CConstaterende datUtrecht
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2027 (inclusief erratum oktober 2026)

Gemeenteraad 12 november 2026, gemeente UtrechtBij agendapunt: Raadsvoorstel Programmabegroting 2027141.996 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 17

Lasten Specifieke Uitkering Kansrijke Wijken en de Regio Deal | 10.201 | V | I (zie toelichting bij baten, geldt ook voor de lastenkant) Incidenteel budget Jaarwisseling vervalt in 2027 | 500 | V | I Organiseren twee burger beraden in 2027-2028 | 400 | N | I Incidenteel budget Samen Stad Maken vervalt in 2027 | 90 | V | I Binnen deze doelstelling zijn er geen reservemutaties die dienen te worden toegelicht. 32 Doelstelling 4: Informatie en dienstverlening De informatievoorziening en dienstverlening aan de inwoners en ondernemers van Utrecht is betrouwbaar, actueel, begrijpelijk, toegankelijk en passend bij de vraag. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument | Vastgesteld | Inhoud Visie en meerjarenperspectief | 2023 | Aanvullende richting gevende afspraken over de 2023-2033 op dienstverlening | dienstverlening van de gemeente Utrecht. Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Toelichting op de indicatoren kunt u terugvinden in de webversie van de Programmabegroting 2027. Indicator | Nulmeting | Realisatie | Doelstelling 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Klanttevredenheid Burgerzaken. | 8,6 | 8 | 8 | 8 | 8 Klanttevredenheid eerstelijns | 7,9 | 7,2 | 7,2 | 7,2 | 7,2 contactmomenten.

Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • | Plan maken voor het versterken van de eerstelijnsklachten behandeling. Activiteiten die we niet meer doen Niet van toepassing Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen • | Het aanbieden van alle vormen van de dienstverlening van Burgerzaken. Waarbij we:  | Na zorgvuldig onderzoek bij welke verhuisaangiften dit realistisch is (in Q4 2026), worden er meer mutaties met betrekking tot verhuizingen geautomatiseerd verwerkt.  | Processen Burgerzaken en inzet van digitalisering continu doorontwikkelen om efficiënter te kunnen werken. • | Organiseren de Provinciale Staten en Waterschapsverkiezingen. • | Informatievoorziening telefonisch, digitaal en fysiek (Gemeentelijk Servicepunt). • | Verbetering van de dienstverlening via het programma Publieksdienstverlening, waarin ook de aanbevelingen uit het rapport over de toeslagen affaire worden meegenomen. Door de verlaging van het investeringsbudget wordt de uitvoering van de visie op dienstverlening aangepast en vertraagd. • | Ondanks de beperkte middelen vanwege de hervormingsbezuinigingen blijven we investeren in het aantrekken, opleiden en behouden van voldoende (nieuwe) medewerkers om aan de (groeiende) vraag naar dienstverlening te kunnen blijven voldoen.

33 Financiën Informatie en dienstverlening x €1.000 Rekening | Actuele Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 Begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2026 Baten | 10.381 | 10.502 | 9.804 | 9.003 | 9.003 | 9.003 Lasten | 31.235 | 32.638 | 31.301 | 30.700 | 30.700 | 30.700 Saldo baten en lasten | -20.854 | -22.136 | -21.497 | -21.697 | -21.697 | -21.697 Onttrekking reserves | 164 | 540 | 0 | 0 | 0 | 0 Toevoeging reserves | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Saldo onttrekkingen en | 164 | 540 | 0 | 0 | 0 | 0 toevoegingen reserves Totaal | -20.690 | -21.596 | -21.497 | -21.697 | -21.697 | -21.697 In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2026 toegelicht.

x €1.000 Toelichting verschillen | Bedrag | V/N | I/S Baten Sinds enkele jaren stijgt het aantal naturalisaties door de | 800 | N | I instroom uit Syrië; omdat onduidelijk is hoe lang deze stijging aanhoudt, worden de extra baten en de daarmee samenhangende Rijksafdrachten jaarlijks incidenteel begroot, waardoor de baten in 2027 naar verwachting 0,8 miljoen euro lager uitvallen dan in 2026 Lasten De Rijksafdrachten naturalisaties vallen in 2027 0,736 | 736 | V | I miljoen lager uit dan in 2026 (zie toelichting baten) Verlagen investeringsbudgetten dienstverlening met | 514 | V | S 0,514 miljoen euro vanaf 2027 conform besluitvorming Voorjaarsnota 2024 Subsidieregeling Joods Rechtsherstel (0,375 miljoen | 375 | V | I euro) incidenteel in 2026 x €1.000 Toelichting verschillen in reserves | Bedrag | V/N | I/S Onttrekkingen Incidentele onttrekkingen in verband met | 540 | V | I resultaatbestemming / doorschuiven budgetten naar 2026 (Joods Rechtsherstel en Klantprocessen Publieksdienstverlening 34 35 Risico's Strategische programmarisico’s Maatregel Als we in onze ambities keuzes maken die afwijken van de inbreng van bewoners, ondernemers en organisaties, en we onvoldoende terugkoppelen wat we met die inbreng hebben gedaan, bestaat het risico dat het vertrouwen in participatietrajecten afneemt. Dit kan leiden tot minder draagvlak en/of lagere participatie bij andere trajecten.

Met het programma Samen stad maken, geen Utrecht zonder U en het Kompas voor zeggenschap, zorgen we ervoor dat we alle verschillende belangen ophalen (stedelijk en buurt, omwonenden en gebruikers). Aan de voorkant zijn we in het samenwerkingsplan helder over de samenwerkingsvorm en zeggenschap. Achteraf maken we in het samenwerkingsverslag inzichtelijk welke inbreng er is opgehaald, hoe we dit hebben gewogen en wat dat heeft betekend voor het voorstel dat voorligt. Niet, niet goed, niet tijdig kunnen leveren van informatie en/of dienstverlening door acute incidenten/calamiteiten, zoals: uitvallen van ICT- systemen, ontoegankelijkheid gebouw en landelijke ontwikkelingen. Een actueel business continuïteitsplan (BCP), waarin beschreven is welke acties we ondernemen als het risico zich voordoet. Niet, niet goed, niet tijdig kunnen leveren van informatie en/of dienstverlening door onvoldoende beschikbaar personele capaciteit (kwalitatief en/of kwantitatief) om de veranderde vraag door onder andere de veranderende samenstelling van de populatie en ondermijnende criminaliteit, aan te kunnen. Actieve arbeidsmarkt strategie gericht op binden en boeien van de medewerkers door onder andere investeren in opleiding en training voor de werknemers.

De financiële risico’s zijn in een totaaltabel terug te vinden in de paragraaf Weerstandsvermogen en de risico’s met betrekking tot de Verbonden partijen zijn opgenomen in de paragraaf Verbonden partijen. Investeringen Niet van toepassing voor dit programma Verbonden partijen x €1.000 Omschrijving Doel Bijdrage gemeente Utrecht Het Utrechts Archief Het verwerven, bewaren en beschikbaar stellen van de archieven van de gemeenten Utrecht en Nieuwegein, de provincie Utrecht en de archieven van het Rijk in de provincie Utrecht en een omvangrijke collectie beeldmateriaal en bibliotheek over Utrecht. Via digitale dienstverlening, de studiezaal en het publiekscentrum stelt HUA de collectie ter beschikking aan de burger voor onderzoek, educatie en cultuurbeleving. Daarnaast is Het Utrechts Archief toezichthouder en 3.901 36 x €1.000 Omschrijving Doel Bijdrage gemeente Utrecht kennispartner bij het informatiebeheer van de gemeenten Utrecht, Nieuwegein en verschillende decentrale overheden. Voor detailinformatie de paragraaf Verbonden Partijen.

Subsidies x € 1.000 Waarvan | Meerjarig Doelstelling | Omschrijving | Begroting Begroting | 'vaste' | verleend 2026 | 2027 verlening met | t.l.v jaarsubsidies | 2027 Raad en college Ondersteunen raadgevend referendum | Bij de organisatie van een raadgevend referendum | 36 | 36 | 0 | 0 kunnen voorstanders, tegenstanders en bewoners met een neutrale opstelling een subsidiebedrag aanvragen ter ondersteuning campagneactiviteiten of de meningsvorming in het publieke debat. Volksfeesten | Organiseren en uitvoeren van volksfeesten | 127 | 0 | 0 | 0 Totaal doelstelling | 1 | 163 | 36 | 0 | 0 Betrokken Utrechters Initiatievenfonds | Het Initiatievenfonds is er voor grote en kleine initiatieven, | 3.456 | 3.541 | 0 | 0 inwoners en organisaties, jong en oud. Alle Utrechters met een goed idee voor hun straat, buurt, wijk of de stad kunnen een aanvraag doen. Joods rechtsherstel (Erfgoed en Cultuur) | Een evenwichtige verdeling van de door de raad | 219 | 0 | 0 | 0 beschikbaar gestelde middelen naar doelen en partijen binnen de Joodse gemeenschap. Behoud Joods erfgoed en Joods rechtsherstel (Maatschappelijk urgente | Een evenwichtige verdeling van de door de raad | 95 | 0 | 0 | 0 thema’s ) | beschikbaar gestelde middelen naar doelen en partijen binnen de Joodse gemeenschap.

Maatschappelijk urgente thema’s Joods rechtsherstel (onderwijs) | Een evenwichtige verdeling van de door de raad | 61 | 0 | 0 | 0 beschikbaar gestelde middelen naar doelen en partijen binnen de Joodse gemeenschap. Joods onderwijs en verbinding tussen Joodse groepen in Utrecht (waaronder studenten en vrouwen) Samen voor Overvecht a. Samen voor Overvecht Het stimuleren van initiatieven, die bijdragen aan het | 0 | 711 | 0 | 0 behalen van de ambitiedoelen zoals geformuleerd in de Strategie wijkaanpak Samen voor Overvecht. 37 x € 1.000 Waarvan | Meerjarig Doelstelling | Omschrijving | Begroting Begroting | 'vaste' | verleend 2026 | 2027 verlening met | t.l.v jaarsubsidies | 2027 Samen voor Overvecht b1. Vitale Wijken | Het stimuleren van initiatieven, die bijdragen aan het | 106 | 106 | 0 | 0 (regiodeal) - Bestaanszekerheid en Perspectief - | behalen van de ambitiedoelen zoals geformuleerd in de Weerbaarheid tegen (online) criminaliteit en | Strategie wijkaanpak Samen voor Overvecht. mentale gezondheid van kinderen en jongeren vergroten Samen voor Overvecht b2. Vitale Wijken | Het stimuleren van initiatieven, die bijdragen aan het | 60 | 60 | 0 | 0 (regiodeal) - Bestaanszekerheid en Perspectief - | behalen van de ambitiedoelen zoals geformuleerd in de Hulp en ondersteuning dichtbij bewoners | Strategie wijkaanpak Samen voor Overvecht. organiseren Samen voor Overvecht c1.

Vitale Wijken | Het stimuleren van initiatieven, die bijdragen aan het | 100 | 100 | 0 | 0 (regiodeal) - Wijkeconomie en arbeidsparticipatie | behalen van de ambitiedoelen zoals geformuleerd in de - Ruimtes voor werk en ondernemerschap | Strategie wijkaanpak Samen voor Overvecht. creëren Samen voor Overvecht c2. Vitale Wijken | Het stimuleren van initiatieven, die bijdragen aan het | 100 | 100 | 0 | 0 (regiodeal) - Wijkeconomie en arbeidsparticipatie | behalen van de ambitiedoelen zoals geformuleerd in de - Organiserend vermogen van het MKB en | Strategie wijkaanpak Samen voor Overvecht. ondernemers versterken Samen voor Overvecht d1. Kansrijke Wijk | Het stimuleren van initiatieven, die bijdragen aan het | 100 | 100 | 0 | 0 (SPUK) – Integraal - Lifecoaching | behalen van de ambitiedoelen zoals geformuleerd in de Strategie wijkaanpak Samen voor Overvecht. Samen voor Overvecht d2. Kansrijke Wijk | Het stimuleren van initiatieven, die bijdragen aan het | 78 | 78 | 0 | 0 (SPUK) – Integraal - Arbeidsmarkttoeleiding en | behalen van de ambitiedoelen zoals geformuleerd in de bemiddeling | Strategie wijkaanpak Samen voor Overvecht. Samen voor Overvecht d3. Kansrijke Wijk | Het stimuleren van initiatieven, die bijdragen aan het | 0 | 0 | 0 | 0 (SPUK) – Integraal - Overvechtacademie | behalen van de ambitiedoelen zoals geformuleerd in de Strategie wijkaanpak Samen voor Overvecht.

Samen voor Overvecht e1. Kansrijke Wijk | Het stimuleren van initiatieven, die bijdragen aan het | 73 | 173 | 0 | 0 (SPUK) - Re-integratie en preventie geldzorgen - | behalen van de ambitiedoelen zoals geformuleerd in de Preventie van armoede en schulden door | Strategie wijkaanpak Samen voor Overvecht. outreachend te werken 38 x € 1.000 Waarvan | Meerjarig Doelstelling | Omschrijving | Begroting Begroting | 'vaste' | verleend 2026 | 2027 verlening met | t.l.v jaarsubsidies | 2027 Samen voor Overvecht e2. Kansrijke Wijk | Het stimuleren van initiatieven, die bijdragen aan het | 25 | 25 | 0 | 0 (SPUK) - Re-integratie en preventie geldzorgen - | behalen van de ambitiedoelen zoals geformuleerd in de Ondersteuning voor succesvol outreachend | Strategie wijkaanpak Samen voor Overvecht. werken Samen voor Overvecht e3. Kansrijke Wijk | Het stimuleren van initiatieven, die bijdragen aan het | 40 | 110 | 0 | 0 (SPUK) - Re-integratie en preventie geldzorgen - | behalen van de ambitiedoelen zoals geformuleerd in de Basisvaardigheden en empowerment als opstap | Strategie wijkaanpak Samen voor Overvecht. naar re-integratie Samen voor Overvecht f1.

Kansrijke Wijk (SPUK) | Het stimuleren van initiatieven, die bijdragen aan het | 75 | 75 | 0 | 0 – Ontwikkeling van het jonge kind - Organiseren | behalen van de ambitiedoelen zoals geformuleerd in de en ondersteunen van steunnetwerken voor | Strategie wijkaanpak Samen voor Overvecht. ouders van kinderen tussen 0-6 jaar Samen voor Overvecht f2. Kansrijke Wijk (SPUK) | Het stimuleren van initiatieven, die bijdragen aan het | 80 | 80 | 0 | 0 – Ontwikkeling van het jonge kind - Specifieke | behalen van de ambitiedoelen zoals geformuleerd in de training en ondersteuning van ouders op het | Strategie wijkaanpak Samen voor Overvecht. gebied van opvoedvaardigheden Samen voor Overvecht f3. Kansrijke Wijk (SPUK) | Het stimuleren van initiatieven, die bijdragen aan het | 90 | 90 | 0 | 0 – Ontwikkeling van het jonge kind - | behalen van de ambitiedoelen zoals geformuleerd in de Speelinloopplekken | Strategie wijkaanpak Samen voor Overvecht. Samen voor Overvecht g. Kansrijke Wijk (SPUK) | Het stimuleren van initiatieven, die bijdragen aan het | 45 | 45 | 0 | 0 – Maatschappelijke samenhang - Sport als | behalen van de ambitiedoelen zoals geformuleerd in de middel | Strategie wijkaanpak Samen voor Overvecht. Totaal doelstelling | 3 | 4.803 | 5.394 | 0 | 0 Totaal | 4.966 | 5.430 | 0 | 0 Zie voor het totaaloverzicht alle subsidies per programma de bijlage | subsidies.

39 Ontwikkelen en wonen voor iedereen Programmaoverzicht We vinden het belangrijk dat iedereen die dat wil in onze stad een passende woning kan vinden. Portefeuillehouder(s): Linda Voortman, Matthijs Sienot, Susanne Schilderman, Julia Kleinrensink. Financiën programma x €1.000 Rekening | Actuele Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 Begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2026 Baten | 142.999 | 106.077 | 175.323 | 167.390 | 150.451 | 148.911 Lasten | 130.514 | 120.111 | 196.612 | 184.920 | 167.131 | 155.381 Saldo van Baten en Lasten | 12.485 | -14.034 | -21.289 | -17.530 | -16.680 | -6.470 Onttrekking reserves | 23.190 | 20.099 | 17.729 | 15.455 | 13.571 | 10.060 Toevoeging reserves | 43.141 | 13.398 | 8.456 | 13.676 | 13.977 | 22.681 Saldo onttrekkingen en | -19.950 | 6.701 | 9.272 | 1.779 | -406 | -12.621 toevoegingen reserves Totaal | -7.465 | -7.334 | -12.017 | -15.751 | -17.086 | -19.092 Financiële toelichting op hoofdlijnen op baten/lasten/reserves voor jaar 2027 De baten in dit programma zijn 175,323 miljoen euro.

Deze baten bestaan hoofdzakelijk uit: • | Inkomsten uit grondexploitaties (123,4 miljoen euro) • | Inkomsten uit erfpachtcontracten, conversie van erfpachtrechten en meerwaardeafdrachten uit bestemmingswijzigingen op erfpachtgronden (19,7 miljoen euro) • | Leges vergunningen en precario, boetes en dwangsommen (22,8 miljoen euro) • | Overige inkomsten (9,1 miljoen euro) die voornamelijk bestaan uit inkomsten voor gebiedsontwikkeling De lasten in dit programma zijn 196,612 miljoen euro. Deze lasten bestaan hoofdzakelijk uit: • | Kosten voor grondexploitaties, bestaande uit kosten voor verwerving, tijdelijk beheer, plan | - en VAT kosten, bouw- en woonrijp maken, sloopkosten en milieumaatregelen, rente en overige kosten inclusief verrekening naar de balans van het onderhanden werk (122,5 miljoen euro) • | Kosten voor overige gebiedsontwikkelingen en voor ruimtelijke ontwikkelingsprojecten (32,9 miljoen euro) • | Kosten voor de bebouwde omgeving, met name bestaande uit personeelskosten, bijdrage aan de Omgevingsdienst Utrecht (ODU), juridische kosten en licentiekosten (26,5 miljoen euro) • | Kosten voor beleidsontwikkeling en uitvoering van het deelprogramma Huisvesting voor het realiseren van versneld toevoegen van woonruimte (4,9 miljoen euro) • | Het restant is (9,8 miljoen euro) het saldo van een financieel administratieve toerekening van overhead en overige kosten voor met

name erfpacht en advisering over strategische en complexe, gebiedsoverstijgende vraagstukken. 40 41 De mutaties reserves zijn 9,272 miljoen euro: 8,456 miljoen euro toevoeging en 17,729 miljoen euro onttrekking. Deze hebben betrekking op: • De reserve Grondexploitaties: 6,860 miljoen euro toevoeging en 3,373 miljoen euro onttrekking; • De reserve ruimtelijke ontwikkelingsprojecten: 1,596 miljoen euro toevoeging en 13,637 miljoen euro onttrekking; • Overige reserves: 0,719 miljoen euro onttrekking. Zie voor een verdere toelichting het onderdeel Reserves in hoofdstuk Financiën. 42 Baten en lasten meerjarig in beeld De grafieken hieronder tonen de ontwikkeling van de baten en lasten van het programma over een periode van meerdere jaren, exclusief reserves. Zowel in absolute bedragen, als in percentages van de totale baten en lasten van de begroting.

Relatie met Coalitieakkoord 2026-2030 We dragen bij aan de volgende opgaven vanuit coalitieakkoord: • | Een stad voor iedereen  | 1.1 Ruimtelijke Ontwikkeling en wonen  | 1.3 Gebiedsontwikkelingen Tabel - Financiële keuzes coalitieakkoord In deze tabel staan alle extra middelen uit het coalitieakkoord voor de komende vier jaar. x € 1.000 Begroting | Begroting | Begroting Begroting Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | I/S Aanstellen verhuisadviseur** | 60 | 60 | 60 | 60 | S Actief grondbeleid en betaalbaar wonen | 7.641 | 11.641 | 11.641 | 11.641 | S Actieplan studentenhuisvesting** | 150 | 150 | 150 | 150 | S Beroepenvoorrang** | 70 | 70 | 70 | 70 | S Geef woningzoekenden een stem** | 50 | 50 | 50 | 50 | S Opstellen omgevingsvisie 2050 | 562 | 283 | 0 | 0 | I Thuis voor iedereen** | 337 | 337 | 337 | 337 | S Opkoopbescherming | 0 | 456 | 456 | 456 | S Leegstandsaanpak | 0 | 403 | 403 | 403 | S Verhuurvergunning | 205 | 810 | 810 | 810 | S Totaal | 9.075 | 14.260 | 13.977 | 13.977 * De extra middelen uit het coalitieakkoord die betrekking hebben op natuurinclusief bouwen staan in deze begroting in het programma Aantrekkelijke groene leefomgeving en erfgoed.

** De extra middelen uit het coalitieakkoord die betrekking hebben op | aanstellen verhuisadviseur, actieplan studentenhuisvesting, beroepenvoorrang, geef woningzoekenden een stem en thuis voor iedereen hebben we in deze begroting verhoogd met in totaal 0,122 miljoen euro. Door deze bijstelling wordt het begrotingssaldo structureel vanaf 2027 verlaagd met 0,122 miljoen euro. Tabel - Financiële dekking coalitieakkoord In deze tabel staan de bezuinigingen en de inkomstenverhogingen uit het coalitieakkoord x € 1.000 Begroting | Begroting | Begroting Begroting Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | I/S Opheffing knelpuntenvoorziening en indien nodig ambities in lopende projecten bijstellen | 0 | 0 | 0 | 297 | S Realistisch ramen precariobelasting* | 300 | 300 | 300 | 300 | S We stoppen de personeelsinzet voor stedenbouwkundige samenhang en ruimtelijke kwaliteit | 0 | 149 | 149 | 149 | S We stoppen met de subsidies voor het architectuurcentrum en de architectuurprijs | 50 | 101 | 101 | 101 | S Totaal | 350 | 550 | 550 | 847 43 44 * Deze dekking is in het coalitieakkoord opgenomen in het programma Algemene middelen en overhead.

Een aantal bedragen komen niet één op één overeen met de bedragen in het coalitieakkoord door onder andere de afdracht aan algemene middelen voor overhead en omdat bij de uitwerking van het coalitieakkoord verschuivingen tussen programma's hebben plaatsgevonden Doelstellingen Doelstelling 1: Stedelijke omgeving Diverse en veilige stedelijke omgeving draagt bij aan de randvoorwaarden voor een prettig en gezond leven. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument | Vastgesteld | Inhoud Grondprijzenbrief 2026 | 2026 | Actualisatie van de geldende grondprijzen voor het jaar 2026. Het Utrechts Grondbeleid | 2024 | Beschrijft de verschillende instrumenten van het grondbeleid die bijdragen aan het behalen van de doelstellingen van de gemeente. Aanvulling Ruimtelijke Strategie | 2022 | Aanvullende richtinggevende afspraken op de Utrecht 2040 | RSU2040 naar aanleiding van het coalitieakkoord. Ruimtelijke Strategie Utrecht | 2021 | Strategische visie voor de stad voor de 2040 | ontwikkeling van de fysieke leefomgeving. Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Toelichting op de indicatoren kunt u terugvinden in de webversie van de Programmabegroting 2027.

Indicator | Nulmeting | Realisatie | Doelstelling 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Algemeen buurtoordeel stad | 7,3 | 7,3 | - | 7,3 | - | 7,3 Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • | We starten met de doorontwikkeling van de RSU naar een ‘Omgevingsvisie 2050’. | In de omgevingsvisie integreren we alle ambities voor de fysieke leefomgeving in één samenhangende visie voor de stad en prioriteren we waar nodig zodat we in de uitvoering van onze ambities kunnen versnellen. Met de Omgevingsvisie 2050 voldoen we aan de eisen van de Omgevingswet. • | We maken in 2027 verschillende ontwikkelingen mogelijk via nota’s van uitgangspunten en omgevingsplannen en er worden diverse tenders voorbereid. • | In Overvecht starten we met de planontwikkeling in Stationsgebied Overvecht. Ook starten we met een aantal nieuwe openbare ruimte projecten in Overvecht die (mede) mogelijk gemaakt worden door Rijksbijdragen (zoals een fietsverbinding door Park de Gagel en een brug over de Vecht, verkeersveiligheid- en vergroeningsprojecten). • | We maken een doorstart met het project Maarschalkerweerd Noord. 45 Activiteiten die we niet meer doen • | We stoppen met de subsidies voor het architectuurcentrum en de architectuurprijs. We gaan de subsidie in 2027 afbouwen en in 2028 helemaal stoppen.

De subsidieruimte voor 2027 is 50.000 euro en in 2028 0 euro. We sturen op een aanvraag voor 1 oktober van max 50.000 euro. Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen Gebiedsontwikkeling • | We werken verder aan de lopende projecten in het Meerjaren Perspectief Ruimte (MPR). • | We blijven inzetten op de Utrechtse Aanpak om de woningbouw op gang te houden en nemen gericht maatregelen om woningbouwprojecten doorgang te laten vinden. • | We werken aan de grootschalige gebiedsontwikkelingen Groot Merwede | -Rijnenburg. • | We werken verder aan de ontwikkeling van Overvecht, zoals de gebiedsontwikkeling Overvecht Centrum. • | We werken in 2027 verder aan de knooppuntontwikkeling Lunetten-Koningsweg. • | We werken verder aan de ontwikkeling van verschillende gebiedsontwikkelingen, zoals de Merwedekanaalzone, Beurskwartier, Cartesiusdriehoek, Wisselspoor, Werkspoorkwartier, Lage Weide, Utrecht Science Park, Galgenwaard, Archimedeskwartier en verschillende ontwikkelingen in Leidsche Rijn. • | We gaan door met de kwaliteitsverbeteringen in de openbare ruimte, zoals in Kanaleneiland, het Janskerkhof en verschillende buurten in Overvecht zoals de Taagdreef, Amazonekwartier, Neckardreef-Noord. • | We werken verder aan de ontwikkeling van de mobiliteitshub XL in Papendorp.

• | We werken verder aan de ontwikkeling van bedrijventerreinen zoals het circulaire bedrijvenpark Strijkviertel en zoeken naar een oplossing voor netcongestie om in 2027 te kunnen starten met een tender. Erfpachtbeheer, Conversie en bestemmingswijzigingen en Uitgifte Gemeentelijke Eigendommen: • | Bij lopende (niet eeuwigdurend afgekochte) erfpachtcontracten brengen we periodiek een canon voor het gebruik van percelen in rekening en herzien deze periodiek. Daarnaast brengen we als er sprake is van wijziging in het gebruik eventueel een economische meerwaarde in rekening. • | We hebben de Algemene Bepalingen 1974 (AB74) bij het einde van het 50-jarig tijdvak gewijzigd ten aanzien van de vaststelling van de grondwaarde en canon en ter besluitvorming aangeboden. Deze implementeren we binnen het Project EET (Einde Erfpachttijdvak) in 2027 en later.

Financiën Stedelijke omgeving x €1.000 Rekening | Actuele Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 Begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2026 Baten | 122.794 | 83.863 | 152.078 | 144.182 | 127.275 | 125.765 Lasten | 99.959 | 84.595 | 165.146 | 153.875 | 136.322 | 124.599 Saldo baten en lasten | 22.835 | -733 | -13.067 | -9.693 | -9.048 | 1.167 Onttrekking reserves | 22.584 | 16.921 | 17.729 | 15.455 | 13.571 | 10.060 Toevoeging reserves | 43.141 | 13.398 | 8.456 | 13.676 | 13.977 | 22.681 Saldo onttrekkingen en | -20.556 | 3.523 | 9.272 | 1.779 | -406 | -12.621 toevoegingen reserves Totaal | 2.279 | 2.790 | -3.795 | -7.914 | -9.454 | -11.455 46 In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2026 toegelicht. x €1.000 Toelichting verschillen | Bedrag | V/N | I/S Baten Grondexploitaties: Meerjarige raming van de baten | V | I (cashflow) uit de actualisatie van de grondexploitaties | 68.162 volgens het MPR 2026. Lasten Grondexploitaties: Meerjarige raming van de lasten | N | I (cashflow) uit de actualisatie van de grondexploitaties | 74.180 volgens het MPR 2026. Investeringsimpuls RSU: Jaarlijkse fluctuatie (cashflow) op | 2.929 | N | I basis van de planning in het MPR 2026.

Gebiedsmanagement: | In het coalitieakkoord zijn in de | 2.799 | N | I periode 2026-2030 middelen bestemd voor actief grondbeleid en betaalbaar wonen. Omgevingsrecht: bij de Voorjaarsnota 2026 zijn via de | 500 | N | S knelpunten extra middelen toegekend voor 2027-2030 voor het inzetten van extra capaciteit voor de implementatie van de Omgevingswet. In het coalitieakkoord 2026-2030 zijn incidentele | 562 | N | I middelen bestemd voor opstellen Omgevingsvisie 2050. x €1.000 Toelichting verschillen in reserves | Bedrag | V/N | I/S Onttrekkingen Investeringsimpuls RSU: Met de geraamde onttrekkingen | 1.395 | V | I worden de lasten op het product Investeringsimpuls RSU gedekt. Deze lasten fluctueren jaarlijks en zijn in 2027 hoger dan in 2026 (gebaseerd op de planning uit het Meerjaren Perspectief Ruimte 2026). Reserve Europese subsidies: In 2027 is er geen | 343 | N | I onttrekking meer aan de reserve Europese subsidies.Deze reserve is dan opgeheven. Overige kleine onttrekkingen aan reserves | 244 | N | I Toevoegingen Reserve Grondexploitaties: | 405 | N | I In het coalitieakkoord 2026-2030 zijn structurele middelen bestemd voor actief grondbeleid en betaalbaar wonen. Daarnaast zijn o.a. de middelen voor Lombokplein en doorvaarbare Leidse Rijn uit de Voorjaarsnota 2018 en 2024 in 2027 lager dan in 2026.

Ook is de geraamde winstneming op basis van POC-methode uit de grondexploitatie Leidsche Rijn Uitvoeringsprogramma in 2027 lager dan in 2026. 47 48 x €1.000 Toelichting verschillen in reserves Bedrag V/N I/S Reserve Investeringsimpuls RSU: De storting is in 2027 lager doordat de middelen die beschikbaar zijn gesteld voor ruimtelijke ontwikkelingsprojecten, zoals de integrale projecten Welgelegen en Den Hommel en Overvecht Amazonekwartier, in 2027 lager zijn dan in 2026. 2.850 V I Reserve Betaalbaar Wonen: In 2026 zijn de in 2023 ontvangen meerwaarde afdrachten uit de verkoop van sociale huurwoningen in de reserve gestort. In 2027 is geen storting begroot. 2.497 V I Doelstelling 2: Bebouwde omgeving De bebouwde omgeving is veilig, leefbaar en tast de gezondheid niet aan. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument Vastgesteld Inhoud Beleidsregel Algemene Handhavingsstrategie bebouwde omgeving en openbare ruimte 2026 De strategie geeft op hoofdlijnen de uitgangspunten en doelen weer voor toezicht en handhaving in de fysieke leefomgeving in de stad Utrecht. Vergunningenstrategie Omgevingswet gemeente Utrecht 2026 De strategie bevat een weergave van de ontwikkelingen in de vergunningverlening en de manier waarop het toetsen op wet- en regelgeving gebeurt.

Handhavingsstrategie Nieuwbouw, verbouw en constructiecontrole 2026 De strategie bevat een domeinspecifieke risicoanalyse, een basis voor prioriteitsstelling en de manier waarop we toezicht houden. Handhavingsstrategie Bestaande Bouw 2026 De strategie bevat een domeinspecifieke risicoanalyse, een basis voor prioriteitsstelling en de manier waarop we toezicht houden. Regionale Uitvoering-en Handhavingstrategie overgedragen milieutaken Regio Utrecht (UHS) 2026 De strategie geeft weer welke doelen en ambities de regio Utrecht heeft om vanuit de VTH-taken bij te dragen aan de fysieke leefomgeving. Ook bevat de strategie de uitgangspunten voor vergunningverlening, toezicht en handhaving. Hiermee vormt de UHS het kader voor de taken die de Omgevingsdienst Utrecht (ODU) uitvoert. Handhavingsstrategie Woontoezicht Gemeente Utrecht 2025 De strategie bevat een domeinspecifieke risicoanalyse, een basis voor prioriteitsstelling en de manier waarop we toezicht houden. Overig thematisch beleid Het thematische beleid bevat kaders voor de uitvoering bij VTH. Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • | We gaan aan de slag met het invoeren van een verhuurverordening en | een verhuurvergunning. Activiteiten die we niet meer doen Niet van toepassing.

Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen • | Netcongestie is een landelijk probleem en de gemeentelijke aanpak is een prioriteit. Wij werken aan oplossingen om netcongestie in onze regio te verminderen. Deze oplossingen zijn volop in ontwikkeling in samenspraak met Stedin. Hier brengen wij initiatiefnemers van op de hoogte. • | Met het uitvoeringsprogramma Beschermen Woningvoorraad bestrijden we negatieve effecten en misstanden zoals slecht verhuurderschap, leegstand, toeristische verhuur en het opkopen van woningen. • | Het project 'Huisjesmelkers en ondermijnende criminaliteit' zetten we voort. • | De Omgevingsdienst Utrecht (ODU) voert het periodieke toezicht op milieu | - en energiewetgeving bij bedrijven uit en behandelt meldingen van overlast van bedrijven in hun portefeuille en houdt toezicht op bodemsaneringen, grondtoepassingen en bedrijfsmatige asbestsaneringen. In 2025 zijn meer wettelijke taken (milieu, bodem en energie) overgegaan naar de Omgevingsdienst Utrecht (eerder Regionale Uitvoeringsdienst, RUD). • | De bouwregelgeving is aan veel veranderingen onderhevig en heeft geleid tot een ingrijpende wijziging van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Hier besteden we aandacht aan. • | We houden (ook op projectbasis) toezicht zich op de (brand)veiligheid van bouwwerken. | Een deel van het gebouwenbestand veroudert.

Soepelere 'rechtens verkregen niveau' | -eisen dan bij nieuwbouw, oude materialen, aangepaste indelingen en verouderde installaties kunnen leiden tot verhoogde risico’s bij bestaande gebouwen • | De handhavingscapaciteit is beperkt, waardoor we meldingen niet altijd (direct) oppakken. Daarom hebben we de werkwijze aangepast. Bij het oppakken van meldingen over bestaande gebouwen richten we de beperkte capaciteit op de meest risicovolle situaties. Meldingen over gevaar voor de veiligheid en gezondheid pakken we altijd op. Daarnaast voeren we onze reguliere werkzaamheden uit zoals het toetsen van vergunningsaanvragen en toezicht houden op de naleving van vergunningen en controles op basis van meldingen.

Financiën Bebouwde omgeving x €1.000 Rekening | Actuele Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 Begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2026 Baten | 19.289 | 20.753 | 23.149 | 23.143 | 23.143 | 23.143 Lasten | 23.876 | 26.841 | 26.520 | 26.491 | 26.407 | 26.390 Saldo baten en lasten | -4.587 | -6.089 | -3.371 | -3.347 | -3.264 | -3.247 Onttrekking reserves | 193 | 1.053 | 0 | 0 | 0 | 0 Toevoeging reserves | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Saldo onttrekkingen en | 193 | 1.053 | 0 | 0 | 0 | 0 toevoegingen reserves Totaal | -4.394 | -5.035 | -3.371 | -3.347 | -3.264 | -3.247 49 50 In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2026 toegelicht. x €1.000 Toelichting verschillen Bedrag V/N I/S Baten In 2025 en 2026 zijn lagere legesopbrengsten begroot als gevolg van netcongestie. 2.000 V I De opbrengsten nemen toe als gevolg van indexatie en een actualisatie van de raming conform het Coalitieakkoord 2026-2030. 348 V S Lasten Voor de leegstand- en opkoopregeling zijn incidenteel in 2027 extra middelen beschikbaar. Deze worden benut om de ontstane achterstanden weg te werken. 191 N I x €1.000 Toelichting verschillen in reserves Bedrag V/N I/S Onttrekkingen Vanwege een lagere kostendekkendheid van de leges omgevingsvergunningen is in 2026 een onttrekking gedaan aan de egalisatiereserve bouwleges.

1.053 N I Doelstelling 3: Huisvesting We vinden het belangrijk dat iedereen die dat wil in onze stad een passende woning kan vinden. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument Vastgesteld Inhoud Beleidsnota Wonen in Utrecht: van woningmarkt naar volkshuisvesting 2025 Overkoepelende visie op het woonbeleid in de gemeente Utrecht. Huisvestingsverordening 2024 Omdat nieuwbouw tijd vraagt en omdat de woningnood hoog is, is de urgentie om de bestaande voorraad te blijven reguleren hoog. Dit doet Utrecht met de huisvestingsverordening op basis van de Huisvestingswet 2014. Leegstandsverordening 2023 Een verordening in om de langdurige leegstand van woonruimten te bestrijden. Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 2021 Strategische visie voor de stad voor de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving. Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Toelichting op de indicatoren kunt u terugvinden in de webversie van de programmabegroting 2027. Indicator | Nulmeting | Realisatie | Doelstelling 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Aantal vergunde nieuwbouwwoningen | n.v.t. | 3290 | 3000 | 3000 | 3000 | 3000 Aantal opleveringen permanente woningen | n.v.t. | 3103 | 3000 | 3000 | 3000 | 3000 (nieuwbouw en overige toevoegingen) Gerealiseerd aandeel woonplekken voor | n.v.t.

| 69% | 100% | 100% | 100% | 100% kwetsbare en bijzondere doelgroepen t.o.v. het opgedragen aantal woonplekken voor deze doelgroepen uit de jaarcyclus. De relatieve verandering van het aantal | 5% | t=4%, | t>a | t>a | t>a | t>a toewijzingen (aanbod- & lotingmodel) moet | a=11% hoger liggen dan de relatieve verandering van het aantal actief woningzoekenden (aanbod- & loting-model) Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • | We sturen op betaalbaarheid en hanteren de verdeling 40% sociaal, -40% middensegment en -20% vrije sector. • | We werken stapsgewijs aan de implementatie van de Wet versterking regie volkshuisvesting onderdeel daarvan is invulling geven aan de wettelijke verplichting om een volkshuisvestelijk programma vast te stellen. Dat kan ook leiden tot aanpassingen van de beleidsnota wonen. • | We stellen conform de verplichting uit de wet regie volkshuisvesting een volkshuisvestelijk programma op. • | We herijken en vullen de afspraken aan die we met de corporaties hebben via de samenwerkingsafspraken. We brengen het afsprakenpakket uit het volkshuisvestelijk akkoord onder in samenwerkingsafspraken. • | We stellen een nieuwe Huisvestingsverordening op in MRU West verband. • | We werken met de regio verder aan de fair share-afspraken en we stellen een regionaal verdeelbesluit op.

• | We werken met Rijk, provincie en corporaties aan een nieuwe woondeal met daarbij regionale betaalbaarheidsafspraken en afspraken over randvoorwaarden bij woningbouw. • | We gaan door met onze inzet voor huisvesting van studenten en gaan tevens inzet plegen voor huisvesting van jongeren. • | We ontwikkelen een Wonen Eerst aanpak en brengen de benodigde financiële middelen in beeld. We baseren ons ook op de uitkomsten de ETHOS telling. • | We willen vergunningsvrij woningdelen verruimen tot en met vier personen. We onderzoeken welke maatregelen nodig zijn om dit op een goede manier te doen met oog voor de leefbaarheid van de omgeving. • | We geven invulling aan de stem van de woningzoekende door het organiseren van jaarlijkse bijeenkomsten van woningzoekenden, corporaties en ontwikkelende partijen. 51 Activiteiten die we niet meer doen • | Nu de financiële keuzes zijn gemaakt in het coalitieakkoord zullen wij de ambities uit de beleidsnota wonen in evenwicht brengen met het beschikbare budget. We zullen in het op te stellen volkhuisvestelijk programma focus aanbrengen in de prioritering en uitvoering van de woonambities. Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen • | We stimuleren het bouwtempo. • | We stimuleren de ontwikkeling van studentenhuisvesting. • | We stimuleren de realisatie van wooncoöperaties.

• | We werken aan een constructie voor het langjarig borgen van betaalbare koop. • | We zetten in op diverse maatregelen voor het beschermen van de bestaande woningvoorraad waaronder opkoopbescherming en leegstandsverordening. • | We stellen jaarlijks een verdeelbesluit (verdeling aandachtsgroepen) op waarin we met coporaties en zorgpartijen een doelstelling voor huisvesting van mensen in kwetsbare positie bepalen. • | We werken projectmatig en met de regio aan een toekomstvisie op woonruimteverdeling. • | We bevorderen samen met de corporaties de doorstroming via de verhuisadviseur senioren. • | We verlenen beroepenvoorrang aan woningzoekenden met een vitaal beroep. • | We faciliteren het beter benutten van bestaande woningen: splitsen, optoppen en woningdelen. • | We houden actief toezicht en handhaving op zelfbewoningsplicht en antispeculatiebeding voor nieuwbouwwoningen.

Financiën Huisvesting x €1.000 Rekening | Actuele Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 Begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2026 Baten | 916 | 1.462 | 96 | 65 | 34 | 2 Lasten | 6.679 | 8.675 | 4.946 | 4.555 | 4.403 | 4.392 Saldo baten en lasten | -5.763 | -7.213 | -4.850 | -4.490 | -4.369 | -4.390 Onttrekking reserves | 413 | 2.124 | 0 | 0 | 0 | 0 Toevoeging reserves | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Saldo onttrekkingen en | 413 | 2.124 | 0 | 0 | 0 | 0 toevoegingen reserves Totaal | -5.350 | -5.089 | -4.850 | -4.490 | -4.369 | -4.390 In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2026 toegelicht. x €1.000 Toelichting verschillen | Bedrag | V/N | I/S Baten In 2027 ontvangen we minder subsidies (SPUKS) voor projecten | 1.334 | N | I in het kader van huisvesting van kwetsbare doelgroepen. Lasten Lagere lasten vanwege minder subsidies (SPUKS) in 2027. | 1.334 | V | I 52 x €1.000 Toelichting verschillen | Bedrag | V/N | I/S Afloop van incidentele coalitiemiddelen 2022 - 2026. | 890 | V | I In 2026 is via de decembercirculaire 2025 incidenteel budget | 863 | V | I beschikbaar gesteld voor Wet Versterking Regie Volkshuisvesting. Lagere inzet op Wet Betaalbare Huur, Volkshuisvestelijk akkoord, | 847 | V | I Tussenvormen Statushouders en Beter Benutten.

In het coalitieakkoord 2026 - 2030 zijn structurele middelen | 667 | N | S bestemd voor: • | Thuis voor iedereen. • | Actieplan studentenhuisvesting. • | Beroepenvoorrang. • | Aanstellen verhuisadviseur • | Geef woningzoekenden een stem. De inzet op Betaalbare Koop en bijbehorende reserveonttrekking | 500 | V | I voor 2027 zijn nog niet bekend. x €1.000 Toelichting verschillen in reserves | Bedrag | V/N | I/S Onttrekkingen In 2026 zijn er reserveonttrekkingen begroot aan de algemene | 1.624 | N | I reserve, zijnde decembercirculaire middelen ad 0,863 miljoen euro en bestedings- en dekkingsvoorstellen over 2025 ad 0,761 miljoen euro. In 2026 is er een reserveonttrekking begroot aan reserve | 500 | N | I Woonfonds (inzet op Betaalbare Koop). Toevoegingen Binnen deze doelstelling zijn er geen toevoegingen die dienen te worden toegelicht. Risico's Strategische programmarisico's | Maatregel Ongunstige marktomstandigheden zoals stijgende | Optimaliseren in projecten en/of het bijstellen rente, stijgende bouwkosten, schaarste | van de ambities: bouwmaterialen en beschikbaarheid personeel | • | Project specifieke maatregelen die de (zowel markt als gemeente) zetten het bouwtempo | haalbaarheid van een project mogelijk onder druk. Als gevolg hiervan neemt de | vergroten via de Utrechtse Aanpak.

woningbouwproductie af en dreigen in toenemende | • | Subsidies vanuit zowel gemeente, mate Utrechters (reguliere en kwetsbare | provincie als rijksoverheid. Zoals doelgroepen die afhankelijk zijn van sociale | Rijkssubsidies als de Start Bouw huurwoningen) tussen wal en schip te vallen. | Impuls (SBI) en Woning Bouw Impuls (WBI). • | Lobby voor externe bijdragen. • | Samen met marktpartijen (zoals partners DNU) zoeken naar slimme oplossingen. • | Inzetten op innovatie en 53 54 Strategische programmarisico's Maatregel netcongestieverzachters om aansluiting op het elektriciteitsnetwerk mogelijk te maken. Door de aansluitstop krijgen woningbouwprojecten mogelijk geen vergunning. Het risico is dat projecten die niet op de lijst onderhanden werk (Stedin lijst) staan of die zelf een voorziening (accu's/generator) realiseren geen vergunning krijgen omdat er niet direct zicht is op een aansluiting. . Het Programma Netcongestie functioneert lokaal om de regie te voeren op maatregelen om ontwikkelingen op het gebied van woningbouw en voorzieningen, vestiging van bedrijven en verduurzaming door te laten gaan, maatregelen die de gevolgen van frequente en/of langdurige stroomuitval voorkomen of ondervangen en maatregelen die de realisatie van stroominfrastructuur faciliteren. In het coalitieakkoord zijn aanvullende middelen beschikbaar gesteld voor de komende 4 jaar.

Daarmee worden de reeds bedachte maatregelen verder uitgewerkt en gerealiseerd. Hiermee worden vertragingen in de realisatie van projecten tijdelijk opgevangen en worden de gevolgen van een aansluitstop voor kleingebruikers deels beheerst. Er wordt ingezet op de uitbreiding van energie infrastructuur. We gaan door met onze inzet op netbewuste nieuwbouw en zoeken naar mogelijkheden om de piekbelasting te beperken. In aanvulling daarop wordt gewerkt aan de ontwikkeling van een (integraal) energiesysteem met flexibel vermogen. Om versnelling op cruciale dossiers mogelijk te maken, wordt gewerkt aan doorbraken om knelpunten op te lossen. Beperkingen met betrekking tot stikstofdepositie kunnen leiden tot vertraging of afstel van ruimtelijke projecten. Twee gerechtelijke uitspraken in het stikstofdossier hebben gevolgen voor ruimtelijke plannen en projecten. Plannen en projecten kunnen te maken krijgen met extra kosten en vertraging en mogelijk kunnen projecten (voorlopig) niet doorgaan Daardoor worden bijvoorbeeld woningen later opgeleverd of helemaal niet gebouwd, wat effect kan hebben op wachttijden voor woningen en doorstroom vanuit opvang. Twee gerechtelijke uitspraken in het stikstofdossier hebben gevolgen voor ruimtelijke plannen en projecten. Plannen en projecten kunnen te maken krijgen met extra kosten en vertraging en mogelijk kunnen projecten (voorlopig) niet doorgaan.

Per plan of project (zowel lopende als toekomstige) wordt gekeken op welke manier het plan vastgesteld kan worden en op welke manier de ontwikkeling doorgang kan vinden. We staan hier in contact met (juridische) adviesbureaus ter ondersteuning. Bijdragen vanuit derden (waaronder Rijk en andere overheden) zijn onvoldoende om de opgaven en ambities uit de RSU 2040 te kunnen realiseren. Onvoldoende financiële bijdragen van derden (waaronder het Rijk en andere overheden) leiden ertoe dat de ov-schaalsprong en andere mobiliteitsmaatregelen niet of slechts gedeeltelijk kunnen worden uitgevoerd, waardoor de beoogde De bekostiging van verstedelijking staat centraal in onze aanpak voor lobby en public affairs. Mobiliteit is de grootste kostenpost in de RSU-ambities, met de ov-schaalsprong als belangrijkste component. De ov-schaalsprong krijgt hierin dan ook bijzondere aandacht. Mobiliteitsmaatregelen zijn nodig om onze woningbouwambities te realiseren. 55 Strategische programmarisico's Maatregel verstedelijkingsambities uit de RSU 2040 onder druk komen te staan. Landelijk woonbeleid staat nationaal erg in de politieke belangstelling. Rijksbeleid heeft invloed op de uiteindelijke vorm en uitwerking van wetgeving of afspraken die impact hebben op de Utrechtse situatie - de Wet betaalbare huur is in juni 2026 door de minister gewijzigd waardoor middenhuurwoningen minder betaalbaar worden.

Gevolg is dat het voor middeninkomens nog moeilijker wordt een betaalbare huurwoning te vinden met een acceptabele prijs-kwaliteitverhouding en ze deze buiten onze stad (moeten) gaan zoeken. Hierdoor komen we verder af van het doel om een ongedeelde stad voor iedereen te zijn. - Het kabinet heeft aangekondigd te werken aan een bindend convenant voor alternatieve, veelal tijdelijke, huisvesting statushouders. Deze alternatieve vormen van huisvesting bieden geen structurele oplossing voor de woonvraag vanuit deze doelgroep; door het gebrek aan beschikbare woningen in zowel de bestaande voorraad als de nieuwbouw ontbreekt passende vervolghuisvesting, waardoor doorstroming stokt en verdringingseffecten kunnen ontstaan. Daarnaast is het risico dat voorrang voor statushouders wordt afgeschaft. Daarmee vervalt een instrument om aan de wettelijke taakstelling – die blijft bestaan - te voldoen. - Bovenwettelijke eisen: het rijk werkt onder de noemer STOER aan het schrappen en voorkomen van (gemeentelijke) bovenwettelijke eisen. Dit kan de kwaliteit van gebiedsontwikkelingen onder druk zetten die noodzakelijk zijn in een verdichtende stad. Gevolg is dat kwaliteit met name op langere termijn onder druk kan komen te staan met o.a.

kans op leegstand (minst populaire woningen) en meer en snellere verhuizingen van bewoners als gevolg wat weer effect heeft op de samenhang en leefbaarheid in een buurt. • Continueren van het Programma beschermen bestaande woningvoorraad, waarmee we toezicht houden op het gebruik van woningen. • Lobby voor continuering programma's en maatregelen. • Blijvende lobby voor aanpassing WWS- puntenstelsel zodat middenhuur betaalbaar blijft in Utrecht • Lobby op afschaffen kostendelersnorm • Lobby op langdurig borgen betaalbare koop. • Met de G4 zetten we ons bij het Rijk in om de autonomie te behouden om onze beleidsambities voor gebiedsontwikkelingen toe te passen. 56 De financiële risico’s zijn in een totaaltabel terug te vinden in de paragraaf Weerstandsvermogen en de risico’s met betrekking tot de Verbonden partijen zijn opgenomen in de paragraaf Verbonden partijen. Investeringen Onderstaande tabel geeft een overzicht van de investeringen per programma. Per doelstelling is daaronder een aparte tabel met | toelichting opgenomen. Een nadere specificatie van de geautoriseerde en de voor 202 | 7 nog te autoriseren investeringen is opgenomen in de desbetreffende investeringsstaten (geheime bijlage bij de programmabegroting). Zie de paragraaf investeringen voor een toelichting op de verschillende categorieën en uitgangspunten en een totaaloverzicht van alle investeringen.

x € 1.000 Aanvullend Totaal | Te | Kredietwijziging te Geautoriseerde | gerealiseerde Geautoriseerde autoriseren | in apart | autoriseren | Totaal uitgaven t/m PB | uitgaven t/m | wijzigingen in | wijzigingen in | (raads)besluit | wijziging in | geautoriseerd Ontwikkelen en wonen voor iedereen | 2026 | 2025 | 1e berap | 2e berap | 2026 | PB2027 | t/m PB2027 Totaal investeringen | 199.078 Stedelijke omgeving | 199.078 Uitbreidingsinvesteringen A | 185.935 | 33.471 | 0 | 0 | 8.157 | 0 | 194.092 Vervangingsinvesteringen | 13.143 | 1.735 | 0 | 0 | 0 | 0 | 13.143 Totaal | 199.078 | 35.206 | 0 | 0 | 8.157 | 0 | 207.235 x € 1.000 Uitgaven- Uitgaven-raming | Uitgaven- | Uitgaven- | Uitgaven- | Uitgaven- | Uitgaven- | raming 2032 Ontwikkelen en wonen voor iedereen | 2026 | raming 2027 | raming 2028 | raming 2029 | raming 2030 | raming 2031 | e.v. Totaal investeringen Stedelijke omgeving Uitbreidingsinvesteringen A | 9.571 | 22.391 | 46.321 | 60.000 | 18.850 | 3.488 | 0 57 58 Vervangingsinvesteringen 2.932 5.159 3.317 0 0 0 0 Totaal 12.503 27.550 49.638 60.000 18.850 3.488 0 Toelichting Voor 2027 worden er geen nieuwe kredieten ter autorisatie aangeboden.

59 Verbonden partijen x €1.000 Omschrijving Doel Bijdrage gemeente Utrecht Omgevingsdienst Utrecht (ODU) Het verlenen van vergunningen en verwerken van meldings- plichten voor milieubelastende activiteiten en het toezicht en handhaven van milieuregels. 3.144 Voor detailinformatie de paragraaf Verbonden Partijen. Subsidies x € 1.000 Waarvan | Meerjarig Doelstelling | Omschrijving | Begroting Begroting | 'vaste' | verleend 2026 | 2027 verlening met | t.l.v jaarsubsidies | 2027 Stedelijke omgeving RSU ruimte voor initiatief | 0 | 255 | 0 | 0 Ruimtelijke plannen | Bijdrage aan lokaal platform/ initiatieven voor onderzoek, | 110 | 88 | 88 | 0 debat, en infovoorziening over architectuur, stedenbouw en landschap Stimuleren wooncoöperaties | Het financieel ondersteunen van initiatieven met als doel | 20 | 20 | 0 | 0 het realiseren van betaalbare woningen door wooncoöperaties Totaal doelstelling | 1 | 130 | 363 | 88 | 0 Totaal | 130 | 363 | 88 | 0 Zie voor het totaaloverzicht alle subsidies per programma de bijlage | subsidies. 60 Klimaatvriendelijke stad Programmaoverzicht We leveren samen met de stad onze maximale bijdrage om klimaatverandering te beperken.

Portefeuillehouder(s): Julia Kleinrensink Financiën programma x €1.000 Rekening | Actuele Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 Begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2026 Baten | 12.887 | 18.714 | 6.540 | 6.570 | 2.940 | 390 Lasten | 20.998 | 41.704 | 31.776 | 21.156 | 18.960 | 16.383 Saldo van Baten en Lasten | -8.111 | -22.991 | -25.236 | -14.586 | -16.020 | -15.993 Onttrekking reserves | 3.900 | 1.724 | 444 | 312 | 0 | 0 Toevoeging reserves | 2.586 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Saldo onttrekkingen en | 1.315 | 1.724 | 444 | 312 | 0 | 0 toevoegingen reserves Totaal | -6.797 | -21.267 | -24.792 | -14.274 | -16.020 | -15.993 Financiële toelichting op hoofdlijnen op baten/lasten/reserves voor jaar 2027. De baten in dit programma zijn 6,540 miljoen euro. Deze baten bestaan hoofdzakelijk uit: • | Rijksmiddelen: Specifieke uitkering Volkshuisvestingsfonds (2,5 miljoen euro) • | Rijksmiddelen: Specifieke uitkering Lokale Aanpak Isolatie (2,5 miljoen euro) • | Rijksmiddelen: Specifieke uitkering Energiearmoede en Nationaal Isolatieprogramma (0,750 miljoen euro) De lasten in dit programma zijn 31,776 miljoen euro.

Deze lasten bestaan hoofdzakelijk uit: • | Verduurzamen woningen (11,557 miljoen euro) • | Netcongestie (6,4 miljoen euro) • | Aanpassen energie-infrastructuur (3,351 miljoen euro) • | Verduurzamen bedrijven en maatschappelijke organisaties (2,979 miljoen euro) • | Ontwikkeling energiesystemen (2,381 miljoen euro) • | Verduurzamen bronnen (2,308 miljoen euro) • | Europese projecten ten behoeve van energietransitie (0,250 miljoen euro) • | Buurtaanpak Aardgasvrij(0,3 miljoen euro) In de jaarplanbrief Energietransitie, die in Q4 2026 aan de Raad wordt toegezonden, wordt meer gedetailleerd weergegeven hoe de budgetten per programmaonderdeel in 2027 zich verhouden tot de budgetten uit 2026 en wordt op hoofdlijnen inzicht gegeven op de belangrijkste activiteiten voor het komende jaar. De mutaties reserves zijn 0,444 miljoen euro. Dit heeft betrekking op:: • | Een bedrag van 0,444 miljoen euro die in 2027 aan de reserve onttrokken ter dekking van cofinancieringsverplichtingen binnen het programma Klimaatvriendelijke stad. 61 62 Zie voor een verdere toelichting het onderdeel Reserves in hoofdstuk Financiën. Baten en lasten meerjarig in beeld De grafieken hieronder tonen de ontwikkeling van de baten en lasten van het programma over een periode van meerdere jaren, exclusief reserves. Zowel in absolute bedragen, als in percentages van de totale baten en lasten van de begroting.

Het financieel meerjarenbeeld van dit programma bevat vanaf 2024 onder de baten en lasten de SPUK middelen die vanuit het Rijk worden ontvangen voor de Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE). In 2026 en 2027 zijn de CDOKE middelen als lastenbudget toegekend middels een decentralisatie-uitkering (DU), waarbij de baten via de algemene uitkering in het programma Algemene middelen en overhead worden verantwoord. In 2026 staan zowel SPUK als DU CDOKE middelen begroot wat leidt tot een hoger lastenbudget. In de 2e bestuursrapportage 2026 wordt hiervoor een bijsturingsvoorstel gedaan om dit over toekomstige jaren te verdelen. Daarnaast is aangekondigd dat deze klimaatmiddelen vanaf 2028 als een bijzondere fondsuitkering (BFU) worden verstrekt. Deze middelen zijn nog niet begroot. 63

Relatie met Coalitieakkoord 2026-2030 We dragen bij aan de volgende opgaven vanuit coalitieakkoord: • | Een stad vol groen  | 2.1 Klimaat en energie Tabel - Financiële keuzes coalitieakkoord In deze tabel staan alle extra middelen uit het coalitieakkoord voor de komende vier jaar x € 1.000 Begroting | Begroting | Begroting Begroting Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | I/S Aanpak netcongestie | 3.655 | 4.836 | 6.622 | 6.622 | I Utrecht isoleert | 1.949 | 1.949 | 1.949 | 1.949 | S Totaal | 5.604 | 6.785 | 8.571 | 8.571 Een aantal bedragen komen niet één op één overeen met de bedragen in het coalitieakkoord door onder andere de afdracht aan algemene middelen voor overhead en omdat bij de uitwerking van het coalitieakkoord verschuivingen tussen programma's hebben plaatsgevonden 64 Doelstellingen Doelstelling 1: Energieverbruik Energieverbruik gebouwde omgeving in 2050 met 35% afgenomen ten opzichte van 2020, alle mogelijkheden voor duurzame energieproductie zijn benut en energie-infrastructuur is aangepast op duurzame bronnen. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument | Vastgesteld | Inhoud Beleidsnota warmte | 2025 | De beleidsnota warmte geeft de kaders aan die we hanteren in de warmtetransitie.

Het bevat een analyse van de voorkeursoplossing voor de warmtevoorziening per buurt en legt de komende jaren een focus op de drie gebieden met actieve buurtwarmte- initiatieven. Regionaal | 2025 | In het regionaal uitvoeringsprogramma staat Uitvoeringsprogramma Regional | hoe we regionaal werken aan de uitvoering e Energiestrategie 2.0 | van de Herijking RES onder andere op de thema's zon op dak, grootschalige opwek, warmte en regionale participatie. Herijking Regionale | 2025 | In de herijking RES regio Utrecht staat Energiestrategie | opgenomen hoe de regio 1,8 Terawattuur (TWh) aan wind- en zonne-energie in 2030 wil opwekken en welke warmtebronnen mogelijk beschikbaar zijn. Utrecht zet zich in om een bijdrage van 0,523 TWh te leveren aan dit regionale bod. Beleidsnota ‘Opwekgebieden | 2024 | In deze beleidsnota staan de focus- en voor schone energie in Utrecht | zoekgebieden voor wind-, zonne-energie en 2024-2030 | aardwarmte opgenomen. In deze focus-en zoekgebieden gaan we aan de slag om zo veel mogelijk potentieel schone energie op te gaan wekken. Uitvoeringsprogramma | 2024 | Via twee programmalijnen: inpassing Elektriciteitsinfrastructuur en | infrastructuur en netbewuste stad willen we netcongestie 2023-2026 | structureel bijdragen aan knelpunten op het elektriciteitsnet.

Uitvoeringsprogramma | 2024 | In dit uitvoeringsprogramma geven we aan verduurzaming Bedrijventerrein | langs welke 4 sporen we op en 2024-2028 | bedrijventerreinen aan de slag gaan met verduurzaming: netcongestie en energie- hubs, energiebesparing, verduurzaming bedrijfsprocessen en lobby richting rijksoverheid. Actualisatie | 2023 | Actualisaties van de uitvoeringsprogramma’s uitvoeringsprogramma's energie | 2024 voor wonen en bedrijven en 65 Beleidsdocument | Vastgesteld | Inhoud besparen gebouwde omgeving | maatschappelijke organisaties behorende bij het vastgestelde programma besparen gebouwde omgeving. Programma | 2022 | In het programma is een strategie, visie en Besparen gebouwde | doelstelling op energie besparen in de omgeving 2022-2030 | gebouwde omgeving van Utrecht uitgewerkt voor woningen, bedrijven en maatschappelijk vastgoed. Programma zon op dak en | 2022 | In het programma is een strategie, visie en netoplossingen | doelstelling voor zon op dak uitgewerkt en een aanpak voor netcongestie oplossingen die gelieerd zijn aan de zonnepanelen op daken. Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Toelichting op de indicatoren kunt u terugvinden in de webversie van de Programmabegroting 2027.

Indicator | Nulmeting | Realisatie | Doelstelling 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Verandering energieverbruik | 12.704 TJ | -12,6% | -13,9% | -15,2% | -16,0% | -16,9% gebouwde omgeving tov 2020. | (2020) % gebouwen zonder | 30% | 38% | 40% | 41% | 43% | 44% aardgasaansluiting | (2020) % duurzame warmte | 43% | 53% | 60% | 55% | 55% | 55% (2020) Aantal GWh opwek | 100 GWh | 234 GWh | 178 | 256 GWh | 305 GWh | 416 GWh (2021) | GWh Regionaal tekort aan Megawatt op | 104 | 104 | Komt in | Komt in | Komt in elektriciteitsnet | (2026) | MW raadsbrief raadsbrief raadsbrief Q4-2026 | Q4-2026 | Q4-2026 Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • |  We werken aan doorbraken netcongestie en informeren de gemeenteraad hier twee keer per jaar over in de raadsbrief voortgang Netcongestie. We rapporteren daarin over de prestatie-indicatoren zoals genoemd in raadsbrief stand van zaken netcongestie (23 juni 2026).

• |  Als onderdeel van de uitvoering van netcongestie maatregelen zetten we intensiever in op het versnellen van de realisatie van elektriciteitsinfrastructuur (Utrecht | ), het realiseren en mogelijk maken van maatregelen die helpen om netcongestie te verlichten en ontwikkelen we samen met de netbeheerder richtlijnen voor batterijen om pieken te voorkomen | (raadsbrief 23 juni 2026) • |  De intensivering van de aanpak ‘Utrecht Isoleert’ uit het coalitieakkoord verwerken we bij de herijking van het uitvoeringsprogramma besparen gebouwde omgeving. Daarin komen 66 67 onderdelen terug over energiearmoede, het isoleren van de gebouwde omgeving, het verminderen van het elektriciteitsverbruik bij bedrijven en woningen en zon op dak. • Als voorbereiding op de doorontwikkeling van de RSU naar een Omgevingsvisie brengen we de ruimtelijke impact van het toekomstbestendig energiesysteem in beeld en brengen we de belangrijkste kaders in beeld. • We onderzoeken een lokaal gebiedsgericht energiesysteem waarin opwek, opslag en slimme sturing bij elkaar komen op Lage Weide.(1 juli 2026) •  De uitwerking van de vastgestelde kaders uit de Beleidsnota Warmte en het Warmteprogramma (indien deze in 2026 wordt vastgesteld) vervolgen we in 2027 (Raadsbrief 10 juli 2025).

• Indien de gemeenteraad positief besluit over de Klimaatvisie, dienen voor de vervolgfase de juiste financiële randvoorwaarden te worden gecreëerd om de verbreding en integraliteit samen met de stad vorm te geven en te bewaken, aanvullend op bestaande programma's waaraan we werken zoals duurzame mobiliteit, energietransitie, klimaatadaptie en een groene leefomgeving. Activiteiten die we niet meer doen • Het organiseren van deelneming in publiek warmtebedrijf is in 2026 afgerond. We zijn nu aandeelhouder van het publieke warmtebedrijf HVC en dit zetten we in voor de uitvoering van energiebeleid, bijvoorbeeld voor de ontwikkeling van warmtesystemen bij nieuwbouwontwikkelingen. Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen • Het uitvoeringsprogramma elektriciteit en netcongestie herijken we (verwachting besluitvorming eind 2026). • Voor de ontwikkeling van e-hubs verschuift de focus van e-hubs naar flex-oplossingen achter de meter bij bedrijven(terreinen). • We zoeken naar creatieve en innovatieve oplossingen, bijvoorbeeld in de vorm van (meer) lokale energienetten en batterijen, om bij te dragen aan de realisatie van toekomstgerichte oplossingen voor netcongestie.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/f80f3d23-c959-4b0b-abdc-0572f71e7d3a?agendaItemId=ae9327f3-92a3-462d-ae61-eafe49b98bc5