CConstaterende datUtrecht
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2027 (inclusief erratum oktober 2026)

Gemeenteraad 12 november 2026, gemeente UtrechtBij agendapunt: Raadsvoorstel Programmabegroting 2027141.996 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 17

• We zoeken bij het bijplaatsen van trafohuisjes naar manieren om ze beter in te passen door ze bijvoorbeeld te omringen met groen en/of met kunst en experimenteren hiermee, zoals in de ontwerp-wedstrijd voor de Binnenstad. • We integreren het uitvoeringsprogramma verduurzaming bedrijventerreinen in het Warmteprogramma (verwachte vaststelling in 2027). Activiteiten bij doelstelling: aantal GWh opwek • We geven uitvoering aan de beleidsnota opwek gebieden voor schone energie (raadsbrief 1 juli 2026) met onder andere vervolgstappen voor het OER A12 project, onderzoek naar mogelijkheden in focusgebied Rijnenburg en samen met de initiatiefnemer opnieuw onderzoeken wat er mogelijk is op de Haarrijnseplas. • Dat betekent o.a. concreet dat we voor het focusgebied windenergie Lage Weide in 2027 de nota van uitgangspunten voor leggen aan de raad en verkennen we de mogelijkheden om stappen te zetten in de zoekgebieden waarover eerder is besloten in de beleidnota. • We zetten verdere stappen om de zonneparken op de Nedereindse plas en de Geluidswallen A12 zelf te ontwikkelen. • Als de verwachte ondertekening van de samenwerkingsovereenkomst voor het zonneveld in Ockhuizen in 2026 doorgaat, onderzoeken we in 2027 verder met de initiatiefnemer de mogelijkheden voor een netaansluiting.

Activiteiten die bijdragen aan o.a. de doelstelling: % duurzame warmte • | Uitwerken van onderdelen uit het toekomstbestendige energiesysteem uit de beleidsnota Warmte, waaronder een warmtebronnenstrategie en impact op het elektriciteitssysteem van verschillende warmtescenario's. • | Implementatie nieuwe wet- en regelgeving Wet Gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw), Wet collectieve warmte (Wcw) en Energiewet in gemeentelijke producten en processen. • | Als onderdeel van uitvoering van de RES Herijking werken we regionaal samen aan de realisatie en verdeling van duurzame warmtebronnen. Activiteiten die bijdragen aan o.a. de doelstelling: % gebouwen zonder aardgasaansluiting • | Uitvoering van de beleidsnota Warmte en het Warmteprogramma in de buurtaanpak aardgasvrij, waaronder Oog in Al. • | Voorbereiding van het vaststellen van warmtekavel als eerste stap naar een duurzame warmtevoorziening. Activiteiten bij doelstelling: Verandering energieverbruik gebouwde omgeving t.o.v. 2020. • | We geven uitvoering aan het uitvoeringsprogramma besparen gebouwde omgeving wonen.

Financiën Energieverbruik x €1.000 Rekening | Actuele Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 Begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2026 Baten | 12.887 | 18.714 | 6.540 | 6.570 | 2.940 | 390 Lasten | 20.998 | 41.704 | 31.776 | 21.156 | 18.960 | 16.383 Saldo baten en lasten | -8.111 | -22.991 | -25.236 | -14.586 | -16.020 | -15.993 Onttrekking reserves | 3.900 | 1.724 | 444 | 312 | 0 | 0 Toevoeging reserves | 2.586 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Saldo onttrekkingen en | 1.315 | 1.724 | 444 | 312 | 0 | 0 toevoegingen reserves Totaal | -6.797 | -21.267 | -24.792 | -14.274 | -16.020 | -15.993 In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2026 toegelicht. x €1.000 Toelichting verschillen | Bedrag | V/N | I/S Baten In 2027 worden er minder Rijksmiddelen vanuit de Specifieke | 7.995 | N | I Uitkering Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) ingezet. In 2027 worden er geen Rijksmiddelen en/of bijdragen van | 2.300 | N | I projectontwikkelaars ontvangen voor netcongestie. In 2027 worden er minder Rijksmiddelen vanuit de Specifieke | 1.050 | N | I 68 x €1.000 Toelichting verschillen | Bedrag | V/N | I/S uitkering Energiearmoede en Nationaal Isolatieprogramma ontvangen.

Europese middelen voor het project Collective Energy Districts | 650 | N | I for the Future voor netbewuste nieuwbouw in Merwede zijn nog niet opgenomen in begroting 2027. Lasten In 2027 wordt minder inzet gepleegd op de Tijdelijke regeling | 7.995 | V | I capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE), doordat de incidentele Specifieke Uitkering in 2026 wordt besteed. In 2027 worden meer middelen ingezet uit het budget voor | 1.949 | N | S Utrecht Isoleert vanuit het Coalitieakkoord 2026. In 2027 wordt geen inzet meer gepleegd op het budget voor | 1.670 | V | I impuls uitvoeringskosten energietransitie vanuit het Coalitieakkoord 2022. In 2027 worden er minder Rijksmiddelen vanuit de Specifieke | 1.050 | V | I uitkering Energiearmoede en Nationaal Isolatieprogramma ingezet. Europese middelen voor het project Collective Energy Districts | 650 | V | I for the Future zijn nog niet opgenomen in begroting 2027. In 2027 worden minder middelen ten behoeve van | 525 | V | I cofinancieringsverplichtingen in de reserve Utrechtse Energie gestort. In 2027 wordt er minder gepleegd op inpassing van trafohuisjes | 504 | V | I in de binnenstad vanwege het aflopen van incidentele middelen uit de Erfgoed deal. Vanuit het Coalitieakkoord 2026 is 3,655 miljoen euro | 422 | N | I beschikbaar voor aanpak netcongestie, waarmee het budget in 2027 hoger uitkomt dan in 2026.

x €1.000 Toelichting verschillen in reserves | Bedrag | V/N | I/S Onttrekkingen In 2027 worden er minder middelen onttrokken uit de | 1.280 | I reserve voor onder andere cofinancieringsverplichtingen. Risico's Strategische programmarisico’s | Maatregel Netcongestie (teruglevering) | Per project zoeken we, indien er geen netaansluiting Doordat er steeds meer energie opgewekt | komt, maatwerkoplossingen voor het aansluiten op het wordt, is een netcongestieproblematiek in | elektriciteitsnet. Oplossingen zijn de regio Utrecht ontstaan. Hierdoor | bijvoorbeeld cable pooling en het direct verbruiken van kunnen we (grote) opwekprojecten (Zon | de energie. De provincie is aan de slag met de op dak, zonnevelden en wind) mogelijk | voorbereidingen van de nieuwe ronde | p-MIEK 3.0 69 70 Strategische programmarisico’s Maatregel niet tijdig aansluiten op het net met als gevolg dat we minder duurzame elektriciteit kunnen opwekken. (provinciaal meerjarenprogramma investeringen energie en klimaatinfrastructuur) waarbij de benodigde meerjareninvesteringen in de energie-infrastructuur in beeld worden gebracht. In de regionale samenwerking wordt verkend of energiebeelden op netvlakniveau in de toekomst gaan helpen om nieuwe netcongestie te voorkomen.

Langdurige netcongestiesituatie Vanaf 1 juli 2026 zijn er geen nieuwe klein- en grootverbruikaansluitingen (voor opwek en/of afname) meer mogelijk op het elektriciteitsnet. Een deel van de woningbouwontwikkelingen tot 1 april 2029 kunnen nog doorgaan echter nieuwe ontwikkelingen en ontwikkelingen na die tijd komen op een wachtlijst. Dit heeft grote gevolgen voor de ontwikkeling van de stad en het uitvoeren van taken van de gemeentelijke organisatie (zoals opvang) en het verduurzamen van de stad. Mogelijk risico is dat de geplande netuitbreidingen (o.a. Utrecht Noord in 2031) vertraagd of dat oplevering niet direct leidt tot een oplossing vanwege de afhankelijkheden op andere locaties in het regionale en landelijke elektriciteitsnetwerk. Een ander risico is dat kabels te zwaar belast worden en daardoor stroomuitval ontstaat. Ook bestaat het risico dat voorzieningen in de stad niet kunnen worden aangesloten. In 2023 is het uitvoeringsprogramma elektriciteit en netcongestie opgesteld en in 2025 is een aanvullend uitvoeringsprogramma netcongestie gestart. De maatregelen in de programma's dragen bij aan het verminderen van de impact van netcongestie en aan maatregelen om ontwikkelingen aan een netbewuste stad door te kunnen laten gaan. We zoeken naar creatieve en innovatieve oplossingen. Er wordt o.a.

gekeken naar het (tijdelijk en/of het versnellen van) uitbreiden van de capaciteit in het net, het faciliteren van uitbreiding van energie infrastructuur, het netbewust bouwen, het beter inpassen van energie infrastructuur en het slimmer omgaan met de beschikbare capaciteit. En we werken aan het vergroten van de weerbaarheid van de stad o.a. voor stroomuitval. We herijken de uitvoeringsprogramma’s om ze aan te passen aan de nieuwe werkelijkheid. Vertraging in het ontwikkelen van landelijke flankerend beleid voor de warmtetransitie Door vertraging in de ontwikkelingen van het landelijke flankerende beleid en een beperkte beschikbaarheid van landelijke middelen, is op het op dit moment niet mogelijk om een betaalbaar warmteaanbod aan bewoners te doen, evenals het bereiken van overeenstemming over het publieke meerderheidsaandeel in warmtebedrijf Eneco. In diverse samenwerkingsallianties (G4, Warmtealliantie en VNG) blijven we aandringen op het ontwikkelen van afdoende landelijk flankerend beleid om tot een betaalbaar warmteaanbod voor bewoners te komen. Onderdeel van onze inzet is snelle start van de onderhandelingen van het rijk met Eneco over het publieke meerderheidsaandeel van het huidige private warmtebedrijf Eneco. Daarnaast zijn we met buurtwarmte-initiatieven aan de slag om stappen te maken naar een duurzaam warmtealternatief.

Er is schaarste voor personeel op de arbeidsmarkt voor de energietransitie. Dat kan in de toekomst (als we grootschalig woningen van het aardgas halen) wel tot In 2026 is een uitvoeringsprogramma Arbeidsmarkt (27 januari 2026) vastgesteld waar een sectorale aanpak voor Bouw & Techniek is uitgewerkt. Daarnaast werkt het Rijk aan een landelijke Actieprogramma voor 71 Strategische programmarisico’s Maatregel capaciteitsproblemen leiden. dezelfde doelgroep waardoor vertraging in de uitvoering ontstaat. Er is beperkte fysieke ruimte voor alle maatschappelijke opgaven, waaronder Energietransitie. Er is ruimte nodig voor opwek, onder en boven de grond voor leidingen, warmtenetten en zware elektriciteitskabels, hoog- en middenspanningstations, bronnen (zoals wind, zon) en grootschalige luchtwarmtepompen, aquathermie en opslag van energie. Bij concrete initiatieven maken we een integrale gebiedsafweging tussen de diverse maatschappelijke opgaven. We brengen deze in beeld hoe ruimte voor toekomstige leidingen via beleid, regels of andere oplossingen gerealiseerd kan worden. In de beleidsnota warmte en warmteprogramma werden de eerste uitwerkingen uiteengezet. Met de coalitieopdracht om tot een integrale Omgevingsvisie te komen brengen we de ruimtelijke impact voor energie ook stedelijk in beeld.

Dit betekent dat er afwegingen moeten worden gemaakt tussen de diverse maatschappelijke opgaven die ruimte vragen. Geopolitiek ontwikkelingen De afgelopen jaren zien we dat door geopolitieke ontwikkelingen de energieprijzen fluctueren. Dit heeft gevolgen voor bewoners die een relatief groot deel van hun inkomen aan energiekosten kwijt zijn en daarmee kans lopen op energiearmoede. We zetten in op lange termijn oplossingen door de huishoudens met een laag inkomen te helpen met het verduurzamen van hun woningen door isolatiemaatregelen, energiecoaching inclusief energieboxen en adviezen aan te bieden. Voor een directe tegemoetkoming in de energiekosten is het nodig dat het rijk tegemoetkomingen beschikbaar stelt bijvoorbeeld in de vorm van een Tijdelijk Noodfonds Energie. De financiële risico’s zijn in een totaaltabel terug te vinden in de paragraaf Weerstandsvermogen en de risico’s met betrekking tot de Verbonden partijen zijn opgenomen in de paragraaf Verbonden partijen. Investeringen Toelichting Doelstelling Energiegebruik Bij het coalitieakkoord 2026-2030 zijn investeringsmiddelen beschikbaar gesteld voor de realisatie van duurzame opwek van energie om de energietransitiedoelen (RES) te halen. Zonder marktdeelname dreigen deze doelen uit zicht te raken en is mogelijk een actieve rol van de gemeente nodig waar investeringen bij horen.

Deze investeringen staan geraamd op 2030, maar het is op dit moment nog onduidelijk in hoeverre deze actieve rol zal moeten worden ingevuld. Voor deze verwachte kredieten wordt bij deze programmabegroting nog geen autorisatie gevraagd. De kapitaallasten blijven centraal geraamd en er wordt een proces uitgewerkt waarin de verantwoording van deze middelen goed is geborgd, zodat centrale sturing op de ontwikkeling van de investeringsportefeuille en de bijbehorende kapitaallasten is georganiseerd, waarbij niet-benutte kapitaallasten vrijvallen ten gunste van de integrale afweging. Dit zal binnen het traject van Grip op investeringen worden uitgewerkt. 72 Verbonden partijen x €1.000 Omschrijving Doel Bijdrage gemeente Utrecht HVC Groep afval- en energiebedrijf Het duurzaam verwerken van afval en de productie en levering van hernieuwbare energie. 0 WKO Merwede B.V. Het exploiteren van de Energie- installatie voor het leveren van warmte en koude ten behoeve van Project Merwede. 62 Voor detailinformatie de paragraaf Verbonden Partijen.

Subsidies x € 1.000 Waarvan | Meerjarig Doelstelling | Omschrijving | Begroting Begroting | 'vaste' | verleend 2026 | 2027 verlening met | t.l.v jaarsubsidies | 2027 Energieverbruik Duurzaamheidsleningen (*4) | Regeling voor duurzaamheidsleningen voor | 2.826 | 0 | 0 | 0 grondgebonden woningen Energieadvies en trajecbegeleiding (*4) | Energieadvies en Trajectbegeleiding voor grondgebonden | 52 | 52 | 0 | 0 woningen Energieloket Zakelijk Maatschappelijk Vastgoed | Verduurzaming zakelijk en maatschappelijk vastgoed in | 75 | 30 | 0 | 0 Utrecht Energiemonitoring en -management mkb- | Het ondersteunen van de aanschaf en implementatie van | 200 | 200 | 0 | 200 ondernemingen (*4) | systemen om energiegebruik slimmer, efficiënter en toekomstbestendiger te organiseren. Isolatie en onderhoud eengezinswoningen | Het stimuleren van energiebesparende maatregelen bij | 706 | 706 | 0 | 0 Overvecht*4 | particuliere woningeigenaren in Overvecht Zuid. Deze 55 woningen kunnen subsidie aanvragen voor 3 isolatiemaatregelen, verbetering tot label B of voor achterstallig onderhoud buitenzijde woning.

Maatschappelijk Vastgoed*4 | Mogelijk maken duurzame investeringen in panden van | 51 | 0 | 0 | 0 maatschappelijke instellingen Pilot Isolatieaanpak kleine VVE's | Pilot Isolatieaanpak kleine VVE's | 250 | 0 | 0 | 0 Samen Verduurzamen | Het stimuleren van een collectieve aanpak voor | 75 | 0 | 0 | 0 energiemaatregelen bij particuliere bestaande woningen. Stimuleringslening kleine VVE's (*4) | Stimuleringslening kleine VVE's | 1.177 | 1.177 | 0 | 0 Subsidie bij collectieve inkoopactie | Het stimuleren van een collectieve aanpak voor | 750 | 750 | 0 | 0 energiemaatrregelen bij partuculiere woningen Subsidie woning isolatie voor specifieke grote | Vve’s in Overvecht met een isolatie- en | 12.195 | 12.195 | 0 | 0 vve’s in Overvecht*4 | onderhoudsachterstand krijgen subsidie om drie isolatiemaatregelen uit te voeren of alle woningen te verbeteren naar minimaal energielabel b, en voor het verhelpen van noodzakelijk achterstallig onderhoud. 73 x € 1.000 Waarvan | Meerjarig Doelstelling | Omschrijving | Begroting Begroting | 'vaste' | verleend 2026 | 2027 verlening met | t.l.v jaarsubsidies | 2027 Subsidie woning isoleren | Het stimuleren van eigenaar-bewoners van slecht | 900 | 900 | 0 | 0 geïsoleerde woningen met een lage WOZ-waarde om hun woning te isoleren.

Verduurzamingsmaatregelen MKB- | Kleine en micro ondernemingen stimuleren om te | 180 | 180 | 0 | 180 ondernemingen (*4) | investeren in structurele energiebesparende maatregelen en daarmee bij te dragen aan de energiebesparingsopgave en reductie van CO2 uitstoot. Verduurzamingsmaatregelen uit laten voeren | De nadere regel heeft als doel om maatschappelijke | 700 | 700 | 0 | 0 door maatschappelijke ondernemers (4*) | ondernemers te ondersteunen bij hun opgave om hun maatschappelijk vastgoed energetisch te verbeteren door het nemen van bouwkundige aanpassingen aan het gebouw en verduurzaming. Totaal doelstelling | 1 | 20.137 | 16.890 | 0 | 380 Totaal | 20.137 | 16.890 | 0 | 380 Zie voor het totaaloverzicht alle subsidies per programma de bijlage | subsidies. 74 Duurzame bereikbaarheid Programmaoverzicht We geven voorrang aan gezonde en schone manieren van verplaatsen en creëren zo meer leefruimte.

Portefeuillehouder(s): Matthijs Sienot Financiën programma x €1.000 Rekening | Actuele Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 Begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2026 Baten | 95.482 | 104.047 | 113.015 | 106.614 | 108.727 | 106.933 Lasten | 71.620 | 95.388 | 98.532 | 93.607 | 85.531 | 81.306 Saldo van Baten en Lasten | 23.862 | 8.659 | 14.483 | 13.007 | 23.196 | 25.628 Onttrekking reserves | 15.489 | 22.481 | 23.666 | 7.196 | 3.736 | 3.377 Toevoeging reserves | 33.721 | 13.916 | 19.851 | 11.608 | 16.003 | 18.819 Saldo onttrekkingen en | -18.233 | 8.565 | 3.815 | -4.412 | -12.267 | -15.442 toevoegingen reserves Totaal | 5.629 | 17.224 | 18.298 | 8.595 | 10.929 | 10.186 Financiële toelichting op hoofdlijnen op baten/lasten/reserves voor jaar 2027 De baten in dit programma zijn 113,015 miljoen euro. Deze baten bestaan hoofdzakelijk uit: • | Subsidies voor investeringsprojecten OV en Fiets (6,8 respectievelijk 4, | 6 miljoen euro) • | Inkomsten fietsparkeren (1,5 miljoen euro) • | Inkomsten autoparkeren (99,2 miljoen euro) De lasten in dit programma zijn 98,532 miljoen euro.

Deze lasten bestaan hoofdzakelijk uit: • | Personele lasten en uitvoeringskosten van wettelijke en reguliere (beleids)taken ( | 9,5 miljoen euro) • | Verwachte uitgaven voor het realiseren van meerjarige investeringsprojecten OV, Auto, Fiets en Verkeersveiligheid (34,2 miljoen euro) • | Lasten autoparkeren (39,5 miljoen euro) • | Lasten fietsparkeren (14,0 miljoen euro) • | Lasten voor de deelopgave Anders Reizen (5,9 miljoen euro) De mutaties reserves zijn 3,815 miljoen euro. Deze hebben betrekking op: • | In dit programma wordt voor 23,7 miljoen euro onttrokken en 19,9 miljoen euro toegevoegd aan de reserves. Zie voor een verdere toelichting het onderdeel Reserves in hoofdstuk Financiën. Zie voor een verdere toelichting het onderdeel Reserves in hoofdstuk Financiën. 75 76 Baten en lasten meerjarig in beeld De grafieken hieronder tonen de ontwikkeling van de baten en lasten van het programma over een periode van meerdere jaren, exclusief reserves. Zowel in absolute bedragen, als in percentages van de totale baten en lasten van de begroting.

Relatie met Coalitieakkoord 2026-2030 We dragen bij aan de volgende opgaven vanuit coalitieakkoord: • | Een stad voor iedereen  | 1.4 Mobiliteit Tabel - Financiële keuzes coalitieakkoord In deze tabel staan alle extra middelen uit het coalitieakkoord voor de komende vier jaar x € 1.000 Begroting | Begroting | Begroting Begroting Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | I/S Blok A zondag betaald parkeren invoeren | -2.650 | -2.650 | -2.650 | -2.650 | S 95% korting bezoekersparkeren (75 uur) | 2.000 | 4.000 | 5.000 | 5.000 | S Totaal | -650 | 1.350 | 2.350 | 2.350 Tabel - Financiële dekking coalitieakkoord In deze tabel staan de bezuinigingen en de inkomstenverhogingen uit het coalitieakkoord x € 1.000 Begroting | Begroting | Begroting Begroting Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | I/S Verlagen beleidsbudget mobiliteit | 966 | 1.263 | 1.337 | 1.486 | S Verlagen mobiliteitsbudget | 0 | 0 | 2.000 | 2.000 | S Totaal | 966 | 1.263 | 3.337 | 3.486 Een aantal bedragen komen niet één op één overeen met de bedragen in het coalitieakkoord door onder andere de afdracht aan algemene middelen voor overhead en omdat bij de uitwerking van het coalitieakkoord verschuivingen tussen programma's hebben plaatsgevonden 77 Doelstellingen Doelstelling 1: Duurzame vervoersmiddelen Toename van het aandeel duurzame, gezonde en ruimte efficiënte vervoersmiddelen.

De verwerking van het coalitieakkoord 2026-2030 binnen deze doelstelling vraagt nog om nadere uitwerking. Het gaat dan bijvoorbeeld om de financiële en inhoudelijke consequenties van het coalitieakkoord op de vermindering van de ambtelijke beleidsinzet en het mobiliteitsbudget, waarbij fietsers, voetgangers en verkeersveiligheid worden ontzien. Tegelijkertijd stelt het coalitieakkoord aanvullend investeringsbudget beschikbaar voor transities in de bestaande stad, waaronder middelen voor de Demkabrug en de Rijnenburglijn. Dit wordt de komende periode verder uitgewerkt. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument | Vastgesteld | Inhoud Mobiliteitsplan 2040 | 2021 | Voor een gezonde groei van de stad is het nodig om de mobiliteit anders te organiseren. De stad moet aantrekkelijk en bereikbaar zijn voor iedereen. Luchtkwaliteitsbeleid en - | 2020 | Het doel van het luchtkwaliteitsbeleid is om uitvoeringsprogramma | snel gezondheidswinst te bereiken door 'Utrecht kiest voor gezonde | maatregelen te nemen die de luchtkwaliteit lucht’ | verbeteren. Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Toelichting op de indicatoren kunt u terugvinden in de webversie van de Programmabegroting 2027.

Indicator | Nulmeting | Realisatie | Doelstelling 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 % verplaatsingen binnen, van en naar de | 13% | - | 21% | 21% | 21% | 21% gemeente Utrecht dat lopend wordt | (2018) gedaan. % verplaatsingen binnen, van en naar de | 29% | - | 29% | 29% | 29% | 29% gemeente Utrecht dat fietsend wordt | (2018) gedaan. % verplaatsingen binnen, van en naar de | 20% | - | 16% | 17% | 17% | 18% gemeente Utrecht dat met het ov wordt | (2018) gedaan. % verplaatsingen binnen, van en naar de | 36% | - | 33% | 32% | 32% | 31% gemeente Utrecht dat met de auto wordt | (2018) gedaan. 78 79 Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • Vanuit de ontwikkelagenda OV Alliantie starten we met de volgende activiteiten: o Verbeteren Bus Rapid Transport (BRT) corridor Amersfoort-USP o Verbeteren kwaliteit BRT-haltes o Verbeteren kwaliteit OV-knooppunten Activiteiten die we niet meer doen • Conform het coalitieakkoord verlagen we de ambtelijke beleidsinzet, waarbij we fietsers, voetgangers en verkeersveiligheid zoveel mogelijk ontzien. De invulling van deze beleidsverlaging wordt nog nader uitgewerkt. • Conform het coalitieakkoord verlagen we vanaf 2029 het mobiliteitsbudget, waarbij we fietsers, voetgangers en verkeersveiligheid zoveel mogelijk ontzien.

De invulling van deze beleidsverlaging wordt nog nader uitgewerkt. Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen • Op basis van het door de raad vast te stellen voorkeursalternatief en de af te sluiten bestuursovereenkomst, gaan we door met de planuitwerking van de Merwedelijn. • In 2026 realiseren we o.a. de volgende projecten: Socrateslaan, no regret-maatregel OV- verbinding Overvecht-USP (Kardinaal de Jongweg). • We gaan verder met de uitwerking van de netwerkstudie Noordpoort (Oudenoord -Draaiweg) en de netwerkstudie Europaplein. • We werken vanuit de ontwikkelagenda OV Alliantie aan de planuitwerking van: BRT aansluiting A2 – Papendorp, BRT corridorstudie CS-Overvecht en Corridorstudie Lijn 29 Vaartsche Rijn – Galgenwaard. • We gaan verder met het stap-voor-stap verder uitwerken en realiseren van het fietsnetwerk: fietsverbindingen bij de Boorstraat, de Tuinwijkroute, Fietsroute om de Noord en Zuid, Weerdsingel Oostzijde en diverse doorfietsroutes waaronder Utrecht – Amsterdam (Dom tot Damroute). • We starten de realisatie van de herinrichting van de Koningsweg niet in 2026 maar in 2027. • We voeren amendement 153 Demkabrug uit, waarmee we een eerste stap zetten in de voorbereidingsfase van de nieuwe fietsverbinding Demkabrug. Dekking voor realisatie van deze brug is hiermee nog niet geborgd.

• We gaan verder met de uitbreiding van het aantal fietsparkeerplekken bij stations, in de binnenstad en vooroorlogse wijken. Bij de stations verwachten we in 2027 door te kunnen met de voorbereiding van de uitbreiding bij station Vleuten, Lunetten en uitbreiding van de stalling bij Vaartsche Rijn en de realisatie van de stallingen in parkeergarages van Hoog Catharijne. • Voor de Knoopstalling en stations Overvecht, Leidsche Rijn en Zuilen onderzoeken we de kansen om een stalling te realiseren in combinatie met de gebiedsontwikkeling op die plekken. • We werken verder aan het realiseren van trappen richting de perrons van Utrecht CS (Moreelsebrug). • In aansluiting bij de in februari 2026 vastgestelde beleidsnota voetganger werken we aan ruimte die uitnodigt tot lopen: we verbeteren oversteken, passen de openbare ruimte waar nodig aan om de toegankelijkheid (voor mensen met een beperking/hulpmiddel) te vergroten en werken de komende jaren het voetgangersnetwerk verder uit. • We voeren het uitvoeringsprogramma Vervoersongelijkheid uit. • We werken verder aan het programma Parkeren op Afstand: o.a. Croeselaan, Tolsteegplantsoen en station Terwijde. • We geven vervolg aan het uitvoeringsprogramma Goederenvervoer 2023-2026 door het opstellen van een addendum voor verlenging van het programma met 2 jaar.

Het doel is de groei van de stad mogelijk te maken terwijl het aantal logistieke bewegingen niet groeit.

Financiën Duurzame vervoersmiddelen x €1.000 Rekening | Actuele Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 Begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2026 Baten | 2.646 | 8.199 | 11.591 | 6.767 | 8.038 | 4.345 Lasten | 21.936 | 37.992 | 40.571 | 38.167 | 30.413 | 27.307 Saldo baten en lasten | -19.289 | -29.792 | -28.980 | -31.401 | -22.376 | -22.962 Onttrekking reserves | 653 | 16.858 | 18.148 | 2.512 | -1.166 | 1.653 Toevoeging reserves | 16.831 | 13.563 | 19.373 | 9.878 | 14.487 | 16.371 Saldo onttrekkingen en | -16.178 | 3.295 | -1.225 | -7.366 | -15.653 | -14.718 toevoegingen reserves Totaal | -35.468 | -26.498 | -30.205 | -38.766 | -38.029 | -37.680 In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2026 toegelicht. x €1.000 Toelichting verschillen | Bedrag | V/N | I/S Baten De hogere ramingen van de baten voor OV, Auto en Fiets zijn | 3.545 | V | I gebaseerd op meer te verwachten subsidies van het Rijk en de Provincie voor diverse projecten uit het Meerjaren Programma Bereikbaarheid (MPB). Lasten De lagere raming van de lasten voor het product Auto is gebaseerd op | 5.336 | V | I de mutaties in kasritmes (cashflow) voor de projecten Auto, met name de projecten Socrateslaan en NRU, die zijn opgenomen in het meerjarenprogramma bereikbaarheid (MPB).

De hogere raming van de lasten voor het product Fiets is gebaseerd op | 5.739 | N | I de mutaties in kasritmes (cashflow) voor de projecten Fiets die zijn opgenomen in het meerjarenprogramma bereikbaarheid (MPB). De hogere raming van de lasten voor het product OV is gebaseerd op | 4.494 | N | I de kasritmes (cashflow) voor de projecten OV (MPB). In 2026 is het kasritme voor P+R Westraven incidenteel hoger ten | 857 | V | I opzichte van 2027. Dit budget is afkomstig vanuit het MPR 2025 en betreft een eenmalige investering. De ambtelijke beleidsinzet verminderen; waarbij we het fietser- | 966 | V | I voetganger en verkeersveiligheidsbeleid zoveel als mogelijk ontzien. x €1.000 Toelichting verschillen in reserves | Bedrag | V/N | I/S Onttrekkingen Verschillen in jaarlijkse verrekeningen met de reserve Bereikbaarheid | 1.290 | V | I en de vaste activa reserve op basis van actuele kasritmes. Toevoegingen Verschillen in jaarlijkse verrekeningen met de reserve Bereikbaarheid | 5.810 | N | I en de vaste activa reserve op basis van actuele kasritmes. 80 Doelstelling 2: Mobiliteitsgedrag Mobiliteitsgedrag dat bijdraagt aan een gezonde en leefbare stad. De verwerking van het coalitieakkoord 2026-2030 binnen deze doelstelling vraagt nog om nadere uitwerking.

Het gaat dan bijvoorbeeld om de financiële en inhoudelijke consequenties op het mobiliteitsbudget, waarvan de gevolgen voor de onderdelen (fiets)parkeren, deelmobiliteit en mobiliteitsmanagement de komende periode nader worden uitgewerkt. Daarbij blijft de ambitie om mobiliteitsgedrag te stimuleren dat bijdraagt aan een gezonde en leefbare stad onverminderd van kracht. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument | Vastgesteld | Inhoud Parkeervisie (inclusief | 2021 | Ons parkeerbeleid staat in de nieuwe modules) | parkeervisie. Speerpunten zijn bereikbaarheid, kwaliteit openbare ruimte, duurzame mobiliteit en rechtvaardige verdeling van de schaarse parkeerruimte. Mobiliteitsplan 2040  | 2021 | Voor een gezonde groei van de stad is het nodig om de mobiliteit anders te organiseren. De stad moet aantrekkelijk en bereikbaar zijn voor iedereen. Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Toelichting op de indicatoren kunt u terugvinden in de webversie van de Programmabegroting 2027.

Indicator | Nulmeting | Realisatie | Doelstelling 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Aantal fietsen dat buiten een | 7.100 | 7.801 | 6.100 | 5.900 | 5.800 | 5.800 fietsparkeervoorziening staat in binnenstad | (2018) Aantal fietsen dat buiten een | 1.600 | 1.147 | 400 | 400 | 400 | 400 fietsparkeervoorziening staat in | (2018) stationsgebied % (zeer) tevreden inwoners over de | 73% | 77% | - | 80% | - | 80% stallingen in de binnenstad | (2014) % (zeer) tevreden inwoners over de | 70% | 78% | - | 89% | - | 89% stallingen bij Utrecht Centraal Station | (2014) Aandeel huishoudens zonder auto. | 32% | 34% | - | 38% | - | 38% (2021) Parkeerareaal op straat waar sprake is van | 25% | 43% | 47% | 55% | 63% | 69% betaald parkeren (% van het totale aantal | (2022) parkeerplaatsen op straat) Gemiddeld aandeel gebiedsvreemd | 21% | 20% | 19% | 19% | 19% | 19% verkeer op de invalsroutes | (2022) Aantal parkeerplekken omgevormd naar | 55 (2022) | 132 | 962 | 957 | 1.042 | 1.037 ruimte voor groen, fiets en verblijf % huishoudens dat gebruik maakt van | 17% | 27% | - | 45% | - | 55% deelmobiliteit. | (2021) 81 82 Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • We stimuleren het gebruik van P+R-voorzieningen om het gebruik te verhogen. Het P+R-product wordt verder ingevoerd en verbeterd.

• We onderzoeken op welke manier we het parkeren van brom- en snorfietsen beter kunnen faciliteren. • We doen mee met het landelijke programma ‘Draaiende Ringen’. In dit project werken we aan het verbeteren van mobiliteitsdata en meer grip te krijgen op gebiedsvreemd verkeer in de stad. • We stellen een bouwlogistiek regisseur aan die alle bouwprojecten en gebiedsontwikkelingen in Utrecht adviseert mbt bouwlogistiek aan de hand van de nieuwe bouwlogistieke principes en uniform BLVC kader. Zo borgen we de bereikbaarheid tijdens de bouw en wordt overlast beperkt. • Conform het coalitieakkoord werken we aan uitbreiding van de bezoekerskorting, korting voor specifieke groepen (o.a. mantelzorgers) en aanpassing venstertijden in A-gebied. Activiteiten die we niet meer doen • Conform het coalitieakkoord verlagen we de ambtelijke beleidsinzet, waarbij we fietsers, voetgangers en verkeersveiligheid zoveel mogelijk ontzien. De invulling van deze beleidsverlaging wordt nog nader uitgewerkt. Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen • We gaan de update van het parkeerverwijssysteem (PRIS) implementeren. • We werken verder aan een bezoekersaanpak voor de periode 2026 - 2029 waarmee we uitvoering geven aan de doelen in het mobiliteitsplan om bezoekers te stimuleren op een duurzame manier naar Utrecht te reizen (OV, fiets of via een P+R).

• We gaan door met de stadsbrede invoering van betaald parkeren. Blok 2 voeren we november 2026 in, waarna we de verdere uitrol conform de vastgestelde planning voortzetten. • We gaan door met het opheffen van parkeerplaatsen ten gunste van de kwaliteit van de openbare ruimte. • We geven in 2027 het eerste ‘Parkeren op Afstand’-product voor de nieuwe bewoners uit en we gaan verder met het uitrollen en door ontwikkelen van het product. • Jaarlijks actualiseren we de meerjarenraming integraal, zowel de raming van het parkeren op straat als in de garages. • We gaan door met de acties in het kader van Verkeersmanagement. • We gaan door met het uitbreiden van de fietsparkeercapaciteit op straat in vooroorlogse buurten. • We blijven zoeken naar een toekomstvaste oplossing voor het fietsendepot. • We gaan door met het nemen van kleine maatregelen in de openbare ruimte zodat fietsen netter, veiliger en efficiënter gestald kunnen worden en er meer ruimte ontstaat voor bijvoorbeeld voetgangers of extra groen. • In de binnenstad gaan we door met de uitbreiding van plekken voor fietsers met een aangepaste fiets in de omgeving van het voetgangersgebied. • We blijven uitvoering geven aan de activiteiten opgenomen in het Plan van Aanpak Deelmobiliteit dat tot en met 2028 loopt. • We gaan door met het uitvoeren van mobiliteitsmanagement via het regionale samenwerkingsverband Goedopweg.

• We blijven fietsen stimuleren door o.a. de Fietsdeals, fietslessen en het organiseren van het praktisch verkeersexamen. • We blijven uitvoering geven aan activiteiten om duurzaam reisgedrag te stimuleren bij grote wegwerkzaamheden (o.a. bij herinrichting Westplein/Lombokplein). • Bij de invoer van betaald parkeren in nieuwe gebieden, brengen we duurzame alternatieven voor de auto onder de aandacht. • We werken verder aan activiteiten onder Datagedreven Mobiliteitsoplossingen.

Financiën Mobiliteitsgedrag x €1.000 Rekening | Actuele Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 Begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2026 Baten | 92.450 | 95.030 | 101.244 | 99.844 | 100.686 | 102.586 Lasten | 47.445 | 52.335 | 54.189 | 53.908 | 53.563 | 52.694 Saldo baten en lasten | 45.004 | 42.695 | 47.055 | 45.936 | 47.124 | 49.891 Onttrekking reserves | 14.836 | 5.795 | 5.019 | 4.684 | 4.902 | 1.724 Toevoeging reserves | 15.891 | 353 | 474 | 201 | 0 | 830 Saldo onttrekkingen en | -1.055 | 5.442 | 4.545 | 4.483 | 4.902 | 894 toevoegingen reserves Totaal | 43.949 | 48.138 | 51.600 | 50.419 | 52.026 | 50.785 In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2026 toegelicht. x €1.000 Toelichting verschillen | Bedrag | V/N | I/S Baten De hogere baten autoparkeren resulteren uit de uitbreiding | 3.603 | V | S betaald parkeren en hebben betrekking op kortparkeren, parkeervergunningen en naheffingen. Verhoging baten openbare parkeergarages, voornamelijk | 468 | V | S gedreven door hogere opbrengsten als gevolg van een hogere bezettingsgraad van de parkeergarages zoals vastgesteld in het Meerjarenperspectief Ruimte 2025. Als gevolg van het Coalitieakkoord zijn de baten | 2.000 | N | S bezoekersparkeren lager. In zone BC geldt een verhoogd kortingspercentage voor bezoekers van 50% naar 95% vanaf 2027.

Als gevolg van het Coalitieakkoord zijn de baten op betaald | 2.650 | V | S parkeren op zondag hoger: In de zone A2 op zondag betaald parkeren in te voeren met als venstertijd 09.00-23.00 uur en in zone A1 de venstertijd uit te breiden van 12.00-18.00 uur naar 09.00-23.00 uur. Lasten Autoparkeren Expl. SB: voor 2026 is vanuit de reserves | 585 | V | S incidenteel extra budget beschikbaar gesteld voor maatregelen die genomen zijn om de aanhoudende overlast rondom de openbare en P+R parkeergarages te bestrijden. Dit budget is niet meer beschikbaar voor 2027. Autoparkeren Ruimte: in de Voorjaarsnota 2025 is 1,5 miljoen | 1.000 | V | I euro vrijgemaakt om in het parkeerdossier de basis op orde te brengen. In 2026 worden de resterende middelen ingezet. Autoparkeren Ruimte: in 2026 worden de incidentele middelen | 540 | V | I ten behoeve van het Parkeer Route Informatie Systeem (PRIS) ingezet, voortvloeiend vanuit het Meerjaren Perspectief Ruimte 2025. 83 x €1.000 Toelichting verschillen | Bedrag | V/N | I/S Autoparkeren Ruimte: correctie op een verrekening met de | 529 | N | I egalisatiereserve parkeren bij het Meerjaren Perspectief Ruimte 2026. Autoparkeren VTH: de hogere lasten resulteren uit de | 2.299 | N | S uitbreiding betaald parkeren en hebben betrekking op parkeervergunningen, handhaving en kortparkeren.

Fietsparkeren Ruimte: in 2027 is het beleidsbudget | 522 | N | I Fietsparkeren Ruimte incidenteel hoger als gevolg van het investeringspakket Groei in Balans. x €1.000 Toelichting verschillen in reserves | Bedrag | V/N | I/S Onttrekkingen In 2026 zijn de onttrekkingen uit de parkeerreserve hoger als | 820 | N | I gevolg van het resultaat op de parkeerexploitatie en enkele incidentele onttrekkingen (onder andere ten behoeve van PRIS en het op orde brengen van de basis in het parkeerdossier). Toevoegingen Doelstelling 3: Verkeersveiligheid Daling van het aantal verkeersslachtoffers en verbetering gevoel verkeersveiligheid. De verwerking van het coalitieakkoord 2026-2030 binnen deze doelstelling vraagt nog om nadere uitwerking. In het coalitieakkoord is aanvullend structureel budget opgenomen voor verkeersveiligheid. De inzet van deze middelen en de dekking daarvan worden de komende periode verder uitgewerkt. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument | Vastgesteld | Inhoud Mobiliteitsplan 2040 | 2021 | Voor een gezonde groei van de stad is het nodig om de mobiliteit anders te organiseren. De stad moet aantrekkelijk en bereikbaar zijn voor iedereen. 84 Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Toelichting op de indicatoren kunt u terugvinden in de webversie van de Programmabegroting 2027.

Indicator | Nulmeting | Realisatie | Doelstelling 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Driejarig gemiddelde | 1.622 | 1.491 | max. 1.516 | max. 1.466 | max. 1.418 | max. 1.304 van | (gemiddelde (gemiddelde (gemiddelde (gemiddelde (gemiddelde (gemiddelde verkeersslachtoffers | 2022-2024) | 2023-2025) | van 2024- | van 2025- | van 2026- | van 2027- 2026) | 2027) | 2028) | 2029) % bewoners dat | 63% (2021) | 62% | - | 66% | - | 67% tevreden is over de verkeersveiligheid in de eigen buurt Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • | Op 10 juli 2026 is zorgvuldig op 270 straten zonder apart fietspad 30 km/u ingevoerd. We monitoren de effecten van de invoering en sturen waar nodig | bij, hierover informeren we de raad op meerdere momenten in 2027. • | We onderzoeken maatregelen om de verkeersveiligheid te verbeteren | op drie locaties in Lage Weide (Atoomweg Noord, Atoomweg Zuid en kruising Maarssenbroeksedijk / Computerweg) en voeren deze daarna uit. • | We gaan verder met het verbeteren van de verkeersveiligheid op de Draaiweg en David van Mollemstraat in navolging op het onderzoek dat in 2026 is uitgevoerd. • | We geven vervolg aan het onderzoek van de Rekenkamer van de verkeersveiligheidsaanpak | .

• | Conform het coalitieakkoord maken we 0,5 miljoen euro vrij in de investeringsstrategie voor de snelle inzet van maatregelen die de verkeersveiligheid bevorderen (inzet in overleg met de raad en de stad). De invulling hiervan wordt nog nader uitgewerkt. Activiteiten die we niet meer doen in het begrotingsjaar • | In 2027 is het niet meer mogelijk om voor nieuwe verkeersveiligheidsprojecten subsidie aan te vragen bij het Rijk. De 3e tranche van de Investeringsimpuls Verkeersveiligheid loopt af na 2026. Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen • | We gaan door met het onderzoeken en oplossen van verkeersveiligheidsknelpunten door het realiseren van kleine fysieke maatregelen. • | We gaan verder met de aanpak van risicovolle fiets- en voetgangersoversteken waar de kans op een ernstig ongeval groot is. • | We blijven 30 km/u invoeren op straten met fietspaden waar werk met werk kansen zijn en dragen uit dat 30 km/u de norm is via communicatie en campagnes. • | We blijven aanvragen indienen voor vaste flitspalen, flexflitsers en focusflitser die handhaven op snelheid, roodlichtnegatie en telefoongebruik, ook op 30-straten. • | We blijven inzetten op extra handhaving op verkeersveiligheid door boa's en door middel van een verplaatsbare camera die controleert op de juiste plek op de weg van brom | - en snorfietsers.

• | Wij blijven met I&W en de G4 in gesprek over het LEV-kader en over (pilots) massa- en snelheidsverschillen op het fietspad en de veiligste plek op de weg. • | We blijven verkeersveiligheidseducatie op basisscholen uitvoeren en gaan door met het realiseren van schoolzones en schoolstraten. 85 • | We gaan door met het verbeteren van de fietsverkeersveiligheid van ouderen via Doortrappen. • | Met smileyborden en campagnes stimuleren wij verkeersveilig gedrag. Financiën Verkeersveiligheid x €1.000 Rekening | Actuele Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 Begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2026 Baten | 386 | 818 | 180 | 3 | 3 | 3 Lasten | 2.239 | 5.061 | 3.772 | 1.532 | 1.555 | 1.304 Saldo baten en lasten | -1.853 | -4.243 | -3.592 | -1.528 | -1.552 | -1.301 Onttrekking reserves | 0 | -172 | 500 | 0 | 0 | 0 Toevoeging reserves | 999 | 0 | 5 | 1.529 | 1.516 | 1.618 Saldo onttrekkingen en | -999 | -172 | 495 | -1.529 | -1.516 | -1.618 toevoegingen reserves Totaal | -2.852 | -4.416 | -3.097 | -3.058 | -3.067 | -2.919 In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2026 toegelicht.

x €1.000 Toelichting verschillen | Bedrag | V/N | I/S Baten De lagere raming van de baten voor het product | 638 | N | I Verkeersveiligheid is gebaseerd op minder te verwachten subsidies van het Rijk en de Provincie voor de projecten verkeersveiligheid (MPB) als gevolg van het aanpassen van de kasritmes. Lasten De lagere raming van de lasten voor het product | 1.789 | V | I Verkeersveiligheid is gebaseerd op de kasritmes (cashflow) voor de projecten verkeersveiligheid (MPB). In de investeringsstrategie maken we 0,5 miljoen euro | 500 | N | I vrij voor verkeersveiligheid. x €1.000 Toelichting verschillen in reserves | Bedrag | V/N | I/S Onttrekkingen In de investeringsstrategie maken we 0,5 miljoen euro | 500 | V | I vrij voor verkeersveiligheid, hier staat een onttrekking aan de reserve Bereikbaarheid tegenover. Toevoegingen Binnen deze doelstelling zijn er geen toevoegingen die dienen te worden toegelicht. 86 87 Risico's Strategische programmarisico’s Maatregel Benodigde samenwerking en cofinanciering voor de noodzakelijke maatregelen komen niet rond. Hierdoor kan de mobiliteitstransitie niet volgens het gewenste tempo worden gerealiseerd. Verstevigen van de lobby richting rijk en regio. Als gemeente én in MRU en G4 + Eindhoven verband, alsook met de grondeigenaren van de woningbouwlocaties.

Gevolg is dat wij als gemeente niet kunnen leveren op doelen rondom veiligheid, klimaat en leefbaarheid, alsook de randvoorwaarden creëren voor de gebiedsontwikkelingen. Daar hebben alle huidige en toekomstige Utrechters last van. Benodigde innovatie als alternatief voor auto gaat niet snel genoeg of is niet voldoende voor groeistad (Dynamisch verkeersmanagement/ DVM, MaaS, parkeerhubs, etc.) Convenant met deelautoaanbieders en stimuleringsregelingen voor deelmobiliteit.). Onderzoeksagenda inzetten bij prioriteringsvraagstukken. Gevolg is dat wij de mobiliteitstransitie niet op gewenste tempo kunnen realiseren (zie ook risico hierboven). Ons Duurzame mobiliteitsbeleid heeft nationaal en regionaal OV nodig als stevige basis en alternatief voor de auto. Kwaliteit van het OV aanbod staat onder druk door gebrek aan budgetten en personeel. Gemeente heeft hier niet direct invloed op. Intensiveren van lobby bij Provincie en Rijk. Dit doen we als gemeente maar zeker ook in G4, U10 en MRU verband. Inzetten op een bredere definitie van OV door deelmobiliteit en doelgroepenvervoer te integreren tot een publiek mobiliteitsaanbod. Gevolg is dat mensen die afhankelijk zijn van openbaar vervoer minder mobiel zijn. En mensen met keuze vaker zouden kunnen voor minder ruimte-efficiënte vormen van mobiliteit.

Door bezuinigingen op de organisatie en investeringsbudgetten, komt de mobiliteitstransitie onder druk te staan. In combinatie met nationale bezuinigingen en prioriteringen is het steeds lastiger om aan de ambities van ons mobiliteitsbeleid vast te houden. Scherper prioriteren op het meest effectieve mobiliteitsbeleid en heldere keuzes maken wat niet meer doen. De financiële risico’s zijn in een totaaltabel terug te vinden in de paragraaf Weerstandsvermogen en de risico’s met betrekking tot de Verbonden partijen zijn opgenomen in de paragraaf Verbonden partijen. Investeringen Onderstaande tabel geeft een overzicht van de investeringen per programma. Per doelstelling is daaronder een aparte tabel met | toelichting opgenomen. Een nadere specificatie van de geautoriseerde en de voor 202 | 7 nog te autoriseren investeringen is opgenomen in de desbetreffende investeringsstaten (geheime bijlage bij de programmabegroting). Zie de paragraaf investeringen voor een toelichting op de verschillende categorieën en uitgangspunten en een totaaloverzicht van alle investeringen.

x € 1.000 Aanvullend Totaal | Te | Kredietwijziging te Geautoriseerde gerealiseerde Geautoriseerde autoriseren | in apart | autoriseren | Totaal uitgaven t/m | uitgaven t/m | wijzigingen in | wijzigingen in | (raads)besluit | wijziging in | geautoriseerd Duurzame bereikbaarheid | PB 2026 | 2025 | 1e berap | 2e berap | 2026 | PB2027 | t/m PB2027 Totaal investeringen | 349.479 Duurzame vervoersmiddelen | 256.042 Uitbreidingsinvesteringen A | 256.042 | 147.417 | 2.906 | 6.247 | 0 | 4.749 | 269.944 Mobiliteitsgedrag | 64.893 Uitbreidingsinvesteringen A | 64.893 | 13.248 | 0 | -600 | 0 | 5.800 | 70.093 Vervangingsinvesteringen | 0 | 0 | 0 | 500 | 0 | 0 | 500 Verkeersveiligheid | 28.544 Uitbreidingsinvesteringen A | 28.544 | 24.358 | 75 | 234 | 0 | 0 | 28.853 Totaal | 349.479 | 185.023 | 2.981 | 6.381 | 0 | 10.549 | 369.390 88 x € 1.000 Uitgaven- Uitgaven- | Uitgaven- | Uitgaven- | Uitgaven- | Uitgaven- | Uitgaven- | raming 2032 Duurzame bereikbaarheid | raming 2026 | raming 2027 | raming 2028 | raming 2029 | raming 2030 | raming 2031 | e.v.

Duurzame vervoersmiddelen Uitbreidingsinvesteringen A | 25.206 | 31.535 | 29.217 | 18.562 | 15.729 | 2.278 | 0 Mobiliteitsgedrag Uitbreidingsinvesteringen A | 23.395 | 16.200 | 9.200 | 6.850 | 1.200 | 0 | 0 Vervangingsinvesteringen | 500 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Verkeersveiligheid Uitbreidingsinvesteringen A | 3.331 | 1.164 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal | 52.432 | 48.899 | 38.417 | 25.412 | 16.929 | 2.278 | 0 x € 1.000 Kredietwijziging | Totaal Geautoriseerde Totaal | in apart | Aanvullende | verwachte uitgaven t/m | uitgaven t/m | Wijzigingen in Wijzigingen in (raads)besluit | wijziging in | uitgaven na Duurzame bereikbaarheid | PB 2026 | 2025 | 1e berap | 2e berap | 2026 | PB2027 | autorisatie Uitbreidingsinvesteringen B* Uitbreidingsinvesteringen B | 206.801 | 0 | 0 | 0 | 0 | 100 | 206.901 Totaal uitbreidingsinvesteringen B | 206.801 | 0 | 0 | 0 | 0 | 100 | 206.901 (*) Uitbreidingsinvesteringen B worden nu niet geautoriseerd 89 Toelichting Doelstelling Duurzame vervoersmiddelen Uitbreidingsinvesteringen A Vanuit het vastgestelde Meerjarenperspectief Ruimte (MPR) 2026 vragen wij in 2027 voor totaal 4,749 miljoen euro aan extra kr | ediet vrij. Het betreft de projecten Fietsmaatregelen om de Noord (2,0 miljoen euro), Doorfietsroute Amersfoort (0,233 miljoen euro), Fietsenstallingen (0,516 miljoen euro) en Regionale doorfietsroute Utrecht-Hilversum (1,95 miljoen euro).

Voor een inhoudelijke toelichting verwijzen wij u naar het MPR 2026. Voor het project Tuinwijkroute is een correctie van het krediet nodig, omdat vorig jaar per abuis een te laag subsidiebedrag | in de investeringsstaat is opgenomen (0,050 miljoen euro). Uitbreidingsinvesteringen B In het krediet van de uitbreidingsinvestering B (NRU) is in het verleden door een handmatige invoerfout het bedrag van 206,9 | miljoen gewijzigd in 206,8 miljoen euro, waardoor een verschil van 0,1 miljoen euro is ontstaan. Wij herstellen het krediet nu naar het oorspronkelijke bedrag. Doelstelling Mobiliteitsgedrag Uitbreidingsinvesteringen A Overname parkeerautomaten In 2026 onderzoeken we of parkeerautomaten van een andere gemeente kunnen worden overgenomen. De verwachte overnameprijs ligt | aanzienlijk lager dan de kosten van nieuwe parkeerautomaten, wat leidt tot lagere investerings- en kapitaallasten. We vragen hiervoor een krediet vrij van 1,0 miljoen euro. Bij positieve besluitvorming vindt de overname naar verwachting plaats in 2027. Uitbreiding betaald parkeren 2027 t/m 2030 In totaal vragen wij voor de jaren 2027 tot en met 2030 4,8 miljoen euro krediet vrij. Het krediet is ten behoeve van kosten | uitbreiding betaald parkeren, zoals parkeerautomaten en borden. Doelstelling Verkeersveiligheid Geen nieuw te autoriseren kredieten voor 2027.

90 91 Coalitieakkoord De benodigde exploitatiebudgetten voor in het coalitieakkoord opgenomen investeringen zijn, inclusief de bijbehorende kosten voor onderhoud, beheer en planvorming, verwerkt op de stelpost ‘Investeringen’ binnen het programma Algemene Middelen en Overhead. De kosten voor onderhoud, beheer en planvorming worden bij de Voorjaarsnota 2027 overgeheveld naar de betreffende programma’s. De kapitaallasten blijven centraal geraamd en er wordt een proces uitgewerkt waarin de verantwoording van deze middelen goed is geborgd, zodat centrale sturing op de ontwikkeling van d e investeringsportefeuille en de bijbehorende kapitaallasten is georganiseerd, waarbij niet-benutte kapitaallasten vrijvallen ten gunste van de integrale afweging. Dit zal binnen het traject van Grip op investeringen worden uitgewerkt.

92 Verbonden partijen x €1.000 Omschrijving Doel Bijdrage gemeente Utrecht VvE P&R Uithof/Sciencepark Utrecht Door het bieden van een combinatie van een goede parkeervoorziening aan de rand van de stad gecombineerd met snel openbaar vervoer naar de binnenstad zet de gemeente in op het afvangen van autoverkeer in de stad. Op deze manier hoopt de gemeente een goed alternatief te bieden voor automobilisten met bestemming Utrecht voor parkeren in de binnenstad. De gemeente is daarom eigenaar van 500 van de 2.000 parkeerplaatsen in de P&R de Uithof. De Vereniging van eigenaren regelt het beheer, de vaste lasten en het onderhoud. 251 Mobiliteitsbedrijf Merwede B.V. De gebiedsontwikkeling van het gebied Merwedekanaalzone deelgebied 5 in Utrecht. 1.470 Belastingsamenwerking gemeenten en hoogheemraadschap (BghU) Het uitvoeren van de heffing en invordering van de gemeentelijke belastingen in een gemeenschappelijke regeling uit oogpunt van kwaliteit, continuïteit en efficiency: Rioolheffing en Afvalstoffenheffing. 1.540 Voor detailinformatie de paragraaf Verbonden Partijen. 93 Subsidies Dit programma heeft geen subsidies. Zie voor het totaaloverzicht alle subsidies per programma de bijlage subsidies. Aantrekkelijke, groene leefomgeving en erfgoed Programmaoverzicht We werken aan een gezonde en prettige omgeving als je de deur uitstapt.

Portefeuillehouder(s): Susanne Schilderman en Julia Kleinrensink Financiën programma x €1.000 Rekening | Actuele Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 Begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2026 Baten | 160.427 | 162.942 | 262.756 | 161.640 | 166.034 | 166.034 Lasten | 258.352 | 279.899 | 278.825 | 262.799 | 262.598 | 265.790 Saldo van Baten en Lasten | -97.925 | -116.958 | -16.069 | -101.160 | -96.564 | -99.755 Onttrekking reserves | 5.701 | 1.912 | 1.312 | 952 | 265 | 601 Toevoeging reserves | 14.165 | 2.232 | 102.680 | 1.585 | 2.565 | 3.021 Saldo onttrekkingen en | -8.464 | -320 | -101.368 | -633 | -2.300 | -2.421 toevoegingen reserves Totaal | -106.389 | -117.277 | -117.437 | -101.793 | -98.864 | -102.176 Financiële toelichting op hoofdlijnen op baten/lasten/reserves voor jaar 2027. De baten in dit programma zijn 262,756 miljoen euro. Deze baten bestaan hoofdzakelijk uit: • | Opbrengsten uit Afvalstoffenheffing (74,271 miljoen euro). • | Opbrengsten uit Rioolheffing (52,376 miljoen euro). • | Opbrengsten uit Leges Vergunningen (4,391 miljoen). • | Opbrengsten voor Single-Use Plastic (4,089 miljoen euro). • | Opbrengsten overig (27,629 miljoen euro) onder andere Afvalstromen, Begraafplaatsrechten, Bedrijfsafval, Havens, Inkomensoverdrachten, Talonwerk, Vergoeding exploitatie openbare ruimte, Wijk- en Warenmarkt.

• | Opbrengsten voor de overdracht van delen van het Merwedekanaal (100 miljoen euro). De lasten in dit programma zijn 278,825 miljoen euro. Deze lasten bestaan hoofdzakelijk uit: • | Personele lasten (130,238 miljoen euro). • | Onderhoudskosten voor onder andere openbare ruimte, Wervengebied, water- en rioleringssysteem, containers afvalinzameling, gronden en terreinen (bodemverontreiniging), schoonhouden openbare ruimte (93,278 miljoen euro). • | Investeringen in onder andere watersysteem, rioleringssysteem en luchtkwaliteit (27,711 miljoen euro). • | Afvalverwerkingskosten (20,995 miljoen euro). • | Overige kosten onder andere onderzoek en advies, afschrijving en rente over investeringen, kwijtschelding belastingen, betaalde subsidies en energielasten, interne verrekeningen (6,603 miljoen euro). De mutaties reserves zijn 101,368 miljoen euro. Deze hebben betrekking op: 94 95 • Onttrekkingen 1,312 miljoen euro waarvan:  Incidentele onttrekking uit de Reserve Extra Groen gebaseerd op de kasritmes voor de uitvoeringsprojecten van Spelen, Sporten en Bewegen die zijn opgenomen in het Meerjaren Perspectief Ruimte 2026 (1,277 miljoen euro) .  Jaarlijkse onttrekking uit de Reserve Nedereindse Plas ten behoeve van nazorg Nedereindse Plas overeenkomstig 1e Bestuursrapportage 2021 onderdeel 6.1.2 voor de periode 2021 tot en met 2030 (0,035 miljoen euro).

• Toevoegingen 102,680 miljoen euro waarvan:  Jaarlijkse toevoeging aan de Reserve Bodem overeenkomstig 1e Bestuursrapportage 2021 onderdeel 6.1.2 voor de periode 2021 tot en met 2028 (0,100 miljoen euro).  Incidentele toevoeging aan de Reserve Extra Groen en Vaste Activa Reserve gebaseerd op de kasritmes voor de uitvoeringsprojecten van Groen die zijn opgenomen in het Meerjaren Perspectief Ruimte 2026 (2,538 miljoen euro).  Incidentele toevoeging aan de Algemene dekkingsreserve vanwege de verwachte overdracht van delen van het Merwedekanaal (100 miljoen euro).  Overige toevoegingen aan reserves (0,041 miljoen euro). Zie voor een verdere toelichting het onderdeel Reserves in hoofdstuk Financiën. 96 Baten en lasten meerjarig in beeld De grafieken hieronder tonen de ontwikkeling van de baten en lasten van het programma over een periode van meerdere jaren, exclusief reserves. Zowel in absolute bedragen, als in percentages van de totale baten en lasten van de begroting.

Relatie met Coalitieakkoord 2026-2030 We dragen bij aan de volgende opgaven vanuit coalitieakkoord: • | Een stad voor iedereen  | 1.4 Mobiliteit • | Een stad vol groen  | 2.1. Klimaat en energie  | 2.2 Groen, biodiversiteit en openbare ruimte • | Een stad die bruist  | 5.1 Spelen, bewegen en sporten Tabel - Financiële keuzes coalitieakkoord In deze tabel staan alle extra middelen uit het coalitieakkoord voor de komende vier jaar x € 1.000 Begroting | Begroting | Begroting Begroting Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | I/S Dierenwelzijnsbeleid | 372 | 372 | 372 | 372 | S Extra onderuitputting kapitaallasten* | -300 | -200 | 0 | 0 | I Impuls natuur- en milieueducatie | 250 | 250 | 250 | 250 | S Inzet op extra gelegenheden voor zwemmen in de openbare ruimte | 404 | 404 | 404 | 404 | S Leges evenementen niet verhogen** | 638 | 638 | 638 | 638 | S Natuurinclusief bouwen*** | 100 | 0 | 0 | 0 | I Pleinenstrategie | 111 | 111 | 111 | 111 | S Stadsbos Rhijnauwen | 50 | 50 | 50 | 165 | S Intensivering afvalbijplaatsingen | 186 | 186 | 186 | 186 | S Totaal | 1.811 | 1.811 | 2.011 | 2.126 *De 'extra onderuitputting kapitaallasten' zijn in het coalitieakkoord gerubriceerd onder het programma Algemene middelen en overhead. ** Deze extra middelen zijn in het coalitieakkoord gerubriceerd onder het programma Levendige en gezonde stad.

*** Deze extra middelen zijn in het coalitieakkoord gerubriceerd onder het programma Ontwikkelen en wonen voor iedereen. Tabel - Financiële dekking coalitieakkoord In deze tabel staan de bezuinigingen en de inkomstenverhogingen uit het coalitieakkoord x € 1.000 Begroting | Begroting | Begroting Begroting Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | I/S Ambities en beleidstaken dekken uit rioolheffing* | 1.500 | 1.500 | 6.000 | 6.000 | S Ingroeipad Groot Onderhoud | 0 | 5.000 | 3.333 | 1.667 | S Verlagen niveau beheer en onderhoud van B naar C voor verharding, groen en verlichting. | 0 | 2.793 | 2.793 | 2.793 | S Totaal | 1.500 | 9.293 | 12.126 | 10.460 * Deze dekking is in het coalitieakkoord opgenomen in het programma Algemene middelen en overhead. 97 98 Een aantal bedragen komen niet één op één overeen met de bedragen in het coalitieakkoord door onder andere de afdracht aan algemene middelen voor overhead en omdat bij de uitwerking van het coalitieakkoord verschuivingen tussen programma's hebben plaatsgevonden Doelstellingen Doelstelling 1: Beheer openbare ruimte Met goed beheer van de openbare ruimte zorgen we voor een gezonde, aantrekkelijke, robuuste en toekomstbestendige leefomgeving voor iedereen.

Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument | Vastgesteld | Inhoud Beleidsnota Ondergrond 2025- | 2025 | Het doel van deze nota is het bieden 2035 | van een kader om het beschermen, beheren en beter maken van de ondergrond mogelijk te maken. Beleidsnota stadswater | 2024 | De hoofdambitie van deze beleidsnota is het stadswater toegankelijker maken voor bewoners, ondernemers en bezoekers. Kadernota Kwaliteit Openbare | 2016 | In de nota is vastgelegd wat nodig is om de Ruimte | kwaliteit van de openbare ruimte goed aan te laten sluiten bij de omgeving. Nota Beheer Openbare Ruimte | 2021 | In de nota brengen we in beeld wat de staat is van de kwaliteit van de openbare ruimte en beschrijven we hoe we de openbare ruimte ontwikkelend willen beheren, wat de omvang van het achterstallig onderhoud is en hoe we de verschillende opgaven willen financieren. Programmaplan Werk aan de | 2021 | In dit plan staat hoe we wal-, werf- en Werf | kluismuren en kelders in het historische wervengebied herstellen en werken aan maatregelen om schade aan muren en kelders in de toekomst te voorkomen. Actieplan zelfbeheer openbaar | 2021 | Met dit actieplan geven we aan hoe we de groen   | samenwerking versterken met zelfbeheerders.

Notitie Aanpak | 2021 | In deze notitie beschrijven we de aanpak plaagdierbeheersing: Ratten | van de Integrated Pest Management, de focus ligt op preventie. Nota dierenwelzijn | 2019 | In deze nota staat het dierenwelzijnsbeleid. Nota Utrechtse soortenlijst | 2018 | Lijst met soorten die voor Utrecht kenmerkend zijn, waarbij hun beschermde status zorgt voor continuïteit in het behoud en stimuleren van plant- en dierensoorten. Bomenbeleid | 2009, 2018 | In het Bomenbeleid staan onze ambities voor bomen. Groenstructuurplan | 2007, 2018 | De Actualisatie van het Groenstructuurplan 2018 maakt inzichtelijk hoe de ontwikkeling van groen gelijke tred gaat houden met de groei van de stad. 99 Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Toelichting op de indicatoren kunt u terugvinden in de webversie van de Programmabegroting 2027. Indicator | Nulmeting | Realisatie | Doelstelling 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Waardering van het schoonhouden van de | 6,6 (2021) | 6,4 | - | 6,5 | - | 6,5 openbare ruimte in de buurt. Waardering van het onderhoud van de | 6,6 (2023) | 6,6 | - | 6,8 | - | 6,8 verharding in de buurt (zoals straten, pleinen, stoepen en fietspaden). Waardering van de verzorging van het | 6,8 (2023) | 6,8 | - | 6,9 | - | 6,9 openbare groen in de buurt.

Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • | We werken uit hoe we de middelen besteden die zijn vrijgemaakt voor de groeiende instandhoudingsopgave van de openbare ruimte, zoals voor bruggen en speelvoorzieningen. Gezien de grootte van de opgaven onderzoeken we ook hoe we invulling kunnen | geven kan aan het verlagen van het kwaliteitsniveau voor onderhoud van groen, verharding en verlichting van B naar C. Deze onderwerpen worden meegenomen in het actualiseren van het beleid voor het beheer van de openbare ruimte (gereed in 2027). • | We leggen een startdocument voor aan de raad over de aanpak van het beheer en onderhoud van het Merwedekanaal. Als de raad hiermee instemt kunnen we met Rijk en het waterschap Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR) een bestuursovereenkomst en met het Rijk tevens een koopovereenkomst aangaan voor de overdracht van het Merwedekanaal (gereed in 2027). • | We actualiseren het beleid voor het beheer van de openbare ruimte (gereed in 2027). • | We starten met de implementatie van datagestuurd reinigen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/f80f3d23-c959-4b0b-abdc-0572f71e7d3a?agendaItemId=ae9327f3-92a3-462d-ae61-eafe49b98bc5