CConstaterende datUtrecht
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2027 (inclusief erratum oktober 2026)

Gemeenteraad 12 november 2026, gemeente UtrechtBij agendapunt: Raadsvoorstel Programmabegroting 2027141.996 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 10 van 17

Ondanks dat onze woonlasten relatief hoog zijn vergeleken met andere gemeenten, is er ruimte om financiële tegenvallers op te vangen. De overige kengetallen kunnen als goed worden beoordeeld. De solvabiliteit blijft rond of boven de 20% vanwege de jaarlijkse storting van 10 miljoen euro in onze reserves en het toevoegen van 100 miljoen euro die wij ontvangen van het Rijk voor het Merwedekanaal. De bijdrage voor het Merwedekanaal draagt nu tijdelijk bij aan het eigen vermogen totdat de uitvoering start en de middelen worden uitgegeven. Een solvabiliteit van 20% is ook van belang gezien de toename van het risicoprofiel in deze begroting. Zie het onderdeel Kengetallen voor een toelichting per kengetal. Ontwikkeling van het weerstandsvermogen De benodigde weerstandscapaciteit stijgt ten opzichte van de Jaarstukken 2025 met 9,2 miljoen euro tot 94,2 miljoen euro als gevolg van wijzigingen in het risicoprofiel. Door een toevoeging van 5,5 miljoen euro aan de Algemene Reserve neemt de beschikbare weerstandscapaciteit ook toe tot op 94,2 miljoen euro. Hierdoor blijft het weerstandsvermogen 1,0 en voldoet het aan de minimum norm van de bandbreedte. Top-10 risico's De 10 grootste risico's voor de Gemeente Utrecht zijn ten opzichte van de Programmabegroting 2026 sterk veranderd.

Waar in 2026 de risico's inzake de BUIG, UW holding, Landelijke Vreemdelingen voorziening, Energiemaatregelen en Opvang Oekraïne nog in de top 10 stonden, zijn deze in de top 10 nu vervangen door andere grotere risico's. De risico's die uit de top 10 zijn gevallen zijn nog wel onderdeel van het risicoprofiel waarop de totale benodigde weerstandscapaciteit is gebaseerd. Het hierboven al genoemde risico inzake netcongestie is één van de belangrijkste risico's in de top 10. De overige risico's hebben betrekking op een aantal verschillende onderwerpen. Voor de Jeugdzorg als de inkomsten voor de Jeugdzorg (de middelen van Ark). Het risico voor het kunnen realiseren van de bezuinigingsopgaven door de gemeentelijke organisatie is uitgebreid met de taakstelling op de organisatie en het realistisch ramen. Verder zijn risico's opgenomen voor de onzekerheid van de rentelasten, calamiteiten die ontstaan vanuit de extremere weersomstandigheden, zoals hierboven al benoemd en Informatiebeveiliging inzake het voorkomen van cyberaanvallen. Verderop worden de Top-10 risico's toegelicht. Weerstandsvermogen Weerstandsvermogen = | Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de algemene reserve, de onbenutte belastingcapaciteit en de post onvoorzien.

De benodigde weerstandscapaciteit is gebaseerd op de financiële risico’s die de gemeente loopt. Twee keer per jaar (bij de jaarstukken en de begroting) vindt een gemeentebrede inventarisatie plaats van de financiële gevolgen van deze risico’s. De beschikbare weerstandscapaciteit is met 94,2 miljoen euro gelijk aan de benodigde weerstandscapaciteit. Het weerstandsvermogen komt daarmee uit op 1,0 en voldoet aan de minimale norm. Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen die kunnen worden ingezet om financiële tegenvallers op te vangen. Deze capaciteit bestaat uit de algemene reserve, de onbenutte belastingcapaciteit en de post onvoorzien x €1.000 Beschikbare weerstandscapaciteit | Begroting 2026 Verantwoording 2025 | Begroting 2027 Totaal algemene reserves | 79.827 | 79.827 | 85.334 Onbenutte belastingcapaciteit (twee jaar) | 7.949 | 7.949 | 8.225 Post onvoorzien (vier jaar) | 636 | 636 | 636 Totaal beschikbare weerstandscapaciteit | 88.412 | 88.412 | 94.195 Benodigde weerstandscapaciteit - Risicoprofiel De benodigde weerstandscapaciteit is gebaseerd op de financiële risico's die de gemeente loopt. Om deze te bepalen vindt twee keer per jaar een gemeentebrede risico | -inventarisatie plaats. De totale benodigde weerstandscapaciteit bedraagt 94,2 miljoen euro.

Deze uitkomst is gebaseerd op een Monte-Carlosimulatie met een zekerheidspercentage van 90%. Ten opzichte van de Jaarstukken 2025 is de benodigde weerstandscapaciteit met 9,2 miljoen euro toegenomen als gevolg van wijzigingen in het risicoprofiel. Dit komt met name doordat het risico voor de herijking en bezuiningen gemeentefonds is gestegen ten opzichte van het risico SPUK's en de verhoging van het risico's voor het niet realiseren van de bezuinigingen en de onzekerheid rentelasten. 289 290 Top 10 financiële risico's Hieronder worden de top 10 risico's nader toegelicht. x € 1.000.000 Risico Omschrijving Gem. financieel gevolg Bijdrage benodigde weerstands- capaciteit Herijking en bezuinigingen gemeentefonds In de meicirculaire 2028 worden de uitkomsten van de herijking van het gemeentefonds verwacht. Dit is de laatste uitwerking van de herijking die in 2022 is ingevoerd door het ministerie van BZK. Dit leidt mogelijk tot structureel 20 miljoen euro lagere inkomsten voor de gemeente Utrecht. Daarnaast staat nog steeds de bezuiniging op de specifieke uitkeringen (SPUK's) van 10% in de Rijksbegroting. 13,1 18,9 Maatregelen: Via de lobby wordt geprobeerd het effect van de herijking te beperken. De bezuiniging op de SPUK's kan deels opgevangen worden door lagere administratieve lasten en minder accountantscontroles.

De gemeente probeert als beheersmaatregel deze “voordelen” te maximaliseren. Verder is er het voordeel dat met het afschaffen van de SPUK’s ook de terugbetalingsverplichting vervalt. Risico Omschrijving Gem. financieel gevolg Bijdrage benodigde weerstands- capaciteit Grondexploitatie Stationsgebied Het Stationsgebied blijft een complex en daardoor risicovol project. De uitvoering is ver gevorderd, maar tegelijkertijd worden er ook nog (detail)onderhandelingen gevoerd met marktpartijen over de vastgoedprojecten. De uitvoering brengt ook nieuwe complexiteit met zich mee die te maken heeft met het bereikbaar, leefbaar en veilig houden van het gebied. Het belangrijkste risico dat uit de risicoanalyse komt, is dat grondopbrengsten niet of later worden gerealiseerd. 12,3 17,7 Maatregelen: • Slimme ontwikkelingsstrategie en actieve marketing vastgoedprojecten, gemeentebrede proposities. • Aanpassen van kaders op het gebied van tijd, geld en kwaliteit; aanbestedingsstrategie, 'just in time' besluiten. • Gerichte communicatie, overleg met partijen, prioriteiten stellen en goodwillacties. Risico Omschrijving Gem.

financieel gevolg Bijdrage benodigde weerstands- 291 capaciteit Netcongestie De belasting van het elektriciteitsnetwerk in Utrecht heeft inmiddels de kritische grens bereikt en is per 1 juli 2026 feitelijk volledig “op slot” voor zowel grootverbruikers als kleinverbruikers (woningbouw, MKB en laadinfra). Hoewel voor circa 13.000 woningen nog tijdig aansluitingen konden worden aangevraagd, is er structureel onvoldoende capaciteit beschikbaar. Voor 2026 is circa 94 megawatt nodig om de netveiligheid te borgen, terwijl slechts 31 megawatt beschikbaar is of gepland staat. Hierdoor is er voorlopig geen ruimte voor nieuwe aansluitingen en blijft de wachtrij toenemen. Het risico waarmee al langer rekening werd gehouden is daarmee deels werkelijkheid geworden. Hiervoor zijn in deze begroting ook middelen vrijgemaakt. Dit leidt tot stagnatie in ontwikkelingen en heeft maatschappelijke en financiële gevolgen voor de gemeente. Effecten worden concreter zichtbaar, zoals beperkingen op woningsplitsing, realisatie van voorzieningen en vertraging van verduurzamingsmaatregelen. Een aansluitstop heeft o.a. consequenties voor de realisatie van woningbouw en maatschappelijk vastgoed en de bedrijvigheid in de stad. Hierdoor zullen minder vergunningen worden aangevraagd waardoor de leges inkomsten teruglopen.

Reeds gestarte projecten kunnen vertraging oplopen of stilvallen, wat kan leiden tot afkoop van aannemerscontracten, afwaardering van investeringen en extra kosten voor tijdelijke voorzieningen. In toenemende mate zijn projecten afhankelijk van tijdelijke energievoorzieningen (zoals generatoren), wat extra kosten en complexiteit met zich meebrengt. Daarnaast wordt verduurzaming bij renovatieprojecten bemoeilijkt, wat kan leiden tot herontwerp, uitstel en stijgende onderhoudskosten. De financiële gevolgen zijn lagere opbrengsten uit leges, OZB en grondexploitatie en hogere gemeentelijke investeringen om de gebiedsontwikkeling mogelijk te maken. 10,0 14,4 Maatregelen: Om het risico behorend bij de aansluitstop i.r.t. tot woningbouw te beheersen, zet de gemeente in op het tijdelijk energie opwekken via inzet van onder andere (gas)generatoren en accu’s bij zowel gemeentelijk vastgoed als nieuwbouwlocaties. De inzet van deze zogeheten 292 congestieverzachters wordt opgeschaald en vormt in toenemende mate een randvoorwaarde om projecten doorgang te laten vinden. Daarnaast wordt gefaciliteerd in de uitbreiding van de energie-infrastructuur, onder andere door een betere ruimtelijke inpassing van trafostations, het versnellen van procedures en intensieve afstemming met netbeheerders en betrokken partijen.

Er wordt ingezet op netbewuste nieuwbouw door ontwikkelaars te begeleiden en onderzoek te doen naar het beperken van piekbelasting. Daarnaast wordt actief gestuurd op flexibiliteit in het energiesysteem, onder meer via het slim aansturen van warmtepompen, laadpalen en batterijen en de inzet van netbewust laden en bidirectioneel gebruik van elektrische voertuigen. In aanvulling daarop wordt gewerkt aan de ontwikkeling van een integraal energiesysteem met flexibel vermogen en investeringen in onder meer batterijen en zonneparken. Ook worden nieuwe contractvormen zoals non-firm aansluitingen benut, waarbij flexibiliteit in energiegebruik een voorwaarde is. Bedrijven worden gestimuleerd om, achter de meter, energie efficiënter te gebruiken en in relatie tot piekmomenten beter te spreiden. Ter voorbereiding op mogelijke maatschappelijke ontwrichting wordt gewerkt aan een gemeentelijk crisisplan, inclusief noodstroomvoorzieningen en maatregelen voor het veiligstellen van vitale bedrijfsprocessen. Daarnaast wordt ingezet op monitoring van netcapaciteit en het actief prioriteren en faseren van projecten, zodat bij aanhoudende schaarste tijdig bijgestuurd kan worden. Risico Omschrijving Gem.

financieel gevolg Bijdrage benodigde weerstands- capaciteit Autonome groei volume Wmo De vraag naar Wmo-voorzieningen neemt toe als gevolg van (dubbele) vergrijzing, langer thuis wonen en een groeiende groep inwoners met complexe ondersteuningsbehoeften. Daarnaast neemt de duur van ondersteuning en opvang toe doordat uitstroom naar passende woon- en zorgvormen stagneert, onder meer door krapte op de woningmarkt. 6,2 8,9 Maatregelen: De gemeente beheerst het financiële risico binnen de Wmo door uitvoering te geven aan de vastgestelde hervormingsagenda sociaal domein, zoals opgenomen bij de besluitenvorming over de Voorjaarsnota 2023 (scenario 2, aangevuld met amendement 52). Deze aanpak richt zich op: • Het beperken van de groei van de ondersteuningsvraag door inzet op preventie, zelfredzaamheid en het versterken van informele ondersteuning; • Het doelgericht inzetten van middelen voor inwoners en wijken met de grootste ondersteuningsbehoefte; • Het vereenvoudigen en slimmer organiseren van Wmo-ondersteuning en toegang; • Het afbouwen van niet-structurele maatregelen die onvoldoende bijdragen aan duurzame ondersteuning; • Het actief agenderen van volledige rijkscompensatie voor de kosten van Wmo- ondersteuning op en boven het wettelijk minimum. De voortgang van deze maatregelen wordt structureel gevolgd en bestuurlijk gerapporteerd. Risico Omschrijving Gem.

financieel gevolg Bijdrage benodigde weerstands- capaciteit De vraag naar jeugdzorg neemt toe. Binnen de jeugdzorg geldt deels een open-einde regeling (wettelijke taak). De compensatie vanuit het Rijk voor de groeiende vraag is ontoereikend. De vraag is gevoelig voor externe maatschappelijke ontwikkelingen, zoals toenemende prestatiedruk, complexere problematiek bij Autonome groei | jeugdigen en gezinnen en beperkte | 4,8 | 6,9 volume Jeugdwet | beschikbaarheid van passende vervolgvoorzieningen, dit is lastig te beïnvloeden met gemeentelijk beleid. Daarnaast neemt de gemiddelde zorgduur toe doordat trajecten intensiever worden en uitstroom wordt vertraagd, onder andere door krapte op de woningmarkt en wachttijden in vervolghulp. Maatregelen: De gemeente stuurt op het beheersen van de financiële risico’s binnen de jeugdzorg via de bestuurlijk vastgestelde hervormingsagenda sociaal domein, zoals opgenomen bij de besluitenvorming over de Voorjaarsnota 2023 (scenario 2, aangevuld met amendement 52).

Deze aanpak richt zich op: • | Het verminderen van instroom en zorgzwaarte door versterking van preventie, normaliseren en het wegnemen van oorzaken die leiden tot zorggebruik; • | Het doelgericht inzetten van middelen volgens het principe van ongelijk investeren voor gelijke kansen; • | Het vereenvoudigen en efficiënter organiseren van jeugdhulp en toegang; • | Het beëindigen van tijdelijke programma’s en pilots die geen structurele bijdrage leveren aan de uitvoeringspraktijk; • | Het actief inzetten op volledige compensatie vanuit het Rijk voor zowel het wettelijk minimum als de extra Utrechtse inzet. De voortgang van deze maatregelen wordt structureel gevolgd en bestuurlijk gerapporteerd. Gem. | Bijdrage Risico | Omschrijving | financieel | benodigde gevolg | weerstands- capaciteit We hebben een omvangrijke bezuinigingsopgave, vanuit de Voorjaarsnota 2024, Voorjaarsnota 2025 en deze wordt verder aangevuld met bezuingingen die zijn opgenomen in het nieuwe Coalitieakkoord Een deel van de | 2026-2030. Voor 2027 gaat het om een totale bezuinigingsopgave | bezuinigingsopdracht van 76,0 miljoen euro.

Uit wordt mogelijk later | de bezuinigingsmonitor blijkt dat een deel van | 4,5 | 6,5 gerealiseerd dan | de bezuinigingen vanuit de voorjaarsnota 2024 gepland | en de voorjaarsnota 2025 reeds zijn gerealiseerd, maar de kans bestaat echter dat we een deel van de bezuinigingsopgave later realiseren dan gepland, wat leidt tot een financieel nadeel. 293 294 Maatregelen: Via de monitor in de begrotingscyclus wordt de voortgang van de bezuinigingen gevolgd. Daarnaast zullen in de managementcyclus (tussen concerndirecteur en directeuren) de voortgang van de maatregelen nadrukkelijk op de agenda staan, zodat we tijdig kunnen bijsturen. Risico Omschrijving Gem. financieel gevolg Bijdrage benodigde weerstands- capaciteit Jeugdzorg, toekomstige eigen bijdrage In de begroting van het programma kansrijk opgroeien is een baten van 4,4 miljoen opgenomen voor de eigen bijdragen jeugdzorg. Het is onzeker of het kabinet deze eigen bijdrage jeugdzorg gaat invoeren en of de begrote bijdragen dan worden gerealiseerd. Daarnaast zijn de 'middelen van Ark' in deze begroting opgenomen waarmee wordt vastgehouden aan de toezegging van het Rijk om de oplopende kosten voor de jeugdhulp te vergoeden. 1,9 2,8 Maatregelen: Voorlopig lijkt het erop dat de eigen bijdrage wordt doorgezet. De besluitvorming hierover bij het Rijk wordt nauwlettend gevolgd.

Voor de 'middelen van Ark' is een extra stelpost opgenomen die kan worden afgeboekt wanneer het Rijk niet aan haar toezegging voldoet Risico Omschrijving Gem. financieel gevolg Bijdrage benodigde weerstands- capaciteit Onzekerheid rentelasten Geo-politieke spanningen en oplopende tekorten van diverse Europese landen en de Verenigde Staten leiden tot een verhoogd risico op rentestijgingen. Een escalatie op het wereldtoneel kan leiden tot een plotselinge rentestijging. Daarnaast is de snelheid waarmee de gemeente Utrecht haar investeringen realiseert en het aflopen van oude leningen een bepalende factor in de financieringsbehoefte en daarmee de rentelasten. Op basis van de realisatie van afgelopen jaren is hiervoor een behoedzame raming opgenomen. Wanneer de realisatie hoger uitvalt, vallen ook de rentelasten hoger uit. 1,2 1,8 Maatregelen: Door bij hoge rentestanden voor een korte periode te lenen kan snel geprofiteerd worden wanneer de rente weer daalt. Ook kunnen we besluiten om (als we een rentestijging verwachten) eerder en tegen een lagere rente te lenen. Risico Omschrijving Gem. financieel gevolg Bijdrage benodigde weerstands- capaciteit Door extreem weer kan er een calamiteit ontstaan bij (een van) onze panden.

denk aan Calamiteiten door | het instorten van daken door grote sneeuwval extreem weer | of het omwaaien van bomen Hete zomers | 1,1 | 1,6 kunnen leiden tot hittestress in onze stad en verdroging met schade aan funderingen, planten en dieren tot gevolg. Maatregelen: Het risico wordt in beperkte mate afgedekt door een verzekering | . Gem. | Bijdrage Risico | Omschrijving | financieel | benodigde gevolg | weerstands- capaciteit ICT systemen zijn gevoelig voor cyberaanvallen. Hierdoor kunnen gegevens verloren raken of de Informatiebeveiliging/ dienstverlening verstoord worden. De opkomst | 1,0 | 1,5 cybercrime | van AI vormt hierbij een extra risico. Daarnaast kan ook het niet voldoende kunnen aantonen van naleving van wet- en regelgeving, leiden tot hoge kosten en/of imagoschade. Maatregelen: Er wordt structureel ingezet op bewustwording bij het eigen personeel door middel van onder andere e-learning en slim digitaal werken. Van leveranciers wordt vereist dat zij voldoen aan de gestelde veiligheidsnormen. Met periodieke controles wordt beoordeeld of de genomen maatregelen worden gevolgd en nog afdoende zijn. Bijdrage top 10 aan benodigde weerstandscapaciteit | 80,9 Totaal benodigde weerstandscapaciteit | 94,2 Kengetallen 295 In dit onderdeel worden de verplichte BBV-kengetallen gepresenteerd die inzicht geven in de financiële positie van de gemeente.

De kengetallen dienen in samenhang te worden beoordeeld. Onderstaand zijn tevens de signaalwaarden opgenomen die de provincie Utrecht gebruikt als kader voor het financieel toezicht. Realisatie | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting Kengetal | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Solvabiliteitsratio | 25,6% | 22,7% | 24,9% | 23,2% | 23,0% | 22,4% Grondexploitatie | 4,6% | 6,2% | 4,7% | 3,8% | 3,4% | 2,6% Netto schuldquote | 73,0% | 82,3% | 73,2% | 86,6% | 93,4% | 100,4% Netto schuldquote – gecorrigeerd Voor verstrekte geldleningen | 71,5% | 80,8% | 72,0% | 85,4% | 92,2% | 99,1% Structurele exploitatieruimte | 3,4% | 1,7% | 1,4% | 0,8% | 0,3% | 0,2% Belastingcapaciteit – eenpersoonshuishouden | 116% | 114% | 128% | gnb | gnb | gnb Belastingcapaciteit – meerpersoonshuishouden | 120% | 119% | 133% | gnb | gnb | gnb Weerstandsvermogen | 1,0 | 1,0 | 1,0 | gnb | gnb | gnb gnb = gegevens niet beschikbaar Signaalwaarden De kengetallen hebben geen normerende functie in het kader van het financieel toezicht door het Rijk of de provincie. Wel hanteert de provincie Utrecht signaalwaarden om de financiële positie van gemeenten te duiden. Daarbij worden drie categorieën onderscheiden: minst risicovol (categorie A), neutraal (categorie B) en meest risicovol (categorie C).

Signaalwaarden | Minst | Neutraal | Meest risicovol | (Categorie | risicovol (categorie | B) | (Categorie A) | C) Solvabiliteitsratio | > 50% | 15-50% | <15% Grondexploitatie | <20% | 20-35% | >35% Belastingcapaciteit | <95% | 95-105% | >105% Netto schuldquote | <90% | 90-130% | >130% Structurele exploitatieruimte | >0% | 0% | <0% Weerstandsvermogen | > 1.4 | 1,0 - 1,4 | <1.0 Netto schuldquote 296 De netto schuldquote vergelijkt de leningen van de gemeente (met aftrek van de geldelijke bezittingen) met de totale baten van de begroting. Daarnaast presenteren we ook de schuldquote gecorrigeerd voor de leningen die de gemeente heeft uitstaan (deze middelen vloeien immers op termijn terug).

Begroting jaar 2027 In % Rekening | Actuele | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | Begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2026 Netto schuldquote | 73,0% | 82,3% | 73,2% | 86,6% | 93,4% | 100,4% Af: uitleenquote | -1,5% | -1,5% | -1,2% | -1,2% | -1,2% | -1,3% Netto schuldquote | 71,5% | 80,8% | 72,0% | 85,4% | 92,2% | 99,1% gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Stand van zaken De netto schuldquote neemt de komende jaren toe als gevolg van de volgende in het EMU-saldo onderscheiden posten: • | Een boekwaarde van investeringen die met circa 988 miljoen euro toeneemt; • | Per saldo circa 42,5 miljoen euro aan grondexploitatie-investeringen; • | De voorzieningen nemen toe met circa 203 miljoen euro. • | In 2027 wordt er een bedrag van € 100 miljoen verwacht inzake het Merwede kanaal, dit bedrag wordt tijdelijk in een reserve geparkeerd, dit geeft hierdoor voor dit jaar een verbetering van de netto schuldquote Daarmee komen de EMU-tekortsaldi over de periode 2026 tot en met 2030 in totaal uit op circa 625 miljoen euro. Dit leidt tot een externe financieringsbehoefte en vormt daarmee de voornaamste oorzaak van de toename van de netto schuld(quote). Bij de netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen worden uitgeleende gelden in mindering gebracht. Die verstrekte leningen zijn constant op een niveau van 1, | 2 à 1,5%.

Dat wordt als een vorderingspositie gezien, vandaar dat de netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen met genoemd verschil lager uitvalt. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin het bezit op de balans gefinancierd is door het eigen vermogen. Solvabiliteit is een term uit de bankwereld. Dat is voor een bank belangrijk bij zijn beslissing om een bedrijf al dan niet een langlopende lening te verstrekken. Bij de gemeente | dient de solvabiliteit beoordeeld te worden in samenhang met de andere kengetallen | . Voor de overheid is het wenselijk om inzicht te hebben in de mate waarin zij zowel op lange termijn als op korte termijn aan haar verplichtingen kan voldoen. De kredietwaardigheid van de gemeente wordt niet bepaald door de solvabiliteit en is het risico van het niet nakomen van de financiële verplichtingen klein. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan: het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Onder het eigen vermogen verstaan we de algemene reserve en de overige bestemmingsreserves, en het resultaat uit het overzicht baten en lasten.

Begroting jaar 2027 297 x €1.000.000 Rekening | Actuele | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | Begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2026 Eigen vermogen | 675,8 | 623,2 | 727,7 | 732,8 | 779,3 | 818,8 Totaal passiva / | 2.642,0 | 2.748,3 | 2.917,8 | 3.161,7 | 3.394,1 | 3.651,0 totaal vermogen Solvabiliteitsratio | 25,6% | 22,7% | 24,9% | 23,2% | 23,0% | 22,4% Stand van zaken De gemeentelijke solvabiliteitsratio laat een daling zien naar een niveau van rond 22,4% per eind 2030. Deze daling wordt hoofdzakelijk veroorzaakt doordat het balanstotaal over de periode eind 2025 tot en met eind 2030 met circa 1,01 miljard euro toeneemt, vooral als gevolg van verwachte investeringsuitgaven. Deze investeringsuitgaven worden gefinancierd door middel van vreemd vermogen waardoor het aandeel Vreemd vermogen in het totaal vermogen toeneemt ten opzichte van het eigen vermogen. De daling van de ratio naar een niveau van 22,4% betekent dat de ratio meer richting de ondergrens van de signaalwaarde neutraal balanceert. Grondexploitatie Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale baten. Als maatstaf hanteren we de omvang van de onderhanden werken, als absoluut bedrag ten opzichte van het totaal van de baten (vóór reserves).

Een uitkomst van 10% of hoger beschouwen we als kwetsbaar, doordat de begroting dan relatief gevoelig is voor tegenvallende resultaten op de grondexploitaties. Algemeen Kenmerkend voor grondexploitaties is dat de looptijd lang is. Hoe verder inkomsten in de toekomst liggen, des te meer rentekosten en risico's dit met zich meebrengt. Ieder jaar rapporteren wij bij het Meerjaren Perspectief Ruimte (MPR) en de tweede bestuursrapportage | (peilstok Stedelijke Ontwikkeling) over de actuele stand en prognoses. Daarin volgen wij de variabelen die van belang zijn voor de financiële resultaten: programma/projecten, planning, prijs, parameters, projectkosten en programmarisico's (de zes P's). Ook bevat het MPR en de peilstok gevoeligheidsanalyse op basis van verschillende slechtweerscenario’s.

Tabel: Grondexploitaties Begroting jaar 2027 | x €1.000.000 Rekening | Actuele | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | Begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2026 Bouwgronden in exploitatie: | 170,6 | 199,2 | 181,4 | 105,1 | 95,4 | 78,6 Voorziening onderhanden | -71,8 | -71,7 | -71,7 | -22,3 | -22,3 | -22,3 werk Activa gronden in | 98,8 | 127,4 | 109,7 | 82,8 | 73,2 | 56,3 exploitatie Totaal baten vóór reserves | 2.140 | 2.065 | 2.324 | 2.177 | 2.160 | 2.175 Relatieve omvang | 4,6% | 6,2% | 4,7% | 3,8% | 3,4% | 2,6% onderhanden werk Stand van zaken 298 De relatieve waarde van de gezamenlijke grondexploitaties is met 6,2% in 2026 hoger dan in 2025 en neemt daarna af naar 2,6% in 2030. Het percentage komt geen van de jaren boven het percentage wat we als kwetsbaar beschouwen uit (10%). Naarmate de uitvoeringsfase van plannen vordert en projecten kunnen worden opgeleverd en administratief afgesloten, nemen de financiële risico’s af. Een uitgebreide toelichting van de grondexploitaties, inclusief 'slechtweerscenario's', staat in het Meerjaren Perspectief Ruimte 2026. Sturingsmogelijkheden Contractuele zekerheden beperken het risico op nog te ontvangen baten, maar 100% zekerheid is niet te geven. Bij onzekerheid over de mogelijkheid om gemaakte kosten terug te verdienen verlagen we het begrote saldo van de betreffende grondexploitatie.

Bij een negatieve grondexploitatie leidt dit automatisch tot een voorziening. Daarnaast zijn wij in staat risico's op te vangen door middel van ingebouwde financiële buffers. Structurele exploitatieruimte De indicator structurele exploitatieruimte geeft aan hoe de structurele vrije ruimte (structurele baten min structurele lasten) zich verhoudt tot de totale begrotingsbaten. Begroting jaar 2027 | In % Rekenin | Begrotin | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting g 2025 | g 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Structurele | 3,4% | 1,7% | 1,4% | 0,8% | 0,3% | 0,2% exploitatieruimte Stand van zaken De structurele exploitatieruimte neemt af van 3,4% in 2025 naar | 1,4% in 2027 en blijft in de periode 2028-2030 boven de van 0%. Dit betekent dat we in alle jaren van deze meerjarenbegroting een positief structureel saldo hebben. Belastingcapaciteit In de begroting en het jaarverslag is de gemeente verplicht inzicht te geven in de hoogte van de gemeentelijke woonlasten ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Dit wordt uitgedrukt in het kengetal belastingcapaciteit. Een belastingcapaciteit van 100% betekent dat de woonlasten in Utrecht gelijk zijn aan het landelijk gemiddelde. Een percentage boven de 100% geeft aan dat inwoners van Utrecht meer betalen dan gemiddeld in Nederland.

De gemeentelijke woonlasten voor huishoudens met een koopwoning bestaan uit de onroerendezaakbelasting (OZB), de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Omdat het landelijk gemiddelde voor 2027 nog niet beschikbaar is, is voor de berekening uitgegaan van het gemiddelde van 2026, zoals opgenomen in de Atlas van de Lokale Lasten van COELO. De definitieve WOZ-waarden en het OZB-tarief voor 2027 worden na vaststelling van deze begroting vastgesteld. De bedragen en percentages voor 2027 hebben daarom een voorlopig karakter en worden op een later moment geactualiseerd. Hieronder is een uitsplitsing opgenomen van de woonlasten voor eenpersoonshuishoudens en meerpersoonshuishoudens met een koopwoning. Eenpersoonshuishouden 299 In 2026 betaalt een eenpersoonshuishouden in Utrecht met een koopwoning gemiddeld € 1. | 143. Dat is 3% (€ 28) meer dan in 2025. In 2027 betaalt een eenpersoonshuishouden gemiddeld € 1.2 | 78. Dat is 12% (€ 135) meer dan in 2026. Dit komt neer op ongeveer € 11 per maand meer dan in 2026.

Tabel: Belastingcapaciteit: x € 1,- Belastingcapaciteit | Rekening 2025 | Begroting | Begroting 2026* | 2027* Onroerende-zaakbelasting | 548 | 550 | 652 Rioolheffing | 254 | 247 | 255 Afvalstoffenheffing | 313 | 346 | 371 Woonlasten | 1.115 | 1.143 | 1.278 Landelijk gemiddelde (100% = gem.) | 964 | 1.000 | 1.000 Belastingcapaciteit Utrecht | 116% | 114% | 128% * De bedragen voor de OZB en het landelijk gemiddelde zijn voor 2026 geactualiseerd op basis van de werkelijke cijfers. ** De bedragen voor de OZB en het landelijk gemiddelde voor 2027 zijn voorlopig. Zodra de definitieve WOZ-waarden, OZB-tarieven en landelijke gemiddelden beschikbaar zijn, worden de cijfers geactualiseerd. Meerpersoonshuishouden In 2026 betaalt een meerpersoonshuishouden in Utrecht met een koopwoning gemiddeld € 1.300. Dat is 3% (€ 41) meer dan in 2025. In 2027 betaalt een meerpersoonshuishouden gemiddeld € 1.453. Dat is 12% (€ 153) meer dan in 2026. Dit komt neer op ongeveer € 13 per maand meer dan in 2026.

Tabel: Belastingcapaciteit: x € 1,- Belastingcapaciteit | Rekening 2025 | Begroting 2026* | Begroting 2027* Onroerende-zaakbelasting* | 548 | 550 | 652 Rioolheffing | 254 | 247 | 255 Afvalstoffenheffing** | 456 | 503 | 546 Woonlasten meerpersoonshuishouden | 1.259 | 1.300 | 1.453 Landelijk gemiddelde (100% = gem.) | 1.053 | 1.095 | 1.095 Belastingcapaciteit Utrecht | 120% | 119% | 133% * De bedragen voor de OZB en het landelijk gemiddelde zijn voor 2026 geactualiseerd op basis van de werkelijke cijfers. ** De bedragen voor de OZB en het landelijk gemiddelde voor 2027 zijn voorlopig. Zodra de definitieve WOZ-waarden, OZB-tarieven en landelijke gemiddelden beschikbaar zijn, worden de cijfers geactualiseerd. Ontwikkeling van belastingcapaciteit De belastingcapaciteit stijgt in 2027 door hogere woonlasten. De kosten voor rioolbeheer en afvalinzameling stijgen harder dan het reguliere indexeringspercentage en daarnaast wordt voorgesteld de OZB opbrengsten extra te verhogen, conform het coalitieakkoord. Omdat voor 2027 nog wordt uitgegaan van het landelijk gemiddelde van 2026, kan de uiteindelijke belastingcapaciteit lager uitvallen dan nu wordt weergegeven, zoals te zien is in 2026. 300 Financiering Inleiding In deze paragraaf komen de onderwerpen aan de orde die behoren tot het geldstromenbeleid van de gemeente.

Dit betreft met name het gemeentelijke (bank)saldobeheer en de financiering. In het verlengde daarvan komt ook de schuldontwikkeling aan bod alsmede het beheersen van de renterisico's die verbonden zijn aan kortlopende en langlopende schulden. Daarnaast wordt ingegaan op de verstrekte leningen en borgstellingen en de daaruit voortvloeiende kredietrisico's. Belangrijkste uitgangspunten • | De uitvoering van de gemeentelijke financieringsfunctie, ook wel aangeduid als Treasury, dient plaats te vinden binnen de kaders zoals gesteld in de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) en de daarbij behorende ministeriële regelingen. • | Uit bovenstaande wetgeving vloeien onderstaande kwantitatieve normen voort: x €1.000.000 Wettelijke normen | Norm 2026 | Norm 2027 prognose Kasgeldlimiet | 178,0 | 188,6 Renterisiconorm (*) | 417,0 | 443,9 Drempelbedrag Schatkistbankieren | 13,1 | 13,4 • | Het streven is erop gericht om binnen deze normen te opereren. • | De treasuryuitvoering is voorts gericht op een prudente, risicomijdende taakuitvoering ten behoeve van de Utrechtse publieke taak. Daarmee draagt Treasury bij aan de financiële continuïteit van de gemeente op korte en lange termijn. • | De gemeente financiert op totaalniveau. (*) Als gemeente Utrecht hanteren wij een strengere norm voor het renterisico op onze langlopende schuld; zie Financierings- en schuldenpositie, tabel 4.

Beleidskader Beleidsdocument | VastgesteldInhoud Gemeenschappelijk financieel | 2026 | Hierin zijn onder andere signaleringswaarden opgenomen voor toezichtkader GTK gemeenten | diverse kengetallen waaronder de netto schuldquote. 2026(versie juli 2026) Regeling schatkistbankieren | 2022 | Ministeriële regeling verbonden aan Wet fido. Hierin is de plicht decentrale overheden | omschreven dat tijdelijk overtollige geldmiddelen in 's Rijks Schatkist moeten worden aangehouden, dit rekening houdend met een drempelbedrag. Financieringsstatuut gemeente | 2020 | Hierin zijn de interne (beleids)kaders, doelstellingen en richtlijnen Utrecht | bepaald voor de uitvoering van de gemeentelijke treasuryfunctie. Wet houdbare | 2019 | Middels deze wet zijn de Europese afspraken rond beheersing overheidsfinanciën (Wet hof) | van begrotingsdoelstellingen op nationaal niveau uitgewerkt. De wet bevat voorschriften voor het EMU-saldo. Kader geldverstrekkingen | 2014 | Het gemeentelijke beleidskader met betrekking tot subsidies, waaronder het verstrekken en waarborgen van geldleningen. 301 302 Beleidsdocument Vastgesteld Inhoud Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden (Ruddo) 2014 Ministeriële regeling verbonden aan Wet fido. Betreft regelgeving over het uitzetten van gelden en het aangaan van transacties in financiële derivaten.

Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) 2013 Het wettelijk kader voor uitvoering van de gemeentelijke treasuryfunctie. In deze wet staan transparantie en risicobeheersing centraal. De transparantie komt daarbij tot uitdrukking in voorschriften voor een verplichte financieringsparagraaf in de begroting en in het jaarverslag. De risicobeheersing richt zich vooral op renterisico’s en kredietrisico’s. Uitvoeringsregeling Financiering decentrale overheden 2009 Ministeriële regeling verbonden aan Wet fido. In deze regeling zijn o.a. de kwantitatieve normen bepaald voor renterisico's op kortlopende en langlopende schuld. Besluit leningvoorwaarden decentrale overheden (Bldo) 2001 Ministeriële regeling verbonden aan Wet fido. Hierin is bepaald dat transacties uitsluitend in Euro mogen worden gedaan en dat hoofdsommen niet onderhevig mogen zijn aan indexatie. Algemeen beeld Gemeenten lenen doorgaans om investeringen te financieren, net zoals Utrecht dit ook doet. Al in de afgelopen jaren hebben we flink geïnvesteerd in de stad en met de voorliggende begroting is de verwachting dat dit de komende jaren doorgaat. Daarmee zal de externe schuld naar verwachting oplopen tot circa 1,81 miljard euro in 2030. Dat is een forse verhoging ten opzichte van de stand per eind 2025 (circa 1,25 miljard euro).

De afgelopen jaren is de aandacht voor schuldposities van en bij overheden, sterk toegenomen. Een goed zicht op de schuldpositie draagt bij aan het besef dat de uit geleende gelden voortvloeiende rentelasten beslag leggen op toekomstige middelen van de gemeente. Hoe hoger de schulden en rentelasten, hoe minder de gemeente aan andere publieke voorzieningen kan besteden. In de periode 2025 en 2026 is sprake van een normale rentestructuur, namelijk dat de korte rente lager is dan de lange rente. De rente van de 3 maands Euribor en de 10 jaars IRS (interest Rate Swap) is vrij stabiel gebleven en binnen een bepaalde bandbreedte gebleven. Dit is ook zichtbaar in onderstaande grafiek van het verloop van de rentetarieven 1 juli 2025 tot 1 juli 2026. Het effect van de marktrentes werkt vertraagd door in de gemeentelijke rentelasten. Dit komt doordat we onze externe schuld hebben afgesloten middels langlopende leningen tegen vaste laag rentepercentages. Tot circa 2022 was er sprake van een lage rente, zowel kort- als langlopend. Hier profiteert Utrecht nog steeds van in haar leningenportefeuille. Het hogere renteniveau heeft echter wel gevolgen bij het aanvullend opnemen van leningen en bij het herfinancieren van aflopende leningen. Daardoor zullen de rentelasten in de komende jaren naar verwachting toenemen. Door de stijgende schuld verslechteren ook de schuldratio’s.

Voor het meerjarige beeld van deze schuldratio's wordt verwezen naar de Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing. De ontwikkeling van de externe schuld, rente en enkele schuldratio’s lichten we verder toe in deze paragraaf. Ook gaan we in op de renterisico's en op kredietrisico's met betrekking tot verstrekte en gewaarborgde geldleningen. Financierings- en schuldenpositie Financieringsbehoefte / EMU-saldo Decentrale overheden (provincies, gemeenten, waterschappen) zijn zowel bij hun begroting als bij hun jaarrekening verplicht om een EMU-saldo te berekenen. Het EMU-saldo heeft het karakter van een resultaatbepaling op kasbasis. Om die reden geeft de uitkomst van het EMU | -saldo een goede richting in de gemeentelijke financieringsbehoefte: een negatief EMU | -saldo duidt op een aanvullende financieringsbehoefte. Jaarlijks worden in de September- of Decembercirculaire van het Gemeentefonds voor alle gemeenten zogenoemde individuele referentiewaarden berekend. Dit betreft een richtwaarde voor het maximaal tekort dat een gemeente zou mogen hebben. De in de Septembercirculaire voor 202 | 6 berekende referentiewaarde bedraagt voor de gemeente Utrecht 108,9 miljoen euro. In onderstaande tabel wordt deze waarde ook gebruikt voor het bepalen van de verwachte afwijking voor 202 | 7.

Tabel 1 Ontwikkeling EMU-saldo 202 | 5 – 2028 x €1.000.000 Gerealiseerd | Geactualiseerde | Raming 2027 | Raming 2028 2025 | raming 2026 EMU-saldo (minteken = tekort) | -83,9 | -137,5 | -7,0 | -184,2 Gemeentelijke referentiewaarde | -108,9 | -108,9 | -108,9 | -108,9 Afwijking (minteken = | 25,0 | -28,6 | 101,9 | -75,3 overschrijding) 303 304 Voor een nadere specificatie van de belangrijkste posten die tezamen het EMU-saldo vormen wordt verwezen naar de bijlage EMU-saldo. Uit die bijlage blijkt dat verwachte investeringsuitgaven een belangrijke rol spelen bij deze uitkomsten. Ten aanzien hiervan wordt opgemerkt dat een investeringsplanning altijd enige onzekerheidsmarge kent. Dit heeft te maken met de grote aantallen projecten waarvan zowel de omvang van de uitgaven als het kasritme daarvan over de jaren heen soms moeilijk zijn in te schatten. Met uitzondering van 2023 vertoonde het EMU-saldo van onze gemeente in voorgaande jaren telkens een positievere uitkomst dan geraamd. Dit werd met name veroorzaakt door afwijkingen in het exploitatiesaldo voor bestemming, in mutaties op grondexploitaties en in achterblijvende realisatie van investeringsuitgaven. Met betrekking tot dat laatste wordt in overleg met de organisatieonderdelen getracht om telkens tot een zo nauwkeurig mogelijke investeringuitgavenraming voor de komende jaren te komen.

Een negatief EMU-saldo leidt tot het oplopen van de gemeentelijke schuldquote. Voor een meerjarige doorkijk op de schuldquote wordt verwezen naar de Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing . Afgezien van het effect op de schuldquote hebben de in tabel 1 berekende overschrijdingen slechts een signaalfunctie. Weliswaar is in de Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet hof) een sanctiemechanisme voorzien indien de EMU-norm structureel wordt overschreden, maar het is van belang te onderstrepen dat dergelijke sancties alleen, achteraf, aan werkelijke uitkomsten op landelijk niveau verbonden zijn en niet aan verwachtingen zoals becijferd in begrotingen van individuele gemeenten. Schuldpositie en -ontwikkeling Schulddefinities Bij gemeenten worden verschillende schulddefinities gehanteerd. In dit verband kunnen worden genoemd: • De bruto gevestigde schuld Dit betreft het totaal van de aangetrokken korte en lange financiering. • EMU-schuld De EMU-schuld wordt gedefinieerd als het totaal van de uitstaande leningen ten laste van de collectieve sector. Dit is de bruto gevestigde schuld onder aftrek van de leningen die van medeoverheden zijn opgenomen. • Netto schuld Dit betreft het (balans)saldo van enerzijds lang- en kortlopende schulden en anderzijds lang- en kortlopende financiële activa en vorderingen. Zie voor de opbouw van de netto schuld tabel 3.

Dit schuldbegrip maakt onderdeel uit van de berekening van de zogenoemde netto schuldquote. Hierbij wordt de netto schuld uitgedrukt als aandeel van de inkomsten. Inkomsten bepalen immers in belangrijke mate hoeveel schuld een gemeente kan dragen. Dit kengetal maakt onderdeel uit van onze interne schuldnormering (zie hierna tabel 4, kengetal 1) Opgenomen en op te nemen financiering Op grond van de geprognotiseerde balans wordt voor 2026 en 2027 een aanvullende financieringsbehoefte voorzien van in totaal 215 miljoen euro. De betreffende bedragen komen in tabel 2 tot uitdrukking in de posten Onderhandse leningen en Medium Term Notes. Op renteswaps wordt zowel in 2026 als in 2027 een bedrag van 5 miljoen euro regulier afgelost. In 2026 en 2027 lopen geen leningen af. In 2026 is er al aanvullend 50,0 miljoen euro gefinancierd. Herfinanciering heeft een neutraal effect op de gemeenteschuld. In onderstaande tabel is het verwachte verloop weergegeven van de bruto gevestigde schuld en, daarvan afgeleid, de EMU-schuld. De in deze tabel voor 2026 tot en met 2028 opgenomen bedragen aan kortlopende leningen zijn gebaseerd op een circa 60-procents benutting van de gemeentelijke kasgeldlimiet.Dit laatste percentage is gebaseerd uit ervaringen uit het verleden.

Tabel 2 Verwacht verloop leningenportefeuille en EMU | -schuld tot en met eind 202 | 8 x €1.000.000 Ultimo 2025 | Raming | Raming | Raming Soort | conform | stand per | stand per | stand per jaarrekening | 31-12-2026 | 31-12-2027 | 31-12-2028 Onderhandse leningen | 685,0 | 903,0 | 910,0 | 1.040,0 Renteswaps (derivaten) | 268,0 | 263,0 | 258,0 | 253,0 Subtotaal BBV-categorie onderhandse leningen van | 953,0 | 1.166,0 | 1.168,0 | 1.293,0 binnenlandse banken Medium Term Notes (MTN’s; BBV- | 151,0 | 151,0 | 151,0 | 151,0 categorie obligaties) Subtotaal langlopende leningen | 1.104 | 1.317,0 | 1.319,0 | 1.444,0 Kortlopende leningen | 131,5 | 105,0 | 79,0 | 110,0 Bruto gevestigde schuld | 1.235,5 | 1.422,0 | 1.398,0 | 1.554,0 Waarvan opgenomen van mede- | 115,0 | 115,0 | 115,0 | 115,0 overheden EMU-schuld | 1.120,50 | 1.307,0 | 1.283,0 | 1.439,0 Zoals uit bovenstaande tabel blijkt neemt de bruto gevestigde schuld over de periode 202 | 5 tot en met 2028 naar verwachting toe met 318,5 miljoen euro. Hierdoor zullen de rentelasten stijgen. In combinatie met de oplopende externe rente leidt dit tot een toenemend beslag op de begroting.

Netto schuld De opbouw en het verwachte verloop van de netto schuld kan als volgt worden weergegeven: Tabel 3 Verwacht verloop netto schuld tot en met eind 202 | 8 x €1.000.000 Soort | Ultimo 2025 | Raming | Raming | Raming conform | stand per | stand per | stand per jaarrekening | 31-12-2026 | 31-12-2027 | 31-12-2028 Bruto gevestigde schuld: • | Vaste schuld | 1.104,0 | 1.317,0 | 1.319,0 | 1.444,0 • | Vlottende schuld | 131,5 | 105,0 | 79,0 | 110,0 Subtotaal bruto gevestigde schuld | 1.235,5 | 1.422,0 | 1.398,0 | 1.554,0 Overige vaste schulden | 17,4 | 17,4 | 17,4 | 17,4 Overige vlottende schulden | 30,6 | 31,3 | 28,2 | 25,2 Overlopende passiva | 569,2 | 482,7 | 518,7 | 554,7 Subtotaal schulden (A) | 1.852,7 | 1.953,4 | 1.962,3 | 2.151,3 Minus: Uitzettingen >1jr Schatkist | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 Overige uitzettingen >1jr | 0,2 | 0,2 | 0,2 | 0,2 Uitzettingen <1jr | 177,1 | 156,0 | 157,6 | 159,2 Liquide middelen | 4,1 | 0,1 | 0,8 | 0,9 Overlopende activa | 109,6 | 97,9 | 101,3 | 104,8 Subtotaal financiële activa en | 291,0 | 254,2 | 260,0 | 265,2 overige vorderingen (B) 305 x €1.000.000 Soort | Ultimo 2025 | Raming | Raming | Raming conform | stand per | stand per | stand per jaarrekening | 31-12-2026 | 31-12-2027 | 31-12-2028 Netto schuld (A – B) | 1.561,7 | 1.699,1 | 1.702,4 | 1.886,1 Uit deze tabel blijkt dat per eind 2028 een netto schuld wordt verwacht van bijna 1,9

miljard euro. Ten opzichte van de stand per eind 2025 betekent dit een toename met circa 0,32 miljard euro. Dit houdt nauw verband met de uitkomsten van de EMU-saldi over die periode (zie tabel 1 en ook de bijlage EMU-saldo). Interne schuldnormering In het Coalitieakkoord 2026-2030 is opgenomen dat de netto schuldquote maximaal 130% bedraagt. Dit leidt tot het volgende beeld: Tabel 4 Interne schuldnormering voor 2027 Kengetal | Eenheid | Norm 2027 | Raming 2027 1. Netto schuldquote = Netto schuld | 1.702,4 miljoen euro | percentage | 130% | 73,2% Baten voor bestemming 2.324,2 miljoen euro 2. Interne risiconorm = Netto aflossingen en renteherzieningen niet | miljoen euro | 131,9 | 0 hoger dan 10% van de leningenportefeuille 3. Netto rentelasten in % van de exploitatielasten | percentage | 4,0% | 1,75% 4. EMU-referentiewaarde | miljoen euro | -108,9 (1) | -7,0 (1) | Minteken = (geraamd) tekort; met betrekking tot het normbedrag zie ook tabel 1 en de toelichting daarbij. Uit voorgaande tabel blijkt dat wij naar verwachting in 2027 binnen de intern bepaalde normen zullen opereren. In meerjarig perspectief verwachten wij een verder oplopende schuldquote. Dit hangt samen met de ambitie om de komende jaren te blijven investeren in de stad.

Kengetallen BBV Op grond van het Besluit begroting en verantwoording (BBV) dienen enkele (schuld)kengetallen te worden opgenomen voor het begrotingsjaar en voor de drie daarop volgende jaren. Dit ter bevordering van onderlinge vergelijkbaarheid tussen gemeenten. Vanuit de financieringsfunctie zijn dit: • | Netto schuld • | Netto schuld gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen • | Solvabiliteit Het verwachte verloop van deze kengetallen is opgenomen in de Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing. Interne rente De gemeente Utrecht past de vanuit het BBV voorgeschreven renteomslagmethodiek toe. Door middel van deze methodiek worden aan investeringen de gemiddelde rentekosten toegerekend die voortvloeien uit de opgenomen geldleningen en/of eigen middelen waarmee zij zijn gefinancierd. In onderstaande tabel is het verwachte financieringsresultaat becijferd aan de hand van het rekenschema zoals voorgeschreven vanuit het BBV. 306 Tabel 5 Financieringsresultaat x €1.000 Omschrijving | Raming 2026 | Raming 2027 a. Externe rentelasten lange en korte financiering | 37.235 | 38.922 b. Externe rentebaten | 20 | 20 Saldo externe rentebaten en -lasten | 37.215 | 38.902 c1. Rente die aan de grondexploitatie moet worden | 0 | 0 toegerekend c2. Rente van projectfinanciering die aan het | 0 | 0 betreffende taakveld moet worden toegerekend c3.

Rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken | 0 | 0 die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend Aan taakvelden toe te rekenen externe rente | 37.215 | 38.902 d1. Rente over eigen vermogen | 2.228 | 2.228 d2. Rente over voorzieningen | 44 | 0 Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente | 39.487 | 41.130 e. De aan taakvelden toegerekende rente | 38.231 | 40.685 (renteomslag) Renteresultaat op het taakveld Treasury | -1.256 | -445 (financieringsresultaat) Bij de meerjarenraming is voor (her)financiering uitgegaan van de volgende renteniveaus: 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lange rente | 3,90% | 3,90% | 3,90% | 3,90% Korte rente | 2,50% | 2,50% | 2,50% | 2,50% Een positief renteresultaat betekent dat de rente die intern aan investeringen wordt toegerekend hoger is dan het totaal aan in- en externe rentelasten. Het renteresultaat maakt onderdeel uit van het programma Algemene Middelen. De omvang van de investeringsagenda leidt tot een groei van de balans en een toenemende financieringsbehoefte. Dit resulteert in oplopende rentelasten die vanuit kapitaallasten moet worden gedekt. Zoals toegelicht in de paragraaf Investeringen van deze begroting gaan we voor het opstellen van de geprognosticeerde balans uit van een trendmatige groei van de investeringsuitgaven van 20 miljoen euro per jaar.

Maatregelen vanuit het programma Grip op investeringen om investeringsvolumes en bijbehorende kapitaallasten realistischer te ramen, werken door in de uitgangspunten voor de financieringsbehoefte, de interne rente en het verwachte renteresultaat. In de paragraaf Investeringen wordt het programma Grip op investeringen verder toegelicht. Wettelijke normen De wettelijke normen die van toepassing zijn voor de financieringsfunctie hebben betrekking op: • | renterisico's en • | het schatkistbankieren. Alle normen zijn conform de wettelijke voorschriften berekend op basis van het begrotingstotaal aan lasten voor bestemming. 307 Renterisico's In de Wet fido worden de volgende renterisico's onderscheiden: • | Het renterisico van de vlottende (kortlopende) schuld. Om dit risico te beheersen is in de Wet fido een norm gesteld voor het maximum bedrag waarop de gemeente haar financiële bedrijfsvoering met kortlopende middelen (looptijd < 1 jaar) mag financieren: de kasgeldlimiet. Hiermee wordt voorkomen dat de fluctuatie van de korte rente een te grote invloed heeft op het niveau van de rentelasten in het begrotingsjaar. • | Het renterisico van de langlopende schuld. Om dit risico te beheersen is in de Wet fido | een norm gesteld om renteherzieningen en aflossingen van financieringen goed in de tijd te spreiden: de renterisiconorm.

Het doel daarvan is het voorkomen van een overmatige afhankelijkheid van het renteniveau in één bepaald jaar. Tabel 6 x €1.000.000 Bepaling kasgeldlimiet en renterisiconorm 2027 Begrotingstotaal aan lasten | 2.219,3 Kasgeldlimiet; percentage conform Wet fido (Ufdo) | 8,5% Kasgeldlimiet 2027 | 188,6 Renterisiconorm; percentage conform Wet fido (Ufdo) | 20,0% Renterisiconorm 2027 | 443,9 Voor de renterisiconorm is relevant dat wij als gemeente Utrecht een strengere norm hanteren dan de wet voorschrijft. Onze norm is gesteld op 10% van het schuldrestant van de leningenportefeuille aan het begin van het jaar. Zie hiervoor tabel 4 onder het kopje Financierings | - en schuldenpositie. Schatkistbankieren Op grond van de Regeling Schatkistbankieren dienen decentrale overheden eventuele overtollige geldmiddelen in ’s Rijks Schatkist aan te houden, dit met uitzondering van een zeker drempelbedrag. Uit onderstaande tabel blijkt dat het gemeentelijke drempelbedrag voor 202 | 7 ruim 13 miljoen euro bedraagt. Zolang het gemeentelijke banksaldo op kwartaalbasis bezien onder dat bedrag blijft hoeft de gemeente geen geldmiddelen in de Schatkist te stallen.

Tabel 7 x €1.000.000 Bepaling drempelbedrag Schatkistbankieren 2027 Begrotingstotaal aan lasten | 2.219,3 Relevant | Opbouw Waarvan: | percentage | drempelbedrag 1e schijf | 500,0 | 2,00% | 10,00 2e schijf | 1.719,3 | 0,20% | 3,44 Drempelbedrag Schatkistbankieren voor 2027 | 13,44 Uit het onderdeel Financierings- en schuldpositie komt duidelijk naar voren dat de gemeente in termen van financiering voornamelijk aan de opnemende kant zit. Daarmee is de verwachting dat de gemeente slechts in een incidenteel geval genoodzaakt zal zijn om geldmiddelen in de Schatkist aan te houden. 308 309 Verstrekte leningen en borgstellingen aan derden Uit hoofde van de publieke taak heeft de gemeente geldleningen verstrekt en borgstellingen afgegeven. Het beleid ten aanzien van deze zaken is vastgelegd in het Kader geldverstrekkingen. Daarin is bepaald dat wij bij voorkeur een lening waarborgen in plaats van verstrekken. Indien de gemeente leningen verstrekt of waarborgt is daaraan een kredietrisico verbonden, ofwel het risico dat de geldnemer niet meer aan zijn verplichtingen kan voldoen. Verstrekte geldleningen De gemeente Utrecht heeft uit hoofde van de publieke taak een aantal leningen verstrekt aan lokaal opererende organisaties.

Deze leningen kunnen als volgt worden gespecificeerd: Tabel 8 Verstrekte geldleningen x €1.000 Omschrijving Verwachte restant hoofdsom per eind 2027 Risicoprofiel A Leningen waarvoor beleidsregels zijn vastgesteld Startersleningen uitbesteed via SVn 2.192 Laag • Restauratie- en energieleningen uitbesteed via URF/NRF 4.771 Laag • Particuliere woningverbetering- en duurzaamheidsleningen via SVn 7.865 Laag • Kredietbankleningen 1.000 Laag B Overige leningen • Stichting Energie Transitie 5.050 Hoog • Stichting Nieuw Rotsoord 421 Laag • Stichting Muziekpaleis (kredietfaciliteit, max. 10 miljoen euro) (1) 1.000 Laag • Stichting Centraal Museum (kredietfaciliteit, max. 4,7 miljoen euro) 1.000 Laag • Ontwikkelingsmaatschappij Utrecht Herstructureringsfonds 4.636 Hoog Totaal 27.935 (1) Om de vijf jaar wordt deze faciliteit herzien. De komende herziening zal in 2027 plaatsvinden. Voor de leningen met een hoog risicoprofiel zijn deels afzonderlijke risicovoorzieningen opgenomen of wordt deels rekening gehouden in het gemeentebrede risicomodel voor de bepaling van de noodzakelijke omvang van de algemene reserve. Gewaarborgde geldleningen Borgstellingen kunnen op twee manieren voorkomen: 1. Directe borgstelling.

Hierbij staat de gemeente richting geldgevers borg voor de betaling van rente en aflossing op langlopende geldleningen die door lokale organisaties, instellingen of verenigingen zijn aangetrokken die veelal activiteiten verzorgen die in het verlengde liggen van de gemeentelijke publieke taak. Bij borgstellingen in de sfeer van sport kan er sprake van zijn dat de Stichting Waarborgfonds Sport (SWS) als mede-borg optreedt. In dat geval wordt het risico gezamenlijk gedragen. 2. Achtervang. Dit houdt in dat de gemeente, al dan niet samen met het Rijk, een rol speelt in de zekerheidsstructuur van een waarborgfonds, bijvoorbeeld de Stichting Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). Door deze structuur kunnen instellingen die bij het waarborgfonds aangesloten zijn tegen de laagst mogelijke rente lenen. Mede vanwege de strenge toelatingscriteria en periodieke toetsing door het fonds loopt de gemeente hierbij een lager risico dan bij directe borgstellingen. Betrokkenheid van waarborgfondsen betekent dat de borgstelling wordt gedeeld. In dat geval is de netto geborgde schuld lager dan de restant hoofdsom van de lening.

De portefeuille aan gewaarborgde geldleningen zal per eind 2027 naar verwachting het volgende beeld te zien geven: Tabel 9 Gewaarborgde geldleningen x €1.000 Omschrijving/categorie | Verwachte | Verwacht | Netto restant | netto geborgd | geborgd hoofdsom per | bedrag per eind | in % van eind 2027 | 2027 | totaal Directe borgstellingen HVC | 878.500 | 93.859 Organisaties volkshuisvesting en | 4.960 | 4.960 monumenten Maatschappelijke- en zorginstellingen | 5.832 | 5.832 Sportorganisaties | 4.005 | 2.424 Subtotaal directe borgstellingen | 893.297 | 107.075 | 13,3% Achtervang in waarborgfondsen Waarborgfonds Sociale Woningbouw, WSW | 2.782.025 | 695.506 | 86,7% (1) Waarborgfonds Eigen Woningen, WEW (2) | pm | pm Totaal | 3.675.322 | 802.581 | 100,0% (1) Het hierboven weergegeven netto geborgde bedrag is gewaardeerd op 25% van de door het WSW voor lokale woningcorporaties geborgde schuldrestant, dit op basis van de vastgestelde verliesverdeling bij calamiteiten: 25% als (eigen) schadegemeente-deel, 50% Rijk en 25% overige gemeenten. (2) Het WEW is de uitvoerder van de Nationale Hypotheekgarantie (NHG). Gemeenten zijn per 1-1- 2011 uit de WEW-achtervang getreden. Voor NHG-garanties die tot dat moment zijn afgegeven blijft de gemeente nog wel aanspreekbaar.

De tot 2011 afgegeven en nog lopende Utrechtse NHG’s kenden per eind 2023 een oorspronkelijke hoofdsom van circa 0,71 miljard euro (ter vergelijking: per eind 2022 bedroeg dit nog 0,8 miljard euro). Het WEW heeft geen informatie beschikbaar waaruit blijkt hoeveel daarvan nu nog openstaat. Zowel WSW als WEW geven elk jaar een meerjarenprognose af met betrekking tot het mogelijke beroep op de achtervang. Gezien de eigen garantievermogens van beide fondsen wordt dat risico vooralsnog als nagenoeg nihil ingeschat. Onder normale omstandigheden is het risicoprofiel van de direct gewaarborgde geldleningen laag. Een verhoogd risico doet zich voor bij de volgende borgstellingen: x €1.000.000 Verwacht netto geborgd Categorie | Omschrijving | per eind 2027 | Risico Monumenten | NRF Stichting Domplein | 0,828 | Hoog Op grond van het Kader geldverstrekkingen dient per nieuw gewaarborgde geldlening een aparte risicovoorziening te worden ingericht, tenzij de betreffende post wordt meegenomen in het gemeentelijke risicomodel. Wij informeren u afzonderlijk indien het risicoprofiel van verstrekte leningen en van verstrekte waarborgen op leningen zich ongunstig ontwikkelt. 310 311 Voor verdere specificatie verwijzen wij naar het Overzicht van de gewaarborgde geldleningen zoals opgenomen in de bijlage van deze begroting.

312 Lokale heffingen Deze paragraaf geeft inzicht in de lokale heffingen van de gemeente Utrecht. Hierbij worden de belastingtarieven, de belastingopbrengsten en de belangrijkste ontwikkelingen per belastingsoort toegelicht. De uitvoering van de gemeentelijke belastingtaken is ondergebracht bij de Belastingsamenwerking gemeenten en hoogheemraadschap Utrecht (BghU). De BghU verzorgt namens de gemeente de heffing en invordering van lokale belastingen en stelt de WOZ-waarden van woningen en niet- woningen jaarlijks vast. Belangrijkste uitgangspunten Bij het vaststellen van de tarieven voor lokale heffingen houdt de gemeente Utrecht rekening met algemene rechtsbeginselen, zoals gelijke behandeling, rechtszekerheid en het voorkomen van willekeur. Daarnaast gelden voor heffingen en rechten de uitgangspunten van profijt, stelselmatigheid en maximale kostendekkendheid. Deze uitgangspunten zijn vastgelegd in de Nota lokale heffingen. Voor inwoners met een laag inkomen biedt de gemeente de mogelijkheid om in aanmerking te komen voor kwijtschelding van gemeentelijke belastingen. Beleidskader Beleidsdocument Vastgesteld Inhoud Nota Lokale Heffingen 2019 Actuele kaders voor het beleid. Verordening kwijtschelding* 2023 Beleid voor kwijtscheldingen.

Verordening Bedrijveninvesteringszone (BIZ) Woonboulevard 2026-2031 Beleid en tarieven voor de bedrijveninvesteringszone Onderstaand beleid is in de maak: Verordening onroerende-zaakbelasting** 2027 Beleid en tarieven voor onroerende zaken. Verordening rioolheffing 2027 Beleid en tarieven voor riolering. Verordening afvalstoffenheffing 2027 Beleid en tarieven voor afval. Verordening toeristenbelasting 2027 Beleid en tarieven voor toerisme. Verordening parkeerbelastingen 2027 Beleid en tarieven voor parkeren. Verordening precariobelasting 2027 Beleid en tarieven voor precario. Verordening leges 2027 Beleid en tarieven voor burgerzaken. Verordening leges omgevingsvergunning 2027 Beleid en tarieven voor (bouw)leges. Verordening brug-, schut- en havengelden 2027 Beleid en tarieven voor brug, schut- en havengelden. Verordening begraafplaatsrechten 2027 Beleid en tarieven voor begraafplaatsen. Verordening marktgelden 2027 Beleid en tarieven voor markten. * Als gevolg van de in het coalitieakkoord 2026-2030 opgenomen maatregel tot afschaffing van de hondenbelasting vervalt de Verordening hondenbelasting per 1 januari 2027. Hiervoor wordt een intrekkingsbesluit aan de gemeenteraad aangeboden. Ook wordt de Verordening kwijtschelding aangepast, waardoor de bepaling over kwijtschelding van hondenbelasting vervalt.

** Alle belastingverordeningen, met uitzondering van de Verordening onroerende -zaakbelasting, worden gelijktijdig met de programmabegroting aan de gemeenteraad aangeboden. De Verordening onroerende-zaakbelasting volgt uiterlijk voor het einde van het jaar. Na vaststelling door de gemeenteraad treden de verordeningen per 1 januari 2027 in werking. Ontwikkelingen en actualiteiten Coalitieakkoord 2026-2030 In het coalitieakkoord 2026-2030 zijn wijzigingen in de gemeentelijke belastingen opgenomen. Naast de jaarlijkse indexering zijn aanvullende opbrengstverhogingen verwerkt voor de onroerendezaakbelasting, toeristenbelasting en precariobelasting. Daarnaast wordt de hondenbelasting afgeschaft. De concrete uitwerking van deze wijzigingen is opgenomen in deze paragraaf. Afronding verbeterplan BghU Het in 2023 gestarte verbetertraject van de BghU is in 2025 afgerond. Achterstanden in de uitvoering van de Wet WOZ, de aanslagoplegging en de bezwaarafhandeling zijn weggewerkt. De gerealiseerde verbeteringen zijn structureel geborgd in de reguliere bedrijfsvoering van de BghU. De Waarderingskamer heeft in 2026 vastgesteld dat de BghU voldoet aan de kwaliteitseisen voor de uitvoering van de Wet WOZ. Omvorming BghU naar openbaar lichaam Per 1 januari 2027 wordt de BghU omgevormd van een bedrijfsvoeringsorganisatie | naar een openbaar lichaam.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/f80f3d23-c959-4b0b-abdc-0572f71e7d3a?agendaItemId=ae9327f3-92a3-462d-ae61-eafe49b98bc5