gaan wonen. Dit komt de samenwerking met de woningcorporatie ten goede bij de huisvesting van deze doelgroep. Door goede samenwerking laten we de doelgroep die uitstroomt duurzaam landen in onze buurten en wijken. Ook op het gebied van buurtbemiddeling en woonoverlast gaan we intensief samenwerken. Jaarlijks terugkerend Niet van toepassing. Gezondheidsbevordering Wat willen we bereiken? We bevorderen het hebben van een gezonde leefstijl. We gebruiken de mogelijkheden van de ruimtelijke omgeving die kunnen bijdragen aan gezondheid. Met Menzis wordt de Gecombineerde Leeftstijlinterventie (GLI) ingevoerd. Vanuit de Regio Deal worden lokale initiatieven op het gebied van een gezonde levensstijl verder gestimuleerd.

Wat gaan we daarvoor doen? Sluiten van gezondheidspact met voorschoolse instellingen, scholen, instellingen en bedrijven ter bevordering van gezonde leefstijl -9 maanden tot 99 jaar. De verrijkte schooldag wordt als pilot ingezet op twee scholen in Veendam. Het Lokaal Preventieakkoord wordt (als onderdeel van het Uitvoeringsplan Gezond Veendam 20222024) ook in 2023 voortgezet. Vanuit het Rijk wordt gestimuleerd integraler voorliggend beleid te maken (door middel van de zogenaamde spuk-uitkering) en hierop wordt in 2023 ingespeeld.

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

67 | Pagina

Er wordt gewerkt aan een continuering van de Regio Deal pijler gezondheid. Specifiek in 2023:  Op de Noorderbreedte en De Kern voeren we het programma ‘de verrijkte schooldag’ uit.  We voeren een project uit rond de gecombineerde leefstijlinterventie (GLI). De GLI is een programma voor mensen met overgewicht of obesitas en helpt mensen bij een gedragsverandering.  We onderzoeken of het via de Regio Deal mogelijk wordt om een ondersteuner sociaal domein aan de huisartsen in Veendam te koppelen. Zo kunnen sociale vraagstukken, die via het medisch domein binnenkomen maar die wellicht beter passend zijn in het sociaal domein, goed worden opgepakt.  Er wordt gewerkt aan het verbeteren van het AED-netwerk en het ondersteunen van de vrijwilligers die hieraan meedoen. Jaarlijks terugkerend:  De GGD voert ons gezondheidsbeleid uit binnen de kaders van de GR Publieke Gezondheid & Zorg.  We ondersteunen waar mogelijk (met subsidies) activiteiten en projecten die bijdragen aan de bevordering van de gezondheid van Veendammers. Armoedebestrijding Wat willen we bereiken? Wij willen dat de mensen die in armoede leven weten wat ze moeten doen. Ook moeten ze blijven meedoen in de maatschappij. Daarom zetten wij in op vroegsignalering van schulden, waarbij we niet alleen een preventieve, maar ook curatieve aanpak uitzetten in samenwerking met onze partners.

De doelgroep wordt actief benaderd en begeleid naar een oplossing. En tegelijkertijd bieden wij de mogelijkheid om te blijven meedoen door een aanbod van armoede verlichtende voorzieningen en activiteiten vanuit onze samenwerkende gesubsidieerde maatschappelijke organisaties. Deze voorzieningen zijn regelingen, zoals de energie- en studietoeslag. Maar ook maatregelen vanuit een structurele aanpak van de energiearmoede die een zo groot mogelijke doelgroep moeten bereiken. Wat gaan we daarvoor doen?  Onderzoek uitvoeren naar de vormen van armoede onder de allerjongsten door deelname aan het project 'Goede start'.  Maken van een plan van aanpak op basis van het eerder uitgevoerde onderzoek voor de bestrijding van armoede onder de allerjongsten.  Ervaringsdeskundigen inzetten bij het opstellen van de onderzoeksresultaten en betrekken bij de uitwerking van de te ondernemen acties uit het plan van aanpak.  Resultaatgerichter maken/herijking van het Armoedepact aan de hand van een evaluatie.  Onderwijs nauw(er) betrekken bij het Armoedepact.  Meer bekendheid geven aan gemeentelijke minimavoorzieningen en het gebruik van deze voorzieningen voor inwoners die het nodig hebben stimuleren via Hulpwijzer.nl.  Inzet van een 'wegwijzer Leven met weinig geld', zodat iedereen ontvangt waar hij/zij recht op heeft.

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

68 | Pagina

 

    



Voorkomen van sociale uitsluiting door het stimuleren en ondersteunen richting werk, vrijwilligerswerk of sociale participatie. Doorbreken van patronen van armoede binnen meerdere generaties door onder anderebinzet van opgeleide ervaringsdeskundigen. Daarbij worden de onderzoeksresultaten van de Alliantie van Kracht betrokken. Blijven ondersteunen van bestaande voorzieningen, zoals Voedselbank, Kledingbank Maxima, Stichting Leergeld en het Jeugdsport- en cultuurfonds. Kwijtschelding als een belangrijk onderdeel van het lokale minimabeleid. Met scholen, jeugd-maatschappelijk werk en leerplichtambtenaren terugdringen van het aantal thuiszitters/spijbelaars. Uitvoering geven aan het actieplan Laaggeletterdheid. We onderzoeken hoe we structureel uitvoering kunnen geven het vroegsignaleren van schulden. Dit is een wettelijke taak. Bepaalde bedrijven en instanties mogen ons sinds 1 januari 2021 waarschuwen als zij zien dat hun klanten rekeningen niet betalen. Het gaat hierbij om verhuurders van woningen, drinkwaterbedrijven, energieleveranciers en zorgverzekeraars. Ze hebben hiervoor niet eerst toestemming nodig van de klant. De bedrijven en instanties geven een signaal als hun eigen inspanningen de betalingsachterstanden niet oplossen. Dat zijn bijvoorbeeld het aanbieden van een betalingsregeling en persoonlijk contact zoeken.

Wij moeten na een signaal van bijvoorbeeld een verhuurder zelf iemand met schuldproblemen uitnodigen voor een gesprek. Die mag de hulp van ons weigeren. Er wordt onderzocht of aangesloten kan worden bij 'Vindplaats van Schulden'.

Specifiek in 2023:  



  

Uitvoeren van de nieuwe Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening op het gebied van preventie en vroegsignalering van schulden en armoede. Voortzetten en uitbreiding van de doelgerichte vroegsignalering om problematische schulden te voorkomen en om inwoners met problematische schulden schuldhulpverlening en nieuwe kansen te bieden. De uitbreiding is tevens gericht op de samenwerking met signaalpartners, de samenwerking met hulpverleningsorganisaties (het netwerk) en de communicatie naar buiten toe voor een vergroting van ons bereik. Voortzetten op armoede gerelateerde thema’s van de actielijn ‘Armoede en Schulden’ uit de pijler ‘Werk en Inkomen’ van de Regio Deal. Twee belangrijkste thema’s waar de focus op ligt zijn jongeren met schuldenproblematiek en energiearmoede. De doorontwikkeling van deze thema’s wordt in gang gezet. Een structurele aanpak van de energiearmoede mede door meer samenhang met andere onderwerpen gericht op de armoedebestrijding. In dit geval de energietoeslag en de vroegsignalering van schulden. Inzetten op een zo groot mogelijk bereik van de huishoudens met een minimuminkomen via de communicatielijn van de gemeente. En ook via gesubsidieerde maatschappelijke organisaties die zich inzetten tegen de armoedeproblematiek. We geven uitvoering aan het Fonds Kansrijk Opgroeien.

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

69 | Pagina

Jaarlijks terugkerend:  Deelname aan het Armoedepact.  Deelname aan Alliantie van Kracht. Huislijk geweld, Ouderen- en kindermishandeling Wat willen we bereiken? Het meeste geweld in onze samenleving gebeurt achter de voordeur. We willen dat onze inwoners veilig zijn, ook achter die voordeur. Inwoners moeten veilig kunnen wonen. Kinderen groeien veilig op in hun directe omgeving. We voorkomen en stoppen waar mogelijk alle vormen van huiselijk geweld, ouderen- en kindermishandeling. Wat gaan we daarvoor doen? Veendam beschikt over een team opgeleide casusregisseurs huiselijk geweld en kindermishandeling. Deze regisseurs worden deels door deBasis en deels door de gemeente Veendam geleverd. Dit team benadert de problematiek integraal vanuit een systemisch perspectief. Dit bevordert de samenwerking met Veilig Thuis Groningen die eenzelfde werkwijze hanteert. Het gemeentelijk Meldpunt Bezorgd kanaliseert de meldingen die in Veendam binnenkomen. De keten- en samenwerkingspartners zijn breed over deze werkwijze in Veendam geïnformeerd. Een gedragsdeskundige en systeemtherapeut ondersteunen het team. Bij mutaties zorgen we ervoor dat de nieuwe casusregisseurs systemisch worden getraind.

Met de laagdrempelige ondersteuningsstructuur in de wijken (deBasis en binnenkort de algemene voorziening ambulante jeugdhulp) en op de scholen (schoolmaatschappelijk werk en jeugdhulpverlening op school) en het netwerk dementie zorgen we voor preventie en vroegsignalering van huiselijk geweld en kindermishandeling. Binnen de gebiedsgerichte aanpak van 'Noordwest op z'n best' loopt het project 'Houding en handelen'. Doel is een gezamenlijke oriëntatie op gezinnen en huishoudens waarover opvoedzorgen bestaan. En versterking van de onderlinge samenwerking van de in de wijk werkzame professionals en organisaties en bekendheid met de systemische werkwijze. We gaan onderzoeken of deze aanpak verder over Veendam kan worden uitgerold. Met alle Groninger gemeenten gaan we het bestuur en bekostiging van Veilig Thuis Groningen herstructureren. In deze doorontwikkeling gaat de gemeente Groningen als centrumgemeente fungeren. Hiervoor wordt een centrumregeling (lichte gemeenschappelijke regeling) met uitvoeringsovereenkomst opgesteld. Die wordt ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. Specifiek in 2023 We investeren in de systemische training van nieuwe casusregisseurs Huiselijk Geweld en Kindermishandeling en continueren de systemische ondersteuning van het team. We onderzoeken of het project houding en handelen ook over de andere wijken van Veendam kan worden uitgerold.

We bieden de nieuwe centrumregeling Veilig Thuis Groningen ter besluitvorming aan.

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

70 | Pagina

Jaarlijks terugkerend Niet van toepassing. Burgerparticipatie Wat willen we bereiken? Een samenleving waar iedereen meedoet, inwoners naar elkaar omkijken en waar iedereen zich thuis voelt. Wat gaan we daarvoor doen?  Geven van ondersteuning aan inwoners die niet kunnen meedoen.  Het huidige meldsysteem van de gemeente wordt aangepast, waarin naast klachten ook wensen geregistreerd kunnen worden.  We stellen een systeem in van buurtbemiddeling: ondersteunen en faciliteren van inwoners. Specifiek in 2023:  In 2023 kunnen inwoners van Veendam opnieuw subsidie aanvragen voor het uitvoeren van burgerinitiatieven.  De gestelde subsidievoorwaarden voor het Fonds Burgerinitiatieven worden in 2023 herijkt. Jaarlijks terugkerend Niet van toepassing. Werk en inkomen Wat willen we bereiken? Bevorderen van zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie van de inwoners door middel van werk. Wat gaan we daarvoor doen?  Versterken van de lokale en regionale werkgelegenheid door onder meer het verbeteren van de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt, het beschikbaar stellen van voldoende werkervaringsplaatsen en het stimuleren van de overstap van een uitkeringssituatie naar werk.  Voortzetten van de doelgerichte vroegsignalering om problematische schulden te voorkomen. En schuldhulpverlening om inwoners met problematische schulden nieuwe kansen te bieden.

 Bestrijden van armoede, mede door een adequaat minimabeleid en facilitering van maatschappelijke initiatieven en werk; de zelfredzaamheid vergroten.  Tegengaan van laaggeletterdheid door een ruim aanbod van scholingsmogelijkheden.  Doorontwikkelen van het TDC, met aandacht voor maatwerk om meer mensen te activeren en aan het werk te krijgen.  Uitvoeren van de regierol die de gemeente heeft gekregen in de nieuwe Wet Inburgering op de maatschappelijke integratie van statushouders.

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

71 | Pagina

Specifiek in 2023: Er zijn verschillende zaken die verder moeten worden uitgewerkt en waarvan de effecten van die uitwerking nog niet helder zijn. Hierbij kan worden gedacht om de Participatiewet aan te passen, maar ook (nieuwe) lokale instrumenten, zoals starten met ‘overbrugbanen’, zijn een optie. Met een overbrugbaan wordt de periode van ontwikkeling naar (zo regulier mogelijk) werken overbrugd. Jaarlijks terugkerend Niet van toepassing. Gerelateerde taakvelden: 6.3, 6.4 en 6.5

Wat gaat het kosten? Begroting

Begroting

2021

Begroting ná wijziging 2022

2023

2024

2025

2026

Baten

15.730.621

14.316.582

14.226.582

Lasten

30.572.049

31.634.113

29.922.104

29.730.089

29.457.569

29.247.136

Subtotaal Programma 4.2

-14.841.429

-17.317.531

-15.695.522

-15.503.507

-15.230.987

-15.020.554

Onttrekking aan reserves (Baten)

Toevoeging aan reserves (Lasten)

Subtotaal mutaties reserves

-14.841.429

-17.317.531

-15.695.522

-15.503.507

-15.230.987

-15.020.554

Omschrijving

Gerealiseerd/geraamd resultaat programma 4.2

Realisatie

De belangrijkste mutaties ten opzichte van het begrotingsjaar 2022 zijn opgenomen in de toelichting op de financiële begroting. De reserves behorende bij programma 4.2 zijn:  Stimuleringsfonds Welzijn  Kwaliteit door participatie  Inburgering  Sociaal domein WMO/jeugd De omvang van de reserve en de mutaties in de reserves zijn gespecificeerd opgenomen in de uiteenzetting van de financiële positie. Bij onderdeel 7 van de uiteenzetting van de financiële positie is 2023 gespecificeerd en het meerjarenperspectief is opgenomen in bijlage 2.

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

72 | Pagina

BELEIDSINDICATOREN Onderstaand treft u voor dit programma de verplichte beleidsindicatoren aan. De gegevens zijn te raadplegen via de site www.waarstaatjegemeente.nl. Wij hebben er voor gekozen om de betreffende indicator te vergelijken met de provincie Groningen en Nederland als geheel. Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Periode

Veendam

Provincie

Nederland

Banen

per 1.000 inw. 1564jr

2021

743,2

768,3

805,5

Jongeren met delict voor rechter

2020

Kinderen in uitkeringsgezin

2020

Netto arbeidsparticipatie

2021

67,3%

68,3%

70,4%

Werkloze jongeren

2020

Personen met een bijstandsuitkering

per 10.000 inwoners

2021

497,2

519,8

431,2

Lopende reintegratievoorzieningen

per 10.000 inw 15-64jr

2020

504,7

280,9

202,0

Wmo-cliënten met een maatwerkarrangement

per 10.000 inwoners

2021

920

862

onbekend

Bron

Beschrijving

Het aantal banen, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 1564 jaar. CBS Het percentage jongeren (12Beleidsinformatie 21 jaar) dat met een delict Jeugd voor de rechter is verschenen. Percentage kinderen tot 18 CBS jaar die in een gezin leven dat Beleidsinformatie van een bijstandsuitkering Jeugd moet rondkomen. Het percentage van de CBS werkzame beroepsbevolking Beleidsinformatie ten opzichte van de Jeugd beroepsbevolking. CBS Het percentage werkloze Beleidsinformatie jongeren (16-22 jaar). Jeugd LISA

Het aantal personen met een CBS - Participatie bijstandsuitkering, per 10.000 Wet inwoners. Het aantal lopende CBS - Participatie reintegratievoorzieningen, per Wet 10.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het CBS - Monitor kader van de Wmo. Voor de Sociaal Domein Wmo gegevens geldt dat het WMO referentiegemiddelde gebaseerd is op 137 deelnemende gemeenten.

De beleidsindicatoren zijn afkomstig van externe instanties en niet alle indicatoren in de lijst worden ieder jaar door de bronhouder geactualiseerd of zijn niet voorhanden. De beleidsindicatoren die in de tabel zijn opgenomen betreffen de gegevens die ten tijde van het opmaken van de begroting voorhanden waren.

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

73 | Pagina

Programma 5 - Financiën In dit programma worden diverse financiële producten verantwoord, zoals treasury, algemene uitkering, diverse belastingen en reserves.

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Fiscaal beleid De uitvoering van steeds meer overheidstaken wordt naar de gemeentelijke overheid doorgeschoven. Daarnaast spelen landelijk ontwikkelingen op het terrein van herziening van het belastingstelsel. Een en ander leidt mogelijk tot een uitbreiding van het huidige lokale palet aan gemeentelijke belastingen. Zo wordt gedacht aan herinvoering van de onroerendezaakbelastingen op het gebruik van woningen en invoering van een ingezetenenbelasting. Wat willen we bereiken?  Een geactualiseerd fiscaal beleid.  Het verminderen van het aantal bezwaren.  Voldoen aan de landelijke voorschriften vanuit het toezichthoudend orgaan 'de Waarderingskamer'. Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Wat willen we bereiken?  Een structureel sluitend financieel (meerjaren-)beeld.  Het effectief en efficiënt verzorgen en beheren van algemene dekkingsmiddelen. Jaarlijks terugkerend: Middels programmabegroting, voorjaarsnota, najaarsrapportage en jaarstukken wordt het financiële beeld gemonitord. Gerelateerde taakvelden: 0.5, 0.61, 0.62, 0.64, 0.7 en 0.8

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

74 | Pagina

Wat gaat het kosten? Omschrijving

Realisatie 2021

Begroting ná wijziging 2022

Begroting

2023

2024

2025

2026

Baten Lasten

255.161 528.001

283.485 2.290.035

100.622 2.695.168

96.339 3.974.302

92.056 4.952.541

87.773 5.058.832

Subtotaal Programma 5.0

-272.840

-2.006.550

-2.594.546

-3.877.963

-4.860.485

-4.971.059

Lokale heffingen Algemene uitkeringen Dividend Saldo financieringsfunctie Overige algemene dekkingsmiddelen Subtotaal algemene dekkingsmiddelen (baten)

8.200.122 67.042.149 494.575 5.818

8.373.756 70.769.920 560.449 -

8.636.084 74.707.184 322.114 -

8.790.719 75.167.746 322.114 -

8.945.354 78.071.315 322.114 -

9.099.989 76.433.183 322.114 -

1.644.884

1.820.033

1.612.894

1.388.961

1.297.389

1.255.819

77.387.548

81.524.158

85.278.276

85.669.540

88.636.172

87.111.105

25.776

735.955

671.787

515.994

415.810

434.684

152.872

761.731

671.787

515.994

415.810

434.684

152.872

2.281.041

2.179.042

2.209.441

2.172.040

4.000

2.281.041

2.179.042

2.209.441

2.172.040

4.000

15.573.096 -26 -

18.575.147 50.000 99.283

19.573.577 50.000 99.359

18.670.018 50.000 256.041

20.822.205 50.000 416.206

19.558.537 50.000 486.360

15.573.070

18.724.430

19.722.936

18.976.059

21.288.411

20.094.897

Onttrekking aan reserves (Baten) Toevoeging aan reserves (Lasten)

664.426 1.892.533

11.531.553 8.727.473

3.181.807 3.508.661

1.024.368 1.065.411

194.267 1.027.711

10.600 1.026.063

Subtotaal mutaties reserves

-1.228.107

2.804.080

-326.854

-41.043

-833.444

-1.015.463

Gerealiseerd/geraamd resultaat programma 5.0

61.832.843

65.104.513

64.327.387

64.530.705

63.391.188

60.880.814

Saldo financieringsfunctie Overige algemene dekkingsmiddelen Subtotaal algemene dekkingsmiddelen (lasten) Overhead Subtotaal overige middelen (baten) Overhead Vennootschapsbelasting Onvoorzien Subtotaal overige middelen (lasten)

De belangrijkste mutaties ten opzichte van het begrotingsjaar 2022 zijn opgenomen in de toelichting op de financiële begroting. De reserves behorende bij programma 5.0 zijn:  Weerstandsvermogen  Algemene Bestemmings Reserve (ABR)  NIR (nieuwe incidentele ruimte)  Opbrengst verkoop Essent aandelen  FPU  Verkoop Essent

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

75 | Pagina

  

Poort van Veendam Compensatie dividend verkoop Essent Rente over de reserve

De omvang van de reserve en de mutaties in de reserves zijn gespecificeerd opgenomen in de uiteenzetting van de financiële positie. Bij onderdeel 7 van de uiteenzetting van de financiële positie is 2023 gespecificeerd en het meerjarenperspectief is opgenomen in bijlage 2. De specificatie van het onderdeel Overhead (taakveld 0.4) is opgenomen in bijlage 4. Een toelichting op het onderdeel Overhead is opgenomen in paragraaf 1. De toelichting op het overzicht van baten en lasten 2023-2026.

Eenheid

Periode

Veendam

Provincie

Nederland

Gemiddelde WOZ waarde

duizend euro

2021

165

205

290

Gemeentelijke woonlasten éénpersoons huishouden

euro

2022

865

920

onbekend

Gemeentelijke woonlasten meerpersoons huishouden

euro

2022

925

998

onbekend

Bron

Beschrijving

CBS Statistiek De gemiddelde WOZ waarde Waarde van woningen. Onroerende Zaken Het gemiddelde totaalbedrag COELO, in euro's per jaar dat een Groningen éénpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten. Het gemiddelde totaalbedrag COELO, in euro's per jaar dat een Groningen meerpersoonshuishouden betaald aan woonlasten.

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

76 | Pagina

Paragrafen

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

77 | Pagina

Lokale heffingen Inleiding De gemeentelijke belastingen en heffingen vinden hun grondslag in door de gemeenteraad vastgestelde verordeningen. In deze paragraaf lokale heffingen is rekening gehouden met de verordening ex artikel 212 Gemeentewet (Financiële verordening gemeente Veendam) en de begrotingsrichtlijn 2023. Tarievenbeleid Ten aanzien van de lokale heffingen zijn de volgende uitgangspunten geformuleerd:  De belastingtarieven worden met 3 % geïndexeerd;  Voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing worden kostendekkende tarieven gehanteerd. Opbrengsten per lokale heffing In de primitieve begroting (exclusief wijzigingen) is rekening gehouden met de volgende opbrengsten aan gemeentelijke heffingen en leges:

Omschrijving

Rekening 2021

Begroot 2022 incl. wijzigingen

Begroot 2023 (primitief)

OZB – gebruik

1.296.029

1.314.646

1.399.094

OZB – eigendom

6.892.006

7.046.960

7.223.650

BIZ

137.200

139.973

127.579

Precariobelasting

12.087

12.150

13.340

8.337.322

8.513.729

8.763.663

Rioolheffing eigenaar

761.522

994.280

986.172

Rioolheffing gebruiker

984.009

1.095.211

1.128.000

Afvalstoffenheffing

3.437.383

3.681.948

3.987.719

Lijkbezorgingsrechten

227.720

82.502

Leges burgerzaken

329.892

320.532

319.790

Leges omgevingsvergunningen

910.575

502.300

402.300

14.988.423

15.190.502

15.670.146

Algemene dekkingsmiddelen

Totaal lokale heffingen

Onroerende zaakbelasting Onder de naam onroerende zaakbelastingen worden voor in de gemeente gelegen onroerende zaken twee directe belastingen geheven:  een gebruikersbelasting voor een onroerende zaak die niet in hoofdzaak tot woning dient van degene die bij het begin van het kalenderjaar gebruiker is van deze onroerende zaak.

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

78 | Pagina



een eigenarenbelasting van degene die bij het begin van het kalenderjaar het genot heeft krachtens eigendom, bezit of beperkt recht van een onroerende zaak (zowel woning als nietwoning).

Voor de berekening van het tarief voor 2023 wordt uitgegaan van de OZB-opbrengst 2022, inclusief een verhoging van 2% en eventuele overige verhogingen. Het is de planning dat de aanslagen OZB 2023 met dagtekening 31 januari 2023 worden opgelegd. WOZ-waarden De aanslagen OZB inclusief de WOZ-beschikking worden opgelegd naar de WOZ-waarde zoals die geldt op de waardepeildatum 1 januari 2022. Deze waarde wordt op grond van de Wet waardering onroerende zaken jaarlijks opnieuw vastgesteld. De Wet WOZ stelt steeds hogere eisen aan de WOZ-administratie. De WOZ-waarde zal voor steeds meer doeleinden worden gebruikt (o.a. berekening huurprijzen, financieringen etc.). De WOZadministratie is één van de zogeheten basisadministraties. Momenteel zijn we volop bezig met de herwaardering van onroerende zaken naar waardepeildatum 1 januari 2022. Uit voorlopige berekeningen blijkt dat de gemiddelde waarde van woningen ten opzichte van peildatum 1 januari 2021 is gestegen met 19,26 %. De gemiddelde waarde van niet-woningen is met 4,14% gestegen. Rioolheffing Het verbreed Gemeentelijk Riolering Plan (vGRP) vormt de basis voor de te plegen investeringen. De te plegen investeringen vanuit het vGRP worden gedekt uit de rioolheffing.

Onder de naam rioolheffing wordt een recht geheven van de eigenaar van een pand van waaruit afvalwater en/of afvloeiend hemelwater, direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd. Bij de berekening van de tarieven wordt als basis gehanteerd dat de toegerekende kosten voor 100% worden gedekt. In 2018 is het GRP door de gemeenteraad vastgesteld. Hierin zijn over een periode van 60 jaar de kosten doorgerekend, rekening houdend met benodigde investeringen. Dit GRP vormt de basis voor werkzaamheden die aan het riool moeten worden uitgevoerd en vormt ook de basis voor de tariefberekening. De gemeente hanteert bij de raming het zogenaamde “ideaalcomplex”, waarbij de lasten per jaar volledig door de rioolheffing worden gedekt.

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

79 | Pagina

De kostendekkendheid van de verordening is als volgt:

Omschrijving

Totaal

Kosten taakveld(en), incl. (omslag)rente

1.431.405

Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen

84.073

Netto kosten taakveld

1.347.332

Toe te rekenen kosten

54.000

Overhead incl. (omslag)rente

542.505

BTW

170.335

Totale kosten

2.114.172

Opbrengst heffingen

2.114.172

Dekkingspercentage

100%

Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing heeft een belastingkarakter waarbij de kosten van beheer van huishoudelijke afvalstoffen worden doorberekend aan de burgers. Deze kosten van beheer betreffen alle kosten die samenhangen met de inzameling, het vervoer, de nuttige toepassing (bijvoorbeeld hergebruik) of de verwijdering van huishoudelijke afvalstoffen. De kostendekkendheid van de verordening is als volgt:

Omschrijving

Totaal

Kosten taakveld(en), incl. (omslag)rente

3.300.440

Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen

300.126

Netto kosten taakveld

3.000.314

Toe te rekenen kosten

268.000

Overhead incl. (omslag)rente

257.832

BTW

461.573

Totale kosten

3.987.719

Opbrengst heffingen

3.987.719

Dekkingspercentage

100%

Reinigingsrechten Bedrijven zijn zelf verantwoordelijk voor het op de juiste wijze afvoeren van hun afval. Met bedrijven

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

80 | Pagina

wordt bedoeld alle niet-huishoudens, dus ook verenigingen, organisaties etc. Voor deze bedrijven geldt geen verplichte afvalinzameling. Wel wordt een recht geheven voor het op verzoek ledigen van putten of septictanks. Voorgesteld wordt om de tarieven te indexeren met 3 %. Overige lokale heffingen In de nota fiscaal beleid is uitgesproken het kostendekkend maken van de gemeentelijke dienstverlening fasegewijs te bevorderen. In de afgelopen jaren zijn daarom de tarieven stapsgewijs verhoogd. Onderstaand wordt (daar waar van toepassing) kort inzicht verschaft in de verordeningen. Leges Op grond van de Gemeentewet kunnen rechten worden geheven voor het gebruik van gemeentebezittingen of van werken die voor de openbare dienst bestemd zijn, evenals werken of inrichtingen die bij de gemeente in beheer of onderhoud zijn, en voor het genot van door of vanwege het gemeentebestuur verstrekte diensten. De heffing van leges geschiedt op grond van het genot van door of vanwege de gemeente verstrekte diensten. De overige rechten worden geheven op grond van het gebruik van gemeentelijke bezittingen en dergelijke. Evenals bij de afvalstoffenheffing en de rioolheffing mogen de hier bedoelde rechten (per titel in de verordening) maximaal 100% kostendekkend zijn. Daarnaast zijn door het rijk in bepaalde gevallen maximale tarieven vastgesteld zoals voor een paspoort.

De kostendekkendheid van de verordening is als volgt: (bedragen x € 1.000,-) Omschrijving Kosten taakveld(en), incl. (omslag)rente Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen Netto kosten taakveld Toe te rekenen kosten Overhead incl. (omslag)rente BTW Totale kosten Opbrengst heffingen Dekkingspercentage *

Titel 1* 1.081 0 1.081 0 197 0 1.278 319 67%

Titel 2* 1.018 0 1.018 0 273 0 1.291 404 85%

Titel 3* 231 0 231 0 49 0 280 35 38%

Totaal 2.329 0 2.329 0 520 0 2.849 758 73%

Titel 1 Algemene dienstverlening Titel 2 Dienstverlening vallend onder de fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning Titel 3 Dienstverlening vallend onder Europese diensten richtlijn

In bovenstaande tabel kunnen afrondingsverschillen voorkomen. Lijkbezorgingsrechten Op basis van de verordening lijkbezorgingsrechten worden rechten geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaats. Deze rechten worden geheven voor het gebruik van de gemeentelijke begraafplaats en voor het genot van in verband daarmee door de gemeente verleende diensten.

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

81 | Pagina

De kostendekkendheid van de verordening is als volgt:

Omschrijving

Totaal

Kosten taakveld(en), incl. (omslag)rente

288.468

Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen

80.085

Netto kosten taakveld

208.383

Toe te rekenen kosten

Overhead incl. (omslag)rente

95.449

BTW

25.612

Totale kosten

329.444

Opbrengst heffingen

82.502

Dekkingspercentage

25%

Marktgelden Op basis van de verordening marktgelden wordt een recht geheven wegens het innemen van een standplaats op een marktterrein. De opbrengst dient ter dekking van de door de gemeente gemaakte kosten. Voorgesteld wordt om de tarieven te indexeren met 3 %. Precariobelasting Op basis van de verordening precariobelasting worden belastingen geheven ter zake van het hebben van voorwerpen onder, op of boven voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond. De opbrengst vloeit naar de algemene middelen. Voorgesteld wordt om de tarieven te indexeren met 3 %. Bedrijveninvesteringszone (BiZ) Op basis van de verordening Bedrijven Investeringszone Centrum Veendam wordt een BIZ-bijdrage geheven. Deze wordt geheven op basis van een percentage van de WOZ-waarde met een vastgesteld minimum- en maximumbijdrage. De BIZ-bijdrage is een bestemmingsbelasting die onder andere kan worden gebruikt voor het organiseren van activiteiten en evenementen, voor winkeliersacties, promotie en voor de professionalisering van de winkeliersvereniging. Voorgesteld wordt om het percentage niet te wijzigen. Kwijtschelding Indien een belastingplichtige niet of over te weinig financiële middelen beschikt om een belastingaanslag te voldoen, kan onder bepaalde voorwaarden aan deze belastingplichtige kwijtschelding worden verleend. Het kwijtscheldingspercentage dat in Veendam wordt gehanteerd bedraagt 100%.

Dit betekent dat alle belastingplichtigen met een inkomen van 100% van de (voor Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

82 | Pagina

hem/haar geldende) bijstandsnorm of lager in aanmerking komen voor gehele of gedeeltelijke kwijtschelding. Bij het beoordelen van een verzoek om kwijtschelding wordt ook rekening gehouden met eventueel vermogen, bezit auto, etc. Kwijtschelding kan alleen worden verleend indien het een aanslag betreft voor onroerende zaakbelastingen, afvalstoffenheffing en/of rioolheffing. De overige heffingen zijn in de betreffende belastingverordeningen uitgesloten voor kwijtschelding. Sinds de Leidraad Invordering 2017 is de kwijtschelding voor ondernemers opgenomen en wordt overeenkomstig toegepast. Lokale lastendruk In onderstaande tabel wordt de lokale lastendruk per inwoner in euro’s weergegeven over de jaren 2020 t/m 2022:

Jaar

inwoners

Afval (x1.000)

Riool (x1.000)

Ozb (x1.000)

totaal (x1.000)

per inwoner

2020

27.491

3.247

1.403

7.133

11.783

429

2021

27.389 491 27.389

3.413

1.712

7.934

13.059

477

3.413

1.712

7.934

13.059

477

2022

De opbrengsten 2023 zijn afhankelijk van de besluitvorming in de novemberraad. Aanbieding belastingverordeningen De belastingverordeningen worden – met inachtneming van de raadsbesluiten ten aanzien van de tarieven in de novemberraad – ook in de novemberraad ter vaststelling aangeboden. Daarbij wordt eveneens achterliggende informatie opgenomen over de kostendekkendheid per hoofdstuk van de verordening leges.

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

83 | Pagina

Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Algemeen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de aanwezige risico’s. Het weerstandsvermogen geeft aan in welke mate de organisatie in staat is om financiële tegenvallers op te kunnen vangen. Het weerstandsvermogen is voldoende indien het saldo van de weerstandscapaciteit minus de aanwezige risico’s positief is. De weerstandscapaciteit betreft de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken. Een risico kan worden gedefinieerd als de kans waarmee een gebeurtenis zich kan voordoen en welke impact deze gebeurtenis heeft. Voor de bepaling van het weerstandsvermogen zijn alleen die risico’s van belang waarvoor geen maatregelen zijn getroffen. Een voorbeeld van een beheersmaatregel is het afsluiten van een verzekering. Definities Weerstandsvermogen:

Weerstandscapaciteit: Onbenutte belastingcapaciteit:

Stille reserves: Onvoorzien:

Het vermogen van de gemeente om niet voorziene financiële tegenvallers op te kunnen vangen om teneinde haar taken voort te kunnen zetten. Middelen waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet voorziene tegenvallers te dekken. Het bedrag waarmee de belastingen nog maximaal kunnen toenemen volgens de normen van een artikel 12 aanvraag. In het geval van een onvoorziene tegenvaller zouden de belastingen nog met dit bedrag verhoogd kunnen worden. Het verschil tussen de reële waarde van de activa en de boekwaarde. Het restant van het in de begroting opgenomen bedrag voor onvoorziene uitgaven.

Het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico’s Het beleid betreffende het weerstandsvermogen kan als volgt worden weergegeven:  de hoogte van het benodigde weerstandsvermogen wordt jaarlijks door de raad vastgesteld bij de jaarstukken;  de (incidentele) weerstandscapaciteit wordt in eerste instantie voor zowel incidentele als structurele tegenvallers gebruikt;  structurele tegenvallers, zonder dat daar meevallers tegenover staan, worden afgedekt in de eerstvolgende meerjarenbegroting;  risico’s worden jaarlijks beoordeeld en waar nodig aangepast. De inventarisatie wordt verwerkt in de jaarstukken.

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

84 | Pagina

De inventarisatie van de weerstandscapaciteit Begripsbepaling Weerstandscapaciteit is de mate waarin de gemeente Veendam over middelen beschikt of kan beschikken om niet voorziene tegenvallers op te vangen. Onderscheid wordt gemaakt in de incidentele en de structurele weerstandscapaciteit. Onder incidentele weerstandscapaciteit wordt verstaan de capaciteit die de gemeente heeft om eenmalige tegenvallers op te vangen. Onder structurele weerstandscapaciteit verstaan we middelen die permanent inzetbaar zijn om tegenvallers op te vangen. In een overzicht ziet dit er als volgt uit: Tabel 1 Weerstandscapaciteit

Bestanddeel

Incidentele

Structurele

weerstandscapaciteit weerstandscapaciteit

Post onvoorzien

Algemene Reserve

Bestemmingsreserves (gedeeltelijk)

Stille reserves (saldo gesteld op nihil)

Onbenutte belastingcapaciteit

Begrotingsruimte (bezuinigingen/onvoorzien)

De weerstandscapaciteit van de gemeente Veendam kan theoretisch worden berekend uit de post onvoorzien, de reserves, een gedeelte van de bestemmingsreserves (reserve verliezen grondexploitaties), de onbenutte belastingcapaciteit en de stille reserves. De geraamde weerstandscapaciteit per 1-1-2023 kan worden berekend en als volgt gespecificeerd worden: Algemene reserves Bestemmingsreserve (gedeeltelijk) Onvoorzien Totaal

12,70 miljoen 2,48 miljoen 0,04 miljoen 15,22 miljoen

De inventarisatie van de risico’s Algemeen In deze paragraaf worden een aantal uitgangspunten genoemd voor het berekenen van de gewenste hoogte van de weerstandscapaciteit. Het proces begint met het in beeld brengen van de risico’s. Vervolgens wordt de omvang van het risico bepaald met behulp van de onderstaande risicoscore tabel. Er wordt een inschatting gemaakt van de waarschijnlijkheid dat het risico zich daadwerkelijk zal voordoen.

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

85 | Pagina

Tabel 2 Risicoscore Waarschijnlijkheid

Risicoscore op Uitgedrukt in een percentage waarschijnlijkheid

Klein

1 tot 5

Beperkt

5 tot 25

Reëel

25 tot 50

Groot

50 tot 75

Zeer groot

75 tot 95

Proces Het bepalen van de risico’s is een regulier proces dat is geborgd in de organisatie. Dit betekent dat minstens ieder jaar de risico-inventarisatie opnieuw wordt uitgevoerd. De inventarisatie vindt plaats op basis van een lijst met risico’s (kwalitatief) en de bedragen en de inschatting van de kans dat een risico zich daadwerkelijk voordoet (kwantitatief). Op deze wijze kan beoordeeld worden of bestaande risico’s nog actueel zijn en de inschatting van kansen en bedragen nog een goede weerspiegeling is. Daarnaast kunnen risico’s vervallen (omdat het risico inmiddels is ondergebracht bij een verzekeraar, of door het afstoten van taken / werkzaamheden) en dan worden deze uit de lijst verwijderd. Tenslotte kunnen zich in het afgelopen jaar nieuwe risico’s hebben voorgedaan die impact hebben op het weerstandsvermogen. In deze paragraaf wordt deze actualisatie gepresenteerd. Gesignaleerde risico’s De organisatie heeft een inventarisatie gemaakt van de mogelijke risico’s die de gemeente Veendam loopt aangaande haar processen, producten en diensten. Deze inventarisatie heeft geleid tot de onderstaande lijst met gesignaleerde risico’s:

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

86 | Pagina

Omschrijving risico Veendam

Oorzaak

Ontwikkeling Arbeidsmarkt.

Risico op kwaliteitsverlies, Vergrijzing, krapte en bezuinigingen. meer inhuur.

€100.000

Gewaarborgde geldleningen. Het betreft hier voornamelijk een tertiaire achtervang. De risico’s achten wij vrij gering.

Ontwikkelingen kapitaalmarkt.

Financiële tegenvallers

€1.000.000

Prijsontwikkelingen.

Geo-politieke wereldwijde spanningen.

Aansprakelijkheidsstelling Toename claimcultuur. en

Sterk oplopende prijsontwikkelingen. Schadeclaims, waarvan onduidelijk is in hoeverre de verzekering deze zal afdekken

Extra rentekosten op de project investeringen en extra handelingskosten voor project begeleiding

Mogelijk afboekingen op eventuele (te) hoge boekwaarden.

Nr.

De moeilijke markt voor winkels/woningen leveren voortschrijdend inzicht in de planvorming van de verantwoordelijk projectontwikkelaar. De afspraken uit de samenwerkingsovereenkomst worden geconcretiseerd.

Gevolg

Kans

Percentage

Incident eel Kans * (I) of Beïnvloedbaar Kans * Bedrag Bedrag Structureel Ja/Nee/Beperkt Incidenteel Structureel (S)

€ 5.000.000

€ 150.000

De achtervangpositie en de ontwikkeling van de achtervangpositie blijven monitoren en daar waar nodig aanvullende maatregelen nemen om de risico’s te beperken.

€1.000.000

€ 3.000.000

€ 1.500.000

€0

€ 500.000

€ 12.500

€0

€ 1.600.000

€ 400.000

€1.000.000

€ 8.800.000

€ 245.000

€5.000.000 € 20.000.000

€ 6.250.000

Economische recessie i.r.t. eigendommen. Eén van de neveneffecten van de Gewijzigde omstandigheden recessie is de vastgoedmarkt. waardedaling van het onroerend goed.

Benodigd Veranderde markt weerstandsvermogen t.b.v. bedrijventerreinen en het grondbedrijf. woongebieden.

Niet voldoen aan voorwaarden met betrekking tot de beveiliging van Suwinet.

€0

€ 350.000 Incidenteel Beperkt

Beheersmaatregelen

Adequate strategische personeelsplanning.

Kerkstraat West. De moeilijke markt heeft invloed op het ontwikkeltempo.

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

Maximaal Financieel effect

€ 112.500

Niet goed afschermen van en toezien op het gebruik van Suwinet. Afsluiten Suwinet en boete Dit om ongeoorloofd gebruik door opgelegd door CBP. gebruikers.

Minimaal Financieel effect

€ 850.000 S

€ 21.250

Adequate monitoring van de prijsontwikkelingen.

Er zijn nadere afspraken gemaakt met de ontwikkelaar.

De controles op passend gebruik van Suwinet verlopen op periodieke basis.

87 | Pagina

Nr.

Omschrijving risico Veendam

Oorzaak

Gevolg

Onzekerheid over hoogte rijksvergoeding Participatiewet inkomensdeel (BUIG).

Invoering nieuw verdeelmodel inkomensdeel Participatiewet (BUIG)

Kans van grotere tekorten (enigszins kan dit gecompenseerd worden door vangnetregeling met drempel van 7,5%).

Bijdrage rijk is gedaald en verstrekkingen c.q. voorzieningen zijn gestegen. Er worden tijdelijk Structurele overschrijding extra middelen ter beschikking van jeugdbudget. gesteld. De structurele impact is nog niet helder. Nieuwe regelgeving i.v.m. invoering Hogere kosten gemeente abonnementstarief

Kans

Percentage

Minimaal Financieel effect

Maximaal Financieel effect

Incident eel Kans * (I) of Beïnvloedbaar Kans * Bedrag Bedrag Structureel Ja/Nee/Beperkt Incidenteel Structureel (S)

€500.000

€ 1.000.000

Nee

€2.500.000

€ 3.000.000

€ 2.475.000

€200.000

€ 500.000

€ 87.500

Ontwikkelingen Jeugd

Ontwikkelingen WMO

Financiële risico's van Lagere rijksbijdrage SW als verbonden partijen, in casu onderdeel sociaal domein SW-bedrijf Wedeka

Hogere eigen bijdrage gemeente door hogere exploitatietekort Wedeka

€200.000

€ 350.000

€ 137.500

Wet Kenbaarheid Publiekrechtelijke Beperkingen

Dat de Publiekrechtelijke Beperkingen bij een aan of verkoop niet bekend zijn. Hieruit kunnen schadeclaims ontstaan. Het betreft voornamelijk monumentale panden.

€0

€ 75.000

€ 9.375

MDT Garantstelling voor Financiële consequenties aanvulling ontslaguitkering Afspraken uit het Sociaal Plan 2019 bij daadwerkelijk, niet MDT personeel na verwijtbaar, ontslag. verzelfstandig

€0

€ 300.000 Incidenteel Beperkt

€ 37.500

Totaal risico's

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

€11.500.000 € 45.325.000

De gemeente heeft verder geen invloed in de verdeelsystematiek van het rijk. Aan de lastenkant worden diverse maatregelen ingezet om de uitkeringslasten te beperken en/of te reduceren. Landelijke trend dat kosten jeugdzorg stijgen. Er wordt ingezet op meer monitoring en inzicht in de kosten. Daarnaast bereiden we een aantal maatregelen voor om te transformeren. Dit moet op termijn ook leiden tot lagere kosten.

€ 187.500

€ 11.625.625

Beheersmaatregelen

Wedeka treft maatregelen om tot een betere kostenbeheersing te komen door opstellen bedrijfsplan. Over de voortgang vindt bestuurlijke en ambtelijke afstemming plaats.

We monitoren de ontwikkelingen en als daar aanleiding toe is, ondernemen we maatregelen om (financiële) effecten te beperken. €0

88 | Pagina

Conclusie Op basis van de hiervoor opgenomen gegevens kan het weerstandsvermogen als volgt worden berekend: De aanwezige weerstandscapaciteit € 15.220.000,De benodigde weerstandscapaciteit (de risico’s) € 11.625.625,Nog beschikbare ruimte weerstandscapaciteit € 3.594.375,Geconcludeerd kan worden dat de gemeente Veendam voldoende middelen heeft om alle gesignaleerde risico’s incidenteel op te kunnen vangen. Het weerstandsvermogen kan als voldoende worden beoordeeld. Het weerstandsvermogen is uit te drukken in een ratio, namelijk: Ratio Weerstandsvermogen =

€ 15.220.000 = 1,31 € 11.625.625

Wanneer de ratio weerstandsvermogen minder dan 1 bedraagt, is een gemeente kwetsbaar. De gemeente beschikt dan niet over voldoende capaciteit om de geïdentificeerde risico’s af te dekken. Gedurende korte tijd is dit mogelijk. Er kunnen zich namelijk omstandigheden voordoen, zoals een kortstondig groot project met aanzienlijke risico’s die niet ten volle kunnen worden afgedekt. Hierdoor kan de ratio tijdelijk (bijvoorbeeld maximaal één begrotingsjaar) onder 1 komen. Ook een weerstandsvermogen van groter dan 1 betekent echter niet dat een gemeente voor 100% is ingedekt tegen alle risico’s. Er kunnen zich onvoorziene situaties voordoen waarbij je als gemeente binnen 1 jaar meerdere tegenslagen hebt te verwerken, ook al wordt de kans daarvoor laag geschat. Het spreekt voor zich dat hoe hoger het weerstandsvermogen is, hoe meer (onvoorziene) tegenvallers opgevangen kunnen worden. Echter, ook een te groot weerstandsvermogen is niet altijd ideaal. Wanneer de ratio hoog is, kan men zich afvragen of de niet noodzakelijk beschikbare weerstandscapaciteit niet voor andere doeleinden zou kunnen ingezet. Een ratio van 1,0 wordt als 'voldoende' gekwalificeerd.

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

89 | Pagina

Tabel 3 Beoordelingstabel weerstandsvermogen Ratio weerstandsvermogen

Betekenis

x >2

Uitstekend

1,4 < x > 2,0

Ruim voldoende

1,0 < x > 1,4

Voldoende

0,8 < x > 1,0

Matig

0,6 < x > 0,8

Onvoldoende

x < 0,6

Ruim onvoldoende

Financiële kengetallen Onderstaande tabel geeft het overzicht van de kengetallen bij de programmabegroting 2023.

Verklaring en beoordeling Netto schuldquote Netto schuldquote: het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen 0% t/m 100%: normaal > 100%: weinig leencapaciteit > 130%: zeer hoge schuld De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. De gemeente Veendam scoort normaal. Dit betekent dat de gemeente Veendam voldoende mogelijkheden heeft tot het opnemen van langlopende geldleningen. Solvabiliteitsratio Solvabiliteitsratio: het eigen vermogen als percentage van het vreemd vermogen. Hoe hoger de ratio, hoe groter de weerbaarheid. Normaal is tussen 20% en 70%. De gemeente Veendam schommelt tussen de 51% en 55% en geeft een normale weerbaarheid aan. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen. Daarmee wordt de wendbaarheid van de gemeente aangegeven. Een positief percentage geeft een overschot aan en een negatief percentage een tekort.

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

90 | Pagina

Grondexploitatie Grondexploitatie: de waarde van de niet in exploitatie genomen gronden ten opzichte van de totale baten. Hoe lager het percentage, hoe kleiner het risico is voor de financiële positie. Belastingcapaciteit Belastingcapaciteit: de belastingdruk van de gemeente uitgedrukt in een percentage ten opzichte van het landelijke gemiddelde. De tarieven 2023 worden in december vastgesteld.

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

91 | Pagina

Onderhoud Kapitaalgoederen Inleiding Als gemeente hebben wij middelen nodig om goederen en diensten aan de burger te kunnen leveren. Deze middelen worden aangeduid met de term kapitaalgoederen. De belangrijkste kapitaalgoederen hebben betrekking op wegen, technische kunstwerken, riolering, water, groen en gebouwen. Al deze kapitaalgoederen vergen onderhoud en dienen in de begroting te worden opgenomen. Deze paragraaf biedt inzicht in beleidskaders voor het behoud van de kapitaalgoederen en de financiële consequenties daarvan.

Het onderhoud van de kapitaalgoederen is op deze manier schematisch weer te geven. Kaders De kosten voor het in stand houden van kapitaalgoederen hebben wij opgenomen in de verschillende programma’s van de begroting. De kosten van de instandhouding bestaan onder andere uit kosten voor onderhoud, kapitaallasten, beheer en exploitatielasten. De flexibiliteit in de onderhoudsbudgetten is beperkt, omdat onderhoud vroeg of laat moet worden uitgevoerd. Bovendien leidt achterstallig onderhoud over het algemeen tot meer kosten dan wanneer het onderhoud tijdig wordt gepleegd. De hoogte van de benodigde budgetten is afhankelijk van het gekozen kwaliteitsniveau. De vaststelling van het kwaliteitsniveau is aan u voorbehouden. Hiervoor hebben wij diverse beheerplannen/visies opgesteld, waarin beleidsdoelstellingen voor de diverse kapitaalgoederen zijn vastgesteld. Met de volgens de BBV (Besluit, Begroting en Verantwoording) verplichte paragraaf “Onderhoud kapitaalgoederen” krijgt u de mogelijkheid om kaders te stellen voor onderhoud van wegen, riolering, groen, gebouwen etc. Het doel van deze paragraaf is de meerjarige kosten van kapitaalgoederen op een transparante wijze in beeld te brengen, zodat eventuele financiële risico’s zichtbaar worden.

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

92 | Pagina

Daarbij kan op basis van de beheerplannen en de onderhoudsniveaus de daarbij behorende kosten worden vastgesteld. In het vervolg van deze paragraaf is per soort kapitaalgoed op hoofdlijnen een relatie met de relevante beleidskaders gelegd. Wegen Het in stand houden van wegen is in de begroting te vinden onder programma 4, Leefbaar, duurzaam, hoge kwaliteit. Relevante Beleidskaders Beleidskader Beheerplan wegen Veendam

Vastgesteld 2011

Actualisatie voorzien in 2023

Uitvoeren van het planmatig dagelijks (klein) onderhoud vindt plaats binnen het wijkgericht werken en is gericht op het behoud van de leefbaarheid, comfort en aanzien. Het groot onderhoud vindt plaats op grond van het beheerplan en de weginspecties, die elke twee jaar worden uitgevoerd en is gericht op de functionaliteiten, duurzaamheid, veiligheid en bereikbaarheid. In 2011 is het onderhoudsniveau C door u vastgesteld als te hanteren kwaliteitsniveau voor het wegbeheer zoals aangegeven in de CROW-wegbeheersystematiek en zoals omschreven in publicatie 147. Voor de bepaling welke wegen onderhoud vergen wordt de CROW-systematiek gehanteerd. De systematiek bevat een vertaling van schadebeelden naar de beleidsthema’s duurzaamheid, veiligheid, comfort en aanzien. Onderhoudsniveau C is een minimaal niveau, een niveau aan de onderkant van verantwoord wegbeheer. Voor het waarborgen van de integraliteit tussen de verschillende disciplines (wegen, riolering, groen, openbare verlichting) worden in de gemeente zoveel mogelijk werken gecombineerd uitgevoerd. Het kan voorkomen dat vanwege noodzakelijk onderhoud aan de verharding, de vervanging van de riolering wordt vervroegd of juist wordt uitgesteld. Bij het integraal werken wordt tevens de groenvoorziening en de openbare verlichting meegenomen.

Financiën Om het minimale C niveau te realiseren en te handhaven is volgens het beheerplan voor groot onderhoud een budget nodig van gemiddeld € 1.260.000,- per jaar tot en met 2026. Het beschikbare budget voor groot onderhoud is gespecificeerd weergegeven in onderstaande tabel.

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

93 | Pagina

Overzicht beschikbare en benodigde budgetten groot onderhoud wegen Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

2023-2026

Asfalt

747.000

2.988.000

Elementen

513.000

2.052.000

1.260.000

5.040.000

Asfalt

705.500

2.822.000

Elementen

554.500

2.218.000

1.260.000

5.040.000

Benodigd

Totaal Beschikbaar

Totaal Saldo (- = tekort)

Afwijkingen en risico’s Conform het beheerplan is het structureel budget voor het groot onderhoud toereikend voor de komende jaren. De onzekerheid op dit moment is, zijn de prijzen die gehanteerd gaan worden in relatie tot de inflatie. Een ander risico is dat de verharding in een aanzienlijk deel van de gemeente sterk verouderd is en dat alleen onderhouden niet voldoende is, maar tevens dient te worden vervangen. Technische Kunstwerken (bruggen en beschoeiing) Het in stand houden van de technische kunstwerken is in de begroting terug te vinden onder programma 4, Leefbaar, duurzaam, hoge kwaliteit. Relevante Beleidskaders Beleidskader Beheerplan technische kunstwerken Veendam

Vastgesteld 2009

Actualisatie voorzien in 2023

Technische kunstwerken onderdeel bruggen ca Onder de technische kunstwerken onderdeel bruggen vallen naast de bruggen, sluizen, tunnel en een viaduct. In totaal bezit de gemeente 178 objecten waarvan 28 beweegbare bruggen, 136 vaste bruggen en 4 overige objecten. Twee bruggen zijn rijksmonumenten. De vier gemeentelijke objecten zijn twee sluizen, één fietstunnel en één fietsviaduct. De totale kapitaalswaarde van deze 178 objecten bedraagt ca. € 19 miljoen euro. In 2021 is opdracht gegeven voor een meerjarige inspectie van deze 178 objecten. Deze actualisatie is uitgevoerd in 2022 en dient als basis voor de programma begroting 2023 en verder. De volgende actualisatie is ingepland voor het jaar 2027. In deze uitgevoerde instandhoudingsinspectie is nader gekeken over een periode van vijf jaar met een doorkijk voor de komende 10 en 20 jaar. In het algemeen is de technische staat/conditie van deze geïnspecteerde objecten redelijk en is de staat van onderhoud van de kunstwerken niet onder gemiddeld. Tevens scoort de functionaliteit en veiligheid van de kunstwerken, op enkele uitzonderingen na, goed in vergelijking met overige gemeenten in Nederland.

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

94 | Pagina

Uit het onderzoek wat in 2022 is gestart zal duidelijkheid moeten komen over de benodigde middelen die nodig zijn om dit in stand te kunnen houden. Technische kunstwerken onderdeel beschoeiingen & steigers Voor de technische kunstwerken beschoeiingen en steigers heeft de raad in 2016 naar aanleiding van de destijds uitgevoerde meerjarige inspectie middelen beschikbaar gesteld voor een grootschalige vervangingsopgave. Waarbij de zwaartepunt van de werkzaamheden met name lag voor houten beschoeiingen in de wijk Sorghvliet en langs het Oosterdiep. Deze uitvoeringsprogramma loopt ten einde. In 2022 is vervolgopdracht gegeven voor een meerjarige inspectie van de gemeentelijke eigendommen. De gemeente beheert ca. 52 km beschoeiingen, onderverdeeld in:  betonnen , stalen en houten damwanden;  houten beschoeiingen;  keermuren en keerwanden;  scheidingsmuren. Verder zijn er 47 steigers met een totale lengte van ca. 1 km en is vergelijkbaar met de staat in andere gemeenten. Uit het onderzoek wat in 2022 is gestart zal duidelijkheid moeten komen over de benodigde middelen die nodig zijn om dit in stand te kunnen houden. Beschikbare budgetten technische kunstwerken Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Verkeersbruggen

148.375

Oeverbescherming

179.575

Totaal

327.950

Openbare verlichting Het in stand houden van de openbare verlichting is in de begroting terug te vinden onder Programma 4, Leefbaar, duurzaam, hoge kwaliteit. Relevante Beleidskaders Beleidskader Beleidsplan OVL

Vastgesteld 2012

Actualisatie voorzien in 2023

Het uitvoeren van onderhoud en vervanging van de openbare verlichting is gericht op het waarborgen van zowel verkeerstechnisch als sociaal veilig gebruik van de wegen en de leefomgeving. De openbare verlichting moet voldoen aan technische, juridische en sociaal maatschappelijke kaders, die daarvoor gesteld zijn in diverse wet- en regelgeving.

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

95 | Pagina

Daarnaast kan gebruik gemaakt worden van de Aanbevelingen voor Openbare Verlichting van de Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde (NSVV) en het Nederlandse Normalisatie-instituut (NNI). Er zijn geen wettelijke of anderszins bindende bepalingen omtrent de verlichtingskwaliteit. Het maken van een keuze tot verlichten, dan wel niet verlichten, dan wel te besluiten tot een alternatieve maatregel zijn beleidsafwegingen. Het beheer van de installaties omvat het bijhouden van de databestanden en het onderhoud omvat:  periodiek verwisselen van lampen;  verhelpen van storingen; Deze werkzaamheden worden door derden uitgevoerd. Het beleidsplan zal naar verwachting in 2023 worden vastgesteld inclusief aanvullende beleidsuitgangspunten. Financiën In 2023 zal het vervangen van armaturen door LED armaturen en oude masten verder worden uitgevoerd. Het betreft hier reguliere vervanging op basis leeftijd en storingen. Mede doordat diverse lampen niet meer mogen worden geproduceerd vanaf 1 januari 2023, is het noodzakelijk om versneld de conventionele verlichting door LED verlichting te vervangen. Beschikbaar budget onderhoud openbare verlichting Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Vervanging openbare verlichting

149.350

Energiekosten (inclusief netwerk)

139.535

Beheer & advieskosten

25.000

Onderhoud

160.635

Totaal

474.520

Afwijkingen en risico’s De onzekerheid op dit moment zijn de ontwikkelingen op de energiemarkt. Riolering Het in stand houden van de riolering is in de begroting terug te vinden onder programma 4, Leefbaarheid, duurzaamheid en hoge kwaliteit. Relevante Beleidskaders Beleidskader Gemeentelijk RioleringsPlan Basisrioleringsplan

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Veendam

Vastgesteld 2018 2021

Actualisatie voorzien in 2023 2023

96 | Pagina

De gemeente is verantwoordelijk voor de kwaliteit van de openbare ruimte en het woon- en leefmilieu. De voorzieningen voor stedelijk afvalwater, regen- en grondwater dragen daaraan bij. Om de maatschappelijke belangen te waarborgen is een Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) opgesteld. In het GRP maakt de gemeente haar beleidskeuzes voor het stedelijke afval, hemel- en grondwater. Het GRP is een belangrijk planningsinstrument (financieel en materieel) in het gemeentelijke milieuen infrastructuurbeleid. Het vigerende GRP is in juni 2018 door u vastgesteld en heeft een looptijd t/m mei 2023. Bij de invoering van de nieuwe Omgevingswet (nu gepland op 1 januari 2023) is het voor de gemeente vanuit het Rijk niet meer verplicht om een GRP te hebben maar om maatregelen met de daarbij behorende financiën voor de komende jaren duidelijk zichtbaar te maken hebben we besloten om toch een rioleringsplan "Riool- en Waterzorg Programma 2023-2027" (RWP) op te stellen. Hiervoor zijn begin dit jaar de voorbereidingen gestart en begin 2023 zal dit ter besluitvorming aan u worden voorgelegd. Ten opzichte van het huidige GRP zal het nieuwe plan worden uitgebreid met de klimaatveranderingen, duurzaam waterbeheer en meldingen gedaan door burgers. Voor het bepalen van welke maatregelen wanneer moeten worden uitgevoerd wordt gebruik gemaakt van het beheerplan.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11969948/1