Programmabegroting 2025 (na erratum en amendementen)

-18.169

1.313

-17.078

-3.349

-18.732

-22.267

Totaal

-31.720

-21.898

-33.368

-26.241

-30.517

-39.961

x €1.000 Toelichting verschillen Baten De hogere raming van de baten in 2025 tov 2024 (met name subsidies voor de No Regret Maatregelen) voor het product OV is gebaseerd op de verwachte uitgaven (cashflow) voor de meerjarige projecten OV in 2024, waar deze subsidie de dekking voor is. De hogere raming van de baten (met name subsidies) voor het product Auto verwachte uitgaven (cashflow) voor de projecten Auto, waar deze subsidie de dekking voor is. De hogere raming van de baten (met name subsidies) voor het product Fiets is gebaseerd op verwachte uitgaven (cashflow) voor de projecten Fiets, waar deze subsidie de dekking voor is. Lasten De lagere begrote lasten voor het programmamanagement zijn het gevolg van de bezuinigingsmaatregelen en het wegvallen van incidenteel budget. Daartegenover staat de indexering van dit budget.

62

Bedrag

I/S

12.156

I

679

I

3.701

I

-420

I

De hogere raming van de lasten voor het product OV is gebaseerd op de hogere verwachte uitgaven (cashflow) voor de projecten OV (met name de HOV-baan Europalaan Zuid en de verbinding Overvecht - USP). Hier staat ook subsidie tegenover. Mutatie van het verwachte uitgaven (kasritme/cashflow) van de meerjarige projecten Fiets op basis van de uitvoeringsplanning. Verwerking knelpunten vanuit het Meerjarenprogramma Bereikbaarheid 2024 voor de projecten Doorfietsroute Amersfoort, Maliebaan, N.Beetsstraattunnel, Koningsweg, Bestemming Catharijnesingel en Fietsroute om de Noord. Betreffende middelen zijn volledig begroot op 2024 en worden bij de tweede bestuursrapportage 2025 deels doorgeschoven naar 2025.

17.717

I

-2.818

I

-4.200

I

Toelichting verschillen in reserves

Bedrag

x €1.000 I/S

Verschillen in jaarlijkse verrekeningen met de reserve Bereikbaarheid en de vaste activa reserve op basis van actuele kasritmes Toevoegingen

-16.474

I

Verschillen in jaarlijkse verrekeningen met de reserve Bereikbaarheid op basis van actuele kasritmes.

-1.916

I

Onttrekkingen

Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.

De beïnvloedbaarheid voor 2025 2 %, (2026 8 %, 2027 12 % , 2028 27 %)

Binnen deze doelstelling is slechts een beperkt deel van de lasten beïnvloedbaar. Bijvoorbeeld lopende projecten, met name bij 'Fiets', zijn beïnvloedbaar. Beëindiging van deze lopende projecten zal leiden tot kapitaalvernietiging. Daarnaast worden er projecten bekostigd met behulp van cofinanciering. Beëindiging of verlagingen hebben dan direct gevolgen voor de cofinanciering. Er is

63

ook een aantal projecten, bij bijvoorbeeld 'product auto', waarbij verplichtingen volledig zijn vastgelegd (Westelijke Stadsboulevard en NRU). Verlaging van budgetten op de gebieden fiets, goederenvervoer en programmamanagement (personele inzet), heeft impact op de logistieke knelpunten in onze groeiende stad.

Doelstelling 2: Mobiliteitsgedrag Mobiliteitsgedrag dat bijdraagt aan een gezonde en leefbare stad. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument Parkeervisie (inclusief modules)

Vastgesteld 2021

Toelichting Ons parkeerbeleid staat in de nieuwe parkeervisie. Speerpunten zijn bereikbaarheid, kwaliteit openbare ruimte, duurzame mobiliteit en rechtvaardige verdeling van de schaarse parkeerruimte.

Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator

Nulmeting Realisatie 2023

2024

Doelstelling 2025 2026

2027

Aantal fietsen dat buiten een 7.100 fietsparkeervoorziening staat in (2018) binnenstad Aantal fietsen dat buiten een 1.600 fietsparkeervoorziening staat in (2018) stationsgebied % (zeer) tevreden inwoners over de 73% (2014) stallingen in de binnenstad % (zeer) tevreden inwoners over de 70% (2014) stallingen bij Utrecht Centraal Station Aandeel huishoudens zonder auto. 32% (2021)

8615

6700

6300

6100

5900

1159

1200

800

400

400

75%

79%

80%

80%

80%

82%

88%

89%

89%

89%

36%

33%

34%

34%

38%

Gemiddeld aandeel gebiedsvreemd verkeer op de invalsroutes Parkeerareaal op straat waar sprake is van betaald parkeren (% van het totale aantal parkeerplaatsen op straat) Aantal parkeerplekken omgevormd naar ruimte voor groen, fiets en verblijf % huishoudens dat gebruik maakt van deelmobiliteit.

21% (2022)

21%

20%

20%

19%

19%

25% (2022)

27%

38%

44%

50%

56%

55 (2022)

58

1126

1126

1118

1110

17% (2021)

26%

25%

32%

40%

45%

Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • We ontwikkelen een parkeerproduct voor professionele zorgverleners en parkeerproduct voor mantelzorg (gereed 2025). • We ontwikkelen een mobiliteitscompensatiefonds voor (grote) bouw- en gebiedsontwikkelingen (gereed Q2 2025). • We starten een onderzoek om het parkeerverwijssysteem (PRIS) te updaten / te optimaliseren.

64

Activiteiten die we niet meer doen Er zijn geen activiteiten die we gaan stoppen. Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen • We werken beleid en producten uit voor het stimuleren van parkeren in de parkeergarages voor bewoners in plaats van in de openbare ruimte (gereed in 2025). • We verhogen de tarieven voor parkeren in garages en werken een voorstel uit voor verhogingen in de komende jaren. • We ontwikkelen een parkeerproduct voor scholen door, en een tegemoetkoming in parkeerkosten voor bewoners met een laag inkomen (gereed in 2025). • We gaan door met het versneld invoeren van betaald parkeren stadsbreed. • We gaan door met het opheffen van parkeerplaatsen ten gunste van de kwaliteit van de openbare ruimte. • We rollen het beleid en het product Parkeren op Afstand (POA) uit voor nieuwe bewoners in nieuwe wijken. • We rollen de resultaten uit van het onderzoek voor het aanpassen van de ligging van de huidige algemene gehandicaptenparkeerplaatsen, met focus op de Binnenstad. • We gaan door met het wegwerken van het tekort aan fietsenstallingen (met name op Utrecht CS en in en om de binnenstad) en fietsenrekken. We werken daarom plannen uit voor nieuwe gebouwde fietsenstallingen Jaarbeurspleingebouw, Dubbele Knoopstalling, Vaartsche Rijn, Hoog Catharijne (P1 en P4) en een nieuwe openbare stalling in de binnenstad.

• We gaan door met het uitwerken van de plannen voor de uitbreiding van fietsenparkeerplekken bij stations Overvecht, Zuilen, Lunetten, Leidsche Rijn Centrum en Vleuten. • We gaan door met het uitwerken van de aanpak voor meer, innovatieve en betere fietsparkeerplekken in de binnenstad en in vooroorlogse wijken, en voor op te heffen van autoparkeerplekken. • We blijven zoeken naar een toekomstbestendige locatie voor het fietsdepot waarbij we een locatie op het oog hebben die al in bezit van de gemeente is. De functie die nu op deze locatie zit werkt aan een nieuwe locatie.maar loopt daarbij tegen vertragingen aan, onder andere netcongestie. Voorlopig blijft het depot in Overvecht daarom open. • De planvorming voor een update aan de fietsbewegwijzering is gereed, alleen is er momenteel onvoldoende budget beschikbaar om dit uit te voeren, door gestegen kosten. We blijven zoeken naar dekkingsmogelijkheden. De realisatie van de update staat daarom ‘on hold’ totdat we andere dekkingsmogelijkheden hebben gevonden. • We gaan door met het uitvoeren van ons mobiliteitsmanagement via het regionale samenwerkingsverband Goedopweg, looptijd 2019 t/m 2024. Het vervolgplan voor Goedopweg vanaf 2025 is op hoofdlijnen gereed, de programmalijnen werken we verder uit. • We gaan door met het uitreiken van de fietsdeals en met de scholen- en wijkenaanpak.

• We gaan door met de acties in kader van Verkeersmanagement, onder meer: o het voorbereiden en/of uitvoeren van verschillende Dynamisch VerkeersManagement (DVM) projecten. o het continueren van de regionale samenwerking voor multimodaal verkeersmanagement. • We blijven uitvoering geven aan de korte termijn maatregelen uit het Plan van Aanpak Deelmobiliteit (2022-2024) en starten met de uitvoering van de acties onder kopje ‘straks’ (2025 – 2028) uit het Plan van Aanpak Deelmobiliteit. • We werken verder aan activiteiten onder Smart Mobility: o we gaan door met proefopstellingen voor intelligente toegang logistiek verkeer en slim laden en lossen; o we evalueren en ronden een pilot af over fietsspreiding; o we verkennen en starten mogelijke pilots rond innovatieve (data) oplossingen voor gehandicaptenparkeerplaatsen en fietsparkeren; o we onderzoeken hoe we het regionaal ontsluiten en verbeteren van mobiliteitsdata (data top 15) kunnen doorzetten in 2025 en de jaren daarop.

65

Financiën Mobiliteitsgedrag x €1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2023 2024 2026 2027 2028 Baten

69.392

80.713

90.797

95.572

98.694

Lasten

39.540

46.802

52.299

56.505

55.730

101.016 56.094

Saldo Baten en Lasten

29.852

33.912

38.498

39.066

42.964

44.922

Onttrekking reserves

4.628

37.766

2.695

4.886

3.072

2.484

Toevoeging reserves

6.240

298

238

353

474

201

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves

-1.612

37.468

2.457

4.533

2.598

2.283

Totaal

28.240

71.379

40.955

43.599

45.562

47.205

x €1.000 Toelichting verschillen Baten Baten voor het project Buurthubs vervallen in 2025. Hoger subsidiebedrag voor het project DVM Zuidwest omdat de verwachting is dat in 2025 meer werkzaamheden worden opgepakt t.o.v. 2024 (50% gedekt door subsidie). De baten autoparkeren nemen toe mede door het invoeren van betaald parkeren in de hele stad en verhoging van de opbrengsten P+R en openbare garages. Lasten In 2025 gaan we meer inzetten op de uitvoering van deelmobiliteit door o.a. een inclusief en stadsdekkend netwerk van (bak)fietsen & diverse stimuleringsacties (o.a. tijdens het invoeren betaald parkeren) en inzet buurt- en wijkhubs. We zetten vanaf 2025 een extra scanauto in. Hiermee zijn ook extra personele lasten gemoeid. Vanaf 2025 breiden we het aantal parkeerautomaten uit. We gaan vanaf 2025 meer vergunningen verlenen. Vanaf 2025 worden de lasten van de garage aan de Springweg voor een heel boekjaar ingerekend, in 2024 zijn alleen de lasten ingerekend voor de periode dat de gemeente eigenaar is. Voor de tijdelijke P+R papendorp zijn kosten ingerekend voor het opruimen van deze locatie. De tegemoetkoming van lage inkomens voor de toegenomen parkeerkosten als gevolg van o.a. het invoeren van betaald parkeren in de hele stad leidt door vertraging in de besluitvorming tot lagere incidentele lasten in 2024 t.o.v.

2025 In het coalitieakkoord zijn middelen beschikbaar gesteld voor de exploitatie van fietsstallingen die vanaf 2025 beschikbaar komen.

66

Bedrag

I/S

-300 125

I I

10.318

S

525

I

792

S

383 329 435

S S S

306

I

500

I

1.025

I

Toelichting verschillen in reserves

Bedrag

x €1.000 I/S

-35.324

I

Onttrekkingen Betreft incidentele vrijval van de vaste activa reserve. Hier komen structurele budgetten voor kapitaallasten tegenover te staan. Toevoegingen Binnen deze doelstelling zijn er geen toevoegingen die dienen te worden toegelicht. Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.

De beïnvloedbaarheid voor 2025 31 %, (2026 34 %, 2027 41 % , 2028 47 %)

Binnen deze doelstelling is een groot deel van de lasten beïnvloedbaar, maar staat wel in relatie tot de parkeerinkomsten. Parkeren op straat is de grootste (beïnvloedbare) post en heeft betrekking op de kosten voor handhaving. Verlagen van het budget heeft als gevolg lagere betaalbereidheid en lagere opbrengsten. Parkeren Offstreet betreffen exploitatie- en eigenaarslasten van gebouwen. Hiervan is een deel aanbesteed met contracten. Personele lasten hebben betrekking op beheer, contractmanagement en assetmanagement. De kosten worden volledig gedekt door de parkeeropbrengsten. Voor fietsparkeren geldt dat de hoge mate van beïnvloedbaarheid samenhangt met het aantal fietsenstallingen die in eigendom zijn van de gemeente of worden gehuurd. Alleen besparen op beheer leidt tot een beperkte beïnvloedbaarheid van de kosten. Duurzame mobiliteit is (grotendeels beïnvloedbaar) budget voor het stimuleren van deelmobiliteit, gedragscampagnes bij minder hinder projecten, uitvoering van wettelijke taken (o.a. digitalisering overheden – ontsluiten mobiliteitsdata) en voorbereiding op wetgeving om duurzaam reisgedrag af te dwingen en doorontwikkeling van onze verkeersmanagementsystemen. Deze maatregelen zijn nodig om de groeiende stad bereikbaar en ontsloten te houden (een wettelijke verplichting bij de ontwikkeling van de stad).

67

Doelstelling 3: Verkeersveiligheid

Daling van het aantal verkeersslachtoffers en verbetering gevoel verkeersveiligheid. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument Mobiliteitsplan 2040

Vastgesteld 2021

Toelichting Voor een gezonde groei van de stad is het nodig om de mobiliteit anders te organiseren. De stad moet aantrekkelijk en bereikbaar zijn voor iedereen.

Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator Driejarig gemiddelde van verkeersslachtoffers

Nulmeting Realisatie 2023

2024

Doelstelling 2025 2026

643 (20142016)

441 (20212023)

max. 372

max. 360

% bewoners dat tevreden is over de 63% (2021) verkeersveiligheid in de eigen buurt

63%

63%

64%

2027

max. 360 afname t.o.v. eerdere jaren 64%

65%

Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar 2025 • We starten met de uitvoering van de definitieve maatregelen op de Donaudreef, Niels Bohrweg, Griftstraat/Poortstraat en Sartreweg/Aartsbisschop Romerostraat. • We gaan inzetten op bepaalde doelgroepen zoals middelbare scholieren en snelle fietsers. • We werken aan een pilot om met extra flexflitsers de handhavingsdruk te verhogen. • We ronden een onderzoek af naar de verkeerssituatie en verkeersveiligheid bij de Meernbrug Activiteiten die we niet meer doen in het begrotingsjaar 2025 Er zijn geen activiteiten die we gaan stoppen. Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen • We blijven betrokken bij landelijke ontwikkelingen zoals het kader voor Lichte Elektrische Voertuigen (LEV), het Aanvalsplan Fatbike en Meerjarenplan Fietsveiligheid. • We gaan door met de versnelling van de 30km/uur aanpak om zoveel mogelijk straten om te vormen naar 30km/uur. We reflecteren daarbij ook op de aanpak na gereedkomen van evaluatieresultaten van de aanpak in Amsterdam. • We blijven aanvragen indienenvoor vaste flitspalen, flexflitsers en focusflitser die handhaven op snelheid, roodlichtnegatie en telefoongebruik.

• We blijven inzetten op extra handhaving op verkeersveiligheid door boa's en door middel een verplaatsbare camera die controleert op de juiste plek op de weg van brom- en snorfietsers. • We rollen de risicogestuurde aanpak verder uit; we focussen ons daarbij op de meest onveilige oversteken en fietsveiligheid. • We blijven verkeersveiligheidseducatie op basisscholen uitvoeren en gaan door met het realiseren van schoolzones en schoolstraten.

68

• • •

We gaan door met het verbeteren van de fietsverkeersveiligheid van ouderen via Doortrappen We gaan door met het oplossen van verkeersveiligheidsknelpunten door het realiseren van kleine fysieke maatregelen. We gaan door met het aanvragen van subsidies voor verkeersveiligheidsmaatregelen bij het Rijk en de provincie.

Financiën Verkeersveiligheid x €1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2023 2024 2026 2027 2028 Baten

231

46

0

0

0

0

Lasten

3.016

2.658

1.974

1.828

1.867

2.118

-2.785

-2.612

-1.974

-1.828

-1.867

-2.118

Saldo Baten en Lasten Onttrekking reserves

528

66

55

55

54

54

Toevoeging reserves

935

758

1.449

1.600

1.564

1.314

-406

-691

-1.394

-1.545

-1.510

-1.259

-3.192

-3.304

-3.368

-3.373

-3.377

-3.377

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves Totaal

x €1.000 Toelichting verschillen Baten Binnen deze doelstelling zijn er geen verschillen groter dan 0,5 miljoen euro of meer dan 10% van de baten. Lasten De lagere raming van de lasten voor het product Verkeersveiligheid is gebaseerd op de verwachte uitgaven (cashflow) voor de projecten verkeersveiligheid (MPB).

Toelichting verschillen in reserves

Bedrag

I/S

-744

I

Bedrag

x €1.000 I/S

751

I

Onttrekkingen Binnen deze doelstelling zijn er geen onttrekkingen die dienen te worden toegelicht. Toevoegingen Verschillen in jaarlijkse verrekeningen met de reserve Bereikbaarheid op basis van actuele kasritmes.

69

Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.

De beïnvloedbaarheid voor 2025 31 %, (2026 34 %, 2027 39 % , 2028 35 %)

Voor verkeersveiligheid geldt dat verschillende projecten reeds zijn gestart of worden aanbesteed (Amsterdamse Straatweg en Damstraat). Voor het actieplan en impuls 30km straten geldt een bestuurlijke afspraak tot 2040. Lopende projecten en afspraken beperken de beïnvloedbaarheid, maar sluiten dit niet uit. Het beëindigen van projecten heeft acceptatie van reeds gemaakte kosten zonder afronding van een project tot gevolg.

Risico's Strategische programmarisico’s

Maatregel

Benodigde samenwerking en cofinanciering voor de noodzakelijke maatregelen komen niet rond. Hierdoor kan de mobiliteitstransitie niet volgens het gewenste tempo worden gerealiseerd.

Inzet op lobby richting regio en rijk en activeren van partners. Dit op basis van een stevige analyse van de impact van vertraging op andere beleidsterreinen zoals wonen, leefbaarheid, klimaat en milieu.

Benodigde innovatie als alternatief voor auto gaat niet snel genoeg of is niet voldoende voor groeistad (Dynamisch verkeersmanagement/ DVM, MaaS, parkeerhubs, etc.)

Convenant met deelautoaanbieders, stimuleringsregelingen voor deelmobiliteit, parkeerbeleid (hogere tarieven, lage parkeernormen, weghalen autoparkeerplaatsen). Meer onderzoek initiëren, bijvoorbeeld gebruikersmotieven gebruik P&R's.

Niet iedereen kan de plekken bereiken die ze zouden willen bereiken, bijvoorbeeld doordat zij moeilijk kunnen rondkomen, door een fysieke of cognitieve beperking, een taalachterstand of slechte verbindingen. Hierdoor zijn mensen onvoldoende in staat om deel te nemen aan de maatschappij. Er is sprake van vervoersongelijkheid.

In het Uitvoeringsprogramma Vervoersongelijkheid staat beschreven dat we vervoersongelijkheid verkleinen door drempels in het vervoer voor inwoners weg te nemen. Door actief met het thema aan de slag te gaan, leren we meer over deze vorm van ongelijkheid, en leren we ook wat de meest effectieve aanpak is. We monitoren actief en updaten de projectenlijst periodiek op basis van opgedane ervaring en aangescherpte inzichten.

70

De financiële risico’s zijn in een totaaltabel terug te vinden in de paragraaf Weerstandsvermogen en de risico’s met betrekking tot de Verbonden partijen zijn opgenomen in de paragraaf Verbonden partijen.

Investeringen Onderstaande tabel geeft een overzicht van de investeringen per programma. Per doelstelling is daaronder een aparte tabel met toelichting opgenomen. Een nadere specificatie van de geautoriseerde en de voor 2025 nog te autoriseren investeringen is opgenomen in de desbetreffende investeringsstaten (geheime bijlage bij de programmabegroting). Wij vragen autorisatie voor het bedrag van de Programmabegroting 2025; vanaf 2026 worden de verwachte kredieten opgenomen waarvoor nu nog geen autorisatie wordt gevraagd. Zie de paragraaf investeringen voor een toelichting op de verschillende categorieën en uitgangspunten en een totaaloverzicht van alle investeringen. Totaal investeringen programma Duurzame bereikbaarheid Duurzame bereikbaarheid

Vervangingsinvesteringen Uitbreidingsinvesteringen A Routine-investeringen Totaal

x €1.000 Geautoriseerd Programma Programma Programma Programma t/m 2024 begroting 20 begroting 202 begroting 2 begroting 2 25 6 027 028 0 0 0 0

0 0 0 0

Uitbreidingsinvesteringen B 206.801 0 0 Totaal 206.801 0 0 (*) Categorie Uitbreidingsinvesteringen B wordt nu niet geautoriseerd

0 0

Duurzame Bereikbaarheid investeringen Categorie B*

0 334.229 0 334.229

0 9.145 0 9.145

0 0 0 0 x €1.000 Actuele Programmab Programma Programma Programma begroting 202 egroting 202 begroting 202 begroting 2 begroting 2 4 5 6 027 028 0 0

Doelstelling Duurzaam vervoer x €1.000 Doelstelling Duurzaam vervoer

Uitbreidingsinvesteringen A Totaal

Geautoriseer Programma Programmabe Programm Programm d t/m 2024 begroting 2 groting 2026 abegroting abegroting 025 2027 2028 245.688 245.688

8.595 8.595

71

0 0

0 0

0 0

x €1.000 Actuele Programmab Programma Programm Programma begroting 20 egroting 202 begroting 20 a begroting 24 5 26 begroting 2028 2027 206.801 0 0 0 0

Doelstelling Duurzaam vervoer

Uitbreidingsinvesteringen B*

Totaal 206.801 0 0 (*) Categorie Uitbreidingsinvesteringen B wordt nu niet geautoriseerd

0

0

Toelichting doelstelling Duurzaam vervoer Voor de volgende projecten vragen wij kredieten vrij: fietsnetwerk Lage Weide, Regionale doorfietsroutes Lage Weide-Houten en Utrecht-Hilversum en Fietsmaatregelen om de Zuid. Voor meer details verwijzen wij u naar de investeringsstaat Duurzaam Vervoer. Doelstelling Mobiliteitsgedrag Doelstelling Mobiliteitsgedrag

Uitbreidingsinvesteringen A

x €1.000 Geautoriseerd t/m Programma Programma Programm Programm 2024 begroting 2 begroting 2 a abegroting 025 026 begroting 2028 2027 66.277 550 0 0 0

Totaal

66.277

550

0

0

0

Toelichting doelstelling Mobiliteitsgedrag Voor uitbreiding betaald parkeren 2025 vragen wij aanvullend krediet vrij vanuit het MPB 2024. Het geautoriseerde bedrag t/m de Eerste Bestuursrapportage 2024 en de voorgestelde wijziging in het krediet kunnen niet openbaar worden gepubliceerd, omdat marktpartijen die kunnen gebruiken bij aanbestedingen en onderhandelingen met de gemeente. Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij u naar de geheime bijlage B Investeringsprojecten parkeergarages bijgevoegd bij de Eerste Bestuursrapportage 2024 en de investeringsstaat Mobiliteitsgedrag die als geheime bijlage is toegevoegd bij de begroting. Doelstelling Verkeersveiligheid Doelstelling Verkeersveiligheid

Uitbreidingsinvesteringen A Totaal

Geautoriseerd Programma Programma t/m 2024 begroting 2 begroting 202 025 6 22.264 22.264

0 0

Toelichting doelstelling Verkeersveiligheid Voor het jaar 2025 vragen wij geen extra krediet vrij.

72

0 0

x €1.000 Programm Programm a abegroting begroting 2028 2027 0 0 0 0

Verbonden partijen Omschrijving

Doel

VvE P&R Uithof/Sciencepark Utrecht

Door het bieden van een combinatie van een goede parkeervoorziening aan de rand van de stad gecombineerd met snel openbaar vervoer naar de binnenstad zet de gemeente in op het afvangen van autoverkeer in de stad. Op deze manier biedt de gemeente een goed alternatief voor automobilisten met bestemming Utrecht voor parkeren in de binnenstad. De gemeente is eigenaar van 500 van de 2.000 parkeerplaatsen in de P&R de Uithof.

Voor detailinformatie de paragraaf Verbonden Partijen.

73

x €1.000 Bijdrage gemeente Utrecht 287

Subsidies

Doelstelling

Omschrijving

Waarvan 'vaste' Begroting Begroting 2024 2025 verlening met jaarsubsidies

x € 1.000 Meerjarig verleend t.l.v 2025

Toename van het aandeel duurzame, gezonde en ruimte-efficiënte vervoersmiddelen Uitvoeren maatregelen goederenvervoer Totaal doelstelling 1 Totaal

Uitvoeren maatregelen goederenvervoer

Zie voor het totaaloverzicht alle subsidies per programma de bijlage subsidies.

50 50 50

50 50 50

0 0 0

0 0 0

Aantrekkelijke, groene leefomgeving en erfgoed Programmaoverzicht We werken aan een gezonde en prettige omgeving als je de deur uitstapt. Portefeuillehouder(s): Linda Voortman; Susanne Schilderman; Rachel Streefland en Eva Oosters Financiën programma Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

x €1.000 Begroting 2028

Baten

131.279

146.710

151.933

145.795

145.830

146.035

Lasten

230.518

244.208

244.427

244.287

244.033

245.064

Saldo Baten en Lasten

-99.238

-97.498

-92.494

-98.492

-98.203

-99.028

Onttrekking reserves Toevoeging reserves

8.630 3.057

1.055 141

1.328 7.141

238 3.141

38 3.141

38 3.141

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves

5.573

914

-5.813

-2.903

-3.103

-3.103

-93.666

-96.584

-98.307

-101.396

-101.306

-102.132

Totaal

Financiële toelichting op hoofdlijnen op baten/lasten/reserves voor jaar 2025. De baten in dit programma zijn 152 miljoen euro. Deze baten bestaan hoofdzakelijk uit: • Opbrengsten uit Afvalstoffenheffing (62 miljoen euro). • Opbrengsten uit Rioolheffing (51 miljoen euro). • Opbrengsten voor Single-Use Plastic (8 miljoen). • Opbrengsten uit Leges Vergunningen (4 miljoen euro). De lasten in dit programma zijn 244 miljoen euro. Deze lasten bestaan hoofdzakelijk uit: • Personele lasten (68 miljoen euro). • Onderhoudskosten voor onder andere openbare ruimte, Wervengebied, water- en rioleringssysteem, containers afvalinzameling, gronden en terreinen (bodemverontreiniging), schoonhouden openbare ruimte (60 miljoen euro). • Investeringen in onder andere watersysteem, rioleringssysteem en luchtkwaliteit (25 miljoen euro). • Afvalverwerkingskosten (18 miljoen euro). • Overig kosten onder andere energielasten, kwijtschelden belastingen en betaalde subsidies (73 miljoen euro). De mutaties reserves zijn 5,8 miljoen euro.

Deze hebben betrekking op: • Onttrekkingen 1,3 miljoen euro waarvan: o 1 miljoen euro amendement A108 Voorjaarsnota 2024 o 0,3 miljoen euro amendement A092 Voorjaarsnota 2024 • Toevoegingen 7,141 miljoen euro waarvan: o 7 miljoen euro verwachte inkomsten voor Single-Use Plastic die worden toegevoegd aan de reserve en bij de Voorjaarsnota 2025 worden meegenomen bij de besluitvorming over keuzes tariefstelling. Zie voor een verdere toelichting het onderdeel Reserves in hoofdstuk Financiën.

75

Concrete bezuinigingsmaatregelen x €1.000 Maatregel

2024

2025

2026

2027

2028 Structureel

-

103

103

103

103

103

-

-

-

205

205

205

172

292

292

292

292

292

-

-

-

-

205

205

500

514

514

514

514

514

bodembiodiversiteit

30

31

31

31

31

31

Stroomlijnen initiatieven vergroening buitenruimte

-

-51

668

565

565

565

-

51

51

154

154

154

702

940

1.659

1.864

2.069

2.069

Stoppen met bomen voor bewoners Minder inzet op het moeten voldoen aan EU grenswaarden voor luchtkwaliteit. Minder beleids- en onderzoekscapaciteit Gezond Leefklimaat. Concessie vergoeding laadpalen niet fixeren en/of verhogen Geen structurele middelen beschikbaar houden voor Bodem Minder beleid opstellen voor lood en

Bezuiniging lobby voor bovengemeentelijke belangen, Amendementen 127 en 128 (deel 1) Totaal Bezuinigingen op ruimtelijke investeringen x €1.000 Opgave

2024

2025

Gezond leefklimaat (Groen)

50

200

2026 1.050

2027 1.050

2028 1.050

Structureel 1.050

Spelen, sporten en bewegen in de openbare ruimte

-

-

150

300

300

300

Totaal

50

200

1.200

1.350

1.350

1.350

Baten en lasten meerjarig in beeld De grafieken hieronder tonen de ontwikkeling van de baten en lasten van het programma over een periode van meerdere jaren, exclusief reserves. Zowel in absolute bedragen, als in percentages van de totale baten en lasten van de begroting.

76

Doelstelling 1: Beheer openbare ruimte

Met goed beheer van de openbare ruimte zorgen we voor een gezonde, aantrekkelijke, robuuste en toekomstbestendige leefomgeving voor iedereen. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument Nota Beheer Openbare Ruimte

Vastgesteld 2021

Programmaplan Werk aan de Werf

2021

Actieplan zelfbeheer openbaar groen

2021

Notitie Aanpak plaagdierbeheersing: Ratten

2021

Nota dierenwelzijn Nota Utrechtse soortenlijst

2020 2019

Bomenbeleid

2018

Toelichting In de nota brengen we in beeld wat de staat is van de kwaliteit van de openbare ruimte en beschrijven we hoe we de openbare ruimte ontwikkelend willen beheren, wat de omvang van het achterstallig onderhoud is en hoe we de verschillende opgaven willen financieren. In dit plan staat hoe we wal-, werf- en kluismuren en kelders in het historische wervengebied herstellen en werken aan maatregelen om schade aan muren en kelders in de toekomst te voorkomen. Met dit actieplan geven we aan hoe we de samenwerking versterken met zelfbeheerders. In deze notitie beschrijven we de aanpak van de Integrated Pest Management, de focus ligt op preventie. In deze nota staat het dierenwelzijnsbeleid. Lijst met soorten die voor Utrecht kenmerkend zijn, waarbij hun beschermde status zorgt voor continuïteit in het behoud en stimuleren van plant- en dierensoorten In het Bomenbeleid staat onze ambities voor bomen

77

Groenstructuurplan

2009, 2018

Kadernota Kwaliteit Openbare Ruimte

2007, 2018

Beleidsnota stadswater

2016

De Actualisatie van het Groenstructuurplan 2018 maakt inzichtelijk hoe de ontwikkeling van groen gelijke tred gaat houden met de groei van de stad. In de nota is vastgelegd wat nodig is om de kwaliteit van de openbare ruimte goed aan te laten sluiten bij de omgeving. Voor dit onderwerp is nieuw beleid in de maak. Dit kan leiden tot een aanpassing van doelstellingen en indicatoren in de volgende programmabegroting. Het beleid richt zich op het gebruik van het openbare water waar je kan varen of zwemmen en op de oevers waar je kan verblijven en wandelen.

Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator

Nulmeting Realisatie 2023

Waardering van het schoonhouden 6,6 (2021) van de openbare ruimte in de buurt. Waardering van het onderhoud van n.v.t. (2023) de verharding in de buurt (zoals straten, pleinen, stoepen en fietspaden). Waardering van de verzorging van n.v.t. (2023) het openbare groen in de buurt.

2024

Doelstelling 2025 2026

2027

6,5

-

6,5

-

6,5

6,6

-

6,8

-

6,8

6,8

-

6,8

-

6,8

Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • We leggen beleid over de ondergrond ter besluitvorming voor aan de raad en vertalen het daarna naar een uitvoeringsprogramma (beleidsnota gereed in Q1 2025). • We evalueren de beheerprogramma's bruggen, beweegbare bruggen en kademuren. Naar aanleiding van de evaluatie herijken we de programma's (gereed in Q4 2025). • Wij hebben in 2025 de tarieven voor Brug-, schut- en havengelden verhoogd overeenkomstig de Voorjaarsnota 2024 en de daarbij aangenomen amendementen 93 Versterking van vrouwen in Utrechtse wijken, 125 Behoud inzet PrEP & Soa en Skatepark Utrecht en 131 Behoud Pretty Woman. Voor de verdere aanpassing van de tarieven in 2026 en volgende jaren onderzoeken we, mede met het oog op de ambities uit de beleidsnota Stadswater (onder voorbehoud van vaststelling), mogelijkheden en haalbaarheid van een meer beleidsrijke herziening van de Verordening brug-, schut- en havengelden en de bijbehorende tarieventabel. Activiteiten die we niet meer doen • In het kader van de structurele versoberingsopgave van 1,085 miljoen euro op het beheer van de openbare ruimte voeren wij een aantal activiteiten niet meer uit. U bent hierover geïnformeerd in de Raadsbrief Voortgang versoberingsopgave Openbare Ruimte (Q1 2025).

78

Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen • We continueren onze acties voor het verbeteren van de toegankelijkheid van de openbare ruimte voor mensen met een beperking. • We werken achterstallig onderhoud in een redelijke termijn van tien jaar weg. • We voeren geprogrammeerde groot onderhoud- en vervangingsprojecten in de openbare ruimte uit, die zijn opgenomen in het Meerjaren Investeringsprogramma 2025-2034 en geven daarbij invulling aan ontwikkelend beheer, met als streven om steeds een bijdrage te leveren aan de gemeentebrede opgaven voor een gezond stedelijk leefklimaat. • We houden de openbare ruimte schoon en onderhouden het groen volgens de afgesproken kwaliteitsnormen. • We zetten de begeleiding van en samenwerking met de vrijwilligers in het dagelijks beheer voort. • We handhaven de algemene regelgeving en voorschriften van vergunningen in de openbare ruimte en controleren naar aanleiding van meldingen of eigen waarnemingen vanuit preventief toezicht. • Het programmeren, herstel van schade aan het monumentale wervengebied, intensivering van beheer, voorkomen van schade, voorkomen van onveilige situaties en het invullen van de burenplicht en de maatschappelijke zorgplicht is elk jaar onderdeel van ons werk.

• We ronden conform motie 2023-M457 het onderzoek naar de haalbaarheid van officieel zwemwater op vijf locaties af en besluiten over het vervolgtraject. • We ondersteunen de realisatie van een particuliere Islamitische begraafplaats. • We stoppen met inkopen en planten en zaaien van met bestrijdingsmiddelen geteelde bollen en zaden. Financiën Beheer openbare ruimte x €1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2023 2024 2026 2027 2028 Baten

13.878

16.364

25.336

21.757

21.842

21.842

Lasten

115.810

117.567

123.664

123.796

125.066

126.475

Saldo Baten en Lasten

-101.932 -101.204

-98.329 -102.039 -103.224 -104.634

Onttrekking reserves

1.808

149

3

3

3

3

Toevoeging reserves

0

0

7.000

3.000

3.000

3.000

1.808

149

-6.997

-2.997

-2.997

-2.997

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves Totaal

-100.124 -101.055 -105.326 -105.036 -106.221 -107.631

x €1.000 Toelichting verschillen Baten Verpakkingsheffing: per 1 januari 2023 geldt wetgeving die uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) ten aanzien van onder andere zwerfafval regelt. De producenten betalen mee aan het inzamelen van het afval en het opruimen van zwerfafval en betalen daarvoor een vergoeding aan gemeenten. Indexering tarieven, belastingen en leges. In bovenstaande tabel is in 2025 nog een algemene index toegepast op de baten van de tarieven en heffingen. Na vaststelling van de verordeningen voor 2025 zullen de aanpassingen in de baten worden verwerkt in de eerstvolgende begrotingswijziging.

79

Bedrag

I/S

8.000

S

594

S

Kostendekkendheid leges wordt verhoogd zoals opgenomen in de Voorjaarsnota 2024 onderdeel 4.5 (opbrengstverhoging) en amendementen A093, A125 en A131. Lasten Referentiekader Groei: budgettoename op basis van bevolkingstoename. Loon- en prijsindexering Start afschrijving per 1 januari: in 2024 is deze maatregel uit de Voorjaarsnota 2024 abusievelijk voor een te hoog bedrag op dit programma verwerkt, in de eerstvolgende begrotingswijziging wordt dit gecorrigeerd. Nota Beheer Openbare Ruimte: toename budget overeenkomstig Nota Beheer Openbare Ruimte en de Voorjaarsnota 2021 punt 2.4. Frictiekosten Leidsche Rijn: afname budget doordat voor 2025 nog geen budget is bepaald (budget 2025 staat op nul). In 2024 is het budget 1,780 miljoen. In de eerstvolgende begrotingswijziging wordt het budget voor 2025 toegekend en toegevoegd.

441

S

3.044

S

1.764 804

S I

500

S

-1.780

I

Bedrag

x €1.000 I/S

Vrijval vaste activa reserve: vaste activa reserve is opgeheven in de Voorjaarsnota 2024. Toevoegingen

-146

I

7 miljoen euro van de verwachte inkomsten voor Single-Use Plastic worden toegevoegd aan de reserve en bij de Voorjaarsnota 2025 meegenomen bij de besluitvorming over keuzes tariefstelling.

7.000

I/S

Toelichting verschillen in reserves Onttrekkingen

Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.

De beïnvloedbaarheid voor 2025 8 %, (2026 8 %, 2027 10 % , 2028 11 %)

De lasten binnen deze doelstelling zijn slechts beperkt beïnvloedbaar door wettelijke taken en koppeling tussen baten en lasten. De keuzeruimte wordt beperkt doordat het wettelijk verplicht is om

80

objecten veilig en heel te houden door onderhoud en vervanging. Vooral de opgave in naoorlogse wijken is groot. Keuzeruimte komt vooral neer op versobering, er is bijvoorbeeld op een aantal gebieden een kwaliteitsniveau afgesproken dat één trede hoger ligt dan wettelijk verplicht. Versobering gaat samen met een hoger risico op herstelkosten door achterstallig onderhoud. Toezicht en handhaving heeft betrekking op personeelskosten en aan personeel gerelateerd materieel, en betreft grotendeels gemeentelijk (beïnvloedbaar) beleid.

Doelstelling 2: Water- en rioleringssysteem

Het water- en rioleringssysteem is gezond, robuust en toekomstbestendig voor iedereen. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument Visie Water en Riolering Utrecht

Vastgesteld 2022

Visie Klimaatadaptatie Utrecht

2022

Effectindicatoren Indicator

Toelichting De visie beschrijft hoe we invulling geven aan onze zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater. De visie laat zien wat we op het gebied van hittestress, wateroverlast en droogte moeten doen om ons voor 2050 aan te passen aan het veranderende klimaat.

NulmetingRealisatie 2023

Aantal geregistreerde meldingen van 0 (2020) volledig gestremde wegen of hemelwater in panden vanuit de openbare ruimte bij extreme neerslag (buien t/m 80mm per uur). Aantal geregistreerde meldingen van 7 (2012) grondwateroverlast door te hoge of te lage grondwaterstanden in de openbare ruimte. Aantal keer per jaar dat dusdanige 2 (2012) oppervlaktewaterkwaliteitsproblemen optreden dat directe maatregelen zijn vereist. Het gaat hier om vissterfte, stank, botulisme, blauwalg en overmatig kroos.

2024

Doelstelling 2025 2026

2027

0

0

0

0

0

71

<=5

<=5

<=5

<=5

29

<=5

<=5

<=5

<=5

Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • We evalueren onze vervangingsstrategie (gereed in 2025). • Uitvoering tweede ronde 6-jaarlijkse stresstesten conform landelijke aanpak waar nodig (gereed in 2025) en op basis daarvan de evaluatie van de visie water en riolering en visie klimaatadaptatie (gereed in 2026/2027). • Uitvoering van een integrale communicatiestrategie voor water, klimaatadaptatie en groen om meer impact te creëren (gereed in Q4 2025).

81

•

•

We koppelen minimaal 15,3 hectare af via bouwplannen, herinrichtingen, initiatievenfonds en subsidieregelingen, bij voorkeur door het vervangen van verharding door groen (gereed in Q4 2025). We vervangen minimaal 8,2 kilometer riolering waarbij we ernaar streven gelijktijdig de openbare ruimte te vernieuwen en zowel het rioleringssysteem als de openbare ruimte klimaatbestendig en circulair te maken (gereed in Q4 2025).

Activiteiten die we niet meer doen Niet van toepassing. Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen • We onderzoeken een nieuwe grondslag voor de rioolheffing en leggen deze ter besluitvorming voor aan de raad (gereed in Q1 2025). • Om de oppervlaktewaterkwaliteit te verbeteren werken we samen met het waterschap HDSR aan het uitvoeren van maatregelen die zijn opgenomen in het Programma Gezond Water in Utrecht (gereed in 2028). • We vertalen doelstellingen uit de Visie Water en Riolering en Visie Klimaatadaptatie in omgevingsplanregels en leggen deze ter besluitvorming voor aan de raad (gereed in 2025). • Het beheren en onderhouden van het gemeentelijk rioolstelsel, rioolgemalen en drainagestelsel. • Het beheren en onderhouden van de watergangen en oppervlaktewater assets die bij de gemeente in beheer en onderhoud zijn en het realiseren van de vastgestelde waterkwaliteitsdoelen samen met de waterschappen. • Het waarborgen van de gemeentelijke watertaken in alle bouwplannen, gebiedsontwikkelingen en herinrichtingen via gebiedsadvisering, plantoetsing en vergunningverlening. • Het stimuleren van eigenaren en gebruikers van de stad om hemelwater nuttig te gebruiken en ter plaatse te verwerken via voorlichting, facilitering en subsidiëring.

• Het programmeren, voorbereiden en uitvoeren van groot onderhoud, vervangingen en verbeteringen aan het water- en rioleringssysteem. • Wateroverlast door extreme neerslag of schade door langdurige droogte voorkomen door het realiseren van meer ruimte voor de opvang van regenwater in het straatprofiel en het vasthouden van regenwater waar het valt door verharding te vervangen door groen. • Het circulair maken van het water- en rioleringssysteem door onder andere het verminderen van het waterverbruik, het scheiden van vuile en schone waterstromen en het hergebruiken van grondstoffen en materialen. • Het aanpassen van het water- en rioleringssysteem aan de groei van de stad, waaronder het op de lange termijn toewerken naar een andere locatie van de rioolwaterzuivering Utrecht. Financiën Water- en rioleringssysteem x €1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2023 2024 2026 2027 2028 Baten

46.675

49.498

51.043

51.043

51.043

51.043

Lasten

34.927

35.395

35.819

35.819

35.819

35.819

Saldo Baten en Lasten

11.749

14.102

15.224

15.224

15.224

15.224

Onttrekking reserves

4.600

250

1.250

200

0

0

Toevoeging reserves

1.650

0

0

0

0

0

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves

2.950

250

1.250

200

0

0

14.699

14.352

16.474

15.424

15.224

15.224

Totaal

x €1.000

82

Toelichting verschillen Baten Indexering tarieven, belastingen en leges. In bovenstaande tabel is in 2025 nog een algemene index toegepast op de baten van de tarieven en heffingen. Na vaststelling van de verordeningen voor 2025 zullen de aanpassingen in de baten worden verwerkt in de eerstvolgende begrotingswijziging. Lasten Binnen deze doelstelling zijn er geen verschillen groter dan 0,5 miljoen euro of meer dan 10% van de lasten.

Toelichting verschillen in reserves

Bedrag

I/S

1.545

S

Bedrag

x €1.000 I/S

1.000

I

Onttrekkingen Reserve Rioolheffing: onttrekking in 2025 overeenkomstig amendement A108 bij de Voorjaarsnota 2024. Toevoegingen Binnen deze doelstelling zijn er geen toevoegingen die dienen te worden toegelicht. Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.

De beïnvloedbaarheid voor 2025 0 %, (2026 0 %, 2027 0 % , 2028 0 %)

De rioolheffing is 100% kostendekkend, en daarmee is deze doelstelling in principe niet beïnvloedbaar. Het is mogelijk om bij de jaarlijkse indexatie de toekomstige stijging van het tarief te beoordelen in combinatie met de afvalstoffenheffing en de OZB, de woonlastendruk. Door de rioolheffing minder te laten stijgen, kan de keuze worden gemaakt om de OZB meer te laten stijgen, wat meer algemene middelen oplevert.

83

Doelstelling 3: Extra groen

Extra groen dat bijdraagt aan klimaatadaptatie, biodiversiteit en/of recreatie voor mensen en dieren. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument Nota spelen in je eigen buurt

Vastgesteld 2022

Visie water en riolering Utrecht

2022

Visie klimaatadaptatie

2022

Nota beheer Openbare Ruimte

2021

Actieplan zelfbeheer openbaar groen

2021

Notitie aanpak Plaagdierbeheersing: ratten

2020

Nota dierenwelzijn

2019

Nota Utrechtse soortenlijst

2018

Bomenbeleid

2009, 2018

Groenstructuurplan

2007, 2018

Kadernota kwaliteit Openbare Ruimte

2016

84

Toelichting De nota Spelen in je eigen buurt geeft de ambities aan voor de verspreiding van speel- en sportruimte in de openbare ruimte. De visie beschrijft hoe we invulling geven aan onze zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater. De visie laat zien wat we op het gebied van hittestress, wateroverlast en droogte moeten doen om ons voor 2050 aan te passen aan het veranderende klimaat. In de nota brengen we in beeld wat de staat is van de kwaliteit van de openbare ruimte, hoe we de openbare ruimte ontwikkelend willen beheren, wat de omvang van het achterstallig onderhoud is en hoe we de verschillende opgaven willen financieren. Met dit actieplan geven we aan hoe we de samenwerking versterken met zelfbeheerders. In deze notitie beschrijven we de aanpak van de Integrated Pest Management, de focus ligt daarbij op preventie. In deze nota staat het dierenwelzijnsbeleid. Lijst met soorten die voor Utrecht kenmerkend zijn waarbij hun beschermde status zorgt voor continuïteit in het behoud en stimuleren van plant- en dierensoorten. In het Bomenbeleid staan onze ambities voor bomen. De Actualisatie van het Groenstructuurplan 2018 maakt inzichtelijk hoe de ontwikkeling van groen gelijke tred gaat houden met de groei van de stad. In de nota is vastgelegd wat nodig is om de kwaliteit van de openbare ruimte goed aan te laten sluiten bij de omgeving.

Beleidsnota stadswater

Voor dit onderwerp is nieuw beleid in de maak. Dit kan leiden tot een aanpassing van doelstelling en indicatoren in de volgende programmabegroting. Het beleid richt zich op het gebruik van het openbare water waar je kan varen of zwemmen en op de oevers waar je kan verblijven en wandelen.

Effectindicatoren Indicator

Nulmeting Realisatie 2023

Hoeveelheid (m2) openbaar groen 2018 (105) en water per huishouden in de stad. Hoeveelheid (m2) openbaar groen 2018 (42) en water per huishouden rondom de stad.

2024

Doelstelling 2025 2026

2027

100

105

105

105

105

32

42

42

42

42

Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • Voor Natuurgebied Zuilen werken we met een vastgesteld startdocument (mits eind 2024 vastgesteld) toe naar een IPvE/FO (Q4 2025). • We realiseren de nieuwe speelplekken, onder andere in de Binnenstad, de Makassarstraat en in Park de Watertoren (Q4 2025). • We gaan de gezamenlijke communicatiestrategie voor water, klimaatadaptatie & groen uitvoeren om inwoners meer te betrekken bij ons beleid (Q4 2025). • We evalueren de visie klimaatadaptatie en voeren waar nodig klimaat-stresstesten uit (Q4 2025). • We starten de gesprekken met de Algemene Utrechtse Hengelaars Vereniging over een nieuwe visrechtovereenkomst (Q4 2025). Activiteiten die we niet meer doen • We delen geen fruitbomen meer uit aan bewoners. • We participeren niet langer actief in het provinciaal landbouwbeleid. Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen • We benutten kansen voor meer groen en bomen, klimaatadaptatie, speelplekken en biodiversiteit in gebiedsontwikkelingen, initiatieven uit de stad en aanpassingen van de openbare ruimte. • We realiseren vergroening in Noordwest, West, Rivierenwijk, Noordoost en Overvecht. • Samen met de regio werken we aan recreatiegebieden.

• Samen met de dierenhulporganisaties zorgen we voor goede en snelle hulpverlening aan hulpbehoevende dieren in de stad. Voor zowel zwerfdieren als wilde dieren. • We delen zaailingen uit aan bewoners in samenwerking met MeerBomenNu en Utrecht Natuurlijk. • We blijven in onze communicatie over natuur en soorten in de stad een positieve grondhouding weergeven, waarbij we over dieren en planten niet meer spreken van ‘plagen’ en ‘overlastsoorten’ en dergelijke.

85

Financiën Extra groen x €1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2023 2024 2026 2027 2028 Baten

417

15

378

33

33

33

Lasten

14.668

16.572

17.808

20.057

19.938

19.559

-14.251

-16.557

-17.430

-20.025

-19.906

-19.527

Onttrekking reserves

338

495

0

0

0

0

Toevoeging reserves

41

41

41

41

41

41

297

454

-41

-41

-41

-41

-13.954

-16.103

-17.471

-20.066

-19.947

-19.568

Saldo Baten en Lasten

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves Totaal

x €1.000 Toelichting verschillen Baten Incidentele provinciale subsidie voor de realisatie parkzone Johan Wagenaarkade is verlengd t/m 2025. Lasten Loon- en prijsindexering Bezuinigingsmaatregelen UBA leidt tot lager budget in 2025 ten opzichte van 2024. Toelichting verschillen in reserves

Bedrag

I/S

345

I

577 -171

S S

Bedrag

x €1.000 I/S

-495

I

Onttrekkingen In 2024 heeft een incidentele onttrekking plaatsgevonden ten behoeve van de speelvoorzieningen (budgetoverhevelingen vanuit 2023). Toevoegingen Binnen deze doelstelling zijn er geen toevoegingen die dienen te worden toegelicht. Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.

De beïnvloedbaarheid voor 2025 33 %, (2026 44 %, 2027 46 % , 2028 47 %)

86

Binnen deze doelstelling is een groot deel van de lasten beïnvloedbaar. Dierenwelzijn is een wettelijke taak voor dieren met een kennelijke eigenaar, maar met ruimte voor de wijze van invullen. Versobering treft de hulpbehoevende dieren zonder eigenaar (opvang, vervoer) en uitvoerende organisatie (Stichting Dierenbescherming). Van deze middelen is slechts een beperkt deel (<15%) beïnvloedbaar). Groen en recreatie om de stad hebben we geregeld middels de gemeenschappelijke regeling Recreatieschap Stichtse Groenlanden. Uittreding leidt tot desintegratiekosten waardoor op het beëindigen van taken op korte termijn meer kost dan oplevert. Groenstructuurplan is de grootse post binnen Extra groen, hier is circa de helft beïnvloedbaar in 2025 en dit neemt toe naar 2028. De middelen Natuur- en Milieueducatie worden besteed aan een subsidie en een dienstverleningsovereenkomst aan Stichting Utrecht Natuurlijk.

Doelstelling 4: Afval voorkomen

Afval wordt zoveel mogelijk voorkomen, aantoonbaar ingezet als grondstof en afvalscheiding wordt positief gestimuleerd. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument Grondstoffennota

Vastgesteld 2020

Toelichting In deze nota staat onze ambitie om in 2050 volledig circulair te zijn, waarbij afval verwerkt kan worden tot nieuwe grondstoffen en producten.

Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator Tevredenheid over de afvalinzameling (cijfer) Restafval/inwoner (kg)

Nulmeting Realisatie 2023

2024

Doelstelling 2025 2026

2027

6,5 (2019)

6,3

-

7,0

-

-

219 (2019)

202

197

178

-

-

Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • Eind 2025 breiden we met een pilot de inzameling van groente, fruit en etensresten (GFE) uit met een hoogwaardig brengsysteem, waarvoor een verzamelcontainer ontwikkeld is. • We bereiden een pilot voor, voor het ophalen van afval op afspraak in de binnenstad. Activiteiten die we niet meer doen • We ronden Het Nieuwe Inzamelen (HNI) af. HNI is ingevoerd in de wijken en buurten die daar geschikt voor zijn. Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen • We blijven huishoudelijk afval zoals GFE+t (tuinafval), oud papier en karton gescheiden inzamelen.

87

•

We blijven sturen op het voorkomen van afval, door bijvoorbeeld het opt-in systeem en onze communicatiecampagnes.

Financiën Afval voorkomen x €1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2023 2024 2026 2027 2028 Baten

64.370

69.674

71.826

71.826

71.826

71.826

Lasten

49.966

53.302

54.833

54.829

54.829

54.829

Saldo Baten en Lasten

14.404

16.372

16.992

16.996

16.996

16.996

Onttrekking reserves

1.751

86

0

0

0

0

Toevoeging reserves

698

0

0

0

0

0

1.053

86

0

0

0

0

15.456

16.458

16.992

16.996

16.996

16.996

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves Totaal

x €1.000 Toelichting verschillen Baten Indexering tarieven, belastingen en leges. In bovenstaande tabel is in 2025 nog een algemene index toegepast op de baten van de tarieven en heffingen. Na vaststelling van de verordeningen voor 2025 zullen de aanpassingen in de baten worden verwerkt in de eerstvolgende begrotingswijziging. Lasten Loon- en prijsindexering

Toelichting verschillen in reserves

Bedrag

I/S

2.152

S

948

S

Bedrag

x €1.000 I/S

-86

I

Onttrekkingen Vrijval vaste activa reserve: vaste activa reserve is opgeheven in de Voorjaarsnota 2024. Toevoegingen Binnen deze doelstelling zijn er geen toevoegingen die dienen te worden toegelicht.

88

Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.

De beïnvloedbaarheid voor 2025 10 %, (2026 10 %, 2027 10 % , 2028 10 %)

De lasten binnen deze doelstelling zijn slechts beperkt beïnvloedbaar door de koppeling aan (kostendekkende) heffingen en tarieven. Er is alleen speelruimte in de (integrale) verhoging van de tarieven. Huishoudelijke afvalinzameling wordt gedekt door afvalstoffenheffing. Alleen door de indexatie van het tarief te beoordelen in combinatie met de rioolheffing en de OZB (woonlastendruk) en mogelijkerwijs de afvalstoffenheffing minder te laten stijgen kan de OZB meer stijgen, dit levert meer algemene middelen op. Bedrijfsafval inzameling is een commerciële taak, die via tarieven zelfs een kleine winst oplevert.

Doelstelling 5: Erfgoed

Behouden, beheren en benutten van erfgoed als cultuurhistorische drager van het karakter van Utrecht. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument Beleidsregel Zonnepanelen en -collectoren op een beschermd monument en/of op een pand in een rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht gemeente Utrecht Erfgoednota ‘Utrechts erfgoed verbindt mensen en tijden’ Actieagenda

Vastgesteld 2023

Toelichting Regels over hoe om te gaan met zonnepanelen op monumenten en op panden in het beschermde stads- en dorpsgezicht.

2022

Visie Religieus Erfgoed

2017

Beleidsdocument over hoe we in Utrecht omgaan met erfgoed. Agenda met acties die Erfgoed uitvoert tussen 2022 en 2024. Visie over hoe Utrecht omgaat met Religieus Erfgoed.

2022

89

Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator Het percentage inwoners dat tevreden is met het aanbod van monumenten en erfgoed Aantal uitgegeven omgevingsvergunningen voor archeologie en monumenten.

Nulmeting Realisatie 2023

Doelstelling 2025 2026

2024

2027

49% (2023)

49

55

55

55

55

226 (2022)

248

200

200

200

200

Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar Niet van toepassing. Activiteiten die we niet meer doen Niet van toepassing. Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen • Erfgoed draagt bij aan klimaatopgaven in de stad door beleidsinstrumenten, kennis en informatie in te zetten om verduurzamen van monumenten te stimuleren, en te adviseren over ruimtelijk erfgoed binnen deze opgave. • Beleidsinstrumenten op orde ten behoeve van de (inter)nationale wet- en regelgeving, verdragen en lokaal beleid, waaronder de Erfgoedwet, Omgevingswet en Unesco-werelderfgoederen. • Erfgoed is het fundament voor ruimtelijke ontwikkelingen in de stad, zodat gebouwd, archeologisch en ruimtelijk erfgoed zichtbaar is bij planontwikkeling en bijdraagt aan de ruimtelijke kwaliteit daarvan. • Erfgoed verbindt Utrechters met hun geschiedenis, omgeving en elkaar door erfgoed toegankelijk en beleefbaar te maken voor iedereen. Financiën Erfgoed x €1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2023 2024 2026 2027 2028 Baten Lasten

598

369

386

386

386

386

3.494

3.265

3.353

3.183

3.183

3.183

-2.897

-2.896

-2.967

-2.797

-2.797

-2.797

Onttrekking reserves

48

40

40

0

0

0

Toevoeging reserves

195

0

0

0

0

0

-147

40

40

0

0

0

-3.043

-2.856

-2.927

-2.797

-2.797

-2.797

Saldo Baten en Lasten

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves Totaal

Binnen deze doelstelling zijn er geen verschillen groter dan 0,5 miljoen euro of meer dan 10% van de baten en lasten die dienen te worden toegelicht. Binnen deze doelstelling zijn er geen reservemutaties die dienen te worden toegelicht.

90

Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.

De beïnvloedbaarheid voor 2025 14 %, (2026 16 %, 2027 21 % , 2028 26 %)

De lasten binnen deze doelstelling zijn deels beïnvloedbaar. Met een groot deel van het budget worden wettelijke kaders en regelgeving uitgevoerd, zoals de Erfgoedwet, Erfgoedverordening, Omgevingswet, Wet op de Archeologische Monumentenzorg en Archiefwet. Daarnaast zijn er meerjarige verplichtingen aangegaan voor beheer en onderhoud van museum Castellum Hoge Woerd en het depotbeheer van archeologische vondsten.

Doelstelling 6: Leefomgeving

Utrecht werkt aan het verbeteren van lucht- en geluidkwaliteit en een gezonde, veilige leefomgeving en ondergrond. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument Beleidsnota Ondergrond

Vastgesteld

Toelichting Voor dit onderwerp is nieuw beleid in de maak. De Beleidsnota Ondergrond bevat het beleid voor het aanbrengen van de balans tussen benutten, beheren, beter maken en beschermen van de ondergrond. Dit kan leiden tot een aanpassing van doelstelling en indicatoren in de volgende programmabegroting. Voor dit onderwerp is nieuw beleid in de maak. Dit kan leiden tot een aanpassing van doelstellingen en indicatoren in de volgende programmabegroting. Het beleid richt zich op het gebruik van het openbare water waar je kan varen of zwemmen en op de oevers waar je kan verblijven en wandelen.

Beleidsnota Stadswater

91

Beleidsnota Luchtkwaliteit

Voor dit onderwerp is nieuw beleid in de maak. Dit kan leiden tot een aanpassing van doelstelling en indicatoren in de volgende programmabegroting. De nota bevat beleid om met luchtkwaliteitsmaatregelen te streven naar de WHO-advieswaarden van 2021.

Beleidsnota Omgevingsveiligheid

2024

Beleidsnota Geluid en Trillingen

2024

Luchtkwaliteitsbeleid en – uitvoeringsprogramma ‘Utrecht kiest voor gezonde lucht

2020

Gemeentelijk beleid inzake PFAS Actieplan Geluid

2020

Nota Bodembeheer 2017-2027

2017

Actieplan Schoon Vervoer

2015

Gebiedsplan gebiedsgericht grondwaterbeheer en visie op duurzaam gebruik van de ondergrond

2015

De nota vult de gemeentelijke beleidsvrijheid op gebied van vervoer van, en werken met, gevaarlijke stoffen in. De nota maakt het onder andere mogelijk om bij nieuwe ontwikkelingen strengere waarden te hanteren dan de wet. Beleid en maatregelen om snel gezondheidswinst te bereiken door maatregelen te nemen die de luchtkwaliteit verbeteren op weg naar de WHOadvieswaarden-2005. Aanvulling op de Nota Bodembeheer.

2019

Bevat concrete acties ter verbetering van de akoestische situatie door de aanpak van bestaande knelpunten. Faciliteert het gebruik maken van bodemkwaliteitskaarten om de kwaliteit van de bodem te bepalen. Beleid en maatregelen om de luchtkwaliteit te verbeteren en om CO2 te reduceren door het faciliteren en stimuleren van schoon vervoer en -waar nodig- te reguleren. Beheer van de kwaliteit van het grondwater van een groot deel van de stad. Voor dit onderwerp is nieuw beleid in de maak. Dit kan leiden tot een aanpassing van doelstelling en indicatoren in de volgende programmabegroting.

92

Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator

Nulmeting Realisatie 2023

2024

Doelstelling 2025 2026

2027

% inwoners dat vaak overlast van lawaai ervaart. Jaargemiddelde concentraties fijnstof PM10.

30% (2015)

39%

≤ 30%

≤ 30%

≤ 30%

≤ 30%

32,6 µg/m³ (2011)

Verwacht eind 2024

max. 20 μg/m³

max. 19 μg/m³

max. 18 µg/m³

max. 17 µg/m³

Jaargemiddelde concentraties fijnstof PM2,5.

18,9 µg/m³ (2013)

Verwacht eind 2024

max. 12 μg/m³

max. 11 μg/m³

max. 10 µg/m³

max. 9 µg/m³

Jaargemiddelde concentraties stikstofdioxide NO2.

42 µg/m³ (2011)

Verwacht eind 2024

max. 32 µg/m³

max. 28 µg/m³

max. 25 µg/m³

max. 24 µg/m³

Uitgebreidere informatie over indicatoren die betrekking hebben op deze doelstelling is te vinden: • Duurzaamheidsverslag • Inwonersenquête • Beleidsnota Geluid en Trillingen • Monitoringsrapportage Luchtkwaliteit Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar Geluid en trillingen: • We voeren het actieplan/uitvoeringsprogramma Geluid en Trillingen uit (vanaf Q1 2025). Luchtkwaliteit en stikstofdepositie: • We werken de beleidsnota Luchtkwaliteit uit in een uitvoeringsprogramma om de luchtkwaliteit te verbeteren, strevend naar de WHO-advieswaarden uit 2021 (Q1 2025). • We voeren de nieuwe luchtmaatregelen uit de beleidsnota en het uitvoeringsprogramma Luchtkwaliteit uit (vanaf Q2 2025). • We scherpen de huidige milieuzone aan op 1 januari 2025 naar een blauwe zone, waarmee we dieselpersonenauto's tot en met emissieklasse 4 weren uit het gebied (Q1 2025). • We voeren de nul-emissiezone voor bedrijfs-(bestel-) en vrachtauto's in op 1 januari 2025 (Q1 2025). Emissieloos vervoer: • We plaatsen op 17 locaties snelladers bij winkelcentra en sportvoorzieningen, waarbij ook de mogelijkheid wordt geboden een batterijopslag te plaatsen om netcongestie aan te pakken. • Op alle ruim 2.000 publieke laadpalen wordt netbewust laden geïmplementeerd, zodat de druk van laadpalen op het elektriciteitsnet afneemt.

Emissieloos bouwen: • We zoeken naar multifunctionele laadoplossingen en -voorzieningen (naast die voor personenvervoer) voor bijvoorbeeld logistiek, bouw, vaart en evenementen. Bodem en Ondergrond:

93

• •

We vertalen de nog vast te stellen beleidsnota Ondergrond door de raad naar een uitvoeringsprogramma om richting en prioritering te geven aan de ambities (Q3 2025). We stellen beleid op voor bodemenergie (Q4 2024).

Activiteiten die we niet meer doen • We maken geen beleid op het gebied van bodembiodiversiteit meer. • We actualiseren het bestaand beleid onder andere op het gebied van PFAS en lood niet meer. • We gaan de advisering op algemene duurzaamheidsthema's verminderen. We gaan het efficienter en meer integraal doen. Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen • We blijven adviseren over milieu-aspecten bij ruimtelijke ontwikkelingen waarbij we ambities op projectniveau integraal afwegen. • We maken jaarlijks het Duurzaamheidsverslag, waarin we gedetailleerd rapporteren over de stand van zaken met betrekking tot duurzaamheid. Geluid en trillingen: • Bij ruimtelijke ontwikkelingen stellen we compenserende voorwaarden, zoals geluidluwe gevels en rustige buitenruimten. • We streven naar een maximaal geluidsniveau van 63 dB, strenger dan de wet voorschrijft, bij nieuwe woningbouwontwikkelingen (met uitzondering van flexwonen) langs gemeentelijke wegen en spoorwegen. Ook stellen we grenswaarden aan trillingen bij nieuwe woningen langs het spoor. • We verbeteren bestaande knelpunten met maatregelen zoals het aanleggen van stiller asfalt, het verlagen van de maximumsnelheid van het wegverkeer en de aanleg van meer groen. • We voeren geluidsaneringsprojecten uit die onder de ‘sanering verkeerslawaai’-regeling van het ministerie van I&W vallen.