Programmabegroting 2027 (inclusief erratum oktober 2026)
Tekst van het document
Activiteiten die we niet meer doen • | We stoppen met het faciliteren van keldereigenaren met kelderherstel onder de subsidieregeling omdat we zijn overgegaan naar het ontzorgen van keldereigenaren in het wervengebied door op te treden als opdrachtgever voor het herstel van particuliere kelders conform de Beleidsregel herstel kelders wervengebied gemeente Utrecht. Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen • | We werken achterstallig onderhoud in tien jaar weg (2021-2031). • | We voeren geprogrammeerde groot onderhoud- en vervangingsprojecten in de openbare ruimte uit, die zijn opgenomen in het Meerjaren Investeringsprogramma 2027-2036. • | We gaan door met het herijken van onze civiele constructies zodat de technische staat van bruggen, viaducten en kademuren inzichtelijker wordt en duidelijk is welke maatregelen er nodig zijn om de integrale veiligheid te borgen. • | We houden de openbare ruimte schoon en onderhouden het groen en de verhardingen volgens de voor 2027 afgesproken kwaliteitsnormen. 100 • | We programmeren en herstellen schade aan de muren en kelders in het monumentale wervengebied, werken aan intensivering van beheer, voorkomen van schade, voorkomen van onveilige situaties en het invullen van de burenplicht en de maatschappelijke zorgplicht.
• | We continueren onze acties voor het verbeteren van de toegankelijkheid van de openbare ruimte voor mensen met een beperking. • | We handhaven de algemene regelgeving en voorschriften van vergunningen in de openbare ruimte en controleren naar aanleiding van meldingen of eigen waarnemingen vanuit preventief toezicht. Financiën Beheer openbare ruimte x €1.000 Rekening | Actuele Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 Begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2026 Baten | 20.950 | 21.447 | 121.011 | 21.010 | 21.004 | 21.004 Lasten | 128.992 | 143.960 | 142.899 | 130.920 | 133.242 | 136.465 Saldo baten en lasten | -108.041 | -122.512 | -21.889 | -109.910 | -112.237 | -115.460 Onttrekking reserves | 1.091 | 631 | 0 | 0 | 0 | 0 Toevoeging reserves | 8.663 | 0 | 100.000 | 0 | 0 | 0 Saldo onttrekkingen en | -7.572 | 631 | -100.000 | 0 | 0 | 0 toevoegingen reserves Totaal | -115.614 | -121.881 | -121.889 | -109.910 | -112.237 | -115.460 In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2026 toegelicht. x €1.000 Toelichting verschillen | Bedrag | V/N | I/S Baten Overdracht van delen van het Merwedekanaal | 100.000 | V | I Kostendekkendheid leges worden verhoogd in 2027 | 360 | V | S overeenkomstig Voorjaarsnota 2024 punt 4.5 (opbrengstenverhoging) en amendementen A093, A125 en A131.
Loon- en prijsindexering | 201 | V | S Leges evenementen worden niet verhoogd overeenkomstig | 638 | N | S coalitieakkoord 2026-2030 om evenementen betaalbaar te houden. Lasten Loon- en prijsindexering | 3.166 | N | S Groeikader: budgettoename in 2027 op basis van | 1.614 | N | S bevolkingstoename. Frictiekosten Leidsche Rijn: afname budget doordat voor 2027 | 1.598 | V | I nog geen budget is bepaald (budget 2027 staat op nul). In 2026 is het budget 1,598 miljoen euro. Groot Onderhoud Civiele Techniek: afname budget door lager | 1.528 | V | I toegekende incidentele storting in de voorziening groot onderhoud verhardingen en civiele constructies overeenkomstig Voorjaarsnota 2026 punt 2.3 knelpunt 6. 101 x €1.000 Toelichting verschillen | Bedrag | V/N | I/S Correctie kostenverdeling: afname budget doordat een deel | 1.435 | V | S van het budget is opgenomen bij Programma Algemene Middelen en Overhead. Wordt gecorrigeerd bij de eerstvolgende begrotingswijziging. Nota Beheer Openbare Ruimte: toename budget in 2027 | 950 | N | S overeenkomstig Voorjaarsnota 2023 punt 4.2 Hervormingen en bezuinigingen Voorjaarsnota 2025 punt 4.2: | 925 | V | I innovatieve werkmethoden in de openbare ruimte. In 2025 en 2026 toename budget. Vanaf 2027 neemt het budget af.
Verwijderen Japanse Duizendknoop en Generatoren | 631 | V | I Netcongestie: overeenkomstig de Resultaatbestemming 2025 is er in 2026 incidenteel budget toegekend voor werkzaamheden die oorspronkelijke in 2025 gepland waren. Vergroening van de stad: budgettoename dagelijks onderhoud | 600 | N | S en vervanging van de vergroeningsopgave overeenkomstig Coalitieakkoord 2022-2026 onderdeel 3.2 Groen en klimaatbestendige leefomgeving. Kapitaallasten: incidentele budgetafname doordat | 300 | V | I geplande investeringen later worden uitgevoerd overeenkomstig Coalitieakkoord 2026-2030 pagina 70. Evenementen: in 2026 zijn incidenteel middelen beschikbaar | 638 | V | I gesteld om de evenementenleges alleen te laten stijgen met de jaarlijkse indexering en om onderzoek uit te voeren. x €1.000 Toelichting verschillen in reserves | Bedrag | V/N | I/S Onttrekkingen Algemene reserve: in 2026 heeft een incidentele | 631 | N | I onttrekking plaatsgevonden voor werkzaamheden die oorspronkelijk in 2025 gepland waren. Toevoegingen Incidentele toevoeging aan de Algemene | 100.000 | N | I dekkingsreserve voor de verwachte overdracht van delen van het Merwedekanaal. Binnen deze doelstelling zijn er geen toevoegingen die dienen te worden toegelicht. 102 103 Doelstelling 2: Water- en rioleringssysteem Het water- en rioleringssysteem is gezond, robuust en toekomstbestendig voor iedereen.
Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument Vastgesteld Inhoud Visie Water en Riolering Utrecht 2022 De visie beschrijft hoe we invulling geven aan onze zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater. Visie Klimaatadaptatie Utrecht 2022 De visie laat zien wat we op het gebied van hittestress, wateroverlast en droogte moeten doen om ons voor 2050 aan te passen aan het veranderende klimaat. Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Toelichting op de indicatoren kunt u terugvinden in de webversie van de Programmabegroting 2027. Indicator Nulmeting Realisatie Doelstelling 2025 2026 2027 2028 2029 Aantal geregistreerde meldingen van volledig gestremde wegen of hemelwater in panden vanuit de openbare ruimte bij extreme neerslag (buien t/m 80mm per uur). 0 (2020) 0 0 0 0 0 Aantal geregistreerde meldingen van grondwateroverlast door te hoge of te lage grondwaterstanden in de openbare ruimte. 7 (2012) 0 <=5 <=5 <=5 <=5 Aantal keer per jaar dat dusdanige oppervlaktewaterkwaliteitsproblemen optreden dat directe maatregelen zijn vereist. Het gaat hier om vissterfte, stank, botulisme, blauwalg en overmatig kroos.
2 (2012) 6 <=5 <=5 <=5 <=5 Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • We actualiseren het beleid voor water en riolering (gereed in 2028). • We inventariseren hoeveel vergunde vervuilende lozingen van bedrijfsafvalwater via het riool op het oppervlaktewater niet voldoen aan de Kaderrichtlijn Water (via Regionaal Actieprogramma Indirecte Lozingen). Daarnaast onderzoeken we in welke mate foutieve lozingsroutes een bron van vervuiling zijn voor ons oppervlaktewater (gereed in 2027). • We stellen uitgangspunten op voor het stedelijk water- en rioleringssysteem in Rijnenburg als onderdeel van de gebiedsontwikkeling (gereed in 2027). • | We verkennen samen met Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR) wat er nodig is om een goede ecologische oppervlaktewaterkwaliteit te blijven realiseren als het Programma Gezond Water in 2028 afloopt (gereed in 2028). • | We onderzoeken de oorzaken van de belangrijkste theoretische kwetsbare plekken voor wateroverlast uit de klimaatstresstest (gereed 2027). • | We werken aan een nieuw afvalwaterakkoord met HDSR over de hoeveelheid afvalwater die we aanbieden en zij afnemen op de rioolwaterzuiveringen (gereed in 2028).
Activiteiten die we niet meer doen Niet van toepassing Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen • | We stimuleren eigenaren en gebruikers van de stad om hemelwater nuttig te gebruiken en ter plaatse te verwerken. We doen dit via voorlichting en facilitering met ons programma Waterproof030 en de groenblauwe subsidies. We nemen weer deel aan het NK Tegelwippen en gaan voor een zo goed mogelijk resultaat. • | Met onze subsidie groenblauwe schoolpleinen dragen we bij aan de realisatie van tenminste 10 klimaatadaptieve schoolpleinen. • | We streven ernaar minimaal 15 ha af te koppelen door de aanleg van hemelwaterriolering, herinrichtingen, met groenblauwe subsidieregelingen en bouwplannen. Bij voorkeur door het vervangen van verharding door groen. Hiervoor zetten we extra middelen in uit het coalitieakkoord voor het vasthouden van regenwater en vergroening. • | We voeren samen met HDSR de maatregelen uit het Programma Gezond Water uit. Dit draagt bij aan het verbeteren van de ecologische oppervlaktewaterkwaliteit (gereed in 2028). • | We waarborgen de gemeentelijke watertaken en de klimaatadaptatiedoelstellingen in ruimtelijke ontwikkelingen via gebiedsadvisering, plantoetsing en vergunningverlening. • | We zorgen via beheer, onderhoud en vervanging dat het water- en rioleringssysteem en de bijbehorende assets in goede staat blijven en naar behoren functioneren.
We streven ernaar om gelijktijdig de openbare ruimte te vernieuwen en klimaatbestendig en circulair te make | n. • | We maken het water- en rioleringssysteem circulair door onder ander het waterverbruik te verminderen, de schone en vuile waterstromen van elkaar te scheiden en grondstoffen en materialen te hergebruiken, in lijn met de Beleidsnota Utrecht Circulair 2030. Financiën Water- en rioleringssysteem x €1.000 Rekening | Actuele Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 Begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2026 Baten | 51.687 | 50.405 | 52.376 | 52.376 | 56.876 | 56.876 Lasten | 39.121 | 39.533 | 39.527 | 39.527 | 39.527 | 39.527 Saldo baten en lasten | 12.566 | 10.872 | 12.849 | 12.849 | 17.349 | 17.349 Onttrekking reserves | 1.250 | 891 | 0 | 0 | 0 | 0 Toevoeging reserves | 1.544 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Saldo onttrekkingen en | -294 | 891 | 0 | 0 | 0 | 0 toevoegingen reserves Totaal | 12.272 | 11.763 | 12.849 | 12.849 | 17.349 | 17.349 104 105 In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2026 toegelicht. x €1.000 Toelichting verschillen Bedrag V/N I/S Baten Extra stijging rioolheffing voor huiseigenaren om meer te kunnen inzetten op het vasthouden van regenwater waar het valt, door de openbare ruimte te ontharden en te vergroenen en zo klimaatbestendiger te maken.
1.500 V S Indexering tarieven, belastingen en leges. In bovenstaande tabel is in 2027 een index toegepast op de baten van de tarieven en heffingen op basis van de lastenindexering. Na vaststelling van de verordeningen voor 2027 zullen de aanpassingen in de baten worden verwerkt in de eerstvolgende begrotingswijziging. 471 V S Lasten Baggerwerkzaamheden: overeenkomstig de 1e Bestuursrapportage 2026 is er in 2026 incidenteel budget toegekend voor werkzaamheden die oorspronkelijk in 2025 gepland waren. 691 V I Extra middelen voor de ontwikkeling van twee nieuwe zwemlocaties. 300 N S Loon- en prijsindexering 475 N S x €1.000 Toelichting verschillen in reserves Bedrag V/N I/S Onttrekkingen Reserve Egalisatiefonds Rioleringen: in 2026 heeft een incidentele onttrekking plaatsgevonden voor baggerwerkzaamheden overeenkomstig de 1e Bestuursrapportage 2026. 691 N I Toevoegingen Binnen deze doelstelling zijn er geen toevoegingen die dienen te worden toegelicht.
106 Doelstelling 3: Extra groen Extra groen dat bijdraagt aan klimaatadaptatie, biodiversiteit en/of recreatie voor mensen en dieren. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument Vastgesteld Inhoud Beleidsnota stadswater 2024 De hoofdambitie van deze beleidsnota is het stadswater toegankelijker maken voor bewoners, ondernemers en bezoekers. Nota spelen in je eigen buurt 2022 De nota Spelen in je eigen buurt geeft de ambities aan voor de verspreiding van speel- en sportruimte in de openbare ruimte. Visie water en riolering Utrecht 2022 De visie beschrijft hoe we invulling geven aan onze zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater. Visie klimaatadaptatie 2022 De visie laat zien wat we op het gebied van hittestress, wateroverlast en droogte moeten doen om ons voor 2050 aan te passen aan het veranderende klimaat. Nota beheer Openbare Ruimte 2021 In de nota brengen we in beeld wat de staat is van de kwaliteit van de openbare ruimte, hoe we de openbare ruimte ontwikkelend willen beheren, wat de omvang van het achterstallig onderhoud is en hoe we de verschillende opgaven willen financieren. Actieplan zelfbeheer openbaar groen 2021 Met dit actieplan geven we aan hoe we de samenwerking versterken met zelfbeheerders.
Notitie aanpak Plaagdierbeheersing: ratten 2020 In deze notitie beschrijven we de aanpak van de Integrated Pest Management, de focus ligt daarbij op preventie. Initiatiefvoorstel Utrecht op het gemak 2019 Initiatiefvoorstel voor (semi)openbaar en toegankelijke toiletvoorzieningen in Utrecht. Nota dierenwelzijn 2019 In deze nota staat het dierenwelzijnsbeleid. Nota Utrechtse soortenlijst 2018 Lijst met soorten die voor Utrecht kenmerkend zijn waarbij hun beschermde status zorgt voor continuïteit in het behoud en stimuleren van plant- en dierensoorten. Bomenbeleid 2009, 2018 In het Bomenbeleid staan onze ambities voor bomen. Groenstructuurplan 2007, 2018 De Actualisatie van het Groenstructuurplan 2018 maakt Beleidsdocument | Vastgesteld | Inhoud inzichtelijk hoe de ontwikkeling van groen gelijke tred gaat houden met de groei van de stad. Kadernota kwaliteit Openbare | 2016 | In de nota is vastgelegd wat nodig is om Ruimte | de kwaliteit van de openbare ruimte goed aan te laten sluiten bij de omgeving. Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Toelichting op de indicatoren kunt u terugvinden in de webversie van de Programmabegroting 2027. Indicator | Nulmeting | Realisatie | Doelstelling 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Hoeveelheid (m2) openbaar groen en | 105 | 100 | 105 | 105 | 105 | 105 water per huishouden in de stad.
| (2018) Hoeveelheid (m2) openbaar groen en | 42 (2018) | 38 | 42 | 42 | 42 | 42 water per huishouden rondom de stad. Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • | We realiseren extra koele verblijfsplekken en werken aan een pilot om smalle straten te vergroenen met bomen als onderdeel van een Europees Interreg project. Volgens het principe van klimaatrechtvaardigheid vergroenen we ook weer nieuwe straten in Overvecht, Rivierenwijk en Noord. We starten ook met de uitvoering van Parkzone Den Hommel, onderdeel van Rondje Stadseiland, met meer diverse groenbeplanting en extra bomen. • | We realiseren nieuwe en we verbeteren bestaande speel- en sportvoorzieningen en voegen daarmee m2’s ruimte om te spelen, sporten en bewegen toe. We doen dit onder andere samen met stichting Jantje Beton. • | We zorgen dat er meer gelegenheid komt om te zwemmen | en recreëren in de openbare ruimte, samen met meer groen, dat is goed voor het voorkomen van hittestress. We hebben daarvoor twee plekken op het oog: het water in het natuurgebied Noorderpark Ruigenhoek, en het water bij Werkspoor, met een meer stedelijke uitstraling.
• | We starten met regiopartners Groen Groeit Mee verschillende uitvoeringsprojecten in het gebied Laagraven en Nieuw Wulven/Fort Vechten zoals eerder vastgesteld in het Ontwikkelperspectief Kromme Rijn Linie Landschap. We leveren samen met de regio | partners Groen Groeit Mee het ontwikkelperspectief Noorderpark en de uitvoeringsagenda Ontwikkelperspectief Hollandsche IJssel op. • | We bereiden ons voor op de doorontwikkeling van de RSU tot de nieuwe Omgevingsvisie 2050. Hieraan gekoppeld werken we aan een integrale nota Openbare Ruimte waardoor bestaande sectorale nota's mogelijk deels zullen vervallen. We bezien welke onderdelen van oa de hoofdgroenstructuur, groennormering, klimaatadaptatie en biodiversiteit in de omgevingsvisie plek krijgen en welke in het integraal openbare ruimte beleid. We brengen beleid bij elkaar en zorgen daarmee voor meer integraliteit, waardoor er sneller en beter uitgevoerd wordt. • | We werken het puntensysteem natuurinclusief bouwen uit. 107 • | We voeren sportscans uit voor sportvoorzieningen in de openbare ruimte en kijken daarbij ook naar ‘urban sports’, het liefst in combinatie met groen. • | We actualiseren het beleid Dierenwelzijn met meer aandacht voor het welzijn van in het wild levende dieren. Daarnaast richten we ons op het daadwerkelijk verbeteren van het | leven van dieren in de stad.
We investeren extra in de huidige dierenopvang, waaronder de vogelopvang. • | We verkennen hoe de percelen in Rhijnauwen/Amelisweerd waarvan de erfpachtcontracten binnen enkele jaren aflopen, kunnen worden ingezet voor de ontwikkeling van meer groen en het vergroten van biodiversiteit en recreatie. • | We maken een begin met het opstellen van de Pleinenstrategie. Activiteiten die we niet meer doen • | We stoppen met ontwikkelen van nieuwe sanitaire voorzieningen in de openbare ruimte. Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen • | We blijven kansen benutten voor meer groen en bomen, | klimaatadaptatie, speel- en sportplekken, Groene Ommetjes en biodiversiteit in gebiedsontwikkelingen, initiatieven uit de stad en bij aanpassingen van de openbare ruimte. • | We delen zaailingen uit aan bewoners in samenwerking met MeerBomenNu en Utrecht Natuurlijk en we planten zaailingen in de openbare ruimte op een derde pilotlocatie. • | We blijven werken aan het oplossen van de belangrijkste dilemma’s en knelpunten om het tempo en volume van boomaanplant structureel te verhogen. • | Ook blijven we het Soorten Management Plan verder implementeren in samenwerking met provincie en woningbouwcorporaties.
• | We blijven ecologische knelpunten in de stad oplossen, waarbij we onze inzet meer richten op het treffen van soortspecifieke uitvoeringsmaatregelen | zoals het aanleggen van ringslangbroeihopen, paalkasten voor de rosse vleermuis, bijburchten en poelen. • | We werken verder aan instandhouding en het verbeteren van de recreatieve voorzieningen en verbindingen rondom de stad als deelnemer in het recreatieschap Stichtse Groenlanden | en in uitvoeringsprojecten in de Groen Groeit Mee - voorbeeldgebieden Noorderpark, Kromme Rijn Linie Landschap en andere gebiedsinitiatieven. • | We zetten de samenwerking met de Dierenvoedselbank voort. • | We blijven (aanvullend) investeren in Utrecht Natuurlijk om in groeiende staddelen nog meer kinderen gemakkelijker toegang te geven tot natuurbeleving en | in het Platform Buurtnatuur030 om initiatieven te faciliteren die bijdragen aan een leefbare | en sociale wijk en buurt.
Financiën Extra groen x €1.000 Rekening | Actuele Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 Begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2026 Baten | 363 | 16 | 16 | 16 | 16 | 16 Lasten | 15.704 | 19.105 | 21.577 | 21.925 | 19.658 | 19.552 Saldo baten en lasten | -15.341 | -19.088 | -21.561 | -21.908 | -19.641 | -19.535 Onttrekking reserves | 0 | 355 | 1.277 | 917 | 230 | 566 Toevoeging reserves | 2.029 | 2.132 | 2.580 | 1.485 | 2.565 | 3.021 Saldo onttrekkingen en | -2.029 | -1.777 | -1.303 | -568 | -2.335 | -2.456 toevoegingen reserves Totaal | -17.370 | -20.865 | -22.863 | -22.476 | -21.976 | -21.991 108 109 In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2026 toegelicht. x €1.000 Toelichting verschillen Bedrag V/N I/S Baten Binnen deze doelstelling zijn er geen verschillen groter dan 0,500 miljoen euro of meer dan 10% van de baten. Lasten Meerjaren Groenprogramma: de hogere raming van de lasten is gebaseerd op de mutatie in de kasritmes voor de uitvoeringsprojecten Groen, die zijn opgenomen in het Meerjaren Groenprogramma (MGP). In 2027 verwachten we met name meer te investeren in het vergroenen van straten en buurten.
719 N I Gezond Gedrag in OR: de hogere raming van de lasten is gebaseerd op de mutatie in de kasritmes voor de Spelen, Sporten en Bewegen projecten, die zijn opgenomen in het Meerjaren Perspectief Ruimte (MPR). In 2027 starten en realiseren we naar verwachting meer projecten dan in 2026. 969 N I Natuurinclusief bouwen, opstellen puntensysteem 74 N I Klimaatadaptatie: Pleinenstrategie, pleinen klimaatadaptief en groen maken 111 N S Dierenwelzijn: Opstellen en uitvoeren uitvoeringsagenda dierenwelzijn, inclusief dierenhulporganisaties 372 N S Impuls natuur- en milieueducatie 186 N S x €1.000 Toelichting verschillen in reserves Bedrag V/N I/S Onttrekkingen Gezond Gedrag in OR: voor de Spelen, Sporten en Bewegen projecten verrekenen we de jaarlijkse verschillen tussen begroting en besteding met de reserve Extra Groen. Als gevolg van de hogere geraamde lasten in 2027 onttrekken we in 2027 ook meer uit deze reserve. 1.187 V I Toevoegingen Meerjaren Groenprogramma: verschillen in jaarlijkse verrekeningen met de reserve Extra Groen en de Materiële vaste activa reserve als gevolg van het begrote kasritme zoals opgenomen in het Meerjaren Groenprogramma (MGP). 448 N I
Doelstelling 4: Afval voorkomen Afval wordt zoveel mogelijk voorkomen, aantoonbaar ingezet als grondstof en afvalscheiding wordt positief gestimuleerd. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument | Vastgesteld | Inhoud Visie Utrecht Circulair 2050 | 2024 | Om richting te geven aan de ontwikkeling naar een circulaire stad is de Visie Utrecht Circulair 2050 met vier prioriteiten opgesteld. Grondstoffennota | 2020 | In deze nota slaat onze ambitie om in 2050 volledig circulair te zijn, waarbij afval verwerkt kan worden tot nieuwe grondstoffen en producten. Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Toelichting op de indicatoren kunt u terugvinden in de webversie van de Programmabegroting 2027. Indicator | Nulmeting | Realisatie | Doelstelling 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Tevredenheid over de afvalinzameling | 6,5 (2019) | 6,3 | - | 7,0 | - | 7,0 (cijfer) Restafval/inwoner (kg) | 219 | 198 | 178 | 178 | 178 | 178 (2019) Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • | We herijken de aanpak bijplaatsingen. Het aanleggen en adopteren van containertuintjes door inwoners wordt onderdeel van de aanpak (motie 164 Van afval naar groen).
• | We gaan door met het uitbreiden en vernieuwen van de | inzameling van groente-, fruit- en etensresten (GFE) voor mensen zonder eigen kliko. Ter voorbereiding van de uitbreiding evalueren we de pilot voor GFE en passen zo nodig onze aanpak aan. • | We kijken hoe we het partnerschap met energie- en afvalbedrijf HVC kunnen uitbreiden met een grotere inzet op nascheiding van het afval en circulariteit. • | We starten met de inpandige afvalinzameling met miniperscontainers in Wonderwoods en Stadswijk Merwede. Activiteiten die we niet meer doen • | Niet van toepassing. 110 Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen • | We blijven huishoudelijk afval zoals GFE+t (tuinafval), oud papier en karton gescheiden inzamelen.
Financiën Afval voorkomen x €1.000 Rekening | Actuele Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 Begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2026 Baten | 76.564 | 83.598 | 85.084 | 85.084 | 85.084 | 85.084 Lasten | 60.197 | 65.216 | 66.423 | 66.423 | 66.423 | 66.423 Saldo baten en lasten | 16.367 | 18.383 | 18.661 | 18.661 | 18.661 | 18.661 Onttrekking reserves | 3.275 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Toevoeging reserves | 1.160 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Saldo onttrekkingen en | 2.115 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 toevoegingen reserves Totaal | 18.482 | 18.383 | 18.661 | 18.661 | 18.661 | 18.661 In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2026 toegelicht. x €1.000 Toelichting verschillen | Bedrag | V/N | I/S Baten Indexering tarieven, belastingen en leges. In | 1.486 | V | S bovenstaande tabel is in 2027 een index toegepast op de baten van de tarieven en heffingen op basis van de lastenindexering. Na vaststelling van de verordeningen voor 2027 zullen de aanpassingen in de baten worden verwerkt in de eerstvolgende begrotingswijziging. Lasten Loon- en prijsindexering | 1.207 | N | S Binnen deze doelstelling zijn er geen reservemutaties die dienen te worden toegelicht.
111 Doelstelling 5: Erfgoed We maken Utrechts erfgoed toekomstbestendig en wegen het mee in de ruimtelijke ontwikkelingen Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument | Vastgesteld | Inhoud Beleidsregel Zonnepanelen en | 2023 | Regels over hoe om te gaan met -collectoren op een beschermd | zonnepanelen op monumenten en op panden monument en/of op een pand in | in het beschermde stads- en dorpsgezicht. een rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht gemeente Utrecht Erfgoednota ‘Utrechts erfgoed | 2022 | Beleidsdocument over hoe we in Utrecht verbindt mensen en tijden’ | omgaan met erfgoed. Visie Religieus Erfgoed | 2017 | Visie over hoe Utrecht omgaat met Religieus Erfgoed. Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Toelichting op de indicatoren kunt u terugvinden in de webversie van de Programmabegroting 2027. Indicator | Nulmeting | Realisatie | Doelstelling 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Het percentage inwoners dat tevreden is | 49% | 50% | - | 55% | - | 55% met het aanbod van monumenten en | (2023) erfgoed Aantal uitgegeven omgevingsvergunningen | 226 | 340 | 200 | 250 | 250 | 250 voor archeologie en monumenten.
| (2022) Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • | In kader van digitalisering Erfgoed werken wij aan een digitaal kennissysteem. • | Opschonen collecties archeologie en bouwhistorie ter voorbereiding verhuizing naar nieuw depotgebouw. Activiteiten die we niet meer doen Niet van toepassing Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen • | We integreren erfgoedwaarden in ruimtelijke planning en ontwerp om nog meer bij te dragen aan het versterken van de ruimtelijke kwaliteit, maatschappelijk draagvlak en de sociale en historische identiteit van Utrecht 112 • | We zetten erfgoed nog meer in om bij te dragen aan versterken van de klimaat- en groenopgaven • | Opnemen in het Omgevingsplan van wet- en regelgeving rondom Erfgoed (Erfgoedwet, Omgevingsplan, Erfgoednota) • | Erfgoed draagt bij aan een inclusieve, leefbare en herkenbare stad door identiteit te verbeelden en mensen te verbinden: erfgoed van, voor en met iedereen.
Financiën Erfgoed x €1.000 Rekening | Actuele Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 Begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2026 Baten | 1.263 | 392 | 392 | 392 | 392 | 392 Lasten | 3.417 | 3.723 | 3.783 | 3.526 | 3.332 | 3.407 Saldo baten en lasten | -2.154 | -3.330 | -3.391 | -3.134 | -2.940 | -3.015 Onttrekking reserves | 40 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Toevoeging reserves | 668 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Saldo onttrekkingen en | -628 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 toevoegingen reserves Totaal | -2.782 | -3.330 | -3.391 | -3.134 | -2.940 | -3.015 In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2026 toegelicht. x €1.000 Toelichting verschillen | Bedrag | V/N | I/S Baten Binnen deze doelstelling zijn er geen verschillen groter dan 0,500 miljoen euro of meer dan 10% van de baten en lasten. Lasten Minder incidenteel budget op project digitalisering erfgoed | 153 | V | I in 2027. Binnen deze doelstelling zijn er geen reservemutaties die dienen te worden toegelicht. 113 Doelstelling 6: Leefomgeving Utrecht werkt aan het verbeteren van lucht- en geluidkwaliteit en een gezonde, veilige leefomgeving en ondergrond.
Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument | Vastgesteld | Inhoud Beleidsnota Ondergrond 2025- | 2025 | Het doel van deze nota is het bieden van een 2035 | kader om het beschermen, beheren en beter maken van de ondergrond mogelijk te maken. Beleidsnota Luchtkwaliteit | 2025 | De nota bevat beleid om met "Gezonde lucht voor iedereen" | luchtkwaliteitsmaatregelen te streven naar de WHO-advieswaarden. Beleidsnota Stadswater | 2024 | De hoofdambitie van deze beleidsnota is het stadswater toegankelijker maken voor bewoners, ondernemers en bezoekers. Beleidsnota | 2024 | De nota vult de gemeentelijke beleidsvrijheid Omgevingsveiligheid | op gebied van vervoer van, en werken met, gevaarlijke stoffen in. Beleidsnota Geluid en | 2024 | De nota maakt het onder andere mogelijk om Trillingen | bij nieuwe ontwikkelingen strengere waarden te hanteren dan de wet. Gemeentelijk beleid inzake | 2020 | Aanvulling op de Nota Bodembeheer. PFAS Nota Bodembeheer 2017-2027 | 2017 | Faciliteert het gebruik maken van bodemkwaliteitskaarten om de kwaliteit van de bodem te bepalen. Gebiedsplan gebiedsgericht | 2015 | Beheer van de kwaliteit van het grondwater grondwaterbeheer en visie op | van een groot deel van de stad. duurzaam gebruik van de | Voor dit onderwerp is nieuw beleid in de ondergrond | maak.
Dit kan leiden tot een aanpassing van doelstelling en indicatoren in de volgende programmabegroting. Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Toelichting op de indicatoren kunt u terugvinden in de webversie van de Programmabegroting 2027. Indicator | Nulmeting | Realisatie | Doelstelling 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 % inwoners dat vaak overlast van lawaai | 30% | 39% | ≤ 30% | ≤ 30% | ≤ 30% | ≤ 30% ervaart. | (2015) Jaargemiddelde concentraties fijnstof | 32,6 | Verwacht | max. 18 | max. | max. | max. PM10. | µg/m³ | eind 2026 | µg/m³ | 17 | 16 | 15 (2011) | µg/m³ | μg/m³ | μg/m³ 114 Indicator | Nulmeting | Realisatie | Doelstelling 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Jaargemiddelde concentraties fijnstof | 18,9 | Verwacht | max. 10 | max. 9 | max. | max 8 PM2,5. | µg/m³ | in 2026 | µg/m³ | µg/m³ | 8,5 | μg/m³ (2013) | μg/m³ Jaargemiddelde concentraties | 42 µg/m³ | Verwacht | max. 25 | max. | max. | max 20 stikstofdioxide NO2. | (2011) | eind 2026 | µg/m³ | 24 | 22 | µg/m³ µg/m³ | µg/m³ Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar Geluid en trillingen: • | We voeren de vijfjaarlijkse EU-geluidkartering uit en we leggen de wettelijke verplichte Basisgeluidemissie van gemeentelijke wegen vast.
Luchtkwaliteit, emissieloos vervoer en emissieloos bouwen: • | We bereiden ons voor op de aanscherping (vanaf 2030) van de EU-grenswaarden door een routekaart op te stellen, in samenwerking met andere gemeenten en het Rijk. • | We ontwikkelen een communicatiestrategie voor luchtkwaliteit en campagnes over luchtkwaliteitsmaatregelen en we communiceren met de bouwsector over het voorkomen van stofoverlast. • | In het omgevingsplan nemen we geurbeleid en geurregels op voor industriële bronnen. Bodem en ondergrond: • | We starten met de implementatie van de Europese Richtlijn Bodemmonitoring en -veerkracht en het Nationaal Programma Bodem, Ondergrond en Grondwater (BOG). Activiteiten die we niet meer doen • | Niet van toepassing Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen • | We blijven adviseren over milieu-aspecten (inclusief stikstofdepositie) bij ruimtelijke ontwikkelingen • | We maken het Duurzaamheidsverslag.
• | We geven vorm aan de uitvoering van de beleidsnota Ondergrond 2025 | -2025 Geluid en trillingen: • | Bij ruimtelijke ontwikkelingen realiseren we compenserende maatregelen (zoals geluidluwe gevels en rustige buitenruimten), hanteren we een maximale geluidsnorm van 63 dB | bij nieuwe woningbouw langs wegen en spoor (behalve flexwonen), stellen we grenswaarden aan trillingen bij nieuwe woningen langs het spoor en verbeteren we geluidknelpunten via stiller asfalt, snelheidsverlaging en meer groen. • | We voeren saneringsprojecten uit waarbij we woningen isoleren met Rijkssubsidie. • | We betrekken bewoners bij geluidmetingen. 115 Omgevingsveiligheid: • | We vullen het Register Externe Veiligheid als vervanger van de landelijke Risicokaart. Luchtkwaliteit, emissieloos vervoer en emissieloos bouwen: • | We voeren de luchtmaatregelen uit op het gebied van milieu | - nul-emissiezones, bouwwerktuigen en houtstook. • | We monitoren de luchtkwaliteit - en het effect van onze maatregelen - met het Utrechts luchtmeetnet en met het Centraal Instrument Monitoring Luchtkwaliteit (CIMLK). • | We werken landelijk samen in het Schone Lucht Akkoord en in de NAL en RAL (Nationale en Regionale Agenda's Laadinfrastructuur) met focus op verschoning van de mobiliteit, binnenvaart en mobiele (bouw)werktuigen, en vermindering van houtstookemissies.
• | We stimuleren emissieloos vervoer door datagestuurd oplaadinfrastructuur bij te plaatsen in de openbare ruimte, snelladers te installeren, laden op privaat terrein te bevorderen en mogelijkheden voor laadpleinen voor bouw en bouwlogistiek te verkennen. • | We zetten in op emissieloos materieel in de bouwfase en voeren inkoopmaatregelen uit de Routekaart Emissieloos bouwen 2025-2030. Bodem en ondergrond: • | We voeren wettelijke taken uit en zetten in op regie op de ondergrond via de gebiedsteams en het 3D model ondergrond zodat in een vroeg stadium de uitdagingen van de ondergrond duidelijk worden. • | We voeren projecten uit met behulp van rijksmiddelen op het gebied van historische spoedlocaties, nazorg, lood, PFAS en zeer zorgwekkende stoffen. • | We zien toe op de kwaliteit van de aan de Omgevingsdienst Utrecht (ODU) overgedragen wettelijke en daarmee geassocieerde taken, inclusief het archiveren van rapportages. • | We beoordelen omgevingsvergunningen via het omgevingsproces. • | We ronden de actualisatie van het gebiedsplan Gebiedsgericht Grondwaterbeheer naar een uitvoeringsprogramma af.
Financiën Leefomgeving en ondergrond x €1.000 Rekening | Actuele Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 Begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2026 Baten | 9.599 | 7.082 | 3.877 | 2.761 | 2.661 | 2.661 Lasten | 10.921 | 8.364 | 4.615 | 479 | 417 | 416 Saldo baten en lasten | -1.322 | -1.281 | -739 | 2.282 | 2.244 | 2.245 Onttrekking reserves | 45 | 35 | 35 | 35 | 35 | 35 Toevoeging reserves | 100 | 100 | 100 | 100 | 0 | 0 Saldo onttrekkingen en | -55 | -65 | -65 | -65 | 35 | 35 toevoegingen reserves Totaal | -1.377 | -1.346 | -804 | 2.217 | 2.279 | 2.280 116 117 In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2026 toegelicht. x €1.000 Toelichting verschillen Bedra g V/N I/S Baten Bodem en ondergrond: Ontvangen incidentele middelen Specifieke Uitkering voor o.a. Gebiedsgericht grondwaterbeheer Omgevingswetproof en Griftpark lopen af in 2026. 2.110 N I Aanpak Luchtkwaliteit: ontvangen incidentele middelen Specifieke Uitkering voor o.a. regionale aanpak laadinfrastructuur, schone luchtakkoord en zero emissie zones 1.131 N I Lasten Bodem en Ondergrond: Ontvangen incidentele middelen Specifieke Uitkering, zie toelichting baten. 2.110 V I Bodem en ondergrond: Incidentele middelen voor herinvesteringen Griftpark zijn incidenteel beschikbaar in 2026.
1.184 V I Aanpak Luchtkwaliteit: betreft inzet van incidentele middelen, zie toelichting baten 1.131 V I Aanpak Luchtkwaliteit: betreft de NAL G4-middelen, voortvloeiend vanuit de Meicirculaire 2026 via de decentralisatie-uitkering Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE). Deze middelen worden verdeeld over de G4-gemeenten (Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht), waarvoor Utrecht penvoerder is. Deze middelen zijn bedoeld om in te zetten in 2027. In 2026 was de financiering geregeld middels de RAL II-SPUK, In een latere circulaire (hoogstwaarschijnlijk septembercirculaire 2026) worden de DU-middelen voor 2026 toegekend. 1.900 N I Aanpak Luchtkwaliteit: betreft de investering voor het plaatsen van camera's in de milieuzone. Deze investering is vertraagd. De Raad is hierover middels een Raadsbrief op 16 juni 2026 geïnformeerd. Deze middelen worden middels de 2e bestuursrapportage 2026 doorgeschoven naar 2027 en deze mutatie is nog niet in de programmabegroting 2027 verwerkt. 1.100 V I Toelichting verschillen in reserves Onttrekkingen Binnen deze doelstelling zijn er geen onttrekkingen die dienen te worden toegelicht. Toevoegingen Binnen deze doelstelling zijn er geen toevoegingen die dienen te worden toegelicht.
118 Risico's Strategische programmarisico’s Maatregel Verdichting en meer warme dagen door klimaatverandering hebben een intensiever recreatief gebruik van de openbare ruimte tot gevolg. Dit leidt tot snellere slijtage en er blijft meer afval achter. Extremer weer door klimaatverandering leidt ook vaker tot overlast en schade, zoals droogteschade aan wegen en meer ziektes en sterfte van planten en bomen. Dieren kunnen last ondervinden van verdichting en extremer weer, waardoor er meer hulpbehoevende dieren in de stad zijn. • De openbare ruimte in gelijke tred uitbreiden met het aantal woningen, met name de hoeveelheid groene, recreatieve ruimte. • Klimaatadaptief maken van de openbare ruimte zodat deze beter bestand is tegen droogte, extreme buien en hitte conform doelstellingen Visie Klimaatadaptatie Utrecht. • We ontwerpen natuurinclusief en zetten in op goede en snelle hulpverlening voor dieren. Door de stapeling van ambities zoals klimaatadaptatie, vergroening, een goed toegankelijke en beweegvriendelijke openbare ruimte en het aardgasvrij maken van de stad met een beperkte boven- en ondergrondse openbare ruimte, zetten we in op de aanpak: in één keer goed. Dit, en de onbekendheid met beperkingen in de ondergrond, kan leiden tot weerstand bij bewoners, langere doorlooptijd van projecten en meer risico’s tijdens de uitvoering.
• Opstellen van integrale beleidsnota's met een afwegingskader integrale stedelijke programmering voor de vernieuwing van de openbare ruimte. • Vóór de start van integrale projecten met alle initiatiefnemers heldere uitgangspunten vaststellen. En vaststellen welke ambities leidend zijn, bij voorkeur al op gebiedsniveau. • Toepassen van standaard methode voor projectmanagement en -beheersing, inclusief risicomanagement. • Bekendheid met ondergrond genereren bij initiatiefnemers, onder andere via gebiedsteams, op basis van de Beleidsnota Ondergrond 2025-2035. • We passen de methode uit het kompas van de Beleidsnota Samen stad maken toe die past bij de opgave die we te doen hebben. De vele ontwikkel- en beheerprojecten in de stad kunnen leiden tot overlast en weerstand bij bewoners en ondernemers. Bovendien kan vertraging van het ene project leiden tot vertraging bij andere projecten. Dat kan de overlast versterken en leiden tot minder draagvlak bij inwoners en ondernemers. • Door integraal stedelijk te programmeren kunnen we projecten bundelen of juist spreiden om overlast beperkt te houden. • Goede afstemming met inwoners en ondernemers in lijn met de Beleidsnota Samen stad maken. De krappe arbeidsmarkt, beperkte beschikbaarheid van materialen en prijsstijgingen beperken onze uitvoeringskracht.
Hierdoor kunnen we projecten mogelijk niet (tijdig) uitvoeren of leveren we niet de afgesproken kwaliteit bij dagelijks onderhoud en beheer. • Via de actualisaties van de meerjarenramingen stellen we planning zo nodig bij. • Maatregelen om de uitvoeringscapaciteit te vergroting zoals benoemd in het het MJIP 2027-2036. • Binnen erfgoed temporiseren en uitstellen van bepaalde werkzaamheden door gebrek aan capaciteit, zoals genoemd in Actieagenda (2022). 119 Strategische programmarisico’s Maatregel Uitvoering van projecten van het programma Wervengebied is complex door de vele stakeholders, de lange doorlooptijd van het programma en de nauwe samenhang tussen kelders, muren, bruggen, straten en gevels. Van tevoren is niet altijd duidelijk wat de conditie van muren en kelders is. Er zijn soms onduidelijke eigendomsverhoudingen en verantwoordelijkheden van beheerders. Projecten en samenwerking kunnen stagneren, er kunnen juridische conflicten ontstaan, en ondernemers kunnen nadeelcompensatie claimen. Het vertrouwen in de gemeente raakt dan beschadigd. • Samenhangend en gezamenlijk herstellen en behouden van het wervengebied, waarbij we vooraf de conditie van muren en kelders onderzoeken en ervaringen van eerder uitgevoerde projecten gebruiken.
• Afstemming met belanghebbenden in het wervengebied zoals eigenaren (DUW), ondernemers (CMU), nutspartijen over regie op beheer en gebruik, programmering en aanvullende maatregelen om hinder te voorkomen. • Het programma valt onder de Regeling risicovolle projecten met bijbehorende zwaardere projectbeheersing. Installaties en systemen voor het functioneren en beheren van de openbare ruimte lopen in toenemende mate het risico om doelwit te worden van cybercriminaliteit met als mogelijk gevolg veiligheidsrisico's voor inwoners en schade aan kapitaalgoederen in de openbare ruimte. • We implementeren in de komende jaren de aanpak van de weerbaarheid van installaties en systemen in kritische bedrijfsprocessen tegen cybercriminaliteit. Zie hiervoor spoor 4 in de bijlage van de Raadsbrief Stand van zaken Digitale stad 2024. De ruimte in de ondergrond is onvoldoende om alle ruimtelijke ambities te faciliteren. De druk is zo groot dat niet alle ambities waargemaakt kunnen worden en er keuzes gemaakt moeten worden in functies. Daarbij kan de balans in de ondergrond verstoord raken. Dit kan gevolgen hebben voor de kwaliteit van bodem en grondwater. De kwaliteit van het drinkwater komt bijvoorbeeld in gevaar als bodem- en grondwaterverontreinigingen onvoldoende beheerst en gesaneerd worden of als het 2e watervoerend pakket niet veilig of niet verantwoord wordt gebruikt.
• We voeren waar mogelijk de Beleidsnota Ondergrond 2025-2035 uit, waarbij we participeren en adviseren in gebiedsteams, zodat in een vroeg stadium, laagdrempelig de uitdagingen van de ondergrond in relatie tot gebiedsontwikkeling duidelijk worden. • Lobby bij de Rijksoverheid om innovaties in het kader van 3D modelleren van de ondergrond te stimuleren en daarmee tooling voor de regie op de ondergrond verder te ontwikkelen. Onvoldoende Europese regelgeving op het gebied van milieu heeft als gevolg dat we onze doelen onvoldoende kunnen afdwingen en daarmee realiseren. • Lobby (via de Rijksoverheid) naar de Europese Unie (EU), innovaties stimuleren, start-ups binnenhalen, vanuit gemeentelijk beleid maatregelen nemen. Doordat een groot deel van de luchtverontreiniging van buiten Utrecht komt, en we hier geen directe invloed op hebben, bestaat de kans op stagneren van de verbetering van de luchtkwaliteit, met gevolgen voor de gezondheid van inwoners, ondernemers en bezoekers en mogelijk ook op niet voldoen aan de wettelijke verplichting voor de • Lobby naar het Rijk (via het Schone Lucht Akkoord) en de EU voor een gezamenlijke aanpak. • Lokale luchtmaatregelen intensiveren zodat we het door ons beïnvloedbare deel maximaal aanpakken. 120 Strategische programmarisico’s Maatregel aangescherpte (Europese Unie) EU grenswaarden.
De grotere afhankelijkheid en toename van energiegebruik en de kans dat de netcongestie verder vergroot kan zorgen voor stroomuitval, onvoldoende elektriciteit voor de bedrijfsvoering en stagnatie van de realisatie van laadpalen. • Stimuleren van bi-directioneel laden. • Analyseren en uitvoeren van maatregelen om continuïteit van de bedrijfsvoering te waarborgen, zie de raadsbrief. De financiële risico’s zijn in een totaaltabel terug te vinden in de paragraaf Weerstandsvermogen en de risico’s met betrekking tot de Verbonden partijen zijn opgenomen in de paragraaf Verbonden partijen. Investeringen Onderstaande tabel geeft een overzicht van de investeringen per programma. Per doelstelling is daaronder een aparte tabel met | toelichting opgenomen. Een nadere specificatie van de geautoriseerde en de voor 202 | 7 nog te autoriseren investeringen is opgenomen in de desbetreffende investeringsstaten (geheime bijlage bij de programmabegroting). Zie de paragraaf investeringen voor een toelichting op de verschillende categorieën en uitgangspunten en een totaaloverzicht van alle investeringen.
x € 1.000 Aanvullend Totaal | Te | Kredietwijziging te Geautoriseerde | gerealiseerde Geautoriseerde autoriseren | in apart | autoriseren | Totaal Aantrekkelijke, groene leefomgeving en uitgaven t/m PB | uitgaven t/m | wijzigingen in | wijzigingen in | (raads)besluit | wijziging in | geautoriseerd erfgoed | 2026 | 2025 | 1e berap | 2e berap | 2026 | PB2027 | t/m PB2027 Totaal investeringen | 570.162 Beheer openbare ruimte | 394.080 Routine-investeringen | 19.603 | 5.142 | 0 | 0 | 0 | 5.883 | 25.486 Uitbreidingsinvesteringen A | 650 | 338 | 0 | 0 | 0 | 120 | 770 Vervangingsinvesteringen | 373.827 | 218.767 | 600 | 0 | 0 | 26.424 | 400.851 Water- en rioleringssysteem | 84.360 Vervangingsinvesteringen | 84.360 | 33.684 | 0 | 0 | 0 | 19.132 | 103.492 Extra groen | 14.573 Uitbreidingsinvesteringen A | 14.573 | 1.906 | 12.225 | -940 | 0 | 0 | 25.858 Afval | 77.149 Uitbreidingsinvesteringen A | 26.016 | 4.543 | 0 | 0 | 0 | 1.613 | 27.628 121 Vervangingsinvesteringen | 51.133 | 14.675 | 0 | 0 | 0 | 4.874 | 56.007 Totaal | 570.162 | 279.055 | 12.825 | -940 | 0 | 58.046 | 640.092 x € 1.000 Uitgaven- Aantrekkelijke, groene leefomgeving en Uitgaven- | Uitgaven- | Uitgaven- | Uitgaven- | Uitgaven- | Uitgaven- | raming 2032 erfgoed | raming 2026 | raming 2027 | raming 2028 | raming 2029 | raming 2030 | raming 2031 | e.v.
Beheer openbare ruimte Routine-investeringen | 5.085 | 4.517 | 2.760 | 1.300 | 2.988 | 3.694 | 0 Uitbreidingsinvesteringen A | 62 | 120 | 250 | 0 | 0 | 0 | 0 Vervangingsinvesteringen | 55.094 | 58.321 | 31.478 | 20.603 | 9.647 | 6.941 | 0 Water- en rioleringssysteem Vervangingsinvesteringen | 17.433 | 19.132 | 18.695 | 14.548 | 0 | 0 | 0 Extra groen Uitbreidingsinvesteringen A | 2.317 | 6.821 | 5.988 | 5.367 | 3.722 | 0 | 0 Afval Uitbreidingsinvesteringen A | 5.161 | 3.439 | 4.297 | 4.297 | 4.282 | 1.609 | 0 Vervangingsinvesteringen | 7.633 | 13.752 | 10.914 | 9.034 | 0 | 0 | 0 Totaal | 92.784 | 106.102 | 74.382 | 55.149 | 20.639 | 12.244 | 0 122 Toelichting doelstelling Beheer openbare ruimte Programma Werven en wal- en kluismuren Op 15 juli 2021 is het programmaplan Wervengebied vastgesteld. Het programmaplan 'Werk aan de Werf' heeft een looptijd van 30 | jaar. Voor de uitvoering van het programmaplan kunnen we niet 30 jaar vooruitkijken. Daarom werken we steeds met een uitvoeringsprogramma voor de kome | nde 4 jaar. In het uitvoeringsprogramma staat wat er de komende 4 jaar wordt gedaan en wat dat kost. Het uitvoeringsprogramma wordt ieder jaar a | angevuld en geactualiseerd om zo de uitvoerig van het programma gedurende de looptijd behapb | aar en beheersbaar te houden. Op 7 april 2026 is het uitvoeringsprogramma 2026-2030 vastgesteld.
Hierin is opgenomen dat er in 2027 26,024 miljoen euro aan krediet wordt aangevraagd | , met de verwachting dat dit ook in 2027 wordt uitgegeven. Vervangingsinvesteringen Havendienst Voor de instandhouding van de veiligheid op het water in de stad en rondom het havengebied wordt geïnvesteerd in nieuwe camer | a’s en een patrouilleboot. Daarnaast wordt een op fossiele brandstof aangedreven graafmachine vervangen door een elektrisch aangedreven graafmachine. Vervangingen Nota beheer Openbare Ruimte Over de stand van zaken inzake de Nota BOR wordt de raad jaarlijks middels een raadsbrief geïnformeerd (Meerjareninvesteringsprogramma beheer openbare ruimte 2027-2036). De huidige investeringskredieten vanuit de Nota BOR zijn nog voldoende van omvang om de komende jaren de projecten uit te kunnen voeren. De actualisatie van deze nota zal vanaf 2028 naar verwachting een hogere investeringsbehoefte laten zien. | In het Coalitieakkoord 2026-2030 is een bedrag van 26,0 miljoen euro opgenomen als verwachte investeringsomvang voor de vervangingsinvesteringen in de openbar | e ruimte voor 2027. Met name als gevolg van het doorschuiven van enkele projecten is in de Programmabegroting 2027 hiervoor een uitgavenraming van 31 | ,6 miljoen euro opgenomen.
Accu kluizen (gevolg risico-inventarisatie wijkposten) Een risico-inventarisatie met betrekking tot veilige werkplekken heeft geresulteerd in de noodzaak tot het aanschaffen van accukluizen. | In bovenstaande tabel is een bedrag opgenomen van 0,250 miljoen euro overeenkomstig de 1e Bestuursrapportage 2025, met uitgaven vanaf 2028. Bedrijfsmiddelen (routine-investeringen voertuigen) Aanschaf/vervanging van diverse voertuigen ten behoeve van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Toelichting doelstelling Water- & rioleringssystemen Uitgangspunt bij vervangen van riolering is dat we bij de vervanging direct klimaatbestendige en circulaire maatregelen nemen | . Conform het uitgangspunt van ontwikkelend beheer willen we met de rioolvervanging een bijdrage leveren aan andere maatschappelijke opgaven zoals het klimaatbestendiger en verkeersveiliger maken van de openbare ruimte, alsmede het vergroenen van de openbare ruimte. Hiermee vormt de rioolvervangin | g een belangrijke impuls voor de gewenste vernieuwing van de openbare ruimte in de naoorlogse wijken. 123 Voor de vertaling van het vervangingsprogramma in concrete projecten stemmen we vanuit het principe van ontwikkelend beheer u | itgebreid af met de programma’s stedelijke ontwikkeling, mobiliteit, groen en groot onderhoud openbare ruimte.
Bovenstaande tabel is een wijziging ten opzichte van het Programma Water en Riolering 2027 | -2031. De investeringen nemen toe in 2027 doordat er extra wordt geïnvesteerd in het vergroenen van de openbare ruimte, in lijn met de ambitie uit het coalitieakkoord 2026 | -2030. Daarnaast zijn de bedragen gecorrigeerd voor de meest actuele indexatiecijfers. Toelichting doelstelling Extra Groen Voor het jaar 2027 vragen wij geen extra krediet aan. Toelichting doelstelling Afval voorkomen De investeringen binnen de doelstelling Afval Voorkomen betreffen de aanschaf van ondergrondse containers, de vervanging van | sensoren in bestaande ondergrondse containers en de vernieuwing van het wagenpark. De vervanging van de sensoren is noodzakelijk om de vulgraden va | n de containers te kunnen monitoren. Daarnaast wordt geïnvesteerd in nieuwe voertuigen voor de transport | - en inzameldienst, aangezien het huidige wagenpark verouderd is. Vanaf 2027 tot en met 2029 worden de verouderde voertuigen gefaseerd v | ervangen. Verder betreft dit de aanschaf en uitrol van G(roente) F(ruit) E(tensresten)-containers (GFE-containers) bij hoogbouwlocaties. Dit project vloeit voort uit de grondstoffennota en gaat in 2027, na afronding van de pilot | fase, over naar de uitvoeringsfase.
Coalitieakkoord De benodigde exploitatiebudgetten voor in het coalitieakkoord opgenomen investeringen zijn, inclusief de bijbehorende kosten voor onderhoud, beheer en planvorming, verwerkt op de stelpost ‘Investeringen’ binnen het programma Algemene Middelen en Overhead. De kosten voor onderhoud, beheer en planvorming worden bij de Voorjaarsnota 2027 overgeheveld naar de betreffende programma’s. De kapitaallasten blijven centraal geraamd en er wordt een proces uitgewerkt waarin de verantwoording van deze middelen goed is geborgd, zodat centrale sturing op de ontwikkeling van de investeringsportefeuille en de bijbehorende kapitaallasten is georganiseerd, waarbij niet-benutte kapitaallasten vrijvallen ten gunste van de integrale afweging. Dit zal binnen het traject van Grip op investeringen worden uitgewerkt. 124 125 Verbonden partijen x €1.000 Omschrijving Doel Bijdrage gemeente Utrecht Stadsherstel NV Verwerven, restaureren, onderhouden, beheren en exploiteren van monumenten. De Utrechtse Maatschappij tot Stadsherstel NV richt zich vanaf de oprichting met name op restauratie en behoud van voor de markt incourante objecten. 0 Afvalverwerking Utrecht (AVU) Gemeenschappelijke Regeling Afvalverwijdering Utrecht is een samenwerkingsverband van de gemeenten binnen de provincie Utrecht met uitvoeringstaken op het gebied van afvalverwijdering.
18.069 Vereniging parkmanagement Papendorp Onderhoud openbare ruimte, registratie erfpachters en waarborgen architectonische waarden. 365 Vereniging parkmanagement De Wetering - Haarrijn Onderhoud openbare ruimte, registratie erfpachters en waarborgen architectonische waarden. 420 Recreatieschap Stichtse Groenlanden Ontwikkeling, beheer en toezicht van regionale recreatieterreinen en routestructuren voor wandelen, fietsen, varen en paardrijden in de gemeenten die deelnemen aan het recreatieschap. 1.556 Belastingsamenwerking gemeenten en hoogheemraadschap (BghU) Het uitvoeren van de heffing en invordering van de gemeentelijke belastingen in een gemeenschappelijke regeling uit oogpunt van kwaliteit, continuïteit en efficiency: Rioolheffing en Afvalstoffenheffing. 1.624 Omgevingsdienst Utrecht (ODU) Het verlenen van milieuvergunningen en toezicht en handhaven van milieuregels. 913 Voor detailinformatie de paragraaf Verbonden Partijen. Subsidies x € 1.000 Waarvan | Meerjarig Doelstelling | Omschrijving | Begroting Begroting | 'vaste' | verleend 2026 | 2027 verlening met | t.l.v jaarsubsidies | 2027 Beheer openbare ruimte Aantrekkelijke uitstraling gevels | Bevordering ruimtelijk kwaliteit van de | 120 | 120 | 0 | 0 Amsterdamsestraatweg in het kader van het gebiedsgerichte programma voor deze straat.
Totaal doelstelling | 1 | 120 | 120 | 0 | 0 Water- en rioleringssysteem Groenblauw daken | Voorkomen wateroverlast | 700 | 700 | 0 | 0 Groenblauw Maatschappelijk vastgoed | Wateroverlast en schade door droogte voorkomen | 300 | 300 | 0 | 0 Totaal doelstelling | 2 | 1.000 | 1.000 | 0 | 0 Extra groen Dierenweides | Bijdrage aan exploitatie dierenweides | 53 | 53 | 53 | 0 Utrecht groen en duurzaam | Bijdrage aan Stichting Utrecht Natuurlijk ter ondersteuning | 5.085 | 4.905 | 0 | 4.905 van aantrekkelijke, laagdrempelige locaties, talrijke initiatieven door co-creatie en samenwerking op gebied van natuur, milieu en groen in de stad Utrecht Totaal doelstelling | 3 | 5.138 | 4.958 | 53 | 4.905 Erfgoed Financiering monumenten door URF | Financiering monumenten door URF | 1.250 | 1.250 | 0 | 0 Meerjarige activiteiten erfgoed | De regeling draagt bij aan het onderhouden van een | 90 | 92 | 0 | 84 basisinfrastructuur van een breed en divers aanbod van meerjarige publiekstoegankelijke erfgoedactiviteiten Totaal doelstelling | 5 | 1.340 | 1.342 | 0 | 84 Leefomgeving en ondergrond Vervuilende dieselauto’s uit het verkeer laten | Ondersteuning voor de sloop van vervuilende | 1.000 | 1.000 | 0 | 0 verdwijnen | dieselpersonenauto’s (emissieklasse 0 t/m 4) 126 x € 1.000 Waarvan | Meerjarig Doelstelling | Omschrijving | Begroting Begroting | 'vaste' | verleend 2026 | 2027 verlening met | t.l.v
jaarsubsidies | 2027 Totaal doelstelling | 6 | 1.000 | 1.000 | 0 | 0 Totaal | 8.598 | 8.420 | 53 | 4.989 Zie voor het totaaloverzicht alle subsidies per programma de bijlage | subsidies. 127 Veilige stad Programmaoverzicht Dit programma is gericht op het werken aan een leefbare en veilige stad voor iedereen. Portefeuillehouder(s): Sharon Dijksma Financiën programma x €1.000 Rekening | Actuele Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 Begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2026 Baten | 8.286 | 5.929 | 1.520 | 1.157 | 1.157 | 1.157 Lasten | 75.906 | 79.023 | 80.183 | 79.840 | 79.668 | 78.740 Saldo van Baten en Lasten | -67.621 | -73.093 | -78.663 | -78.683 | -78.511 | -77.583 Onttrekking reserves | 437 | 1.043 | 0 | 0 | 0 | 0 Toevoeging reserves | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Saldo onttrekkingen en | 437 | 1.043 | 0 | 0 | 0 | 0 toevoegingen reserves Totaal | -67.184 | -72.050 | -78.663 | -78.683 | -78.511 | -77.583 Financiële toelichting op hoofdlijnen op baten/lasten/reserves voor jaar | 2027. De baten in dit programma zijn 1,520 miljoen euro. Deze baten bestaan hoofdzakelijk uit: • | Leges en Vergunningen (1,132 miljoen euro) • | Subsidie ZonMW voor Grip en Onbegrip; domeinoverstijgende samenwerking in hotspots en veiligheidsregio's 2024-2027 (0,363 miljoen euro) De lasten in dit programma zijn 80,183 miljoen euro.
Deze lasten bestaan hoofdzakelijk uit: • | Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Utrecht, inclusief kosten voor huisvesting (39,495 miljoen euro) • | Apparaatslasten (23,462 miljoen euro) • | Subsidie Jongerenwerk en Veiligheid (6,141 miljoen euro) • | Samenwerkingsverbanden Regionaal Informatie- en Expertisecentrum (RIEC), Regionale Veiligheidsstrategie (RVS), Zorg- en Veiligheidshuis Regio Utrecht (ZVHRU) en Landelijk Bureau Zorg- en Veiligheidshuis (Landelijk Bureau ZVH) (2,880 miljoen euro) • | Middelen programma Grenzen Stellen Perspectief Bieden (2,156 miljoen euro) • | De verwerking van het coalitieakkoord 2026-2030, op de onderwerpen samen eropaf! team (1,086 miljoen euro), weerbaarheid (1 miljoen euro), groepsaanpak jeugd inclusief inzet BOA's (0,691 miljoen euro), overlast criminele vreemdelingen (0,678 miljoen euro), veilige stad voor vrouwen (0,315 miljoen euro), demonstraties en bestuurlijk instrumentarium (0,254 miljoen euro), straatveiligheid (0,150 miljoen euro) en straatconciërge (0,096 miljoen euro) In dit programma vinden in 2027 geen mutaties op de reserves plaats. Zie voor een verdere toelichting het onderdeel Reserves in hoofdstuk Financiën. 128 129 Baten en lasten meerjarig in beeld De grafieken hieronder tonen de ontwikkeling van de baten en lasten van het programma over een periode van meerdere jaren, exclusief reserves.
Zowel in absolute bedragen, als in percentages van de totale baten en lasten van de begroting. De rijkssubsidie Preventie Met Gezag is halverwege 2026 toegekend voor 2026 tot en met 2029. Hierdoor heeft de verwerking in de begroting 2027 nog niet plaatsgevonden. Dit geldt zowel voor de baten als voor de lasten. De Versterkingsgelden en de middelen voor de aanpak Overlastgevende Criminele Vreemdelingen zijn tot en met 2026 beschikt. De coalitiemiddelen 2022-2026 m.b.t. Digitale Veiligheid en het programma Amsterdamsestraatweg en Kanaalstraat-Damstraat vervallen vanaf 1 januari 2027. Daarnaast zijn de coalitiemiddelen 2026 - 2030 verwerkt (4,487 miljoen euro). 130
Relatie met Coalitieakkoord 2026-2030 We dragen bij aan de volgende opgaven vanuit coalitieakkoord: • | Een stad van preventie | 3.1 Veiligheid Tabel - Financiële keuzes coalitieakkoord In deze tabel staan alle extra middelen uit het coalitieakkoord voor de komende vier jaar die toezien op het programma Veilige Stad. x € 1.000 Begroting Begroting Begroting Begroting Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | I/S Bestrijden overlast | 2.983 | 2.983 | 2.983 | 2.983 | S waarvan: | S Samen erop af! | 1.086 | 1.086 | 1.086 | 1.086 | S Aanpak OCV | 678 | 678 | 678 | 678 | S Bestuurlijk instrumentarium | 100 | 100 | 100 | 100 | S Groepsaanpak Jeugd | 691 | 691 | 691 | 691 | S Straatconciërge | 96 | 96 | 96 | 96 | S Geweld tegen vrouwen | 115 | 115 | 115 | 115 | S Afdelingsoverhead | 217 | 217 | 217 | 217 | S Faciliteren demonstraties | 154 | 154 | 154 | 154 | S Extra inzet straatveiligheid | 150 | 150 | 150 | 150 | S Femicide aanpak | 200 | 200 | 200 | 200 | S Weerbaarheid | 1.000 | 1.000 | 1.000 | 1.000 | S Totaal | 4.487 | 4.487 | 4.487 | 4.487 Een aantal bedragen komen niet één op één overeen met de bedragen in het coalitieakkoord door onder andere de afdracht aan algemene middelen voor overhead en omdat bij de uitwerking van het coalitieakkoord verschuivingen tussen programma's hebben plaatsgevonden 131 Doelstellingen Doelstelling 1: Aanpakken/ voorkomen criminaliteit Aanpakken
en voorkomen van criminaliteit. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument | Vastgesteld | Inhoud Nota van uitgangspunten Met | 2024 | We willen dat in Utrecht iedereen gezond, elkaar, voor elkaar, onderdelen | prettig en zelfstandig kan wonen en van sociale basis en basiszorg | samenleven. Daar waar nodig bieden we 2025-2035 | passende zorg, ondersteuning en opvang aanvullend op wat mensen zelf en met elkaar organiseren. Nota 'Grenzen Stellen | 2021 | Een meerjarige aanpak om de veiligheid Perspectief Bieden' | en leefbaarheid in de stad te vergroten door het tegengaan van de ontwrichtende effecten van drugsgerelateerde criminaliteit. Voor deze doelstelling is nieuw beleid in de maak: Veiligheidsagenda 2027-2030 Nota van uitgangspunten Jongerenwerk Utrecht 2027-2037 Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Toelichting op de indicatoren kunt u terugvinden in de webversie van de Programmabegroting 2027. Indicator | Nulmeting | Realisatie | Doelstelling 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Aantal misdrijven. | Peiljaar | 27.831 | gelijk of | - | - 2022: | minder 24.196 | dan het peiljaar Veiligheidsgevoel in de eigen buurt.