Verslag openbare vergadering Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 16 december 2021.doc

De heer Van Corler (GroenLinks) beperkt zich tot de twee hoofdlijnen van het voorstel: (1) het doorbreken van de criminele carrières. Hij vindt het goed blijvend in te zetten op preventieve activiteiten. Hij neemt aan dat de afstemming met deze aanpak daarin goed plaatsvindt. Hij kan zich aansluiten bij de woorden over AVG en ervoor te waken dat dat niet te snel als een belemmering wordt opgeworpen. De inzet van de credible messengers vindt hij op zich een goede stap. Daarbij geeft hij aan vooral de huidige sleutelfiguren in de wijk niet te vergeten. Er zijn al mensen die zich volop inzetten voor het afhouden of onderbreken van criminele carrières. Hij noemt onder meer als voorbeeld het project van het Leger des Heils. Hij roept ertoe op vooral gebruik te maken van wat de gemeente al heeft en ervoor te zorgen dat een en ander goed op elkaar aansluit en de desbetreffenden te betrekken bij de verdere uitwerking van dit geheel. Pagina 33 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 16 december 2021

1620

1630

1640

1650

Hij vindt het goed dat gewerkt wordt aan het wegnemen van drempels voor het vinden van werk, bijvoorbeeld rondom de VOG-verklaring. (Verklaring Omtrent Gedrag). Zijn fractie vroeg daarvoor eerder al aandacht. Hij vindt het goed dat dit hier een plek krijgt. Hij vraagt aandacht voor “de banen met status”. Hij vraagt op basis waarvan de status wordt gegeven. De voorbeelden die genoemd werden, deed hem denken aan het project Heilige Boontjes in Rotterdam. Het ging niet zozeer om de baan maar om de begeleiding, de mensen die de connectie konden maken met de doelgroep. Dat is voor hem het belangrijkste element in dit leerwerk-project. Het deed hem ook denken aan de Beroepentuin in Overvecht. De medewerkers daar gaan actief de wijken in en ook daar is de link naar de sleutelfiguren. Hij kan zich voorstellen dergelijke projecten door te trekken naar de jongeren die in detentie zitten vanaf dag 1 op de reintegratie; hij denkt aan een Beroepentuin in detentie. Als het gaat om het doorbreken van de criminele geldstromen werd vandaag al iets gezegd over de cijfers. In het voorstel wordt gekozen voor inzet op kwetsbare gebieden Overvecht en de Amsterdamsestraatweg. Hij blijft het lastig vinden om op basis van de onderliggende informatie te zeggen dat het een verstandige keuze is om op die gebieden in te zetten, zeker ook omdat er ook in andere buurten problemen zijn op dit gebied.

Om die reden vraagt hij de burgemeester of zij dit goed kan toelichten: waarom deze gebieden? Mevrouw Assen (PvdA) vraagt of de heer Van Corler de meer gerichte Buurtaanpak breder in de stad steunt. De heer Van Corler (GroenLinks) stelt deze vraag niet voor niets. Hij kan zich voorstellen dat er meer wijkaanpakken nodig zijn en ook op de buurt toegesneden. Hij herhaalt zijn vraag. Hij vervolgt zijn inbreng in zijn termijn met het ondermijningsartikel in de APV. Daarmee heeft de burgemeester de mogelijkheid om specifiek gebouwen, gebieden of branches vergunningsplichtig te stellen. Er wordt nu niet een concrete maatregel op dit terrein genoemd. Bij het instellen van deze bevoegdheid zegde de burgemeester destijds toe dat eerst met de branche, de buurt en de raad in gesprek gegaan zou worden voordat dat instrument zou worden ingezet. Zijn fractie vindt dat een belangrijke voorwaarde voor de inzet van het ondermijningsartikel. Hij krijgt hierop graag de bevestiging van de burgemeester van deze handelswijze naar aanleiding van deze nota. Hij roept de burgemeester op, scherp te letten op de grens tussen bestuursrecht en het strafrecht. Het bestuursrecht mag wat hem betreft alleen ingezet mag worden voor de openbare orde- en veiligheid. Het voelt bij hem aan als wordt het als straf ingezet.

Hij vraagt de burgemeester naast het vergroten van de weerbaarheid bij de ondernemers ook aandacht te hebben voor de potentiële uitstappers bij ondernemers. Er zijn ook ondernemers die vastraken in een criminele situatie en daar graag uit willen, en op zoek zijn naar mogelijkheden daartoe. Wat de gemeente doet bij de jongeren zou zij ook kunnen doen bij de ondernemers. Hij krijgt hierop graag de reactie van de burgemeester. De heer Van Steeg (CDA) vindt het hoog tijd om over dit onderwerp te praten. In de afgelopen tijd is Utrecht zijns inziens uitgegroeid tot een van de centra van internationale drugshandel en dan vooral de handel in hard drugs. Hij vindt het teleurstel-

Pagina 34 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 16 december 2021

1660

1670

1680

1690

1700

lend te moeten constateren op dit punt te zijn aanbeland. Hij concludeert dat het bestuur dit probleem in de afgelopen tijd ernstig heeft onderschat. De gevolgen van drugshandel en drugscriminaliteit zijn ongelijk verdeeld in Utrecht. Zijn fractie vindt dat onacceptabel. Te zien is dat het gebruik van harddrugs steeds meer wordt genormaliseerd, aan de andere kant heeft dat enorme consequenties voor de wijken waar het juist al moeilijk is in Utrecht. Juist die tegenstelling is wat zijn fractie betreft onacceptabel. Hij ziet ook dat het nodig is iets tegenover het gebruik van (hard)drugs te stellen en te zeggen dat het niet normaal is om hard drugs te gebruiken. Het gaat wat hem betreft om burgerschap: dat drugsgebruik consequenties heeft voor wat er op andere plekken in Utrecht gebeurt. Hij roept ertoe op om na te gaan of op dat vlak meer te doen is. Mevrouw Assen (PvdA) zegt ook wel eens in de raad dat zij het onacceptabel vindt dat de kansen ongelijk verdeeld zijn in Utrecht, maar dan ook op andere terreinen. Zij vraagt of de heer Van Steeg dat ook onacceptabel vindt en of hij een relatie ziet met de kwetsbaarheid van de wijken die hij noemde. De heer Van Steeg (CDA) vindt kansenongelijkheid niet het enige. Hij bevestigt dat de gemeente ook een verantwoordelijkheid heeft om het nodige te doen aan kansenongelijkheid.

Op het gebied van onderwijs trekt zijn fractie vaak samen op met de PvdA, maar niet altijd. Het ziet ook dat in een aantal wijken de gemeente meer moet doen dan in andere wijken. Hij vervolgt zijn betoog in zijn termijn met zijn enthousiasme te betuigen over de nieuwe aanpak en dat de burgemeester de ondermijning tot topprioriteit heeft gemaakt. Hij is blij met de titel Grenzen stellen en Perspectief bieden. In zijn analyse gaat het om drie dingen (1) duidelijk grenzen aangeven, een sterke en geloofwaardige overheid, (2) voorkomen dat problemen ontstaan en (3) perspectief bieden. Hij zoekt nog een beetje naar de goede balans tussen grenzen stellen, repressief beleid en preventief beleid. Hij vindt dat daarin te vaak een tegenstelling gemaakt wordt. Er is een Raadsinformatiebijeenkomst geweest met vooral het onderwerp perspectief bieden. Dat is wat hem betreft ook het domein van de gemeente. Daar kan de gemeente veel doen. Hij vindt dat een overheid die grenzen stelt een integraal onderdeel moet zijn van een geloofwaardige ondermijningsaanpak. Wat hem betreft moet repressief beleid meeontwikkeld worden met de ontwikkeling van de criminaliteit. Wat hem betreft moet meer ingezet worden op een repressief beleid, meer ook op wijkniveau. Hij noemt de aanpak van dealers in wijken. Hij vraagt hoe de burgemeester dat ziet. Dan kan zijns inziens repressie goed werken.

De heer Koning (D66) vindt dat interessant klinken. Iedereen in de raad zal dealers willen aanpakken en dan ziet hij de mogelijkheid om dealers nog terug te trekken naar een legaal bestaan. Daarop zou wat hem betreft de nadruk moeten liggen. Degenen die daarin ver wegzakken moeten repressief aangepakt worden. Dat is wat hem betreft een soort van gedeeld beeld. Tegelijkertijd constateert hij daarvoor de politiecapaciteit nodig te hebben. De vraag is dan of de gemeente dat kan bieden. Hij ziet 1 miljard in het Coalitieakkoord. Hij vindt dat heel erg goed. Hij tekent daarbij aan dat de mensen er niet zo snel zijn. Hoe ziet de heer Van Steeg dan de rol van de gemeente? De heer Van Steeg (CDA) vindt dat een terechte vraag. Het gaat hem ook om een zichtbare overheid. Op gekozen momenten moet de overheid laten zien grenzen te stellen. De politiecapaciteit blijft een probleem. Daarom vindt hij het ontzettend belangrijk dat mensen daadwerkelijk gaan melden. Juist bij deze onderwerpen heeft het stadsbestuur de wijken en de geloofwaardige meldingen uit de wijken nodig om Pagina 35 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 16 december 2021

te kunnen optreden. Hij bevestigt dat de politiecapaciteit een probleem is. Hij is benieuwd wat het nieuwe regeerakkoord kan betekenen voor de aanpak in Utrecht. 1710

1720

1730

1740

1750

Ook de wijkrechtspraak ziet hij als een vorm van repressie. Door dat verfijnder in te zetten, verwacht hij dat het stadsbestuur sneller tot resultaat kan komen. Eigenlijk is dit plan nog heel breed met heel veel ideeën. Wat hem betreft is de wijkrechtspraak een van de dingen die in een pilot uitgerold moet worden. Daarnaast is gesproken over de aanpak van plofkraken. Die aanpak speelt al heel lang in Utrecht. De vraag is wat van de ontwikkeling daarin te leren is. Hij noemt plofkrakers die vanuit Utrecht opereren in Duitsland. Wat is mogelijk om die jongens op andere gedachten te brengen en wat is verder nog te doen in de aanpak van plofkraken? Het vergroten van de meldingsbereidheid vindt hij een belangrijk onderwerp. Hij zit daar anders in dan D66. Hij vindt het onacceptabel dat mensen niet melden omdat ze het gewoon zijn gaan vinden. Mevrouw Van Mil (Student & Starter) begrijpt het belang van meldingsbereidheid. Zij benadrukt het van belang te vinden dat het bestuur daarmee precair omgaat. Zij wil voorkomen dat iedereen elkaar wantrouwt. Zij licht toe dat ondermijning voor veel mensen een vaag begrip is. Zij legt de vraag voor hoe ervoor te kunnen zorgen als stadsbestuur dat meer mensen begrijpen wát ze moeten melden. Zij legt de vraag voor of daarvoor een communicatiecampagne op touw gezet moet worden.

Zij vraagt toelichting van de heer Van Steeg op wat nodig is om te doen om de meldingen uit de juiste richting te krijgen. De heer Van Steeg (CDA) denkt dat het in dat opzicht heel goed is om een onderscheid te maken tussen drugscriminaliteit en ondermijning. Hij sprak over drugscriminaliteit. Hij herhaalt zijn informatie over de reactie van burgers. De aanpak zou zich kunnen richten op branches. Hij bevestigt dat het voor burgers lastig is om te herkennen. De heer Sungur (DENK) is benieuwd hoe de heer Van Steeg gaat borgen dat mensen met een andere achtergrond niet onevenredig vaak gemeld worden en daarmee onrechtmatig onrechtvaardig behandeld worden. De heer Van Steeg (CDA) antwoordt dat niet te kunnen borgen. Hij hoopt wel dat er voldoende kennis en know how is bij politie en bij de gemeente om informatie te filteren. Hij hoopt ook dat op andere vlakken heel hard gewerkt wordt om discriminatie uit te sluiten. Hij vindt het ook onterecht dat de heer Sungur een dergelijk belangrijk thema (de ondermijningsagenda) afhankelijk maakt van enkele incidenten die weliswaar verwijzen naar een structureel probleem; dat betekent voor hem niet dat het melden niet belangrijk is of dat het melden gevaarlijk is of dat vanuit de gemeente de verkeerde intentie bestaat om de problematiek aan te pakken.

De aandacht die de heer Sungur vraagt voor discriminatie is terecht, maar daarmee moet de Ondermijningsagenda niet onderuit gehaald worden. De heer Sungur (DENK) vertrouwt op de professionaliteit van de handhavers. Tegelijkertijd erkent niet alleen de politie maar ook veel overheidsinstanties dat er problemen zijn met etnisch profileren. Dat zeggen de instanties zelf. De vraag is hoe met dat probleem te borgen dat de grondrechten van mensen niet worden geschonden zonder de aanpak van ondermijning te kort te doen. De heer Van Steeg (CDA) denkt dat dat een goede stap is. Hij denkt dat de laatste tijd belangrijke stappen gezet worden op dat vlak: herkennen dat er op dat vlak problemen zijn en dat sommige mensen meer weet hebben van handhaving dan Pagina 36 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 16 december 2021

1760

1770

1780

1790

1800

anderen. Dat betekent niet dat de ondermijningsaanpak niet succesvol kan zijn. Dat betekent vooral dat hiervoor aandacht moet zijn binnen de ondermijningsaanpak. Hij kan niet borgen dat nooit sprake zal zijn van etnisch profileren. Hij herhaalt zijn inbreng. Mevrouw Meerding (VVD) valt de heer Van Steeg bij. De heer Sungur spreekt van het schenden van grondrechten. Zij vindt dat te sterk uitgedrukt. Het gaat nu alleen nog over het doen van meldingen. Het is dan nog niet gezegd wat met die meldingen gedaan wordt; daarmee is voorzichtig om te gaan. De heer Sungur (DENK) merkt op dat een belangrijk deel van deze nota gebaseerd is op meldingen die de gemeente, de politie en instanties ontvangen. Hij waarschuwt ervoor de meldingen niet zo lichtvaardig te nemen. Hij herhaalt zijn inbreng. De heer Koning (D66) hoort de heer Van Steeg iets zeggen over ondermijning en drugscriminaliteit alsof het gaat om twee verschillende onderwerpen. In zijn bijdrage is hij ingegaan op de definitie van ondermijning: waar gaat het dan over? Gaat het om veiligheid in de meest brede zin? Hij stelt deze vraag ook aan de burgemeester. Hij wil uiteindelijk in de uitvoering focus zien; focus op de aanpak van ondermijnende drugscriminaliteit en niet allemaal dingen doen in de hele breedte van veiligheid. Hij herhaalt zijn vraag naar de definitie van ondermijnende drugscriminaliteit volgens de heer Van Steeg.

Hij richt zich met die vraag ook tot de burgemeester. De heer Van Steeg (CDA) bevestigt dat het hier gaat om een fluïde begrip. Het gaat hem ook om zich ontwikkelende criminaliteit. Er is in zijn beleving een verschil tussen drugscriminaliteit die ondermijning financiert, die wordt gebruikt om andere illegale activiteiten in de samenleving te financieren. Om die reden vindt hij het pilot van de Rabobank ook belangrijk. Hij bevestigt dat die twee begrippen verschillend zijn. Hij bevestigt dat het stadsbestuur er alert op moet zijn dat niet alles er onder geschaard gaat worden. Hij vervolgt zijn betoog met in te gaan op de inbreng in deze commissievergadering over het pilot van de Rabobank. Hij vindt dat pilot heel belangrijk. Dat was ook gelieerd aan Nieuw Overvecht en aan de Amsterdamsestraatweg. Hij heeft deze week nog contact gehad met de Rabobank en hij begrijpt het. Het gaat om plekken waar op dit vlak veel te leren is van geldstromen. Ook daar is het belangrijk om het nodige in te kaderen. Hij vraagt de burgemeester wat zij van een dergelijk pilot leert. Hij vindt het belangrijk daarover geïnformeerd te worden. De heer Sungur (DENK) hoort de heer Van Steeg zeggen dat hij de focus begrijpt. Die focus is voor hem niet heel erg duidelijk.

Hij vraagt de heer Van Steeg waarin voor hem de twee gebieden verschillen die worden voorgedragen als focusgebieden ten opzichte van andere delen van de stad zoals Vleuten De Meern of de binnenstad waar ook drugsgerelateerde problemen zich voordoen. De heer Van Steeg (CDA) is het op zich eens met de heer Sungur dat die twee gebieden niet de enige zijn waar dingen misgaan. Hij noemt enkele gegevens met betrekking tot Overvecht en de Amsterdamsestraatweg. Hij gaat in op de mogelijkheden om er eerder bij te zijn. Hij begrijpt dat. De heer Sungur (DENK) haalt de grafiek aan in de nota. Hij citeert: Oost: criminele geldstromen, Centrum: criminele geldstromen. Zuidwest: criminele geldstromen. Leidsche Rijn: criminele geldstromen. Vleuten De Meern: criminele geldstromen. West: criminele geldstromen. Hij merkt op dat die problematiek in bijna alle wijken voorkomt. Hij herhaalt zijn vraag over de focus op Overvecht en de Amsterdamsestraatweg en niet op andere wijken.

Pagina 37 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 16 december 2021

1810

1820

1830

De heer Van Steeg (CDA) begrijpt uit de nota dat juist op die plekken heel concrete criminaliteit is waargenomen. Hij denkt dat het de insteek is van de burgemeester om in Overvecht en op de Amsterdamsestraatweg te beginnen. Hij laat het aan haar om daarop nader in te gaan. De heer Koning (D66) vindt dit wezenlijk voor dit debat: “…om daar te beginnen”. Hij hoopt niet dat heer Van Steeg bedoelt dat de gemeente daar gaat beginnen met het inzetten van middelen zoals een vergunningsplicht om dat dan vervolgens ook in andere gebieden toe te passen, als er maar geld bij komt waarmee dat is te monitoren. Zijn fractie vindt het belangrijk dat dergelijke maatregelen bij wijze van uitzondering gebruikt worden. Hij vreest een waterbedeffect. Hij vraagt hoe de heer Van Steeg dat ziet. De heer Van Steeg (CDA) is er voorstander van op de plekken te beginnen waar te zien is dat het misgaat. Hij wil niet dat er ten onrechte maatregelen worden genomen tegen ondernemers; daarvoor moet het stadsbestuur waken. Aan de andere kant is zien dat vormen van criminaliteit zich ontwikkelen waarop onvoldoende grip is. Dat vraagt ook om een bredere kijk. Dat vraagt ook om te starten met een dergelijk pilot. Het vraagt om enige verbreding van het perspectief en vertrouwen in wat de overheid doet. Hij bevestigt het belang van de vinger aan de pols.

De heer Van Steeg vindt perspectief bieden een belangrijk onderdeel. De nota staat dan vol met plannen daarmee. Dan wordt wel heel nadrukkelijk gekeken naar jongeren die in de problemen zijn gekomen. Uiteindelijk moeten ze zelf willen iets van hun leven te maken. Dat vindt hij in de nota ontbreken. Hij vindt ook de samenwerking met het bedrijfsleven ontbreken. Misschien zijn afspraken te maken met Utrechtse bedrijven om stages te organiseren, banen te organiseren. Hij is benieuwd te vernemen of dat opties zijn die worden overwogen. Daarnaast ziet hij graag in de verdere concretisering een pilot gestart worden met het multidisciplinair Toezichtteam. In organisatorisch opzicht komt nu heel veel terecht op het sociale domein; de vraag is hoe dat op een goede manier te organiseren, zeker wanneer organisaties in het sociale domein betrokken worden in de persoonsgerichte aanpak. Hij denkt dat het goed is om dat verder te concretiseren in de uitwerking. De burgemeester uit haar onzekerheid over de financiën in de nota. Hij is benieuwd wat het nieuwe regeerakkoord hiervoor betekent. Zeker op de lange termijn zal die desbetreffende financiering gegarandeerd moeten worden. Die lange termijnfinanciering is er nu nog niet.

1840

1850

De heer Sungur (DENK) noemt de presentatie van de politie ieder jaar voorspelbaar met als gevolg een raadsvoorstel. Elk jaar dezelfde presentatie en soms met een nieuw krantenartikel over bijvoorbeeld een schietpartij in Overvecht. Het raadsvoorstel stelt dan generieke maatregelen voor in Overvecht. Als het aan DENK ligt investeert het bestuur volop in de relatie met de stad, en stopt het stadsbestuur met stigmatiseren van bepaalde buurten en groepen Utrechters en het criminaliseren van bepaalde branches. Daar waar het strafrecht te kort komt, gaat wat hem betreft de gemeente Utrecht geen drempels opwerpen aan de voorkant. Wanneer geconstateerd wordt dat het bestuur veel laat liggen vanwege capaciteitstekort bij de politie, handhavers en het OM, gaat het college pleiten voor capaciteit bij het ministerie en neemt het stadsbestuur geen bestuurlijke maatregelen om mensen bij voorbaat te criminaliseren.

Pagina 38 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 16 december 2021

1860

1870

1880

1890

1900

In de visie van zijn fractie is de burgemeester een burgermoeder van alle Utrechters: zacht waar het kan, hard waar het moet. Dan is de burgemeester geen crime fighter die met generieke maatregelen strooit in gebieden waar mensen ondernemen die overwegend een migratieachtergrond hebben. Mevrouw Assen (PvdA) gaat in op het begin van de bijdrage van de heer Sungur. Zij vraagt zich af wat hij precies bedoelt met dat een schietpartij in Overvecht goed uitkomt; en voor wie komt het dan goed uit? De heer Sungur (DENK) weerspreekt dat hij zegt dat een schietpartij goed uitkomt. Hij heeft gezegd dat de presentaties van de politie op elkaar lijken. Hij somt ze op en noemt onderwerpen die daarin aan bod komen. Daarop doelde hij met zijn bijdrage. Mevrouw Assen (PvdA) vraagt naar het punt daarachter. Consistentie in presentaties vindt zij niet direct een slecht teken. Zij krijgt de indruk dat de heer Sungur dat wel een slecht teken vindt. De heer Sungur (DENK) weerspreekt dat hier sprake is van “consistentie”. Het gaat om bijna dezelfde presentaties. Zijn punt is dat in plaats van dat de raad wordt voorzien van echt cijfermatig inzicht, de raad alleen het gevoel van urgentie meekrijgt met de boodschap “doe hiermee iets gemeenteraad”. Dat wordt vaak opgevolgd door een beleidsnotitie waarvan de raad dan iets moet vinden. Dat probeert hij aan te geven.

Mevrouw Assen (PvdA) houdt het voor mogelijk dat meer aanpak nodig is met wat er op dit terrein gebeurt in de gemeente. De heer Sungur (DENK) bevestigt dat het heel goed kan dat er meer aanpak nodig is. Zijn punt is alleen dat de presentaties van de politie veel beter moeten. Hij vindt dat hij niet in voldoende mate wordt voorzien van informatie om over de voorstellen die gedaan worden een adequate beslissing te kunnen nemen. DENK en GroenLinks stelden vragen over de focus op de beide gebieden in de Raadsinformatiebijeenkomst. Zij kregen daarop geen tot tevredenheid stemmend antwoord op. Nu stelt hij die vraag opnieuw. Hij had graag gewild dat dit in de presentatie al naar voren was gekomen. De heer Van Steeg (CDA) veronderstelt dat de heer Sungur de nota met een grote mate van goedkeuring heeft gelezen. Desgevraagd door de heer Sungur (DENK) geeft de heer Van Steeg (CDA) nadere uitleg: de heer Sungur schetst volgens hem een beeld van discriminatie door overheden jegens enkele groepen. Juist in deze nota wordt nadrukkelijk in wijken geïnvesteerd, vanuit het bieden van perspectief. Hij veronderstelt dat hem dat aanspreekt. De heer Sungur (DENK) antwoordt dat dat voor 80% ook het geval is. Hij houdt rekening met spreektijd en kiest ervoor kritisch te zijn op onderdelen waarin zijn fractie zich niet kan vinden.

In dat opzicht vindt hij het goed dat de heer Van Steeg deze vraag stelt. Het is goed om aan de preventieve kant zaken anders te gaan doen. Dat steunt zijn fractie van harte. Dat neemt niet weg dat er elementen in zitten die zijn fractie liever niet terug ziet. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) vraagt in navolging op de vragen van mevrouw Assen of het lastig is voor DENK om die gepresenteerde feiten te accepteren die in zich herhaling hebben. En ten tweede vraagt zij of DENK zich kan vinden om voor de verdere uitwerking de feiten verder te preciseren in het Plan van Aanpak - als het gaat om omvang, verdieping, complexiteit van het probleem. Zij merkt dat daaraan behoefte is. De heer Sungur (DENK) antwoordt bevestigend. Zijn fractie heeft die behoefte stellig. In de Raadsinformatiebijeenkomst heeft hij daar specifiek naar gevraagd. Tot

Pagina 39 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 16 december 2021

1910

1920

1930

1940

zijn spijt leidde dat niet tot bevredigende cijfers. Wanneer die cijfers er zijn, zal zijn fractie de eerste zijn die dat uitdraagt. Dat is het probleem niet. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) begrijpt dat antwoord. Zij benadrukt de relatie en is benieuwd naar de visie van DENK. Het gaat om hidden crime impact; het is heel ingewikkeld. Dat maakt het ook lastig. Zij vraagt hoe de heer Sungur dat ziet. De heer Sungur (DENK) merkt op dat die vraag hem gesteld werd door de heer Van Corler bij de behandeling van de Voorjaarsnota bij het onderwerp veiligheid. Hij gaf toen aan heel erg te geloven in de verbetering van de informatiepositie, zowel van de gemeente als van de handhavers. Hij denkt daarom ook dat het heel belangrijk is om flink te investeren in de relatie van het stadsbestuur met de mensen in de stad en niet gebieden bij voorbaat te criminaliseren. Hij sprak met ondernemers in de Straatweg. Die hebben hem verteld dat zij in de afgelopen jaren nooit een positief bericht over de Straatweg hebben gelezen in de kranten. Hij benadrukt dat de Straatweg veranderd is; de vraag is nu hoe lang de Straatweg het imago moet dragen dat zij [in de loop der jaren] heeft gekregen en hoe lang degene die daar onderneemt het imago moet meedragen. Dat is zijn vraag.

Mevrouw Meerding (VVD) hoort de heer Sungur een aantal keren zeggen dat hij niet de juiste cijfers heeft gekregen, dat hij daar steeds om heeft gevraagd. Zij noemt de onderzoekster van bureau Broekhuizen die bij de Raadsinformatiebijeenkomst haar beschikbaarheid heeft aangeboden wanneer de raadsleden nog na de bijeenkomst met haar nader van gedachten wilden wisselen. Zij vraagt of de heer Sungur daarvan gebruik gemaakt heeft. De heer Sungur (DENK) kreeg dat aanbod niet mee. Hij stelde die vraag wel letterlijk. Er was in de presentatie nadrukkelijk de gelegenheid om daarop gericht te antwoorden. Hij was niet de enige die daarover vragen had gesteld. De heer Van Corler stelde die vraag ook. Die vraag is dus twee keer neergelegd bij mevrouw Broekhuizen en kennelijk in beide gevallen niet bevredigend beantwoord. Mevrouw Assen (PvdA) ervaart hetzelfde als wat de heer Sungur ervaart: de Straatweg is in opzichten echt veranderd en verbeterd. Dat komt juist door de grote inzet hierop. Daarmee kwam de Straatweg ook in het nieuws. Soms dreigt leegstand. Dan moet er niet een onderneming in komen met verkeerde intenties. Zij vraagt of de heer Sungur het met haar deelt dat de aanpak wel gewerkt heeft en dat het nu beter gaat met de Straatweg en dat blijvende aandacht nodig is.

De heer Sungur (DENK) merkt op dat het al een tijdje beter gaat met de Straatweg, dat rechtvaardigt zijns inziens de vraag of daar rigoureuze maatregelen getroffen moeten worden. Is het rechtvaardig? Is het proportioneel? Ook gelet op de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Tegelijkertijd beseft hij dat niet elke ondernemer hetzelfde denkt. Ondernemers hebben niet zomaar een beetje last van de maatregelen die nu boven hun hoofd hangen. Er zijn ondernemers die hun bedrijfsactiviteiten moeten staken door dit soort maatregelen. Die kiezen niet voor de bureaucratische rompslomp. Ze moeten veel documentatie overleggen. De mensen zitten daar niet op te wachten. Ze willen ondernemen en hun brood verdienen. Mevrouw Assen (PvdA) merkt op dat in het laatste antwoord van de heer Sungur hij eigenlijk aangeeft dat er andere dingen spelen die het ondernemers zo lastig maken. Dan is dat toch het probleem? Kan daarbij meer ondersteund worden dat dat niet zo bezwaarlijk is voor de ondernemer: wanneer de ondernemers zich willen richten op hun kernactiviteiten. Zij vindt dat geen recht doen aan dat de aandacht voor de Straatweg verkeerd zou zijn. Dat is volgens haar iets anders. Pagina 40 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 16 december 2021

1950

1960

1970

1980

1990

De heer Sungur (DENK) vindt dit op zich een goede gedachte. Eerder is gevraagd of DENK principieel tegen de BIBOB is, et cetera. Dat is DENK niet. Zijn fractie ziet alleen dat in de praktijk een dergelijk vergunningsplicht enorm veel ellende met zich meebrengt. Zijn fractie heeft vaker in de raad aangegeven dat mensen soms acht à negen maanden moeten wachten voordat zij een beschikking krijgen van de gemeente. De vraag is dan hoe lang een ondernemer dat kan volhouden. Zolang dat niet verbetert, zo lang het stadsbestuur niet bepaalde randvoorwaarden creëert om mensen gelijkwaardig te behandelen, vindt zijn fractie dat het stadsbestuur met dergelijke maatregelen niet mag komen. De heer Van Corler (GroenLinks) merkt op dat de heer Sungur een aantal keren naar hem verwees. Hij voelt zich genoodzaakt om dit te nuanceren. Zijn zoektocht is vooral geen besluiten te willen nemen op onderbuikgevoelens. Hij begrijpt heel goed dat zeker met een dergelijk probleem als ondermijning het niet mogelijk is tot op de komma te weten hoe het in elkaar steekt. Om die reden stelde hij zijn vraag aan de burgemeester zoals hij die vraag stelde. Hij vraagt daarom ook aan DENK wat de heer Sungur dan nu zoekt om de juiste gebieden te kunnen selecteren waarop het stadsbestuur zich moet focussen.

De heer Sungur (DENK) merkt op dat hij zoekt wat GroenLinks zoekt en wat hij de burgemeester heeft gevraagd: een duidelijke cijfermatige onderbouwing waarom het stadsbestuur zich moet focussen op de Amsterdamsestraatweg en op het bedrijventerrein van Nieuw Overvecht. Waar zit het verschil met andere delen van de stad? Hij wil ook voorkomen dat de ondernemers een imago krijgen door datgene wat het stadsbestuur nu doet. Het gaat nu ook om het gevoel. Hij benadrukt zijn stellingname. Hij zou zo maar voor het voorstel kunnen stemmen wanneer hij de gevraagde informatie krijgt. Op dit moment heeft hij onvoldoende informatie. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) begrijpt de gevoeligheid op etnisch profileren en of bepaalde groepen hiermee in een kwaad daglicht komen te staan. Tegelijkertijd kan het stadsbestuur niet ontkennen dat Nieuw Overvecht het centrum is of is geweest van allerlei activiteiten die het daglicht niet kunnen verdragen. Zij is van mening dat DENK geen recht doet aan de zeer complexe situatie aldaar. De voorzitter nodigt de heer Sungur uit zijn bijdrage voort te zetten. De heer Sungur (DENK) neemt zich voor in zijn betoog terug te komen op deze inbreng van mevrouw Streefland. Zijn fractie beziet ook op procesniveau een aantal zaken kritisch.

Tijdens de behandeling van de Voorjaarsnota vroeg de heer Van Corler naar de herkomst van de drie personen die aangesteld werden voor de Bibob en waarvoor ze bedoeld waren. Toen werd aangegeven dat ze worden ingezet voor de binnenstad en iets met leegstand aldaar. Nu krijgt hij de indruk dat deze personen zich ook gaan buigen over de mogelijke vergunningsplicht en over alles wat onder deze nota valt. Zijn fractie verbaasde zich daarover. Hij vraagt of de burgemeester kan aangeven hoe dat precies zit. In het voorstel staat dat de succesvolle interventies in Overvecht en op de Amsterdamsestraatweg later ook in andere kwetsbare gebieden toegepast kunnen worden. Hij vraagt hoe bij voorbaat te weten is dat die succesvol zullen zijn. Hij vindt nog belangrijker het antwoord op de vraag: hoe het stadsbestuur gaat meten dat de interventies die het gemeentebestuur doet succesvol zijn. Hij krijgt hierop graag de reactie van de burgemeester. Het valt zijn fractie op dat de nota van de gemeente vooral verwijst naar het eigen onderzoek naar het onderzoek van Broekhuizen met de politie als bron. Het onderzoeksrapport van Broekhuizen verwijst weer naar de gemeente en de politie als bron. Pagina 41 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 16 december 2021

2000

2010

2020

2030

2040

Wanneer hij zich verdiept waarom bepaalde gebieden extra onder toezicht komen, komt hij vaak niet verder dan signalen uit de omgeving. Hij toont een grafiek uit het onderzoeksrapport van mevrouw Broekhuizen. Die grafiek betreft drugsmisdrijven in Utrecht onderverdeeld naar wijk als pleegplaats. De top drie drugsgerelateerde misdrijven bestaat uit: Zuid, Vleuten-De Meern, en de Binnenstad. Tegelijkertijd leest hij een paar zinnen verder een tabel over meldingen over drugs. Daaruit blijkt dat de meldingen in 2020 het hoogst waren in Noordwest, Overvecht en Zuidwest. Mevrouw Broekhuizen zegt “opmerkelijk is dat qua meldingen bij Meld Misdaad Anoniem Zuid niet sterk naar voren komt. Het aantal meldingen over drugs ligt namelijk het hoogst in Noordwest en Overvecht.” De heer Sungur wil hiermee aangeven dat de feitelijke delicten kennelijk in hele andere wijken plaatsvinden (de top drie) dan de wijken waarover de meeste meldingen worden ontvangen. Dat kan twee dingen betekenen: óf de mensen in Overvecht zijn heel alert, heel meldingsbereid, en weten de wegen naar bepaalde instanties heel goed te vinden óf mensen met een migratieachtergrond worden vaker aangegeven. Mevrouw Meerding (VVD) kan de conclusie van de heer Sungur niet zonder meer volgen.

Het kan volgens haar ook nog zijn dat lang niet alle ondermijnende criminaliteit wordt vastgesteld; dit alles leidt tot vervolging en echte opvolging door de politie. Ook daar kan wat haar betreft het verschil vandaan komen. De heer Sungur (DENK) attendeert op de inbreng van mevrouw Streefland over naïviteit. Hij vindt dit een voorbeeld daarvan. Heel veel zaken zijn te bagatelliseren. Hier gaat het feitelijk om delicten die plaatsvonden. Hij interpreteert de inbreng van mevrouw Meerding als dat ze zegt “ze weten in de witte wijken de misdrijven wel te vinden, alleen komen ze daar niet bij in Overvecht en op de Straatweg; daar is het een beetje vaag.” Mevrouw Meerding (VVD) heeft de indruk dat hier een hele andere discussie gevoerd wordt. Zij benadrukt dat dit beslist niet is wat zij bedoelde. Zij denkt dat heel veel criminaliteit plaatsvindt waar niet altijd de politie bij betrokken wordt, waar niet wordt en vervolgd. Ondertussen gebeurt er wel veel op straat in heel veel verschillende wijken. Oplettende buurtbewoners zullen daarvan eerder een melding maken. Om die reden kan het aantal meldingen uiteenlopen en verschillen per wijk met het aantal delicten door de politie vastgesteld. Daarmee zegt zij niet dat de stelling van de heer Sungur over dat mensen met migratie achtergrond eerder worden aangegeven, niet waar zou zijn.

Dat is volgens haar niet de enige factor die van invloed is. De heer Sungur (DENK) stelt dat óf het gebrek aan opvolging evenredig plaatsvindt in alle wijken en dan verandert er niets aan de tabel, óf er wordt kennelijk in bepaalde wijken minder opvolging gegeven – de heer Sungur stelt dat mevrouw Meerding dat suggereert. Dat zou haar standpunt rechtvaardigen. En dat daardoor de situatie ontstaat zoals in de tabel en de grafiek is aangegeven. Dat denkt zijn fractie niet. Mevrouw Van Mil (Student & Starter) waardeert de kritische blik van de heer Sungur. Zij wil de heer Sungur graag begrijpen en veronderstelt dat meldingen bij Misdaad Anoniem samengesteld kunnen zijn in een breed spectrum: overlast, drugs, et cetera. Zij ziet niet per definitie een causaal verband tussen de delicten en meldingen. Zij vraagt of dat juist is. De heer Sungur (DENK) vindt dit een goede vraag. Hij benadrukt dat het nu specifiek gaat over meldingen over drugsgerelateerde zaken. Hij vervolgt zijn inbreng in zijn termijn met op te merken dat hij het erge vindt aan de meldingen dat ze gezien worden als onderbouwing voor het voordragen voor bijvoorbeeld vergunningsplicht. Dat is precies hoe het institutionele racismeverhaal werkt, Pagina 42 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 16 december 2021

2050

2060

2070

2080

2090

wellicht vanuit de beste intenties, vertaald naar bestuurlijke maatregelen waardoor dit verankerd raakt in systemen en de wijze waarop het stadsbestuur zijn processen inricht en handhaaft. Doelredenering vindt hij ook een probleem wanneer het gaat om vergunningsplicht of om andere zaken. Het was voorbestemd dat de Amsterdamsestraatweg en Overvecht onderworpen zouden worden aan de vergunningsplicht. Zijn fractie had dat voorspeld. De manier waarop kan hij niet waarderen. Gezegd wordt dat 30 panden aan de Amsterdamsestraatweg zijn gesloten. Niet wordt gezegd dat de helft daarvan in 2014 en 2015 zijn gesloten. Hij overweegt dat dat te maken zou kunnen hebben met de sluiting van de Zandpad. Hij weet het niet. De andere helft van de sluiting is verdeeld over zes jaar. Het gaat dan om iets meer dan twee panden per jaar. Kijkend naar de afgelopen twee jaar op de Amsterdamsestraatweg, is te zien dat in totaal slechts twee panden zijn gesloten. In hoeverre is een dergelijke maatregel in dat licht proportioneel. De raad heeft gezegd dat die maatregel een ultimum remedium is. Hij legt die vraag voor aan de burgemeester. De heer Van Steeg (CDA) vindt dat de heer Sungur zich schuldig maakt aan een doelredenering. Hij doet er alles aan om discriminatie te vinden in de onderliggende stukken. Hij wil niet ontkennen dat dit een thema is maar het gaat vandaag over iets anders.

Hij hoort de heer Sungur ook zeggen dat hij het voor 80% eens is met wat nu voorligt. Hij vraagt de heer Sungur waartoe zijn betoog leidt. De heer Sungur (DENK) licht toe dat zijn betoog zich richt op bestuurlijke maatregelen die naar zijn idee onvoldoende zijn onderbouwd. Hij bevestigt voor een belangrijk deel te kunnen meegaan met wat nu voorligt. Hij heeft behoefte aan een betere onderbouwing dan die nu voorligt en als het gaat om vergunningsplicht. Dat is de richting waartoe zijn betoog leidt. De heer Koning (D66) kan een heel eind meegaan met de heer Sungur. Hij zegt dit ook richting het CDA. Het stadsbestuur komt uit een situatie waarin sprake was van veel overlast op de Amsterdamsestraatweg. Het stadsbestuur heeft een paar dingen geconstateerd. Hij bevestigt dat de problemen een stuk minder zijn geworden door de aanpak. Ook zijn fractie is daarmee blij. Tegelijkertijd is ook geconstateerd in de rapportages en de onderzoeken daarover dat er sprake is geweest van een waterbedeffect. Daarvoor was de raad steeds huiverig. Met de heer Sungur vraagt de heer Koning zich af of het logisch is om op een plek waar aantoonbaar de problematiek is afgenomen, nog zwaardere instrumenten in te gaan zetten. In die zin valt hij de heer Sungur bij. De heer Sungur (DENK) gaat kort in op de Amsterdamsestraatweg en het waterbed effect. In 2019 kwam het evaluatierapport uit.

Daaruit bleek dat in het middenstuk waar de maatregelen waren ingezet 13 incidenten werden geconstateerd, en in het bovenstuk 43 en het onderstuk 32. Hij concludeert daaruit dat het waterbed effect immens was. Hij gaf aan dat in de afgelopen twee jaar slechts twee panden zijn gesloten op de Amsterdamsestraatweg. In de binnenstad zijn in de afgelopen twee jaar vier panden gesloten en in Vleuten De Meern 8 panden waarvan een groot deel ook gerelateerd was aan drugs (7 panden). Ook in dit opzicht stelt hij vragen bij de focus op de Straatweg en Overvecht. Volgens de nota komen criminele geldstromen in bijna alle wijken in Utrecht voor. Hij vraagt de burgemeester heel concreet aan de hand van cijfers uit te leggen waarom het stadsbestuur deze focus heeft en niet een focus op de binnenstad of in Vleuten De Meern.

Pagina 43 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 16 december 2021

2100

2110

2120

2130

2140

Ook de heer Sungur is benieuwd hoe de participatie heeft plaatsgevonden nadat de nota al klaar was; is gesproken met ondernemers op de Straatweg over de maatregelen die beoogd worden en op welke manier? Hij krijgt hierop graag de reactie van de burgemeester. Hij vraagt of de burgemeester kan toezeggen dat voordat zij overgaat tot een eventueel aanwijzingsbesluit voor een vergunningsplicht zij de raad in de gelegenheid stelt om iets te vinden van het aanwijzingsbesluit en de wijze waarop dat besluit vorm krijgt. Mevrouw Snippe (Partij voor de Dieren) kan zich goed vinden in de aanbeveling van het rapport Broekhuizen en in principe ook in de voorgestelde nota. Haar fractie ziet de waarde in van de tweeledige aanpak die het college voorstelt. Haar fractie is blij met dat de burgemeester in gesprek is met het ministerie van Justitie over de mogelijkheid om een pilot te starten waarbij drempels worden geslecht voor jongeren voor het krijgen van een baan en voor het verkrijgen van een VOG. Zij noemt de volgende aandachtspunten. Uitgebreid is ingegaan op etnisch profileren. Zij vraagt de burgemeester of zij het eens is met haar fractie dat de kans op etnisch profileren aandacht verdient bij de aanpak van ondermijning. Hoe wordt etnisch profileren actief tegengegaan? Ook de Rabobank kwam ter sprake. Haar fractie vraagt daarvoor toch nog even aandacht.

Deze bank was betrokken bij het witwassen van drugsgelden in de Verenigde Staten. De bank heeft schuld bekend voor het aanvankelijk belemmeren van onderzoek toen ontdekt werd dat een flink aantal transacties van klanten wezen op drugssmokkel, georganiseerde misdaad en witwassen. Ook valt nog iets af te dingen op het beleid gericht op investeringen in wapens. Zij verwijst haar gehoor naar www.eerlijkgeldwijzer.nl Zij vraagt wat maakt dat het college ervoor gekozen heeft om wat betreft het onderzoek in zee te gaan met uitgerekend deze Rabobank; wat maakt de Rabobank een geschikte en geloofwaardige partner om verdiepend onderzoek mee uit te voeren? Zij krijgt hierop graag de reflectie van de burgemeester. In haar interruptie op D66 kwam de aanbeveling aan de burgemeester aan de orde om de punten 4 en 5 (Punt 4 Aanbieden van opleiding Sport en Dagbesteding die aansluiten bij de leefwereld en talenten van jonge mensen) en (Punt 5 Verkennen van interventies zoals wijkrechtspraak en online schuldenrechter en een multi disciplinair toezichtteam) toe te voegen aan de uitwerking van het beslispunt 1a.2 zodat het raadsvoorstel correspondeert met de begeleidende brief en de nota. Zij vraagt of de burgemeester kan toezeggen het betreffende beslispunt overeenkomstig dit advies aan de raad toe te passen.

Zo nee, vraagt zij waarom niet? Haar fractie vraagt zich dan ook af waarom het college de raad dit voorstel voorlegt zonder de punten 4 en 5. Haar partij maakt zich grote zorgen over de aanpak van drugsdumpingen en de problematiek die die met zich meebrengt voor het milieu. De Partij voor de Dieren verneemt graag van de burgemeester in hoeverre hierop zicht is en in hoeverre de burgemeester mogelijkheden ziet om de aanpak van drugsdumpingen ook te betrekken bij de aanpak van ondermijning en eventuele samenwerking met andere gemeenten. De heer Koning (D66) merkt op dat in Nederland gepleit wordt xtc te legaliseren, juist om drugsdumpingen te voorkomen. Als het legaal is kan het legaal worden afgevoerd. Hij vraagt hoe de Partij voor de Dieren dit ziet. Mevrouw Snippe (Partij voor de Dieren) denkt dat het goed is om dit te reguleren. Pagina 44 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 16 december 2021

De voorzitter geeft het woord aan de burgemeester voor haar beantwoording.

2150

2160

2170

2180

2190

Beantwoording Burgemeester Dijksma zal eerst iets zeggen over de noodzaak van de nota, ook in relatie tot het nieuwe coalitieakkoord. Vervolgens zal zij ingaan op het thema preventie en het doorbreken van criminele carrières, het steunen van de jongeren in Utrecht, het thema van de criminele geldstromen, de balans tussen preventie en repressie en de instrumenten die daarbij ook bestuurlijk aan de orde zijn en de gebieden(waarom deze?),vervolgens gaat zij in op de inbreng over de politiecapaciteit en over de rest van de keten, hoe om te gaan met evalueren en iets over middelen. Daarna zal zij ingaan op afzonderlijke (rijp en groen) vragen van de verschillende leden van de commissie. Ondermijnende drugscriminaliteit is een vorm van zware georganiseerde misdaad. Deze criminelen maken voor hun illegale activiteiten gebruik van zowel legale bedrijven als van legale dienstverleners. Daarmee raakt de bovenwereld onbedoeld vermengd met de onderwereld. Pieter Tops was een spreker op een van de Raadsinformatiebijeenkomsten en vermaard op dit dossier. Hij heeft niet voor niets aangeduid dat de gemeente in eerste instantie er niet zozeer is voor de aanpak van de zware misdaad; het hele belangrijke deel van de repressieve kant zit vooral bij het Openbaar Ministerie, politie en justitie. Wel is de gemeente aan zet als het gaat om het bestrijden van ontwrichtende effecten in de wijken.

Pieter Tops heeft een keer gezegd tegen de burgemeester dat hij van mening is dat [ondermijnende criminaliteit] in de kern een sociaal probleem is. Zij is het daar zeer mee eens. Dat ziet de Raad gereflecteerd in deze nota. Daarom is er voor 80% aandacht voor preventie en aandacht voor het voorkomen van het afglijden van de jongeren of aandacht voor het terughalen van jongeren die al met één been in de verkeerde wereld staan. De burgemeester benadrukt dat die noodzaak er is. Zij bestrijdt dat dit alleen maar zo is omdat er één keer per jaar een nieuwsartikel in de krant staat over een schietpartij. Zij ziet dat alleen al in deze stad 50 clusters actief zijn op het terrein van zware criminaliteit, gerelateerd aan drugs. In de hele regio zijn dat er 150. Uit de cijfers blijkt dat vooral jonge aanwas een groot probleem is als gevolg van ronselen; ook bijna in vergelijking met de G4. Zij benadrukt dat de noodzaak om iets te doen er is en zij benadrukt dat die steeds duidelijker wordt. Richting de heer Van Steeg zet zij uiteen dat in de afgelopen jaren een duidelijke focus was op criminaliteit met high impact en ook zichtbaar. De hidden crime kon heel lang onder de oppervlakte blijven. Nu steekt die steeds vaker de kop op. Dan moet de overheid iets doen. Belangrijk is daarbij focus te kiezen. De burgemeester zegt dat dat terecht door de heer Koning werd geopperd.

De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat er meer focus was op de zichtbare criminaliteit. Daar is ook wel succes geboekt. Aan de andere kant is ondermijning ook nu al een belangrijk thema in het Veiligheidsplan. Ook de vorige burgemeester zei dat dit een thema is waarop echt ingezet moet worden. Hoe is het dan mogelijk dat de gemeente Utrecht toch in deze situatie beland is. Burgemeester Dijksma licht toe dat dit niet uniek is voor Utrecht. Ook in andere steden moet letterlijk het been bijgetrokken worden. Dit is ook te zien in de Nationale Agenda. Niet voor niets is in de afgelopen periode door het huidige demissionaire kabinet ondermijning al geagendeerd. Hierin zijn ook al stappen gezet. De grote stappen vooruit, komen nu. In die zin doet Utrecht niets anders dan andere steden. Het college had dat ongetwijfeld eerder moeten waarnemen; dat is niet op die manier Pagina 45 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 16 december 2021

2200

2210

2220

2230

2240

gebeurd. Dat betekent niet dat het stadsbestuur nu kan stilzitten en achterover leunen. De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat Utrecht er wel negatief uitspringt. Hij ziet ook dat de groei in Utrecht groter is dan in andere plaatsen in Nederland. Dat laat wat hem betreft zien dat Utrecht ergens de boot gemist heeft. Is Utrecht gemakkelijk als het gaat om harddrugs? Vergoelijkt Utrecht teveel? Dat is zijns inziens belangrijk te weten om nu succesvol te kunnen zijn. Burgemeester Dijksma vindt het lastig hieraan een kwalificatie te verbinden. Vandaag is veel gezegd over bewijslast. De burgemeester vindt dat het bestuur niet mag gaan speculeren. Utrecht is een heel snel groeiende stad; van alles groeit mee. Utrecht is zo kwetsbaar omdat Utrecht een jonge stad is en omdat Utrecht relatief gezien in bepaalde gebieden veel kansarme mensen heeft. Daarmee is nog niet gezegd dat het bestuur één op één de bewijslast heeft met het antwoord op de vraag waarom het hier zo is. Één ding spreekt hier wel uit voor de burgemeester. Het stadsbestuur moet stoppen met wegkijken en doen alsof het probleem er niet is. Die boodschap wil zij graag meegeven. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) gaat in op de hidden crime en de jonge mensen die slachtoffer worden omdat ze er gevoelig voor zijn.

Zij hoort op de scholen VSO, VO en MBO dat [leerkrachten] signalen krijgen (dure kleding, veel verzuim, opeens een ander gedrag) maar dat die signalen zo moeilijk te melden blijken te zijn, enerzijds vanwege de AVG maar ook omdat het om de onderbuik gaat en het zo moeilijk te vatten is. Zij ziet in deze nota graag meer handvatten daarvoor. Burgemeester Dijksma zal daarop ingaan in het verloop van haar beantwoording. Zij merkt op dat mevrouw Assen ditzelfde punt heeft aangeraakt: hoe de leerkrachten in staat te stellen een goede en precieze bijdrage te leveren. Dat komt ook naar voren uit het debat: de balans vinden in de activiteiten en hoe mensen in te zetten. De burgemeester vindt het belangrijk jongeren te beschermen tegen de klauwen van de criminelen. Het begint klein en het eindigt groot en vaak loopt het slecht af. De focus van deze nota is er wel degelijk: het doorbreken van criminele carrières aan de ene kant en het opsporen van criminele geldstromen aan de andere. In gezamenlijkheid is te werken aan meer in beeld brengen binnen de grenzen van de wet. De privacywetgeving is er. De gemeente overtreedt die niet. Dat maakt het lastig. De burgemeester bevestigt de inbreng uit de commissie daarover.

Als het gaat om de balans tussen preventie en repressie, verwacht de burgemeester dat heel veel van de aandacht, de inzet vanuit de gemeente gefocust worden op die preventieve kant. Dat gaat iets van de organisatie vragen. Zij refereert aan de desbetreffende inbreng van mevrouw Assen en de heer Van Corler; dat vraagt om specialisatie, om het doorbreken van patronen, om specialisatie bij Werk & Inkomen. Met deze doelgroep moet op een andere manier omgegaan worden dan met jongeren die in een andere situatie zitten. Dat vraagt heel veel van het zoeken naar bondgenootschap in de stad. Dat kunnen inderdaad ondernemers zijn. De burgemeester ziet die graag betrokken. Het college zal het gesprek aangaan met hen. Het college zoekt op allerlei plekken de vrienden van de gemeente op om het gezamenlijk op te pakken. Deze vraag kwam ook uit de commissie: hoe het onderscheid te maken tussen mensen die nog te redden zijn en diegenen die het goede pad niet op willen. Daarvoor heeft de gemeente de expertise nodig van haar bondgenoten: de mensen Pagina 46 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 16 december 2021

2250

2260

2270

2280

2290

bij de reclassering, die vanuit hun expertise met deze jongeren werken, de credible messengers die zo geroemd werden tijdens de Raadsinformatiebijeenkomst, ook door de aanwezige advocaat. Daarvoor heeft de gemeente geen blauwdruk. Het is belangrijk dat persoonsgerichte aanpak één op één is en dat dat ook per persoon beoordeeld wordt. Het gaat om de mens zelf. Dat is het succes van de aanpak. Dat zal heel veel met zich mee gaan brengen, en heel veel inzet vergen. Dat gaat veel geld kosten wanneer dit opgeschaald kan worden. De burgemeester deelt mee dat het geld er niet is. Zij vindt dat op het moment waarop bestuurlijk instrumentarium nodig is, dat het uitgangspunt moet gelden zoals dat eerder door de raad is vastgesteld. Dit artikel is al uitonderhandeld met haar voorganger. Zij gaat die onderhandelingen niet overdoen en zij hoopt dat de raad dat ook niet gaat doen. Het bestuur zal zich moeten houden aan de zorgvuldigheid, de proportionaliteit en de eerder gemaakte afspraken op het moment waarop het bestuur dit artikel gaat gebruiken. De burgemeester heeft geen enkele behoefte om het anders te doen dan zoals door de raad is afgesproken. Zij heeft wel de behoefte dit te mogen doen.

Het zou vreemd zijn wanneer de raad de mogelijkheid creëert in de APV voor de burgemeester om iets te doen, en als er dan een noodzaak is om iets te doen, de raad de burgemeester met de handen op de rug de arena induwt. Dan kan zij niets. De heer Sungur (DENK) heeft geen een partij horen zeggen dat de burgemeester dit absoluut niet mag doen. Wel is gezegd dat de behoefte die de burgemeester kennelijk voelt en ziet, hij zelf niet ziet. Om die reden stelde hij de vraag waar de behoefte vandaan komt en of de burgemeester die behoefte cijfermatig kan onderbouwen. Burgemeester Dijksma antwoordt een bijlage te hebben meegestuurd, ook over de Amsterdamsestraatweg. Zij bevestigt dat ook op andere plekken ondermijning plaatsvindt. Tegelijkertijd ziet zij dat deze twee gebieden extra kwetsbaar zijn; dat blijkt ook uit de rapportage. Dat heeft te maken met de frequentie van de problematiek en de wijze waarop onderzoeken iets zeggen over de vormen van criminaliteit die vaak voorkomen. Bepaalde gebieden en bepaalde branches zijn extra kwetsbaar voor vormen van ondermijnende criminaliteit. Dat blijkt ook uit bestuurlijke rapportages. Voor Overvecht ligt die er van de politie. De burgemeester zet uiteen dat het bestuur twee dingen kan doen: (1) het gaan ontkennen, of (2) het erkennen en zorgvuldig zijn in wat dat vervolgens betekent. De burgemeester vindt dat laatste belangrijk.

Wanneer een gebied uitgesloten wordt vanwege bijvoorbeeld het risico van etnisch profileren, zou het bestuur het gebied buiten de orde verklaren voor de aanpak. Dan laat het stadsbestuur alle bonafide ondernemers en alle kwetsbare mensen in die wijk op voorhand in de steek. Zij adviseert de raad dat niet te doen. Zij benadrukt het belang van zorgvuldigheid. De heer Sungur (DENK) was destijds vanwege deze redenen tegen het voorstel. De meerderheid van de raad heeft anders besloten. Daarover gaat het nu niet. Zijn fractie leest dit rapport ook. Daarin leest zijn fractie onvoldoende onderbouwing. Hij vraagt of de burgemeester concreter kan zijn in de onderbouwing. Waar komt de behoefte die zij voelt precies vandaan? Burgemeester Dijksma begrijpt dat de heer Sungur geen waarde hecht aan het rapport en dat dat het grote probleem is. Zij hecht wél waarde aan de cijfers en aan de rapporten die zij ontvangt. Op basis daarvan maakt zij een keuze voor een focus. Dat is ook omdat het stadsbestuur niet alles tegelijk kan doen. Met de middelen die zij nu ter beschikking heeft, kan zij niet toezeggen er een gebied bij te doen. Dan Pagina 47 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 16 december 2021

2300

2310

2320

2330

2340

moet er meer geld komen. Wanneer zij die focus niet mag kiezen, zal het lastig worden om het probleem op te lossen. Zowel de heer Sungur als de heer Koning roemden de aanpak die hier was voor de Amsterdamsestraatweg. Ook zij stelden vast dat het aantal problemen is afgenomen. Daarvan is te zien dat de aanpak werkte. De burgemeester heeft zich laten vertellen dat de heer Sungur tegen dat plan stemde. De heer Sungur (DENK) zou niet weten waartegen hij heeft gestemd. Hij was geen voorstander van de aanpak op de Straatweg. Wanneer de burgemeester dat bedoelt, klopt dat. De burgemeester zegt in zijn beleving veel te gemakkelijk dat hij geen waarde hecht aan het rapport. Gebleken is dat hij het rapport goed heeft doorgenomen, inclusief de bijlagen. Hij haalde zelf twee afbeeldingen aan en liet aan de hand van de cijfers in het rapport zien dat daar naar zijn idee risico's zijn ten aanzien van bestuurlijke maatregelen. Hij verneemt graag van de burgemeester waarom specifiek deze twee wijken en waarom deze bestuurlijke maatregel. Destijds heeft de raad gezegd dat pas te doen wanneer niets anders mogelijk is. Dat was een van de voorwaarden die de raad heeft meegegeven. Burgemeester Dijksma blijft zich afvragen hoe de heer Sungur dan waardeert wat er is gebeurd. Zij vindt het aantal van 30 bedrijven dat gesloten is in zeven jaar tijd wel veel.

Bekend is ook dat de omgeving van die bedrijven kwetsbaar is. De locaties zijn aantrekkelijk voor drugshandel. In het afgelopen jaar heeft zij ook gezien dat er vaak problematiek is, zowel in Overvecht als bij de Amsterdamsestraatweg. Zij ziet die problematiek langskomen. Zij sluit haar ogen daarvoor niet. De heer Sungur (DENK) heeft niet gezegd het aantal van 30 weinig te vinden. Hij heeft gezegd dat de helft van die 30 gesloten zijn in 2014 en 2015, dus 7 jaar geleden. Terugkijkend naar de afgelopen twee jaar op de Straatweg gaat het om twee panden in totaal. Wanneer hij kijkt naar Vleuten-De Meern gaat het [in die periode] om acht panden. Hij benadrukt dat te hebben gezegd. Burgemeester Dijksma vindt dat met een dergelijke een op een vergelijking geen simpele conclusie te trekken valt. Het probleem is dat daarbij ook de context moet worden meegenomen. Ook in Vleuten De Meern zag het college noodzaak om acties op te ondernemen. Dat was ook terecht. Zij bevestigt dat deze problemen overal bestaan. Zij heeft haar keuze gemaakt binnen de kaders die de raad haar heeft gegeven. De raad heeft een aantal randvoorwaarden meegegeven. Zij respecteert die randvoorwaarden. Dat betekent dat zij die randvoorwaarden opvolgt.

De heer Van Corler (GroenLinks) vindt het jammer dat de burgemeester de vertaling maakt naar “stuur mij niet met de handen op de rug de arena in” waar [vanuit de raad gezegd wordt] zorgvuldig aan de voorwaarden vast te willen houden juist ook omdat het voor in ieder geval zijn fractie lastig is om nu vast te grijpen waarom deze gebieden hiervoor te kiezen. Dat is niet de boodschap die daarbij zat. [Vanuit de raad] is wel de behoefte de raad mee te nemen in de te nemen stappen, juist ook voor het draagvlak in de branches en in de wijk die het betreft. Burgemeester Dijksma is het daar helemaal mee eens. Dat betekent dat het college dat ook gaat doen. Het college gaat gesprekken voeren met bijvoorbeeld de branches en met de ondernemersvereniging. Die gesprekken worden momenteel al gevoerd. Te zien is ook dat de ene ondernemersvereniging anders reageert dan de andere. Zij vervolgt haar beantwoording met in te gaan op de politiecapaciteit en de keten. De raad heeft een brief gezien die zij namens de 39 gemeenten van de politieregio Pagina 48 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 16 december 2021

2350

2360

2370

2380

Midden Nederland heeft gestuurd ten gunste van alle raden in dat gebied. Dat was niet meer dan een noodkreet. Gemerkt is dat de processen van Marengo en Eris capaciteit uit de wijken wegtrekken. Niet alleen in Utrecht maar ook in het Gooi, de burgemeester ziet het ook in Flevoland gebeuren. Utrecht heeft de snelstgroeiende regio van Nederland en Utrecht is de snelst groeiende stad van het land. Destijds toen 10 jaar geleden de capaciteit daarop afgesteld was, hield men daar onvoldoende rekening mee. Utrecht is niet alleen veel sneller veel groter geworden dan waarmee de systematiek rekening houdt. Utrecht heeft ook nog extra zware druk vanwege capaciteit die weggehaald wordt als gevolg van de genoemde processen. Bovendien heeft Utrecht ook snel groeiende problematiek. Die optelsom maakt dat capaciteit nu echt nodig is. Dat zal tijd kosten. Mensen zitten nu in de opleiding en die zijn niet direct inzetbaar. Dat zou ook in de komende twee jaar nog lastig zijn. Het college is op zoek naar en in gesprek over slimme alternatieven om op andere terreinen beter beslagen ten ijs te komen. Burgemeester is blij met het miljard voor Nederland in het coalitieakkoord. Dan heeft Utrecht nu zijn fair share binnen te halen. De burgemeester verzekert de commissie dat zij daaraan werkt.

Gevraagd wordt naar nadere onderbouwing en naar evaluatie; een combinatie van de inbreng van mevrouw Meerding en mevrouw Streefland. Beide is goed maar ook daarin wil zij focus aanbrengen. Hidden crime in algemene zin nader onderbouwen, lijkt haar een lastige. Het college kan hierover bij de commissie terugkomen in de nadere uitwerking op een aantal specifieke punten om verdergaand cijfers te overleggen. Daartoe is zij zeer bereid. Zij begrijpt dat die behoefte er is. Dat betekent ook dat gemonitoord wordt wat werkt en niet werkt. Dit is een startschot. Sommige dingen zullen succesvol zijn en andere dingen zullen mogelijk mislukken. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) dankt de burgemeester voor de toezegging. Zij vraagt aan welke focus de burgemeester precies denkt. Zij kan zich voorstellen de drugscriminaliteit en de geldstromen. Misschien heeft de burgemeester wel hele andere ideeën? Burgemeester Dijksma antwoordt dat de analyse van de geldstromen ervoor bedoeld is om op metaniveau te weten te komen wat het betekent. Het college werkt ook met andere partners samen. Zij bevestigt dat zij de verbreding zoekt. Mogelijk is op termijn ook met andere banken samen te werken. De gemeente moet wel hiermee wel beginnen. Richting mevrouw Snippe zet de burgemeester uiteen dat zij geen neiging heeft om de feiten uit andere landen die zij noemt aan te vechten.