CConstaterende datUtrecht
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2027 (inclusief erratum oktober 2026)

Gemeenteraad 12 november 2026, gemeente UtrechtBij agendapunt: Raadsvoorstel Programmabegroting 2027141.996 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 11 van 17

Met deze wijziging wordt de bestuurlijke aansturing van de organisatie versterkt en worden een Algemeen Bestuur en een Dagelijks Bestuur ingesteld. Belastingen Inleiding De gemeente heft belastingen van inwoners, bedrijven en toeristen om voorzieningen en diensten te bekostigen. Sommige heffingen, zoals de rioolheffing en afvalstoffenheffing, worden specifiek ingezet voor het beheer van het rioolstelsel en de inzameling van huishoudelijk afval. De lokale belastingen zijn verdeeld over verschillende programma’s. De onroerendezaakbelasting, precariobelasting en toeristenbelasting maken onderdeel uit van het programma Algemene middelen en overhead. De rioolheffing en afvalstoffenheffing vallen onder het programma Aantr | ekkelijke, groene leefomgeving en erfgoed. De parkeerbelasting is ondergebracht in het programma Duurzame bereikbaarheid. Belastingtarieven De onderstaande tabel geeft inzicht in de ontwikkeling van onze belastingtarieven en hieronder volgen de belangrijkste zaken: • | De tarieven en opbrengsten zijn voor 2027 geïndexeerd met 3,6%. De stijging bij afvalstoffenheffing valt hoger uit dan de indexatie, vanwege de stijgende kosten in loon-, onderhouds-, brandstofkosten en maatregelen uit de Grondstoffennota 2020. • | Daarnaast zijn in lijn met het coalitieakkoord 2026-2030 aanvullende opbrengstverhogingen verwerkt voor de OZB, toeristenbelasting en precariobelasting.

Tabel: Belastingtarieven Belastingsoort | Tarieven | Tarieven 2026 | Tarieven 2027 | Heffing 2025 Onroerende-zaakbelasting Eigenaren woningen | 0,0895% | 0,0806% | <volgt> | WOZ-waarde Eigenaren niet-woningen | 0,5150% | 0,5140% | <volgt> | WOZ-waarde Gebruikers niet-woningen | 0,4159% | 0,4151% | <volgt> | WOZ-waarde Rioolheffing Aansluitrecht | € 254,13 | € 247,27 | € 255,43 | Per aansluiting Afvoerrecht 0 – 50.000 m3 | € 1,94 | € 1,89 | € 1,95 | Per m3 313 Belastingsoort | Tarieven | Tarieven 2026 | Tarieven 2027 | Heffing 2025 50.001 – 100.000 m3 | € 1,86 | € 1,81 | € 1,87 | Per m3 100.001 – 150.000 m3 | € 1,73 | € 1,68 | € 1,74 | Per m3 > 150.000 m3 | € 1,55 | € 1,51 | € 1,56 | Per m3 Afvalstoffenheffing Eenpersoons | € 313,05 | € 346,25 | € 370,75 | Per perceel Tweepersoons | € 400,80 | € 443,30 | € 474,70 | Per perceel Driepersoons | € 477,20 | € 527,80 | € 565,15 | Per perceel Vierpersoons en meer | € 542,55 | € 600,05 | € 642,55 | Per perceel Precariobelasting Terrassen, uitstallingen etc.

| Diverse | Diverse | Diverse | Voorwerpen Inname openbare grond | Diverse | Diverse | Diverse | Voorwerpen Toeristenbelasting | 8,5% | 10% | 12,5% | Overnachtingsprijs Parkeerbelasting | Diverse | Diverse | Diverse | Parkeergebruik De impact van de tariefswijzigingen voor inwoners met een koopwoning is opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing onder het kopje Belastingcapaciteit. Belastingopbrengsten Onderstaande tabel toont de ontwikkeling van de belastingopbrengsten van 2025 tot en met 2030. In het vervolg van deze paragraaf worden de opbrengsten per belastingsoort nader toegelicht. Tabel: Belastingopbrengsten x € 1.000 Belastingsoort | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Onroerende-zaakbelasting | 228.623 | 223.265 | 273.177 | 273.177 | 273.177 | 273.177 Rioolheffing | 51.335 | 51.190 | 52.792 | 52.792 | 57.292 | 57.292 Afvalstoffenheffing | 59.287 | 72.964 | 79.055 | 79.055 | 79.055 | 79.055 Precariobelasting Terrassen, uitstallingen etc. | 888 | 856 | 856 | 856 | 856 | 856 Inname openbare grond | 1.077 | 640 | 965 | 960 | 959 | 959 Toeristenbelasting | 8.850 | 10.654 | 12.992 | 13.883 | 14.842 | 15.874 Parkeerbelasting* | 60.299 | 62.742 | 65.284 | 67.191 | 64.388 | 63.114 * Parkeerbelasting omvat alleen straat parkeren en vergunningen (exclusief parkeergarages).

Onroerende-zaakbelasting Algemeen Alle eigenaren van woningen en alle eigenaren en gebruikers van niet | -woningen betalen onroerendezaakbelasting (OZB). De grondslag van de belasting is de WOZ-waarde van de woning of niet-woning. Deze waarde wordt jaarlijks door de BghU opnieuw vastgesteld. Omdat de WOZ-waarden jaarlijks wijzigen, worden ook de OZB-tarieven ieder jaar opnieuw berekend. Dit gebeurt in het najaar, zodat gebruik kan worden gemaakt van de meest actuele inzichten in de ontwikkeling van de WOZ-waarden. De tarieven worden vervolgens ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden. 314 315 Ontwikkelingen Conform het coalitieakkoord 2026-2030 wordt de OZB ingezet als structureel dekkingsmiddel voor de gemeentelijke begroting. De tarieven voor 2027 worden vastgesteld op basis van de reguliere indexering, de in het coalitieakkoord opgenomen verhoging van de OZB-opbrengst en de ontwikkeling van de WOZ-waarden. Rioolheffing Algemeen Met de rioolheffing betaalt de gemeente de kosten voor haar stedelijke watertaken. Deze taken omvatten onder meer de inzameling en afvoer van afvalwater, de verwerking van regenwater en het voorkomen en beperken van grondwaterproblemen in de openbare ruimte. De rioolheffing bestaat uit een eigenarendeel en een gebruikersdeel. Uitgangspunt is een kostendekkende heffing. Ontwikkelingen Utrecht groeit en het klimaat verandert.

Dit vergroot de opgaven voor het stedelijk waterbeheer. Daarom blijven we investeren in de gemeentelijke watertaken, zoals vastgelegd in het Programma Water en Riolering 2027-2031. Daarnaast worden vanaf 2027, conform het coalitieakkoord 2026- 2030, meer ambities en beleidstaken gefinancierd uit de rioolheffing. In 2027 betreft dit onder meer investeringen in het vergroenen van de openbare ruimte. Hiervoor is €1,5 miljoen beschikbaar gesteld. De totale kosten nemen hierdoor toe met € 3,3 miljoen ten opzichte van 2026. Deze stijging wordt veroorzaakt door extra investeringen in de vergroening van de openbare ruimte en hogere prijs - en loonontwikkelingen. Om de stijging van de tarieven te beperken, zetten we € 0,841 miljoen uit de egalisatiereserve riolering in. Hierdoor stijgen alle tarieven binnen de rioolheffing in 2027 met 3,3%. De financiële gevolgen van deze ontwikkelingen zijn verwerkt in de kostendekkendheidsberekening van de rioolheffing. Onderstaande tabel geeft inzicht in de geraamde kosten en opbrengsten voor 2027.

Tabel: Kostendekkendheid belastingen x € 1.000 Omschrijving Rioolheffing Kosten taakveld 40.174 Toegerekende kosten 4.612 Kwijtschelding 15 Overhead 3.922 BTW 4.928 Totale kosten 53.651 Baten heffing 52.792 Onttrekking reserve 841 Storting reserve 0 Totale opbrengst 53.633 Kostendekkendheid 100% Afvalstoffenheffing Algemeen De afvalstoffenheffing is een gemeentelijke belasting waarmee de kosten voor de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval worden betaald. De hoogte van de afvalstoffenheffing is afhankelijk van de grootte van het huishouden. Uitgangspunt is een kostendekkende heffing. 316 Ontwikkelingen Door de groei van de stad neemt ook het aantal belastingplichtige huishoudens toe. In de raming voor 2027 gaan we uit van 167.100 gezinshuishoudens, een stijging van 3.000 ten opzichte van 2026. Tegelijkertijd investeren we verder in een betrouwbare en toekomstbestendige afvalinzameling. Het tarief van de afvalstoffenheffing stijgt in 2027 met gemiddeld 7,1% als gevolg van hogere kosten en investeringen in de verdere ontwikkeling van de afvalinzameling. De stijging wordt veroorzaakt door hogere loon-, onderhouds- en brandstofkosten. Daarnaast voeren we maatregelen uit de Grondstoffennota 2020 verder uit, zoals de uitbreiding van inzamelcontainers voor groente-, fruit- en etensresten (GFE) en verbeteringen in de afvalinzameling in de binnenstad.

Ook nemen de transport- en inzamelkosten toe door het verouderde wagenpark. De komende jaren worden voertuigen gefaseerd vervangen en geëlektrificeerd. Hiermee blijft afvalinzameling binnen nul - emissiezones mogelijk en wordt het gemeentelijk wagenpark verduurzaamd. De gemeenteraad is hierover in juli 2025 geïnformeerd met de raadsbrief Verduurzaming gemeentelijk wagenpark en nieuwbouw stadswerf Tractieweg 2. Daarnaast leidt extra inzet van handhaving bij bijplaatsingen tot hogere uitvoeringskosten. De opbrengsten uit afvalstromen zoals glas, papier en textiel vallen lager uit door aanhoudend lage marktprijzen. Hierdoor nemen de opbrengsten af, terwijl de kosten verder stijgen. De financiële gevolgen van deze ontwikkelingen zijn verwerkt in de kostendekkendheidsberekening van de afvalstoffenheffing. Onderstaande tabel geeft inzicht in de geraamde kosten en opbrengsten voor 2027. Tabel: Kostendekkendheid belastingen x € 1.000 Omschrijving Afvalstoffenheffing Kosten taakveld 53.423 Toegerekende kosten 7.694 Kwijtschelding 7.198 Overhead 7.378 BTW 6.611 Totale kosten 82.305 Baten heffing 79.055 Onttrekking reserve 0 Storting reserve 0 Opbrengst afval 3.250 Totale opbrengst 82.305 Kostendekkendheid 100% Toeristenbelasting Algemeen Personen van buiten de stad die in Utrecht overnachten in een hotel, B&B of een andere betaalde gelegenheid betalen toeristenbelasting.

De belasting is een vast percentage van de overnachtingsprijs en wordt door de logies biedende ondernemer ingehouden en aan de gemeente afgedragen. Ontwikkelingen In lijn met het coalitieakkoord 2026-2030 bedraagt het tarief voor de toeristenbelasting vanaf 2027 12,5% van de overnachtingsprijs. Het huidige tarief van 2026 stijgt van 10% naar 12,5%. 317 Precariobelasting Algemeen Precariobelasting wordt geheven voor het hebben van voorwerpen op, onder of boven voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond, met uitzondering van ondergrondse kabels en leidingen van nutsbedrijven. Het gaat bijvoorbeeld om uithangborden, terrassen en bouwterreinen waarvoor openbare grond in gebruik wordt genomen. Ontwikkelingen De tarieven voor 2027 worden conform het jaarlijkse indexatiepercentage verhoogd. Daarnaast wordt in lijn met het coalitieakkoord 2026-2030 een hogere opbrengst uit de precariobelasting geraamd. Parkeerbelasting Algemeen Parkeerbelastingen vormen een regulerende belasting. De belasting verbindt een prijs aan het parkeren in de stad om het autogebruik niet te laten toenemen en daardoor de stad voor iedereen leefbaar en bereikbaar te houden. Bezoekers van bewoners in het betaald parkeergebied kunnen tegen een gereduceerd tarief parkeren. Voor A-gebieden geldt voor maximaal 70 uur per kwartaal een korting van 50% op het uurtarief.

Voor BC-gebieden is het voorstel per 1 januari 2027 voor maximaal 70 uur een korting van 95% aan bezoekers van bewoners te verlenen. Ook wordt de korting voor mantel-thuiszorg en kraamzorg verhoogd van 75% naar 99%. Ontwikkeling Naast de aanpassing van venstertijden en kortingspercentages worden per 1 januari 2027 de tarieven voor parkeren op straat (inclusief vergunningen) geïndexeerd. Nadat de raad in november 2025 heeft besloten de start van invoering van betaald parkeren in blok 2 met een half jaar uit te stellen, vindt vanaf november 2026 de verdere uitrol plaats conform de vastgestelde planning. Bedrijveninvesteringszone Algemeen Utrecht kent één Bedrijveninvesteringszone (BIZ), gevestigd op de Woonboulevard. De daar gevestigde ondernemers betalen een heffing waarvan de opbrengst door de gemeente wordt doorgestort aan de BIZ-vereniging voor investeringen in het openbare gebied. Ontwikkelingen Naar aanleiding van een positieve draagvlakmeting in 2025 is de Bedrijveninvesteringszone voor een nieuwe periode van vijf jaar verlengd. De huidige BIZ loopt van 2026 tot en met 2030. Retributies Retributies zijn verplichte betalingen aan de gemeente waarvoor een directe dienst of voorziening wordt geleverd, zoals het behandelen van een paspoortaanvraag, een rijbewijs of een vergunning. De opbrengsten worden gebruikt om (een deel van) de kosten van deze diensten te dekken.

Voorbeelden zijn leges, brug-, schut-, haven- en marktgelden en rechten voor gemeentelijke begraafplaatsen. Op grond van de Gemeentewet mogen de totale opbrengsten van deze heffingen niet hoger zijn dan de geraamde kosten. Binnen een verordening kan de kostendekkendheid per tarief verschillen, zolang de totale opbrengsten de kosten niet overschrijden. Kostendekkendheid Onderstaande tabel geeft inzicht in de geraamde baten, lasten en kostendekkendheid van de gemeentelijke retributies in 2026 en 2027. De cijfers zijn uitgesplitst naar de verschillende belastingverordeningen: de legesverordening, leges voor omgevingsvergunningen, begraafplaatsrechten, brug-, schut- en havengelden en marktgelden.

Tabel: Kostendekkendheid retributies | x €1.000 2026 | 2027 Retributies | Baten | Lasten | KD-% | Baten | Lasten | KD-% Betrouwbare overheid • | Huwelijk en partnerschap | 856 | 1.087 | 79 | 906 | 1.090 | 83 • | Uittreksels/afschriften | 994 | 1.015 | 98 | 994 | 1.008 | 99 • | Reisdocumenten | 5.422 | 5.422 | 100 | 5.473 | 5.599 | 98 • | Rijbewijzen | 1.306 | 1.335 | 98 | 1.306 | 1.317 | 99 Duurzame bereikbaarheid • | Mobiliteits- en parkeergedrag | 309 | 1.307 | 24 | 314 | 1.362 | 23 Aantrekkelijke, groene leefomgeving & erfgoed • | Vergunningen openbare ruimte | 3.365 | 3.908 | 86 | 3.759 | 3.710 | 101 • | Evenementen | 664 | 1.302 | 51 | 701 | 1.207 | 58 Veilige stad • | Vergunning voetbalwedstrijden | 43 | 92 | 47 | 45 | 96 | 46 • | Horeca | 916 | 1.242 | 74 | 1.544 | 1.542 | 100 • | Gokken | 26 | 25 | 104 | 37 | 37 | 100 • | Sekswerk | 11 | 11 | 100 | 20 | 20 | 100 • | Exploitatievergunning | 8 | 121 | 7 | 9 | 145 | 6 Ontwikkelen en wonen voor iedereen • | Woonruimtezaken | 755 | 761 | 99 | 756 | 865 | 87 Totaal legesverordening | 14.675 | 17.628 | 83 | 15.864 | 18.019 | 88 Ontwikkelen en wonen voor iedereen • | Omgevingsvergunningen | 18.649 | 21.896 | 85 | 16.077 | 22.467 | 72 Aantrekkelijke, groene leefomgeving & erfgoed • | Begraafplaatsrechten | 1.523 | 1.586 | 96 | 1.608 | 1.658 | 97 • | Brug-, schut- en havengelden | 1.097 | 1.636 | 67 | 1.207 | 1.510 | 80 • |

Marktgelden | 942 | 1.098 | 86 | 954 | 1.435 | 67 Totaal | 36.886 | 43.844 | 84 | 35.710 | 45.089 | 79 Toelichting De totale kostendekkendheid van de gemeentelijke retributies daalt van 84% in 2026 naar 79% in 2027. Deze daling wordt voornamelijk veroorzaakt door lagere opbrengsten uit leges voor omgevingsvergunningen, onder andere als gevolg van netcongestie. Een nadere toelichting op de 318 kostendekkendheid van de afzonderlijke retributies is opgenomen in de volgende onderdelen van deze paragraaf. Betrouwbare overheid Tabel: Kostendekkendheid van programma "Betrouwbare overheid" | x € 1.000 Omschrijving | Leges Huwelijk | Uittreksels en | Reisdocumente | Rijbewijzen afschriften | n Kosten taakveld | 860 | 838 | 5.077 | 1.129 Overhead | 230 | 171 | 522 | 188 BTW | - | - | - | - Totale lasten | 1.090 | 1.008 | 5.599 | 1.317 Totale baten | 906 | 994 | 5.473 | 1.306 Kostendekkendheid | 83% | 99% | 98% | 99% Toelichting Leges Huwelijk en partnerschap De leges voor huwelijk en partnerschap bestaan uit onder andere een eenvoudig huwelijk, flits | - en baliehuwelijk en een regulier huwelijk. De tarieven verschillen afhankelijk van het gekozen tijdstip en de locatie. In 2026 was de kostendekkendheid 79% en in 2027 komt de kostendekkendheid uit op 83%.

De stijging komt doordat de tarieven van de eenvoudige huwelijken zijn verhoogd conform besluitvorming in de voorjaarsnota 2024 - pag. 55. Daarin is opgenomen dat het streven is om te komen tot een maximale kostendekkendheid. De verwachting is dat de aantallen vooralsnog ook in 2027 gelijk blijven. Toelichting Uittreksel en afschriften De leges voor uittreksels en afschriften bestaan uit onder andere het verstrekken van stukken of uittreksels en afschriften. In sommige gevallen zijn er vastgestelde maximumtarieven vanuit het Rijk voorgeschreven. Denk aan onder meer de Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG). De leges zijn opgebouwd uit de kosten die de gemeente moet maken voor deze dienstverlening. Het uitgangspunt is dat de totale kosten worden gedekt uit de totale legesopbrengsten. De geraamde baten en lasten in 2027 zijn evenredig met die van 2026, waarbij we vooralsnog uitgaan van gelijke aantallen. Toelichting Reisdocumenten De leges reisdocumenten bestaan uit de leges voor onder meer het afgeven van reisdocumenten. Voor deze tarieven geldt een door het Rijk vastgesteld maximumtarief. Het uitgangspunt is dat de totale kosten worden gedekt uit de totale legesopbrengsten. De geraamde baten en lasten stijgen in 2027 evenredig ten opzichte van 2026, waarbij we vooralsnog ook in 2027 uitgaan van ongeveer dezelfde aantallen als in 2026.

Toelichting Rijbewijzen De leges rijbewijzen bestaan uit de leges voor onder meer het afgeven van rijbewijzen. Voor deze tarieven geldt een door het Rijk vastgesteld maximumtarief. Uitgangspunt is dat de totale kosten worden gedekt uit de totale legesopbrengsten. De geraamde baten en lasten in 2027 zijn evenredig met die van 2026, waarbij we vooralsnog uitgaan van gelijke aantallen. 319 Ontwikkelen en wonen voor iedereen Tabel: Kostendekkendheid van programma "Ontwikkelen en wonen voor iedereen" | x € 1.000 Omschrijving | Woonruimtezaken | Leges Omgevingsvergunning Kosten taakveld | 588 | 15.406 Overhead | 261 | 6.049 BTW | 16 | 1.012 Totale lasten | 865 | 22.467 Totale baten | 756 | 16.077 Kostendekkendheid | 87% | 72% Toelichting Woonruimtezaken Het gaat hier om leges voor kadastrale splitsing, onttrekking, samenvoeging, omzetting en woning vorming, opkoopbescherming en verklaring bestemming en gebruik. Als gevolg van de nieuw vastgestelde productiviteitsnorm zijn de tarieven binnen deze legesgroep met 1,8% verhoogd. De geraamde lasten voor 2027 stijgen ten opzichte van het voorgaande jaar omdat meer aanvragen worden verwacht die in verhouding niet kostendekkend zijn. De baten blijven op een vergelijkbaar niveau als in 2026. De kostendekkendheid daalt hierdoor van 99% in 2026 naar 87% in 2027.

Toelichting Leges Omgevingsvergunning De geraamde lasten voor 2027 blijven op een vergelijkbaar niveau als in 2026. Het grootste gedeelte van de lasten wordt veroorzaakt door de kleine aanvragen. Bij de geraamde baten wordt een | flinke daling verwacht. Dit vanwege een teruggang bij de aanvragen voor grote en middelgrote bouwprojecten. De teruggang wordt nog versterkt door de netcongestie. Het meeste werk zit in de kleine aanvragen, deze zijn in verhouding minder dan kostendekkend. Op het moment dat de grote aanvragen wegvallen, daalt de kostendekkendheid. Bij de verordening 2027 daalt de kostendekkendheid naar verwachting verder tot circa 56%, wanneer de tarieven alleen worden aangepast voor de reguliere indexering en de nieuw | vastgestelde productiviteitsnorm (1,8%). Dit is een verdere flinke daling ten opzichte van de 85% in 2026. Om het dekkingstekort te beperken worden de legestarieven voor omgevingsvergunningen met 20% verhoogd. Hierdoor komt de kostendekkendheid in 2027 uit op 72%.

Duurzame bereikbaarheid Tabel: Kostendekkendheid van programma "Duurzame bereikbaarheid" | x € 1.000 Omschrijving | Leges Kosten taakveld | 958 Overhead | 299 BTW | 105 Totale lasten | 1.362 Totale baten | 314 Kostendekkendheid | 23% 320 Toelichting Mobiliteits- en parkeergedrag De leges voor mobiliteits- en parkeergedrag bestaan uit de leges voor het in behandeling nemen van aanvragen gehandicaptenparkeerfaciliteiten (Europese gehandicaptenparkeerkaart, parkeerplaats bij het woon-, werk- of studieadres) en aanvragen taxivergunning. De totale kostendekkendheid van het programma Duurzame bereikbaarheid wordt beïnvloed door de lage kostendekkendheid van de leges gehandicaptenparkeerfaciliteiten (23%). De lasten worden voor deze doelgroep zo beperkt mogelijk gehouden. Als gevolg van de nieuw vastgestelde productiviteitsnorm zijn de tarieven binnen deze legesgroep met 1,8% verhoogd. De geraamde baten en lasten voor 2027 stijgen ten opzichte van 2026. Daarmee blijft de kostendekkendheid ongeveer gelijk aan vorig jaar (24%) en komt uit op 23% in 2027.

Aantrekkelijke, groene leefomgeving en erfgoed Tabel: Kostendekkendheid van programma "Aantrekkelijke, groene leefomgeving en erfgoed" | x € 1.000 Omschrijving | Vergunningen | Evenemente | Begraafplaats | Brug-, schut- en | Marktgelden Openbare Ruimte | n | rechten | havengelden Kosten taakveld | 2.890 | 795 | 1.479 | 1.355 | 1.329 Overhead | 775 | 387 | 179 | 155 | 106 BTW | 46 | 24 | - | - | - Totale lasten | 3.710 | 1.207 | 1.658 | 1.510 | 1.435 Totale baten | 3.759 | 701 | 1.608 | 1.207 | 954 Kostendekkendheid | 101% | 58% | 97% | 80% | 67% Toelichting Vergunningen Openbare Ruimte Het gaat om vergunningen voor onder meer het leggen van kabels en leidingen, verkeersontheffingen | , inname openbare grond, standplaatsen en ontheffing milieuzone. Als gevolg van de nieuw vastgestelde productiviteitsnorm zijn de tarieven binnen deze legesgroep met 1,8% verhoogd. De geraamde baten stijgen in 2027 ten opzichte van 2026 door een tariefsverhoging inname openbare grond met 45%. Deze verhoging komt bovenop de reguliere indexatie en de extra opslag van 1,8% die voortvloeit uit de productiviteitsnorm. De teruggang op de lastenkant wordt veroorzaakt door de ontheffingen bereikbaarheid. In 2026 werd rekening gehouden met hogere aantallen bij de langdurige en complexe ontheffingen in de binnenstad die in verhouding minder kostendekkend zijn.

Vanwege het uitgestelde beleid zijn de aantallen in 2027 naar beneden bijgesteld. In totaal stijgt hierdoor de kostendekkendheid van 86% in 2026 naar 101% in 2027. Toelichting Evenementen De leges voor evenementen bestaan uit onder andere het in behandeling nemen van aanvragen voor een vergunning voor binnen- en buitenevenementen, aanvragen tap-ontheffing en uit de leges voor het uitvoeren van geluidsmetingen. Als gevolg van de nieuw vastgestelde productiviteitsnorm zijn de tarieven binnen deze legesgroep met 1,8% verhoogd. In lijn met het coalitieakkoord 2026-2030 zijn de tarieven voor evenementenleges in 2027, met uitzondering van de reguliere indexering en de aanpassing vanwege de productiviteitsnorm, niet verder verhoogd. Om het verschil tussen kosten en opbrengsten te dekken, is structureel 683.000 euro vanuit de algemene middelen beschikbaar gesteld. Daarmee wordt afgeweken van het eerdere besluit, om voor de evenementenleges in 2027 een maximale kostendekkendheid te bereiken (zie voorjaarsnota 2024, pag. 55). Met deze keuze wordt voorkomen dat de evenementenleges sterk stijgen. Dit draagt eraan bij dat het aanbod van evenementen in Utrecht stabiel blijft.

321 Toelichting Begraafplaatsrechten De leges voor begraafplaatsrechten zijn onder andere voor het afnemen van begraafplaatsrechten, de activiteiten die samenhangen met het uitvoeren van een begrafenis en | het beheer en het onderhoud van een graf. De geraamde baten en lasten stijgen in 2027 ten opzichte van 2026. De kostendekkendheid was in 2026 96%. In 2027 komt deze uit op 97%. De tarieven worden verhoogd met 7,4% welke bestaat uit enerzijds een indexpercentage voor lonen en prijzen van 3,6% en anderzijds een percentage van 3,8% ter verhoging van de kostendekkendheid waartoe besloten is in de voorjaarsnota 2024. Toelichting Brug- schut- en havengelden De leges voor brug- schut- en havengelden bestaan uit de leges waarbij een recht wordt geheven voor het buiten diensturen openen van bruggen, voor het gebruik van de sluis en voor het gebruik van de haven (zijnde alle wateren binnen de gemeente), die in beheer of onderhoud zijn bij de gemeente. De geraamde baten en lasten nemen in 2027 evenredig toe ten opzichte van 2026. Conform de begrotingsrichtlijnen uit de Voorjaarsnota zijn deze bedragen verhoogd met het indexeringspercentage voor belastingen en heffingen van 3,6%. Daarnaast zijn de tarieven met 3,1% verhoogd om, overeenkomstig de Voorjaarsnota 2024, de opbrengsten te laten stijgen en daarmee de kostendekkendheid te verbeteren.

Voor 2027 bedraagt de kostendekkendheid 80%. Toelichting Marktgelden Onder de naam marktgeld wordt een recht geheven voor het innemen van een standplaats op de in de Marktverordening Utrecht 2017 aangewezen markten en marktdagen en voor het door de gemeente verlenen van diensten verband houdende met de wachtlijst voor een standplaats op de wijk- en warenmarkten. Het marktgeld wordt geheven van degene aan wie de vergunning tot het innemen van een standplaats op de markt is verleend dan wel degene die het verzoek om inschrijving of verlenging op de wachtlijst heeft gedaan. Het tarief voor het innemen van een standplaats is afhankelijk van de locatie in de stad waar de markt plaats vindt, de grootte van de ingenomen standplaats en het al dan niet tijdelijk zijn van de standplaats. De geraamde baten en lasten voor 2027 stijgen ten opzichte van 2026. De toename van de baten is het gevolg van de tariefsverhoging conform de begrotingsrichtlijnen, waarbij de tarieven zijn geïndexeerd met 3,6%. Daarnaast worden de markttarieven met 10% verhoogd. In deze verhoging zijn de kosten voor de kramenzetter, elektriciteitsvoorzieningen en overige marktvoorzieningen verwerkt en doorberekend in het marktgeld. Deze kosten werden in voorgaande jaren separaat in rekening gebracht bij de marktondernemers. De kostendekkendheid komt uit op 67%.

Veilige stad Tabel: Kostendekkendheid van programma "Veilige stad" | x € 1.000 Omschrijving | Vergunning | Horeca | Gokken | Sekswerk | Exploitatie voetbalwedstrijde | vergunning n Kosten taakveld | 65 | 1.040 | 25 | 14 | 96 Overhead | 31 | 475 | 11 | 6 | 47 BTW | 0 | 28 | 1 | 0 | 2 Totale lasten | 96 | 1.542 | 37 | 20 | 145 Totale baten | 45 | 1.544 | 37 | 20 | 9 Kostendekkendheid | 46% | 100% | 100% | 100% | 6% 322 323 Toelichting Vergunning voetbalwedstrijden Het gaat om leges voor het in behandeling nemen van een aanvraag voor een vergunning voor het (doen) houden van een betaald voetbalwedstrijd. De afgelopen periode is er meer capaciteit nodig geweest op het voetbaldossier, maar deze inzet verdisconteren we (nog) niet in de leges aan FC Utrecht. In vergelijking met andere grote steden zijn de leges in Utrecht al relatief hoog. We verhogen de leges in 2027 met de loon- en prijsindex van 3,6%. Hierdoor stijgen de leges 2.528 euro naar 2.619 euro. Bij het berekenen van de opbrengsten is uitgegaan van 17 vergunningen. De kostendekkendheid voor 2027 komt uit op 46%. Toelichting Horeca De leges voor horeca bestaan uit leges voor het in behandeling nemen van vergunningaanvragen (in het kader van de Alcoholwet, Verordening horeca gemeente Utrecht, een combinatie van beide, met of zonder terras), aanvragen wijziging inrichting en aanvragen wijziging leidinggevende.

Als gevolg van de nieuw vastgestelde productiviteitsnorm zijn de tarieven binnen deze legesgroep met 1,8% verhoogd. De raad heeft besloten om de leges voor horeca in drie stappen te verhogen om in 2027 te streven naar maximale kostendekkendheid (zie voorjaarsnota 2024, pag. 55). Als gevolg hiervan stijgen de tarieven met de reguliere indexering, de wijziging van de productiviteitsnorm en een aanvullende tariefsverhoging van 45%. De kostendekkendheid stijgt hierdoor van 74% in 2026 naar 100% in 2027. Toelichting Gokken De leges voor gokken bestaan onder andere de aanwezigheid van speelautomaten, speelautomatenhallen, loterij, bingo en rad van avontuur. Als gevolg van de nieuw vastgestelde productiviteitsnorm zijn de tarieven binnen deze legesgroep met 1,8% verhoogd. De geraamde baten en lasten voor 2027 stijgen ten opzichte van het voorgaande jaar. Er worden meer aanvragen verwacht die in verhouding niet kostendekkend zijn, dan aanvragen die wel kostendekkend zijn. Om de kostendekkendheid op 100% te handhaven, zijn de tarieven verhoogd met de reguliere indexering, de wijziging van de productiviteitsnorm en een aanvullende tariefsverhoging van 52%. Toelichting Sekswerk De leges voor sekswerken bestaan uit onder andere het verkrijgen of wijzigen van een vergunning van een seksbedrijf of escortbedrijf en het aanvragen van een darkroom bij een horecabedrijf of bij een evenement.

Als gevolg van de nieuw vastgestelde productiviteitsnorm zijn de tarieven binnen deze legesgroep met 1,8% verhoogd. De geraamde baten en lasten voor 2027 stijgen evenredig ten opzichte van 2026. Daarmee blijft de kostendekkendheid gelijk aan het voorgaande jaar en komt hiermee uit op 100%. Toelichting Exploitatievergunning Onder de leges van een exploitatievergunning vallen vergunningaanvragen die via een aanwijzingsbesluit onder de vergunningplicht vallen in het kader van ondermijning. Om de kosten voor ondernemers zo laag mogelijk te houden is gekozen dit tarief niet kostendekkend te maken. Als gevolg van de nieuw vastgestelde productiviteitsnorm zijn de tarieven binnen deze legesgroep met 1,8% verhoogd. De geraamde baten en lasten voor 2027 stijgen ten opzichte van 2026. Daarmee blijft de kostendekkendheid ongeveer gelijk aan vorig jaar (7%) en komt uit op 6% in 2027. Kwijtscheldingsbeleid In de gemeente Utrecht kunnen inwoners kwijtschelding krijgen voor bepaalde belastingen. Dit betreft de onroerendezaakbelasting en afvalstoffenheffing. Het kwijtscheldingsbeleid geldt uitsluitend voor aanslagen die op naam staan van natuurlijke personen in de privésfeer. De gemeente past daarbij de maximaal toegestane kwijtscheldingsnorm van het Rijk toe.

Tabel: Kwijtschelding x € 1.000 Belastingsoorten | Begroting 2026 | Begroting 2027 Onroerende-zaakbelasting | 0 | 0 Rioolheffing | 0 | 15 Afvalstoffenheffing | 6.379 | 7.198 Totaal | 6.379 | 7.213 Toelichting op kwijtscheldingen Voor de onroerendezaakbelasting wordt geen kwijtschelding verwacht, omdat de waarde van een eigen woning wordt betrokken bij de vermogenstoets. Voor de afvalstoffenheffing is wel een bedrag voor kwijtschelding geraamd, omdat deze heffing ook wordt opgelegd aan huurders. Voor 2027 wordt een stijging van de kwijtscheldingskosten verwacht als gevolg van een toename in aantallen en stijging van tarieven. 324 325 Verbonden partijen De paragraaf Verbonden Partijen geeft inzicht in de belangrijkste beleidsvoornemens en ontwikkelingen van rechtspersonen waarin de gemeente Utrecht een financieel én bestuurlijk belang heeft. Deze rechtspersonen worden ook wel de ‘verbonden partijen’ genoemd. Belangrijkste uitgangspunten • Een verbonden partij is een publiekrechtelijke of privaatrechtelijke organisatie, waarin de gemeente een bestuurlijk én financieel belang heeft. Als de gemeente zowel een financieel als bestuurlijk belang heeft in een verbonden partij, moet daarover ingevolge het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeente (BBV), verantwoording worden afgelegd.

• Verbonden partijen leveren de gemeente voordeel op, zoals efficiencyvoordeel en kennisdeling, maar brengen ook financiële en bestuurlijke risico’s met zich mee. Om de voordelen optimaal te benutten en de risico’s te beheersen is aandacht voor de sturingsrelatie met en risicobeheersing bij verbonden partijen belangrijk. • De beleidsnota verbonden partijen biedt het college en de raad houvast voor de te maken afwegingen bij de oprichting van een verbonden partij en geeft richting op het gebied van sturen, beheer en toezicht van een verbonden partij. Beleidskader Beleidsdocument Vastgesteld Inhoud Nota Verbonden Partijen 2026 2026 Hierin is het gemeentelijke beleid met betrekking tot verbonden partijen opgenomen. Ontwikkelingen en actualiteiten Actualisatie Nota Verbonden Partijen In 2026 heeft de gemeenteraad de Nota Verbonden Partijen 2026 vastgesteld. Met deze actualisatie zijn de gemeentelijke kaders voor sturing, toezicht en verantwoording van verbonden partijen aangescherpt. Daarnaast zijn aanvullende handvatten opgenomen voor governance, risicobeheersing en de invulling van de rollen van opdrachtgever en eigenaar. Doorontwikkeling van de paragraaf Naar aanleiding van de Notitie Verbonden Partijen 2025 van de Commissie BBV is de paragraaf Verbonden Partijen herzien.

De opzet sluit beter aan bij de BBV-richtlijnen door de informatie over financieel belang, financiële bijdrage, financiële positie en risico's van verbonden partijen overzichtelijker te presenteren. Financiële beheersing bij gemeenschappelijke regelingen In februari 2026 hebben de Utrechtse gemeenten gezamenlijk een brief gestuurd aan de besturen van de gemeenschappelijke regelingen. Hierin is aandacht gevraagd voor kostenbeheersing, structurele besparingen en toekomstbestendige bedrijfsvoering. Daarnaast zijn afspraken gemaakt over een uniforme indexeringsmethodiek vanaf 2027, gebaseerd op de prijsontwikkeling van het bruto binnenlands product (pBBP), om de financiële voorspelbaarheid voor gemeenten en gemeenschappelijke regelingen te vergroten. Hieronder geven we een overzicht van de belangrijkste inhoudelijke ontwikkelingen en actualiteiten uit de individuele overzichten (in Lijst van verbonden partijen) van de diverse verbonden partijen. 326 Gemeenschappelijke regelingen Afvalverwerking Utrecht (AVU); De geopolitieke ontwikkelingen en de economische ontwikkelingen van de afgelopen jaren zorgen voor oplopende loonkosten in de afvalbranche en hoge energietarieven. Daarnaast leidt het ook tot stagnatie van de afzet van gerecyclede grondstoffen. Gevolg is hogere verwerkingstarieven voor afvalstoffen en lagere opbrengsten voor gerecyclede grondstoffen.

Belastingsamenwerking gemeenten en hoogheemraadschap Utrecht (BghU); BghU richt zich in 2027 op het bieden van goede en betrouwbare dienstverlening en efficiënt objectenbeheer. Daarbij ligt de nadruk op verdere kwaliteitsverbetering van de WOZ - en belastinguitvoering, digitalisering en datagedreven werken om de organisatie toekomstbestendig en kostenefficiënt te houden. Het Utrechts Archief (HUA); Uitvoering van het meerjarenbeleidsplan t/m 2028 ‘De collectie Utrecht. Toegankelijk voor iedereen’, met beleidsspeerpunten t.a.v. archiefbeheer en -toezicht, informatievoorziening aan burgers, publiekseducatie en bedrijfsvoering. Ontwikkeling: Nieuwe Archiefwet treedt in werking per 01 -01- 2027. Op dat moment is het Ministerie van OCW uitgetreden en heeft de GR HUA nog twee bestuurlijke partners: de Gemeente Utrecht en de Provincie Utrecht. Het Ministerie van OCW blijft via delegatie en SPUK-financiering betrokken vanwege de rijkscollectie die bij HUA blijft. Recreatieschap Stichtse Groenlanden; Ook in 2027 zal de agenda van SGL vooral bepaald worden door het streven naar een gezonde financiële situatie en structureel sluitend krijgen van de werkbegroting. Om meerdere redenen en vooral door sterk toegenomen kosten voor beheer, onderhoud en ontwikkeling en de aangepaste indexatie van 2.5% is in 2026 wederom met kunstgrepen de begroting sluitend gekregen.

In 2027 zullen structurele maatregelen genomen moeten worden om een betrouwbare en werkbare begroting ook in de toekomst voor te kunnen leggen. Naast verschillende besparingsmogelijkheden en waar mogelijk baten verhogingen zal ook de hoogte van de deelnemersbijdrage onderwerp van gesprek zijn. In ieder geval zal de Doorontwikkelagenda SGL (als vervolg ook op de vastgestelde Toekomstvisie SGL - SBB ) ingericht worden op deze besparingen en baten verhogingen. En ook zijn de beheer en onderhoudslasten voor 2027 volledig uitgewerkt in zogenoemde Terrein Beheer Modellen. Dit maakt sturing op kosten en begroting beter voorspelbaar. Omgevingsdienst Utrecht (ODU); De ODU werkt onder het kader van de Regionale Uitvoerings-en Handhavingstrategie (UHS), dat gezamenlijk is opgesteld en is vastgesteld door alle colleges en gedeputeerde staten. Er staan 5 maatschappelijke opgaven centraal, zoals werken aan een gezonde leefomgeving en duurzaamheid. Deze opgaven komen uit de vastgestelde omgevingsvisie van de provincie en de gemeenten in de regio en passen bij de maatschappelijke doelen uit de Omgevingswet. Voor 2027 is het van belang keuzes te maken welke doelen prioriteit krijgen en om stabiliteit te vinden na de fusie. Veiligheidsregio Utrecht (VRU); In de begroting 2027 van de Veiligheidsregio Utrecht (VRU) is het toekomstscenario ‘op orde’ verwerkt.

Het uitgangspunt van dit scenario is dat de VRU haar huidige wettelijke taken en dienstverlening ook in de toekomst verantwoord kan blijven uitvoeren. Hierdoor worden noodzakelijke investeringen gedaan om de brandweerzorg, crisisbeheersing en ondersteuning toekomstbestendig te maken. De organisatie wordt niet uitgebreid om extra ambities te realiseren, maar investeert uitsluitend in maatregelen die als onvermijdbaar, onuitstelbaar en noodzakelijk zijn beoordeeld. Het doel is om de organisatie gefaseerd vanaf 2030 op orde te hebben. Naast de verwerking van het toekomstscenario ‘op orde’ spelen er andere vraagstukken met mogelijke financiële consequenties, te weten de indexeringssystematiek, het eventueel invoeren van een volumecomponent, de groei van de stad en het voorstel om het onderhoud van de brandweerposten bij de VRU onder te brengen. 327 GGD Regio Utrecht Gemeente Utrecht voert diverse publieke gezondheidstaken zelf uit en blijft daarnaast een aantal diensten afnemen van GGDrU. In 2027 zijn belangrijke pijlers van de GGDrU; dienstverlening voor gemeente Utrecht: - Infectieziektebestrijding (zoals schurft, kinkhoest, mazelen) - In 2027 wordt daarnaast op de publieke gezondheid bij rampen en crises ingezet. - Ook valt de forensische geneeskunde onder de continue dienstverlening.

- Vitale en wendbare organisatie: GGDrU werkt aan een robuuste organisatie door middel van een transformatieopdracht gericht op kennisdeling, diversiteit en digitalisering, met aandacht voor informatiebeveiliging en strategische personeelsontwikkeling. Vennootschappen en coöperaties Coöperatie Wigo4it U.A.; In de periode tot en met 2023 is Wigo4it afgebouwd tot een zogenaamde fit-for-purpose-organisatie voor de applicatie Socrates voor de inkomensvoorziening. In de periode van de afbouw en daarna bestaat het risico van vertraging bij zowel Wigo4it als bij de gemeente Utrecht. Dit risico heeft zich ook deels in 2026 voorgedaan. De overgang naar de opvolger van de applicatie RMW heeft aan het einde van het tweede kwartaal 2026 plaatsgevonden, enkele weken later dan eerder gepland. Hiermee is een grote mijlpaal behaald en in de zomer van 2026 wordt RMW definitief uitgezet. In juni 2026 is de applicatie Galo uitgefaseerd. We sluiten hierbij aan op de in Den Haag gerealiseerde oplossing Mijn Inkomen op basis van Common Ground. Er is een samenwerkingsverband met Den Haag ingericht. Den Bosch en Amsterdam hebben aangegeven hierop te willen aansluiten, daarnaast tonen ook andere gemeenten interesse.

In 2026 schenken de G4-gemeenten aandacht aan de wijze waarop harmonisatie en standaardisatie van dienstverlening, processen en ICT op het gebied van inkomensdienstverlening kan worden gerealiseerd. De eerdergenoemde samenwerking met Den Haag en nieuwe steden geeft hier al deels invulling aan. Op andere terreinen vraagt het meer inzet om verdere stappen te zetten, hieraan sturing te geven en als gemeente afdoende inbreng te kunnen geven. UW Holding B.V.; De gemeente (als aandeelhouder) en de raad van commissarissen hebben eind 2023 besloten om UW onder verscherpt toezicht te plaatsen (raadsbrief 'Situatie UW' 23 december 2023). Daarnaast heeft UW de opdracht gekregen een realistisch herstelplan voor de toekomst te maken om de doelstellingen uit het Ondernemingsplan 2023-2026 en de transitie naar een sociaal ontwikkelbedrijf te realiseren. Het herstelplan is inmiddels afgerond en op 13 maart 2026 heeft de aandeelhouder besloten om terug te keren naar het reguliere toezichtsarrangement (raadsbrief 'Stand van zaken UW' 21 april 2026). Op 10 maart 2026 is de raadsbrief rapport 'naar een toekomstbestendige uitvoering van de Participatiewet' gepubliceerd. Hierin wordt invlechting van UW binnen de gemeentelijke organisatie geadviseerd. Dit onderwerp is meegenomen in het coalitieakkoord 2026-2030. Het jaar 2027 zal in het teken staan van de voorbereidingen op deze invlechting.

De begroting 2027 van UW is op dit moment nog niet beschikbaar. Regionale Ontwikkelingsmaatschappij (ROM) regio Utrecht; De ROM stelt beleidsdoelen in lijn met haar Meerjarenstrategie 2027 - 2030 en de Regionale Economische Agenda 2020-2027. Binnen de kerntaken op het gebied van innoveren, investeren en internationaliseren is er specifieke focus bij de ROM innovatieve startups en scale ups die bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke uitdagingen, voor bedrijven die ontbreken in de waardeketens en voor het verder uitbouwen van de regionale ecosystemen. Hierdoor worden missende schakels toegevoegd die het bestaande bedrijfsleven versterken en die prioritaire maatschappelijke transities versnellen. De huidige bestuursovereenkomst ROM loopt tot en met 2029. De Regionale Economische Agenda wordt in 2027 herijkt. 328 Mobiliteitsbedrijf Merwede B.V.; In 2027 start de dienstverlening aan de inwoners en bezoekers van Merwede. Daarvoor wordt een tijdelijk parkeerterrein aangelegd en worden de eerste deelauto's gecontracteerd. Daarnaast wordt een pakketlogistiek servicepunt ingericht in Merwede, waar bewoners hun pakketten kunnen ontvangen. Tot slot wordt verdere voortgang geboekt rondom het realiseren van de (inrichting van de) parkeergarages in Merwede. Vitens N.V.; Drinkwaterlevering en publieke taak wordt uitgevoerd door Vitens.

Echter, toenemende druk op drinkwaterbeschikbaarheid vraagt blijvende bestuurlijke aandacht, zoals voldoende (drinkwater)vergunningen, productiecapaciteit en drinkwaterbesparing. Vitens zet onder meer in op vergroten maakbaarheid, weerbaarheid en verbeteren organisatiekracht. Vitens heeft blijvend aandacht voor de financierbaarheid op lange termijn vanwege groeiende druk op drinkwaterbeschikbaarheid en infrastructuur. In de Drinkwaterraad Utrecht, onder coördinatie van de provincie Utrecht werkt de gemeente Utrecht met de betrokken stakeholders, waaronder Vitens, gemeenten en waterschappen, aan de gezamenlijke drinkwateropgaven. Dit voor een robuuste en toekomstbestendige drinkwatervoorziening. WKO Merwede B.V.; In 2027 wordt verder gebouwd aan het WKO-grid in Merwede en aan de installaties in de verschillende bouwblokken in de wijk. In de eerste helft van 2027 start de warmtelevering aan de eerste woningen in Merwede door exploitant Essent. WKO Merwede BV ziet toe op de uitvoering van het werk door Essent, en spant zich verder in voor het uitrollen van de netcongestieaanpak in Merwede.

Lijst van verbonden partijen x €1.000 Financieel | Financiële Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Risico- Verbonden Partij | Programma | belang | bijdrage | vermogen | vermogen | vermogen vermogen | status 2027 | 1-1-2027 | 31-12-2027 1-1-2027 | 31-12-2027 Gemeenschappelijke regelingen Afvalverwerking Utrecht (AVU) | Aantrekkelijke, groene | 0% | 18.069 | 0 | 0 | 15.333 | 15.333 | Laag leefomgeving & erfgoed Belastingsamenwerking Gemeenten en | Duurzame bereikbaarheid; | 48% | 9.163 | 2.398 | 694 | 7.373 | 7.373 | Laag Hoogheeemraadschap (BGHU) | Aantrekkelijke, groene leefomgeving & erfgoed; Algemene middelen & overhead Het Utrechts Archief (HUA) | Betrouwbare overheid | 84% | 3.901 | 1.436 | 1.436 | 1.323 | 1.311 | Midden Recreatieschap Stichtse Groenlanden | Aantrekkelijke, groene | 23,70% | 1.556 | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | Laag leefomgeving & erfgoed Omgevingsdienst Utrecht (ODU) | Aantrekkelijke, groene | 8,90% | 4.057 | 1.028 | 3.200 | 1.747 | 1.674 | Laag leefomgeving & erfgoed; Ontwikkelen & wonen voor iedereen Veiligheidsregio Utrecht (VRU) | Veilige stad | 32% | 38.162 | 31.876 | 31.744 | 74.659 | 94.002 | Midden GGD regio Utrecht (GGDrU) | Levendige & gezonde stad | 4,00% | 2.958 | 4.521 | 4.619 | 30.035 | 28.765 | Laag Vennootschappen en coöperaties Coöperatie Wigo4it U.A. | Werk, toekomstbestendige | 10,26% | 2.269 | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b.

| Laag economie & bestaanszekerheid Vleuten-De Meern zelfstandig BV | 100% | 0 | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | Laag UW Holding BV | Werk, toekomstbestendige | 100% | 1.500 | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | Midden economie & bestaanszekerheid BNG Bank NV* | Algemene middelen & | 1,37% | -1.500 | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | Laag overhead 329 x €1.000 Financieel | Financiële Eigen | Eigen | Vreemd | Vreemd | Risico- Verbonden Partij | Programma | belang | bijdrage | vermogen | vermogen | vermogen vermogen | status 2027 | 1-1-2027 | 31-12-2027 1-1-2027 | 31-12-2027 Regionale Samenwerkingsmaatschappij | Werk, toekomstbestendige | 11,65% | 0 | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | Laag Regio Utrecht | economie & bestaanszekerheid Regionale Ontwikkelingsmaatschappij | Werk, toekomstbestendige | 11,65% | 1.133 | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | Laag (ROM) Regio Utrecht | economie & bestaanszekerheid WOM Beheer BV Noordwest | Werk, toekomstbestendige | 100% | 0 | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | Laag economie & bestaanszekerheid Mobiliteitsbedrijf Merwede B.V. | Duurzame bereikbaarheid | 37,12% | 1.470 | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | Laag N.V. Vitens | Algemene middelen & | 4,95% | 0 | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | Midden overhead Utrechtse Maatschappij tot Stadsherstel | Aantrekkelijke, groene | 10% | 0 | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | Laag N.V.

| leefomgeving & erfgoed; Algemene middelen & overhead Wijkontwikkelingsmaatschappij Lombok | Werk, toekomstbestendige | 95% | 0 | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | Laag BV | economie & bestaanszekerheid WKO Merwede B.V. | Klimaatvriendelijke stad | 37,12% | 62 | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | Laag HVC N.V. | Klimaatvriendelijke stad | 10,68% | 0 | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | Laag Stichtingen en verenigingen Vereniging parkmanagement Papendorp | Aantrekkelijke, groene | 365 | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | Laag leefomgeving & erfgoed VvE P&R Uithof/Sciencepark Utrecht | Duurzame bereikbaarheid | 25% | 251 | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | Laag Vereniging parkmanagement De | Aantrekkelijke, groene | 420 | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. | Laag Wetering-Haarrijn | leefomgeving & erfgoed n.n.b. = nog niet bekend. De betreffende gegevens waren bij het opstellen van de programmabegroting 2027 nog niet beschikbaar | of nog niet vastgesteld door de verbonden partij. * Betreft dividenduitkering aan de gemeente. 330 331 Grondbeleid De paragraaf bevat op hoofdlijnen de beleidsmatige uitgangspunten voor het grondbeleid zoals opgenomen in de beleidsnota grondbeleid. De gemeente Utrecht heeft de verantwoordelijkheid voor de regie op gebiedsontwikkelingen in de stad. Voor veel lokale activiteiten is grond nodig.

Plannen op het gebied van onder andere wonen, werkgelegenheid en recreatie hebben gevolgen voor het grondgebruik in de gemeente. Bij verandering van het grondgebruik moet het toegestane grondgebruik worden veranderd binnen de geldende regels en maatregelen van de gemeente. Belangrijkste uitgangspunten • Het grondbeleid is een middel om de doelstelling Gezond Stedelijk Leven voor Iedereen en de bijbehorende ambities op het gebied van voldoende betaalbare woningen, circulair bouwen, mobiliteit, duurzaamheid en een groene openbare ruimte te kunnen realiseren. Op basis van de Beleidsnota Grondbeleid 2024 zal de gemeente hiervoor, indien nodig, een stevigere rol oppakken om deze maatschappelijke doelen te halen. De inzet van actief grondbeleid en de strategische inzet van grondposities wordt toegepast waar dit toegevoegde waarde heeft. Uiteraard alleen op het moment dat de risico’s verbonden aan actief grondbeleid beheersbaar zijn. Deze beleidslijn staat ook in het Coalitieakkoord “Voor Uuuu”. • De tussentijdse winstnemingen worden bepaald door de in het BBV voorgeschreven POC - methodiek (percentage of completion), waarbij de winst wordt berekend naar de mate van realisatie.

• Aan de basis van het Utrechts Grondbeleid ligt de Omgevingswet (OW) en het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV); deze zorgen ervoor dat de gemeente de door haar gewenste rol zo goed mogelijk kan vormgeven. Beleidskader Beleidsdocument Vastgesteld Inhoud Meerjaren Perspectief Ruimte 2026 In het Meerjaren Perspectief Ruimte analyseren wij jaarlijks de voortgang van de uitvoering van ambities uit de Ruimtelijke Strategie Utrecht (RSU2040). Beleidsnota Grondbeleid Gemeente Utrecht 2024 2024 Beschrijft de verschillende instrumenten van het grondbeleid die bijdragen aan het behalen van de doelstellingen van de gemeente. Vaststelling door gemeenteraad najaar 2024. Nota Kostenverhaal Bovenwijkse Voorzieningen 2023 Beschrijft op welke manier de gemeente kostenverhaal toepast voor zogenoemde bovenwijkse voorzieningen. Daarbij gaat het om publieke investeringen die nodig zijn om het casco van de stad op orde te houden en die mede noodzakelijk zijn vanwege de toevoeging van woon- en werklocaties in de stad. Ontwikkelingen en actualiteiten Het Meerjaren Perspectief Ruimte (MPR), met daarin onder andere de voortgang van de lopende grondexploitaties, wordt tegelijkertijd met de Voorjaarsnota ter besluitvorming aangeboden aan de raad. Onderdeel van deze rapportage is een vertrouwelijke bijlage met gedetailleerde informatie per grondexploitatieproject.

Bij de behandeling van de begroting wordt in de tweede bestuursrapportage op basis van actuele informatie gerapporteerd over (mogelijke) wijzigingen ten opzichte van het MPR voor de lopende grondexploitatieprojecten. Dit gebeurt aan de hand van de belangrijkste indicatoren, zoals de 332 grondprijs, het aantal m2 kantoorruimte, de fasering van de woningmarkt (en eventuele noodzakelijk geachte herprogrammering), de rente en de mogelijke impact van andere ontwikkelingen/politieke keuzes. Naast de actuele informatie over de grondexploitatieprojecten, de tussentijdse winstnemingen, het verloop van de reserve grondexploitatie en de stand van de voorziening ten behoeve van negatieve grondexploitaties, wordt ook gerapporteerd over de investeringsimpuls RSU en de voortgang van de woningbouwproductie. De inhoudelijke ontwikkelingen binnen de gemeentelijke grondexploitaties worden in het programma Ontwikkelen en Wonen voor iedereen toegelicht. Grondbeleid • De Beleidsnota Grondbeleid 2024 beschrijft de verschillende instrumenten van het grondbeleid die hieraan kunnen ondersteunen. De daadwerkelijke inzet van instrumenten wordt per project door de raad vastgesteld. • Per gebied en locatie moet de rol van de gemeente worden gedefinieerd.

De hogere dichtheden, die we bijvoorbeeld in de Merwedekanaalzone en het Beurskwartier willen realiseren in samenhang met de hoge ambities als het gaat om gezonde verstedelijking op het gebied van duurzaamheid en mobiliteit, vragen om een expliciete en regisserende rol. De uitgangspunten voor de Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 – waarbij nadrukkelijk wordt gekozen om de groei van de stad te benutten om gezonde stedelijk leven voor iedereen te versterken met als eerste prioriteit verdichting - zijn hierbij richtinggevend. Instrumenten grondbeleid Het instrumentarium waarvan gebruik gemaakt kan worden bij het uitvoeren van het grondbeleid zijn, naast vrijwillige verwerving, onder meer voorkeursrecht, onteigening, kostenverhaal en erfpacht. Het beschikbare instrumentarium alsmede de bestuurlijke en ambtelijke bevoegdheden ten aanzien van de inzet van het instrumentarium staan beschreven in de Beleidsnota Grondbeleid 2024 en het bijbehorende Verwervings- en taxatieprotocol.

Prognose van de te verwachten resultaten Zoals vermeld in het MPR 2026, zijn de te verwachten resultaten op netto contante waarde als volgt: Grondexploitatie (miljoen euro op Netto Contante Waarde) Saldo MPR 2025 Geopende grondexploitaties Mutatie lopende grondexploitaties Winstneming over 2025 Saldo MPR 2026 Gemeentelijke grondexploitaties -69,7 18,2 -4,2 -4,7 -50,9 De te verwachten resultaten op eindwaarde zijn als volgt: Grondexploitatie 2026 Gemeentelijke grondexploitaties -48,5 miljoen euro Voor nadere detaillering en een overzicht van de eindresultaten per grondexploitatie verwijzen wij naar de geheime bijlage bij het MPR 2026 "Gegevens grondexploitatieprojecten Gemeente Utrecht". In de Tweede Bestuursrapportage 2026 (hoofdstuk Peilstok Stedelijke Ontwikkeling) lichten wij de ontwikkelingen toe die het geprognosticeerd saldo van de grondexploitaties zoals gepresenteerd in het MPR 2026 kunnen beïnvloeden. Wij verwachten geen noemenswaardige aanpassingen op het geprognosticeerd eindresultaat. Wel blijft het risico op vertraging in de gemeentelijke grondexploitaties hoog als gevolg van netcongestie. Verder blijven risico’s op de financiële haalbaarheid actueel die met name worden veroorzaakt door veranderende marktomstandigheden.

Deze ontwikkelingen en mogelijke gevolgen analyseren wij bij de actualisatie van de grondexploitaties 2027 die wij aan u voorleggen in het MPR 2027. Onderbouwing van de geraamde winstnemingen De richtlijnen van het BBV schrijven voor dat winsten over grondexploitaties genomen worden naar rato van de voortgang van de gebiedsontwikkeling. Om de mate van voortgang te berekenen wordt de POC-methode (percentage of completion) gebruikt. De formule is als volgt: In het geval dat 80% van de kosten in een gebiedsontwikkeling is gerealiseerd en 50% procent van de kavels is uitgegeven, dan is deze gebiedsontwikkeling volgens de POC-methode voor 40% compleet. Dit betekent dat 40% van de winstverwachting op de eindwaarde als tussentijdse winst genomen moet worden. Op basis van de POC-methode verwachten we voor de komende jaren winstnemingen, zoals wij hebben vermeld in het MPR 2026. Deze winstnemingen zijn terug te vinden onder het kopje Stortingen bij het verloop van de reserve grondexploitatie.

De verwachte toekomstige reeks is als volgt geraamd: x €1.000 Toevoeging | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Winstafdracht gemeentelijke grondexploitaties | 1.282 | 1.154 | 1.124 | 1.525 | 1.128 Reserves Grondzaken in relatie tot de risico's De reserve grondexploitaties is bestemd voor het opvangen van niet begrote financiële tegenvallers in grondexploitatieprojecten en voor het afdekken van financiële risico's bij het nemen van initiatieven in de ruimtelijke ontwikkeling van de stad. De geprognosticeerde resultaten en tussentijdse winstnemingen op de gemeentelijke grondexploitaties worden als storting meegenomen in het meerjarenverloop van de reserve grondexploitaties en zijn onderdeel van het huidig saldo. De reserve grondexploitaties heeft een positief meerjarig beeld van 2,447 miljoen euro in jaarsnede 2030. Voor een verdere toelichting van het verloop van de reserve grondexploitaties: zie het MPR 2026.

x € 1.000 Reserve grondexploitaties | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Beginsaldo per 1 januari | 83.130 | 86.758 | 90.245 | 97.152 | 105.532 Stortingen | 7.001 | 6.860 | 12.080 | 12.381 | 21.086 Onttrekkingen | 3.373 | 3.373 | 5.173 | 4.001 | 832 Saldo na stortingen en | 86.758 | 90.245 | 97.152 | 105.532 | 125.785 onttrekkingen Reserveringen | 49.426 | 54.532 | 63.388 | 73.416 | 89.858 Risicoreserveringen | 33.481 | 33.481 | 33.481 | 33.481 | 33.481 Ruimte reserve | 3.851 | 2.232 | 283 | -1.365 | 2.447 grondexploitaties 333 Overige onderwerpen Kostenverhaal bovenwijkse voorzieningen Tweemaal per jaar rapporteren wij over het verloop van de reserve én voorziening Bovenwijkse voorzieningen casco van de stad. De bijdrages voor bovenwijkse voorzieningen vanuit gemeentelijke grondexploitaties worden gestort in de reserve grondexploitaties. De bijdrages vanuit private ontwikkelaars worden gestort in de voorziening bovenwijkse voorzieningen. Op dit moment zijn in lijn met onze verwachting nog geen bijdrages ontvangen. Sinds 1 januari 2024 maken wij wel afspraken met initiatiefnemers over bijdrages aan bovenwijkse voorzieningen casco van de stad. Wij informeren bij het MPR 2026 over het verdere verloop van deze reserve en voorziening.

Rente en Parameters Voor een grondexploitatie is de bepaling van parameters voor indexatie essentieel om de berekeningen in de tijd uit te kunnen zetten. Zo liggen de prijzen van bijvoorbeeld bouwmaterialen in de toekomst waarschijnlijk hoger dan nu. Met behulp van indexcijfers kunnen deze prijzen bij benadering ingeschat worden. Op basis van de vastgestelde kaders 2026 zijn de volgende parameters vastgesteld: Parameters 2026 | 2025 | 2026 | Looptijd Rente | 2,00% | 1,75% (2025), | 1,75% (2025), daarna 2% gehele 2,00% | looptijd Disconteringsvoet | 2% | 2% | gehele looptijd Opbrengstenstijging | 2% | 2% | 2% (2026-2035) vrije sector Opbrengstenstijging | 0%, 1% | 2,5%, 1% | 2,5% (2025), 1% (2026-2035) middenhuur Opbrengstenstijging | 3,42%, 2% | 3,31%, 2% | 3,31% (2025), 2% (2026-2035) sociaal m.u.v. bedrijfskavels | 0% | 0% | gehele looptijd m.u.v. kantoren | 0% | 0%-3% | gehele looptijd tot 10 jaar m.u.v. detailhandel en | 0% | 0% | gehele looptijd horeca Kostenstijging | 1%, 2%, | 1,5%, 3%, 2% | 1,5% (2025), 3% (2026/2027), daarna 2,5% | 2% gehele looptijd m.u.v. | n.v.t. | n.v.t. | Projectspecifiek te bepalen verwervingskosten m.u.v. plankosten | 1%, 2%, | 3,75%, 3%, 2% | 3,75% (2025), 3% (2026/2027), daarna 2,5% | 2% gehele looptijd VPB Per 1 januari 2016 is belastingplicht voor vennootschapsbelasting ingevoerd voor ondernemingen van overheden.

Op grond van de Nota Grondbeleid 2024 en het coalitieakkoord van 2026 is met betrekking tot het grondbeleid besloten om binnen gebiedsontwikkelingen een stevigere rol te pakken om de maatschappelijke doelen van de coalitie te kunnen realiseren. Actief grondbeleid en strategische grondposities worden ingezet waar dit een toegevoegde waarde heeft, mits de risico’s zijn gewaarborgd. Alle lopende gronde | xploitaties samen zijn fiscaal verlieslatend. Daarmee is aan een eerste vereiste van ondernemerschap, namelijk winstgevendheid, niet voldaan. Bij de actualisatie van 334 335 de grondexploitaties wordt dan ook geen rekening gehouden met de druk van vennootschapsbelasting op de grondexploitaties. 336 Onderhoud Kapitaalgoederen Inleiding De paragraaf onderhoud Kapitaalgoederen gaat over het onderhoud van gemeentelijk eigendom dat vele jaren meegaat. De actuele meerjarennota's en -plannen op het gebied van bereikbaarheid, maatschappelijk vastgoed, openbare ruimte, rioleringen en de gemeentelijke watertaken liggen ten grondslag aan deze paragraaf. Belangrijkste uitgangspunten • Onderhoudskosten kapitaalgoederen zijn uitgaven om de kwaliteit van gemeentelijk eigendom dat vele jaren meegaat op een van tevoren vastgesteld onderhoudsniveau te houden of weer te brengen. • We onderscheiden klein onderhoud en groot onderhoud.

Klein en groot onderhoud hebben geen invloed op de gebruiksduur van een gebouw of object. Het klein en groot onderhoud wordt opgenomen in een meerjarige onderhoudsplanning. • Bij klein onderhoud gaat het om dagelijkse reparaties en kort-cyclisch onderhoud. De kosten ervan komen ten laste van de exploitatie. • Groot onderhoud ontstaat over een langere periode en is ingrijpender van aard. De kosten ervan komen ten laste van een egalisatievoorziening. In een egalisatievoorziening worden de schommelingen in de uitgaven opgevangen. • Bij het maatschappelijk vastgoed onderscheiden we correctief, preventief en planmatig onderhoud, waarbij correctief en preventief onderhoud onder de noemer klein onderhoud vallen. • Wanneer een aanpassing leidt tot een belangrijke kwaliteitsverbetering en/of een significant langere gebruiksduur, wordt het niet gerekend tot groot onderhoud, maar is het een investering die geactiveerd wordt. Voor verdere toelichting zie Paragraaf Investeringen . Hier vindt u ook het totaal aan vervangingsinvesteringen. • Het achterstallig onderhoud wordt in maximaal tien jaar weggewerkt. • Investeringen in kapitaalgoederen vanaf 0,1 miljoen euro worden volledig geactiveerd. • Voor Onderwijshuisvesting geldt dat het onderhoud nagenoeg geheel voor rekening van de scholen komt.

Beleidskader Beleidsdocument Vastgesteld Inhoud Visie Water en Riolering Utrecht 2022 De gemeente heeft zorgplicht op het gebied van afval-, hemel- en grondwater. De Visie Water en Riolering beschrijft hoe men met deze verschillende waterstromen om gaan en welke doelen we daarbij willen behalen. Visie Klimaatadaptatie Utrecht 2022 In de Visie Klimaatadaptatie Utrecht wordt beschreven hoe men omgaan met het veranderende klimaat, met vaker hitte, droogte en wateroverlast. Nota Beheer Openbare Ruimte (2021) 2021 In de Nota Beheer Openbare Ruimte brengen we in beeld wat de staat is van de kwaliteit van de openbare ruimte, hoe men de openbare ruimte ontwikkelend willen beheren, wat de omvang van het achterstallig onderhoud is en hoe we de Beleidsdocument | Vastgesteld | Inhoud verschillende opgaven willen financieren. Beleidsnota Vastgoed | 2025-2030 | De Beleidsnota Vastgoed beschrijft hoe de gemeente haar maatschappelijk vastgoed wil inzetten. Door doelen en leidende principes vast te stellen borgen we dat we doelmatig en doeltreffend omgaan met het vastgoed. De beleidsnota vastgoed is de opvolger van de kaderbrief 2017, Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed en de Nota Kapitaal Goederen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/f80f3d23-c959-4b0b-abdc-0572f71e7d3a?agendaItemId=ae9327f3-92a3-462d-ae61-eafe49b98bc5