Programmabegroting 2025 (na erratum en amendementen)

189 36

189 36

162 0

0 0

Totaal doelstelling 1 De Utrechtse belangen zijn goed vertegenwoordigd in de regio, nationaal en internationaal

225

225

162

0

ROM Regio Utrecht BV Convenantbijdrage aan ROM Regio Utrecht BV Totaal doelstelling 2 Utrechters zijn actief in de eigen omgeving en/of oefenen invloed uit op gemeentelijke plannen, beleid en uitvoering in hun buurt, wijk en/of stad

188 188

0 0

188 188

0 0

3.279

3.386

0

0

3.279 3.692

3.386 3.611

0 350

0 0

Initiatievenfonds

Organiseren en uitvoeren van volksfeesten Subsidiëren van tegenstanders, voorstanders en subsidieaanvragers met een neutrale houding ter ondersteuning van het publieke debat voor campagneactiviteiten of de meningsvorming nadat een definitief verzoek tot het houden van een raadgevend referend

Het Initiatievenfonds is er voor grote en kleine initiatieven, inwoners en organisaties, jong en oud. Alle Utrechters met een goed idee voor hun straat, buurt, wijk of de stad kunnen een aanvraag doen.

Totaal doelstelling 3 Totaal

Zie voor het totaaloverzicht alle subsidies per programma de bijlage subsidies.

Ontwikkelen en wonen voor iedereen Programmaoverzicht We vinden het belangrijk dat iedereen die dat wil in onze stad een passende woning kan vinden. Portefeuillehouder(s): Eelco Eerenberg, Dennis de Vries, Linda Voortman, Lot van Hooijdonk en Susanne Schilderman Financiën programma Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

x €1.000 Begroting 2028

Baten

118.945

134.178

219.108

139.848

145.425

85.893

Lasten

107.859

188.139

228.807

143.749

151.353

93.060

Saldo Baten en Lasten

11.086

-53.961

-9.699

-3.901

-5.927

-7.167

Onttrekking reserves Toevoeging reserves

32.363 26.900

58.800 16.300

18.264 13.161

14.140 8.446

9.397 2.496

11.489 3.646

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves

5.463

42.500

5.103

5.694

6.901

7.843

Totaal

16.549

-11.461

-4.596

1.793

974

675

Financiële toelichting op hoofdlijnen op baten/lasten/reserves voor jaar 2025 De baten in dit programma zijn 219 miljoen euro. Deze baten bestaan hoofdzakelijk uit: • Inkomsten uit grondexploitaties (177 miljoen euro) • Inkomsten uit erfpachtcontracten, conversie van erfpachtrechten en meerwaardeafdrachten uit bestemmingswijzigingen op erfpachtgronden (18 miljoen euro) • Leges vergunningen en precario, boetes en dwangsommen (21 miljoen euro) De lasten in dit programma zijn 229 miljoen euro. Deze lasten bestaan hoofdzakelijk uit: • Kosten voor grondexploitaties, bestaande uit kosten voor verwerving, tijdelijk beheer, plan- en VAT kosten, bouw- en woonrijp maken, sloopkosten en milieumaatregelen, rente en overige kosten (124 miljoen euro) • Verrekening naar de balans van het onderhanden werk van de grondexploitaties (44 miljoen euro) • Kosten voor overige gebiedsontwikkelingen en voor ruimtelijke ontwikkelingsprojecten (30 miljoen euro) • Kosten voor de bebouwde omgevingen, bestaande uit personeelskosten, bijdrage aan de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD), juridische kosten en licentiekosten (25 miljoen euro) • Subsidies en uitvoeringskosten voor beleidsontwikkeling van het deelprogramma huisvesting en voor het realiseren van versneld toevoegen van woonruimte (8 miljoen euro) De mutaties reserves zijn 5 miljoen euro: 13 miljoen euro toevoeging en 18 miljoen euro onttrekking.

Deze hebben betrekking op: • De reserve Grondexploitaties: 4 miljoen euro toevoeging en 3 miljoen euro onttrekking; • De reserve Investeringsimpuls RSU: 9 miljoen euro toevoeging en 13 miljoen euro onttrekking; • Overige reserves: 2 miljoen euro onttrekking.

33

Zie voor een verdere toelichting het onderdeel Reserves in hoofdstuk Financiën. Concrete bezuinigingsmaatregelen x €1.000 Maatregel

2024

2025

2026

2027

2028 Structureel

Meerwaardeafdrachten na Stop de verkoop

1.000

1.027

1.027

1.027

1.027

1.027

Stoppen met aanmoedigen wooncoöperaties

-

-

-

-

134

134

-

29

29

29

29

29

incl. accres

-

22

22

22

22

22

Verminderen knelpuntenvoorziening

-

191

191

191

191

191

Risicogestuurd toezicht

-

-

411

411

411

411

1.000

1.269

1.680

1.680

1.814

1.814

Halveren inzet Verhuisadviseur senioren incl. promotie Lagere subsidie huurdersparticipatie/ doelgroepen

Totaal

Baten en lasten meerjarig in beeld De grafieken hieronder tonen de ontwikkeling van de baten en lasten van het programma over een periode van meerdere jaren, exclusief reserves. Zowel in absolute bedragen, als in percentages van de totale baten en lasten van de begroting. De grootste mutatie in 2025 wordt veroorzaakt door de actualisatie van onze grondexploitaties, zoals in het MPR 2024 is vastgesteld. Dit effect is zowel aan de baten als de lastenkant zichtbaar.

34

Doelstelling 1: Stedelijke omgeving

Diverse en veilige stedelijke omgeving draagt bij aan de randvoorwaarden voor een prettig en gezond leven. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument Vastgesteld Toelichting Ruimtelijke Strategie Utrecht 2021 Strategische visie voor de stad voor de 2040 ontwikkeling van de fysieke leefomgeving. Aanvulling Ruimtelijke Strategie 2022 Aanvullende richtinggevende afspraken op de Utrecht 2040 RSU2040 naar aanleiding van het coalitieakkoord. Grondprijsbrief 2023 2023 Actualisatie van de geldende grondprijzen voor het jaar 2023. Het Utrechts Grondbeleid 2024 Beschrijft de verschillende instrumenten van het grondbeleid die bijdragen aan het behalen van de doelstellingen van de gemeente. Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator Algemeen buurtoordeel stad

Nulmeting Realisatie 2023 7,3

2024

7,3

Doelstelling 2025 2026 7,3

2027 7,3

Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • We maken in 2025 verschillende ontwikkelingen mogelijk via intentiedocumenten, bouwenveloppen, Stedenbouwkundige Plannen van Eisen, bestemmingplannen en er worden diverse tenders voorbereid. • In 2025 maken we het Omgevingsplan voor de ontwikkeling van fase 1 van Merwedekanaalzone deelgebied 6 (gereed in Q3 2025). • We starten met de bouw in Merwedekanaalzone deelgebied 5. De oplevering van de eerste bouwblokken is in 2027/2028. De laatste bouwblokken worden naar verwachting in 2033 opgeleverd. • We starten met de herinrichting van Balijeplein/-laan en/of Waalstraat Oost. Balijeplein/-laan wordt naar verwachting in 2029/2030 opgeleverd en Waalstraat Oost in 2027. • We stellen een Uitgangspuntennotitie op waarin de uitgangspunten voor de ontwikkeling van Rijnenburg worden vastgelegd. (notitie gereed in 2026) • Er zal een nieuwe tijdelijke invulling worden gerealiseerd voor het gemeentelijk bezit aan de Ravellaan 96. Het pand wordt op dit moment tijdelijk verhuurd aan socius die hier studentenwoningen exploiteert, de verhuur loopt in 2025 af. We werken aan de definitieve ontwikkeling en verwachten in 2025 een SPvE voor te leggen aan de Raad. • Naar aanleiding van de rioleringsvervanging wordt gekeken naar ruimtelijke optimalisaties van het Janskerkhof.

(gereed in 2027/2028) • Uitvoering definitieve herinrichting van het Park Paardeveld. (gereed in 2025) • We bieden het SPvE van gebiedsontwikkeling Galgenwaard aan, aan de raad, waarbij ook wordt voorgesteld de grondexploitatie Galgenwaard te openen. (ontwikkeling gereed in 2031)

35

• • •

We bieden het Masterplan Overvecht Centrum aan, aan de raad. (gereed in 2025) Omgevingswet: In 2025 onderzoeken wij hoe de Utrechtse omgevingsvisie zich verhoudt tot de uitgangspunten van de Omgevingswet en welke acties nodig zijn om de Utrechtse omgevingsvisie volledig in lijn te brengen met de eisen van de Omgevingswet. Erfpachtbeheer, Conversie en bestemmingswijzigingen en Uitgifte Gemeentelijke Eigendommen: Bij het einde van het 50 jarige tijdvak van de Algemene Bepalingen 1974 (AB74) worden de gewijzigde Algemene Bepalingen ter besluitvorming aangeboden inclusief de methode om de gewijzigde grondwaarde en canon vast te stellen.

Activiteiten die we niet meer doen • In verband met de bezuinigingsopgave is er geen uitvoeringsbudget voor Maarschalkerweerd Noord. Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen • We werken verder aan de lopende projecten in het Meerjaren Perspectief Ruimte (MPR) en continueren investeringen in de openbare ruimte en infrastructuur. • We zetten in op de Utrechtse Aanpak om de woningbouw op gang te houden en nemen gericht maatregelen om woningbouwprojecten doorgang te laten vinden. • We werken verder aan de besluitvorming voor de MIRT-verkenning OV en Wonen en MIRTonderzoek A12-zone en Rijnenburg. • We voeren een nadere verdieping uit op het ontwikkelperspectief van de stedelijke knoop Lunetten-Koningsweg. • Lombokplein: we zijn de bouwteamfase opgestart met de aannemer, we werken gezamenlijk de plannen uit tot een uitvoeringsfasering en uitvoeringsontwerp. Eneco verlegt in 2025 de stadsverwarming (tussen Damstraat en Croeselaan), vooruitlopend op de herinrichtingswerkzaamheden door onze aannemer. • We werken verder aan de herontwikkelingsmogelijkheden sport bij Nieuw-Welgelegen • Wij werken in Leidsche Rijn verder aan de ontwikkeling en bouw van woningen in Leeuwesteyn, Leidsche Rijn Centrum, Het Zand, Rijnvliet, Haarrijn en Terwijde. En zorgen voor het bouw- en woonrijpmaken van deze gebieden. Verder wordt Park Leeuwesteyn in samenspraak met bewoners aangelegd.

• Omgevingswet: de invoering van de Omgevingswet heeft op 1 januari 2024 plaatsgevonden. We bevinden ons in een transitieperiode, waarin nog een behoorlijke inzet nodig is om de instrumenten en doelen van de Omgevingswet vorm te geven. Voor 2032 zullen bijvoorbeeld alle “oude” bestemmingsplannen in het tijdelijk omgevingsplan omgezet worden naar het definitieve omgevingsplan. Voor 2027 moet de Utrechtse omgevingsvisie in lijn zijn met de eisen van de wet. • Erfpachtbeheer, Conversie en bestemmingswijzigingen en Uitgifte Gemeentelijke Eigendommen: Bij lopende erfpachtcontracten waarvan de canon niet eeuwigdurend is afgekocht wordt de periodieke vergoeding voor het gebruik van de canon in rekening gebracht en periodiek herzien. Daarnaast wordt bij alle erfpachtcontracten, op het moment dat sprake is van een wijziging van het gebruik, beoordeeld of er sprake is van een economische meerwaarde en wordt deze meerwaarde (indien van toepassing) in rekening gebracht. Financiën Stedelijke omgeving x €1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2023 2024 2026 2027 2028 Baten

96.051

99.119

195.966

118.516

124.093

64.561

Lasten

77.979

137.548

195.014

114.592

123.928

65.987

Saldo Baten en Lasten

18.072

-38.429

952

3.924

166

-1.426

Onttrekking reserves

31.527

57.707

18.264

14.140

9.397

11.489

Toevoeging reserves

23.000

16.300

13.161

8.446

2.496

3.646

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves

8.527

41.407

5.103

5.694

6.901

7.843

26.599

2.978

6.055

9.618

7.067

6.417

Totaal

36

x €1.000 Toelichting verschillen Baten Grondexploitaties: Meerjarige raming van de baten (cashflow) uit de actualisatie van de grondexploitaties conform MPR 2024. Lasten Grondexploitaties: Meerjarige raming van de lasten (cashflow) uit de actualisatie van de grondexploitaties conform MPR 2024. Strategie, Lobby en Stedelijke Sturing: In 2024 zijn incidenteel extra middelen voor implementatie Omgevingswet toegekend (corresponderende post uit de december circulaire 2023 en meicirculaire 2024). Investeringsimpuls RSU: Jaarlijkse fluctuatie (cashflow) op basis van de planning in het MPR 2024

Toelichting verschillen in reserves Onttrekkingen Reserve Grondexploitaties: De onttrekking in 2025 is lager doordat in 2024 incidentele onttrekkingen zijn geraamd, bijvoorbeeld in verband met het openen van de grondexploitatie Lombokplein en doorvaarbare Leidse Rijn. Reserve Investeringsimpuls RSU: Met de geraamde onttrekkingen worden de lasten op het product Investeringsimpuls RSU gedekt. Deze lasten fluctueren jaarlijks en zijn in 2025 hoger dan in 2024 (gebaseerd op de planning uit het Meerjaren Perspectief Ruimte 2024). Reserve Betaalbaar wonen: De onttrekking in 2025 is lager doordat in 2024 incidentele onttrekkingen zijn geraamd in verband met het openen van de grondexploitatie Lombokplein en doorvaarbare Leidse Rijn en voor investeringen in de openbare ruimte die nodig zijn om woningbouwprojecten op gang te houden. Reserve Europese subsidies: Vrijval in 2025 Toevoegingen Reserve Grondexploitaties: De storting in 2025 is lager doordat in 2024 incidentele stortingen zijn geraamd, bijvoorbeeld in verband met de middelen die in de voorjaarsnota 2017 beschikbaar zijn gesteld voor de Merwedekanaalzone OPG en Busstalling. De storting voor Lombokplein en doorvaarbare Leidse Rijn uit de Voorjaarsnota 2018 is in 2025 hoger dan in 2024.

Reserve Investeringsimpuls RSU: De storting is in 2025 lager doordat in 2024 de middelen betaalbaar wonen zijn teruggestort (conform besluitvorming Programmabegroting 2023). Daarnaast zijn er hogere stortingen omdat de bedragen die beschikbaar zijn gesteld voor ruimtelijke ontwikkelingsprojecten, zoals integrale projecten (bijvoorbeeld Overvecht Amazonekwartier) en fietsverbindingen gerelateerd aan gebiedsontwikkelingen, in 2025 hoger zijn dan in 2024.

37

Bedrag

I/S

96.569

I

63.327

I

-2.370

I

-3.977

I

Bedrag

x €1.000 I/S

-37.337

I

5.753

I

-8.750

I

1.000

I

-2.762

I

-0.377

I

Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.

De beïnvloedbaarheid voor 2025 5 %, (2026 10 %, 2027 2 % , 2028 3 %)

Binnen deze doelstelling is slechts een beperkt deel van de lasten beïnvloedbaar: - Ruimtelijke ontwikkelingsprojecten die bijdragen aan het realiseren van de ruimtelijke ambities uit de RSU 2040: In het coalitieakkoord zijn deze projecten onderdeel van het investeringspakket Groei in Balans. Het betreft lopende projecten die beïnvloedbaar zijn, maar bij beëindiging zal wel sprake zijn van kapitaalvernietiging. - Het aanjagen en faciliteren van gebiedsontwikkelingen/versnelling van woningbouw: hierbij gaat het om bijvoorbeeld kosten voor het opstellen van ontwikkelstrategieën en (omgevings-)visies, loonkosten en (op de initiatiefnemer verhaalbare) plankosten voor anterieure overeenkomsten. Strategie en ruimte brede kosten: Dit budget is o.a. bedoeld voor een (stevigere) stedelijke sturing (een van de speerpunten van het coalitieakkoord). Voor kosten die niet aan één opgave zijn toe te rekenen. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om de (personele) kosten van het Development Network Utrecht: het professionele vastgoednetwerk van marktpartijen en gemeente, dat zich inzet voor een duurzame (waarde)ontwikkeling van de stad. Voor het overige deel van de lasten binnen deze programmadoelstelling geldt dat het onderdelen van geopende grondexploitaties zijn met lasten en baten die netto voor een niet beïnvloedbare ruimte zorgen.

Dit geldt ook voor werkzaamheden aan erfpacht, die gedekt worden uit baten. - Voor het overige deel van de lasten binnen deze programmadoelstelling geldt dat het onderdelen van geopende grondexploitaties zijn met lasten en baten die netto voor een niet beïnvloedbare ruimte zorgen. Dit geldt ook voor werkzaamheden aan erfpacht, die gedekt worden uit baten.

Doelstelling 2: Bebouwde omgeving

De bebouwde omgeving is veilig, leefbaar en tast de gezondheid niet aan. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument Algemene Handhavingsstrategie bebouwde omgeving en openbare ruimte

Vastgesteld 2023

Toelichting De strategie geeft op hoofdlijnen de uitgangspunten en doelen weer voor toezicht en handhaving in de fysieke leefomgeving in de stad Utrecht.

38

Uniforme Uitvoerings- en Handhavingsstrategie overgedragen milieutaken

2022

Handhavingstrategie Huisvesting 2018 gemeente Utrecht

2018

Handhavingstrategie Bestaande Bouw

2017

Handhavingsstrategie bedrijven en instellingen

2014

De strategie geeft op hoofdlijnen de uitgangspunten en doelen weer voor toezicht en handhaving in de fysieke leefomgeving in de regio Utrecht en stuurt hiermee de werkzaamheden van de twee Omgevingsdiensten aan (RUD en OdrU). De strategie bevat een risicoanalyse, een basis voor prioriteitstelling en de manier waarop we toezicht houden. De strategie bevat een risicoanalyse, een basis voor prioriteitstelling en de manier waarop we toezicht houden. De strategie bevat een risicoanalyse, een basis voor prioriteitstelling en de manier waarop we toezicht houden. Het thematische beleid bevat kaders voor de uitvoering bij VTH.

Overig thematisch beleid

Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator

Nulmeting Realisatie 2023

2024

0,10%

<0,30%

% slechte voorgevels in de kwaliteitsmonitor ten opzichte van de totale voorraad

Doelstelling 2025 2026 <0,30%

<0,30%

2027 <0,30%

De prestatie-indicatoren met betrekking tot de bebouwde omgeving kunt u vinden in het handhavingsprogramma (uitvoeringsprogramma). In het handhavingsverslag informeren we u jaarlijks over de capaciteitsinzet en de behaalde resultaten gericht op het bevorderen van een veilige en kwalitatief goede woon- en leefomgeving in Utrecht. Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • Het periodiek toezicht op milieu wet- en regelgeving bij bedrijven komt in plaats van de gemeente vrijwel geheel bij de RUD Utrecht (Omgevingsdienst) te liggen. Het soort toezicht is niet nieuw, wel wie de taken uitvoert. Activiteiten die we niet meer doen Niet van toepassing. Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen • We toetsen vergunningsaanvragen aan het Omgevingsplan, het Besluit bouwwerken leefomgeving en overige wet- en regelgeving. We hanteren de principes van de Omgevingswet. • Wij houden toezicht op de naleving van vergunningen bij de oprichting, wijziging en sloop van gebouwen. We controleren, voor zover passen in onze rol, de uitvoering van bouwwerken volgens het Landelijk toezichtprotocol. • Wij zetten ons in om bouwhinder te voorkomen en bouwoverlast te beperken.

39

• •

• • •

• • •

•

Wij houden toezicht op de naleving van milieuwet- en regelgeving bij bedrijven. We richten ons hierbij op het voorkomen en tegengaan van hinder, zoals geluidsoverlast. De RUD Utrecht voert het periodieke toezicht op milieu- en energiewetgeving bij bedrijven uit en behandelt meldingen van overlast van bedrijven in hun portefeuille. De RUD Utrecht houdt ook toezicht op bodemsaneringen, grondtoepassingen en bedrijfsmatige asbestsaneringen. Voor de bestaande bouw richt ons toezicht zicht naast het gebruik en de veiligheid ook op de gezondheid (binnenmilieu), energiebesparing, duurzaamheid en uitstraling van gebouwen. Samen met de woningcorporaties onderzoeken we meldingen van onrechtmatige bewoning (illegale bewoning van de sociale woningvoorraad). Wij controleren overlastmeldingen en we handhaven bij illegale situaties zoals illegale kamerverhuur en strijdig gebruik. We registreren alle meldingen. Meldingen over gevaar voor de veiligheid en gezondheid pakken we altijd op. Op basis van een goede afweging houden we projectmatig toezicht op bestaande bouwwerken. Onderwerp die we projectmatig oppakken beschrijven we jaarlijks in het Handhavingsprogramma. Het project 'Huisjesmelkers en ondermijnende criminaliteit' zetten we voort. Met het uitvoeringsprogramma Beschermen Woningvoorraad houden we datagedreven toezicht op het woonruimtegebruik in de stad.

We bestrijden negatieve effecten en misstanden zoals slecht verhuurdersschap, leegstand, toeristische verhuur en het opkopen van woningen. We voeren het toezicht uit op de regels in de Wet goed verhuurderschap, gericht op het tegengaan van onjuiste huurprijzen.

Financiën Bebouwde omgeving x €1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2023 2024 2026 2027 2028 Baten

22.375

20.203

21.168

21.168

21.168

21.168

Lasten

23.574

25.036

25.384

24.411

23.692

23.474

Saldo Baten en Lasten

-1.199

-4.834

-4.216

-3.243

-2.524

-2.306

Onttrekking reserves

536

100

0

0

0

0

Toevoeging reserves

3.900

0

0

0

0

0

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves

-3.364

100

0

0

0

0

Totaal

-4.563

-4.734

-4.216

-3.243

-2.524

-2.306

x €1.000 Toelichting verschillen Baten Prijs- en looncompensatie Lasten Overdracht taken aan RUD Afloop middelen implementatie Omgevingswet Afloop middelen uitvoeringsprogramma 'Beschermen woningvoorraad' Prijs- en looncompensatie

Bedrag

I/S

966

S

606 -1.000 -225

S S S

966

S

Binnen deze doelstelling zijn er geen reservemutaties die dienen te worden toegelicht.

40

Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.

De beïnvloedbaarheid voor 2025 7 %, (2026 5%, 2027 2% , 2028 1%)

Voor deze doelstelling geldt dat de beïnvloedbare ruimte relatief klein is. Het gaat om taken ten aanzien van bouw- en woningtoezicht en vergunningverlening. In beginsel is een aanzienlijk deel gemeentelijk (beïnvloedbaar) beleid. Echter, lagere personeelsinzet zal bijvoorbeeld leiden tot dalende precario en hogere juridische kosten. De overdracht van wettelijke taken (milieu, bodem en energie) naar de RUD Utrecht (Omgevingsdienst) beperkt de ruimte nog verder. Daarnaast hebben de bezuinigingen vanaf 2026 invloed op de beïnvloedbare kosten en is het percentage beïnvloedbaarheid voor 2025 en 2026 lager dan aangegeven.

Doelstelling 3: Huisvesting

Voldoende passende en betaalbare huisvesting voor alle bewoners en woningzoekenden. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument Huisvestingsverordening

Vastgesteld 2024

Actieplan Studentenhuisvesting

2023

Leegstandsverordening

2023

Toelichting Omdat nieuwbouw tijd vraagt en omdat de woningnood hoog is, is de urgentie om de bestaande voorraad te blijven reguleren hoog. Dit doet Utrecht met de huisvestingsverordening op basis van de Huisvestingswet 2014. Een actieplan om het aanbod studentenhuisvesting, met de nadruk op onzelfstandige eenheden, te vergroten. Een verordening in om de langdurige leegstand van woonruimten te bestrijden.

41

Actieplan Middenhuur (incl. gewijzigde voorwaarden)

2022

Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 Actieplan Betaalbare koop

2021

Actieplan Wooncoöperaties

2021

Woonvisie Utrecht beter in Balans Plan van Aanpak huisvesting en ondersteuning kwetsbare groepen

2019

Actieplan om prijs en kwaliteit langjarig te borgen bij de bouw van nieuwe middenhuurwoningen. Strategische visie voor de stad voor de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving Actieplan om het woningaanbod in het betaalbare koopsegment in Utrecht te beschermen en te vergroten. Actieplan om meer ruimte te bieden aan bewonersinitiatieven en mensen die duurzaam betaalbaar willen wonen, door de coöperatieve woningsector een volwaardige positie te geven. Overkoepelende visie op het woonbeleid in de gemeente Utrecht. Plan van aanpak om urgente kwetsbare doelgroepen binnen korte termijn een passende woonruimte en passende ondersteuning aan te bieden.

2021

2019

Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator Aantal vergunde nieuwbouwwoningen Aantal opleveringen permanente woningen (nieuwbouw en overige toevoegingen) Aantal opleveringen tijdelijke woningen (nieuwbouw) Maximaal aandeel toewijzingen aan kwetsbare groepen Verhouding toewijzingen sociale huurwoningen aan kwetsbare groepen en de vraag naar sociale huurwoningen van kwetsbare groepen Verhouding aantal actieve woningzoekende en aantal toewijzingen (binnen de 70% groep)

Nulmeting Realisatie 2023

2024

Doelstelling 2025 2026

n.v.t.

3.932

3.000

3.000

3.000

3.000

n.v.t.

2.156

3.000

3.000

3.000

3.000

n.v.t.

0

471

450

312

onbekend

n.v.t.

33%

n.v.t

n.v.t

n.v.t

n.v.t

n.v.t.

n.v.t

100%

100%

100%

100%

5%

4%

10%

10%

10%

10%

2027

Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • Wij passen de Huisvestingsverordening aan in U10 verband (2de fase groeimodel). • Twee jaar na invoering evalueren we de leegstandsverordening in 2025. • Na invoering van de Wet betaalbare huur kunnen we starten met handhaving op te hoge huur via de Wet goed verhuurderschap. We starten hier ook een campagne over. • We gaan het beleid en uitvoeringsprogramma voor het beschermen van de bestaande woningvoorraad evalueren.

42

• •

• • •

We gaan van beleid naar uitvoering en herijken ons beleid in een Volkshuisvestelijk programma (beleidsnota Wonen, gereed in 2025). Wij ontwikkelen de samenwerking met corporaties door en geven uitvoering aan de samenwerkingsafspraken met corporaties en huurdersorganisaties via een Uitvoeringsakkoord (continu gedurende looptijd tot en met 2026). Wij stellen de huisvestingsopgave voor de (T)huis voor Iedereen doelgroepen vast (jaarlijks gereed in Q4). Regionale woonzorgvisie opstellen (uitvoeringsafspraken met de regio waaronder fair share van aandachtsgroepen, eerste helft 2025), Wij voeren de acties beter benutten bestaande woningvoorraad uit.

Activiteiten die we niet meer doen • De eerste twee jaar van de coalitieperiode lag het accent op het opzetten van nieuw en aanvullend beleid. Het accent verschuift in deze fase naar uitvoering en realisatie. Met de beleidsnota wonen wordt een stap gezet om te evalueren en agenda te vormen voor een verdergaande aanpak van de transitie van woningmarkt naar volkshuisvesting. Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen • Uitvoeren Actieplan Studentenhuisvesting. • Uitvoeren Actieplan Utrechtse Wooncoöperaties. • Adviseren in gebieden om te komen tot meer gemengde wijken. • Uitvoeren actieplan Betaalbare koopwoningen. • We zetten ons blijvend in voor het realiseren van meer sociale woonplekken (kwetsbare en bijzondere groepen en reguliere woningzoekenden). • We geven uitvoering aan diverse maatregelen voor het beschermen van de bestaande woningvoorraad waaronder opkoopbescherming. • We voeren de leegstandsaanpak corporaties en leegstandsverordening uit. • We blijven uitvoering geven aan de Wet goed verhuurderschap. • We blijven ons inzetten voor het evenwichtig verdelen van schaarse betaalbare woonruimte en passen indien nodig de Huisvestingsverordering aan. • Uitvoeren regelgeving zelfbewoningsplicht en het antispeculatiebeding voor nieuwbouwwoningen. • Uitvoeren van het uitvoeringsprogramma Realisatie Sociale huisvesting 2024-2026 via de tredenaanpak: 1.

Permanente woningbouw; 2. Samenwerking in de regio; 3. Optimaliseren van de bestaande voorraad; 4. Inzet van eigen vastgoed en/of aankoop van vastgoed; 5. Tijdelijke woningbouw. • Operationele woonruimte verdeling (Volkshuisvestingsdiensten). • Uitvoeren Actieplan Middenhuur. • Beleidssignalering, inspelen op actuele ontwikkelingen en monitoring van het wonen in Utrecht. • wij geven uitvoering aan de regionale Woondeal. • Updaten Actieplan Middenhuur naar aanleiding van het Landelijk beleidskader middenhuur vervalt, omdat het onderdeel wordt van de nieuwe beleidsnota wonen. • Vaststellen van een lokale integrale Woonzorgvisie vervalt omdat dit onderdeel wordt van de beleidsnota wonen en de Sociale Visie Utrecht 2040. • Jaarlijks opstellen prestatieafspraken (is ondervangen via de samenwerkingsafspraken die gelden voor een duur van drie jaar).

43

Financiën Huisvesting x €1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2023 2024 2026 2027 2028 Baten

519

14.856

1.974

164

164

164

Lasten

6.306

25.554

8.409

4.746

3.733

3.599

-5.787

-10.698

-6.435

-4.582

-3.569

-3.436

Onttrekking reserves

300

993

0

0

0

0

Toevoeging reserves

0

0

0

0

0

0

300

993

0

0

0

0

-5.487

-9.706

-6.435

-4.582

-3.569

-3.436

Saldo Baten en Lasten

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves Totaal

x €1.000 Toelichting verschillen Baten In 2025 ontvangen we minder subsidies (SPUKS) voor specifieke tijdelijke woningbouwprojecten. Lagere rentebaten Loon- en prijscompensatie Lasten Tegenover lagere baten ivm SPUKS staan ook lagere lasten Incidentele middelen Fonds Betaalbare Koop in 2024 In 2025 vallen incidentele lasten weg; subsidiemiddelen huisvesting kwetsbare doelgroepen (€ 0,292 miljoen), Wet goed verhuurderschap (€ 0,357 miljoen) en Taskforce (€ 0,344 miljoen). Het budget voor het Programmateam Sociale Huisvesting neemt af in 2025. Bezuinigingsmaatregelen (verhuisadviseurs en subsidie huurdersparticipatie) Lagere rentelasten Loon- en prijscompensatie

Toelichting verschillen in reserves

Bedrag

I/S

-12.867

I

-22 7

I S

-12.867 -3.000 -993

I I I

-492

I

-50

S

-12 269

I S

Bedrag

x €1.000 I/S

993

I

Onttrekkingen In 2025 worden er geen onttrekkingen uit de reserves gedaan (in 2024 betroffen de onttrekkingen bestedings- en dekkingsvoorstellen, die via de algemene dekkingsreserve lopen) Toevoegingen Binnen deze doelstelling zijn er geen toevoegingen die dienen te worden toegelicht.

44

Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.

De beïnvloedbaarheid voor 2025 58 %, (2026 25 %, 2027 5 % , 2028 1 %)

De beïnvloedbare lasten zijn incidentele budgetten toegekend uit het coalitieakkoord bijvoorbeeld budget voor Taskforce Versneld Toevoegen Woonruimte en budget voor studentenhuisvesting. Personeelscapaciteit is noodzakelijk om versneld tijdelijke woonruimte te realiseren, beleidsontwikkeling voor mogelijke regelgeving en om de huidige tekorten in de woningmarkt voor kwetsbare doelgroepen aan te pakken.

Risico's Strategische programmarisico's Ongunstige marktomstandigheden zoals stijgende rente, stijgende bouwkosten, schaarste bouwmaterialen en beschikbaarheid personeel (zowel markt als gemeente) zetten het bouwtempo onder druk. Als gevolg hiervan neemt de woningbouwproductie af.

Door de complexe marktomstandigheden, gebrek aan sociale huurwoningen en stagnatie van de doorstroming dreigen in toenemende met Utrechters (reguliere en kwetsbare doelgroepen

45

Maatregel Optimaliseren in projecten en/of het bijstellen van de ambities: • Project specifieke maatregelen die de haalbaarheid van een project mogelijk vergoten via de Utrechtse Aanpak. • Subsidies vanuit zowel gemeente, provincie als rijksoverheid. Zoals Rijkssubsidies als de Start Bouw Impuls (SBI) en Woning Bouw Impuls (WBI). • Inzet op tijdelijke woningbouw op gepaste locaties. • Lobby voor externe bijdragen. • Aanpassen van het Utrechts Plan Proces (UPP) gericht op verkorten voorbereidingstijd van bouwplannen (bekijken van de eenduidigheid, efficiëntie en kwaliteit van besluitvorming en werkprocessen). • Samen met marktpartijen (zoals partners DNU, Stadsakkoord) zoeken naar slimme oplossingen. • Blijvende inzet op voortgang permanente productie, realisatie flexwoningen, beter benutten bestaande voorraad, regionale samenwerking en inzet eigen vastgoed

•

die afhankelijk zijn van sociale huurwoningen) tussen wal en schip te vallen.

• • Verslechtering van congestiesituatie vormt risico voor bouwprojecten. Utrecht zit op dit moment in congestiefase 1, waarin geen nieuwe grootverbruikaansluitingen mogelijk zijn. Zonder ingrijpende maatregelen gaat Utrecht in 2025 naar congestiefase 2, waarin ook geen nieuwe kleinverbruikaansluitingen mogelijk zijn.

•

•

• •

• Beperkingen met betrekking tot stikstofdepositie kunnen leiden tot vertraging of afstel van ruimtelijke projecten.

•

Bijdragen vanuit derden (waaronder Rijk en andere overheden) zijn onvoldoende om de opgaven en ambities uit de RSU 2040 te kunnen realiseren.

•

Continu monitoring van de ontwikkeling woonvraag door kwetsbare doelgroep in relatie tot aanbod sociale huurwoningen. Lobby voor ondersteuning vanuit Rijk, provincie. Zet op versterkte samenwerking met wooncorporaties. De Utrechtse Energy Board waar gemeente lid van is werkt aan een pakket van maatregelen om verslechtering van de congestiesituatie te voorkomen, zie raadsbrief 6 juni 2024. De netbeheerders beoordelen in het najaar van 2024 of deze maatregelen voldoende effect hebben. Uitbreiding elektriciteitsinfra, met name het hoofdnet door Tennet en Stedin. Realisatie 2029. Betere netbenutting, bijvoorbeeld via alternatieve (dal)contracten i.c.m. batterijen. Stimuleren van lokale oplossingen door netbewust te ontwikkelen zoals de pilot in de Merwedekanaalzone. Lobby richting Rijk om passende maatregelen te treffen. Samen met de provincie Utrecht onderzoeken of de rechterlijke uitspraak effect tav stikstof heeft op de bouwproductie in de komende jaren en wat eventuele mogelijkheden zijn om te versnellen. We zetten in op zoveel mogelijk inzet van schoon of elektrisch materieel om de emissies in de bouwfase zo laag mogelijk te houden. De bekostiging van verstedelijking staat centraal in onze aanpak voor lobby en public affairs. Mobiliteit is de grootste kostenpost in de RSU-ambities, met de ov-schaalsprong als belangrijkste component.

De ov-schaalsprong krijgt hierin dan ook bijzondere aandacht. Mobiliteitsmaatregelen zijn nodig om onze woningbouwambities te realiseren.

De financiële risico’s zijn in een totaaltabel terug te vinden in de paragraaf Weerstandsvermogen en de risico’s met betrekking tot de Verbonden partijen zijn opgenomen in de paragraaf Verbonden partijen.

46

Investeringen Onderstaande tabel geeft een overzicht van de investeringen per programma. Per doelstelling is daaronder een aparte tabel met toelichting opgenomen. Een nadere specificatie van de geautoriseerde en de voor 2025 nog te autoriseren investeringen is opgenomen in de desbetreffende investeringsstaten (geheime bijlage bij de programmabegroting). Zie de paragraaf investeringen voor een toelichting op de verschillende categorieën en uitgangspunten en een totaaloverzicht van alle investeringen. Wij vragen autorisatie voor het bedrag van de Programmabegroting 2025; vanaf 2026 worden de verwachte kredieten opgenomen waarvoor nu nog geen autorisatie wordt gevraagd. Totaal investeringen programma Ontwikkelen en wonen voor iedereen Ontwikkelen en wonen voor iedereen Vervangingsinvesteringen Uitbreidingsinvesteringen A Routine-investeringen Totaal

x €1.000 Geautoriseerd Programma Programma Programma Programma t/m 2024 begroting 20 begroting begroting 202 begroting 2 25 2026 7 028 0 13.143 0 0 0 35.310 0 0 0 0 64 0 0 0 0 48.517 0 0 0 0

Doelstelling Stedelijke omgeving x €1.000 Doelstelling Ontwikkelen Geautoriseerd Programma Programma Programma Programma en wonen voor iedereen t/m 2024 begroting 20 begroting begroting 202 begroting 2 25 2026 7 028 Vervangingsinvesteringen 13.143 0 0 0 0 Uitbreidingsinvesteringen A 35.310 0 0 0 0 Routine-investeringen 64 0 0 0 0 Totaal 48.517 0 0 0 0

Verbonden partijen Omschrijving

Doel

Regionale uitvoeringsdienst (RUD)

Het verlenen van milieuvergunningen en toezicht en handhaven van milieuregels.

Vleuten de Meern zelfstandig B.V.

Uitvoeren van grondexploitatie

Voor detailinformatie de paragraaf Verbonden Partijen.

47

x €1.000 Bijdrage gemeente Utrecht 3.929

0

Subsidies

Doelstelling

Omschrijving

Waarvan 'vaste' Begroting Begroting 2024 2025 verlening met jaarsubsidies

x € 1.000 Meerjarig verleend t.l.v 2025

Herontwikkeling van de fysieke leefomgeving draagt bij aan gezonde groei met kwaliteit en in balans Lesgeven in een grootstedelijke context Ruimtelijke plannen

Lesgeven in een grootstedelijke context Bijdrage aan lokaal platform/ initiatieven voor onderzoek, debat, en infovoorziening over architectuur, stedenbouw en landschap

Totaal doelstelling 1 Voldoende passende en betaalbare huisvesting voor alle bewoners en woningzoekende Doelgroepen

Stedelijke huurders participatie en vertegenwoordiging, informatiepunt studentenhuisvesting

Totaal doelstelling 3 Totaal

Zie voor het totaaloverzicht alle subsidies per programma de bijlage subsidies.

400 79

400 79

0 79

0 0

479

479

79

0

72

50

50

0

72 551

50 529

50 129

0 0

Klimaatvriendelijke stad Programmaoverzicht We leveren samen met de stad onze maximale bijdrage om klimaatverandering te beperken. Portefeuillehouder(s): Lot van Hooijdonk Financiën programma Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

x €1.000 Begroting 2028

Baten

5.789

8.614

6.346

286

286

286

Lasten

14.441

20.209

16.623

10.612

8.192

8.192

Saldo Baten en Lasten

-8.653

-11.595

-10.276

-10.327

-7.907

-7.907

Onttrekking reserves Toevoeging reserves

572 3.970

675 0

100 0

100 0

100 0

100 0

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves

-3.398

675

100

100

100

100

Totaal

-12.051

-10.920

-10.176

-10.227

-7.807

-7.807

Financiële toelichting op hoofdlijnen op baten/lasten/reserves voor jaar 2025. De baten in dit programma zijn 6,346 miljoen euro. Deze baten bestaan hoofdzakelijk uit: • Rijksmiddelen: Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) (5,98 miljoen euro) De lasten in dit programma zijn 16,623 miljoen euro. Deze lasten bestaan hoofdzakelijk uit: • Buurtenaanpak Aardgasvrij (4.43 miljoen euro) • Gebouwen verduurzamen (2,72 miljoen euro) • Aanpassen Infrastructuur (2,09 miljoen euro) • Bronnen verduurzamen (1,76 miljoen euro) • Publiek eigendom (1,70 miljoen euro) • Bedrijven en maatschappelijke organisaties (1,48 miljoen euro) De mutaties reserves zijn 0,1 miljoen euro. Deze hebben betrekking op: • Jaarlijks wordt er een bedrag aan de reserve onttrokken ter dekking van de kosten voor diverse subsidieregelingen en verduurzamingsmaatregelen binnen de opgave Energietransitie. Zie voor een verdere toelichting het onderdeel Reserves in hoofdstuk Financiën. Concrete bezuinigingsmaatregelen x €1.000 Maatregel

2024

2025

2026

2027

2028 Structureel

Taakstelling energietransitie: mix maatregelen

-

1.601

1.701

1.701

1.701

1.701

Totaal

-

1.601

1.701

1.701

1.701

1.701

49

Baten en lasten meerjarig in beeld De grafieken hieronder tonen de ontwikkeling van de baten en lasten van het programma over een periode van meerdere jaren, exclusief reserves. Zowel in absolute bedragen, als in percentages van de totale baten en lasten van de begroting. Het financieel meerjarenbeeld van dit programma geeft nog geen inzicht in de middelen die vanuit het Rijk worden ontvangen voor de uitvoering van het Klimaatakkoord vanaf 2026. De getoonde afname van het lasten en baten budget vanaf 2026 geeft hierdoor nog een vertekend beeld. Op basis van de afspraken die zijn gemaakt met het rijk over deze regeling mogen deze bedragen meerjarig in de begroting worden verwerkt. In afwachting van de rijksbegroting en de mogelijke veranderingen in de wijze van uitkeren wordt de bijstelling van de meerjarenbegroting voor wat betreft de klimaatmiddelen in de bestuursrapportage 2025 meegenomen.

50

Doelstelling 1: Energieverbruik

Energieverbruik gebouwde omgeving in 2050 met 35% afgenomen ten opzichte van 2020, alle mogelijkheden voor duurzame energieproductie zijn benut en energie-infrastructuur is aangepast op duurzame bronnen. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument Uitvoeringsprogramma Elektriciteitsinfrastructuur en netcongestie 2023-2026

Vastgesteld 2024

Uitvoeringsprogramma verduurzaming Bedrijventerrein en 2024-2028

2024

Actualisatie uitvoeringsprogramma's energie besparen gebouwde omgeving

2023

Programma Besparen

2022

Programma zon op dak en netoplossingen

2022

Transitievisie Warmte deel I en deel II

2021

Regionaal Uitvoeringsprogramma 1.0 (RES U16)

2021

Toelichting Via twee programmalijnen: inpassing infrastructuur en netbewuste stad willen we structureel bijdragen aan knelpunten op het elektriciteitsnet. In dit uitvoeringsprogramma geven we aan langs welke 4 sporen we op bedrijventerreinen aan de slag gaan met verduurzaming: netcongestie en energiehubs, energiebesparing, verduurzaming bedrijfsprocessen en lobby richting rijksoverheid. Actualisaties van de uitvoeringsprogramma’s 2024 voor wonen en bedrijven en maatschappelijke organisaties behorende bij het vastgestelde programma besparen gebouwde omgeving. In het programma is een strategie, visie en doelstelling op energie besparen in de gebouwde omgeving van Utrecht uitgewerkt voor woningen, bedrijven en maatschappelijk vastgoed. In het programma is een strategie, visie en doelstelling voor zon op dak uitgewerkt en een aanpak voor netcongestie oplossingen die gelieerd zijn aan de zonnepanelen op daken. Deel I van de transitievisie warmte beschrijft de strategie en visie. Deel II beschrijft wanneer en in welke buurten we aan de slag gaan met de voorbereidingen om aardgasvrij te worden. In de RES 1.0 staat opgenomen hoe de regio 1,8 Terawattuur (TWh) aan wind- en zonneenergie in 2030 wil opwekken en welke warmtebronnen mogelijk beschikbaar zijn. Utrecht zet zich in om een bijdrage van 0,523 TWh te leveren aan dit regionale bod.

Voor deze doelstelling is nieuw beleid in de maak (de Klimaatvisie).

51

Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator

Nulmeting Realisatie 2023

2024

Verandering energieverbruik gebouwde omgeving tov 2020. % gebouwen zonder aardgasaansluiting % duurzame warmte

2020

-4,7%

-5,8%

-7,0%

35%

37%

38%

2020

Medio 2024 Medio 2024 54%

60%

60%

65%

65%

Aantal GWh opwek

2021

171 GWh

153 GWh

164 GWh

178 GWh

189 GWh

2020

Doelstelling 2025 2026

2027 -8,2%

Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • Uitvoering geven aan beleidsnota Opwekgebieden voor schone energie in Utrecht 2024-2030 (indien door de raad vastgesteld in 2024) doorlopend. • In de markt zetten of zelf realiseren van zonne-eilanden Nedereindse Plas (afhankelijk van raadsbesluit hierover). • Oprichting publiek warmtebedrijf als de raad hiertoe besluit (Q2 2025). • Bouwen en onderhouden van een netwerk van energieambassadeurs onder gemeentelijke regie (het netwerk moet eind 2024 in uitvoering gaan). Activiteiten die we niet meer doen • Aandeelhouderschap Stedin. Zie raadsbrief 20 december 2023: Raadsbrief Aandeelhouderschap Stedin Utrecht • Als onderdeel van de uitvoeringsprogramma energie besparen gebouwde omgeving onderzoeken we met het stopzetten van het jouwhuisslimmer voorbeeldwoning in Overvecht en hoe we het laten zien van een voorbeeld in de praktijk op een andere manier kunnen inzetten. • Elektrisch koken: Stadsbrede aanpak en gemeentelijke inzet in samenwerking met woningcorporaties lijkt ingewikkeld en vooralsnog niet haalbaar. Dit wordt verder toegelicht in de raadsbrief over de warmtetransitie (Q4 2024). Wel hebben corporaties zich gecommitteerd aan de doelstelling uit de transitievisie warmte en benutten natuurlijke momenten om complexen aan te pakken.

Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen Activiteiten bij doelstelling: aantal GWH opwek • Vergunningverlening Geluidswal A12 (gereed Q2 2025) • Begeleiding realisatie zon op Haarrijnseplas en zon in Ockhuizen. • Zelf ontwikkelen zonnepark Nedereindse Plas en geothermie. Deze twee activiteiten komen voort uit onderzoek naar energie ontwikkelbedrijf. Mede op basis van deze projecten wordt bepaald of en hoe we energie ontwikkelbedrijf daadwerkelijk gaan oprichten. Activiteiten die bijdragen aan o.a. de doelstelling: % duurzame warmte • We blijven samenwerken met partners aan realisatie van warmtebronnen. Doorlopend 2025. • Besluitvorming over warmteprogramma (actualisatie Transitievisie Warmte) Q2 2025, inclusief bronnenstrategie gereed.

52

•

•

Uitvoering geven aan Uitvoeringsprogramma Elektriciteitsinfrastructuur en netcongestie 20232026. Door te werken aan netbewuste oplossingen en de inpassing van de trafohuisjes in samenwerking met Stedin voor de buurten. Uitvoering geven aan Uitvoering programma zon op dak en netoplossingen.

Activiteiten die bijdragen aan o.a. de doelstelling: % gebouwen zonder aardgasaansluiting • We passen het tempo van het opstellen van de wijkuitvoeringsplannen aardgasvrij aan op basis van de context waarbinnen we die moeten opstellen (wetgeving, medewerking Eneco). • Routekaart voor aanpak aardgasvrij binnenstad opstellen en wijkuitvoeringsplan Oog in al (gereed eind 2025). • Uitvoering geven aan keuze gemaakt op basis van op te stellen scenario's vervolg OvervechtNoord. Keuze is voorzien eind 2024 en uitvoering in 2025. Activiteiten bij doelstelling: Verandering energieverbruik gebouwde omgeving t.o.v. 2020 • Intensiveren van het programma besparen gebouwde omgeving om de beschikbare subsidiemiddelen voor isolatiemaatregelen zoveel mogelijk in 2025 uit te geven. • We Intensivering de aanpak VvE's en energiescans MKB. • Uitvoering geven aan uitvoeringsprogramma verduurzaming bedrijventerreinen inclusief intensivering van de inzet door de inzet van beschikbare Rijksmiddelen. Toewerken naar besluitvorming over uitvoeringsbedrijf voor buurtaanpak aardgasvrij gereed in Q4 2025. Financiën Energieverbruik x €1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2023 2024 2026 2027 2028 Baten

5.789

8.614

6.346

286

286

286

Lasten

14.441

20.209

16.623

10.612

8.192

8.192

Saldo Baten en Lasten

-8.653

-11.595

-10.276

-10.327

-7.907

-7.907

Onttrekking reserves

572

675

100

100

100

100

Toevoeging reserves

3.970

0

0

0

0

0

-3.398

675

100

100

100

100

-12.051

-10.920

-10.176

-10.227

-7.807

-7.807

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves Totaal

x €1.000 Toelichting verschillen Baten Rijksmiddelen Energiearmoede en Nationaal Isolatieprogramma (NIP) zijn nog niet opgenomen in de begroting 2025. Lasten Rijksmiddelen Energiearmoede en Nationaal Isolatieprogramma (NIP) zijn nog niet opgenomen in de begroting 2025. Bezuinigingsmaatregelen Voorjaarsnota 2024: Taakstellende bezuiniging Energietransitie Loon- en prijsindexatie

53

Bedrag

I/S

-2.463

I

-2.463

I

-1.601

S

793

S

Toelichting verschillen in reserves

Bedrag

x €1.000 I/S

575

I

Onttrekkingen In 2025 wordt er minder onttrokken aan de reserve Utrechtse Energie in verband met de inzet van de rijksmiddelen: Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) Toevoegingen Binnen deze doelstelling zijn er geen toevoegingen die dienen te worden toegelicht. N.B. In de jaarplanbrief Energietransitie wordt meer gedetailleerd weergegeven op welke programmaonderdelen van de Energietransitie bezuinigen plaatsvinden en hoe de budgetten per programmaonderdeel in 2025 zich verhouden tot de budgetten uit 2024. Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.

De beïnvloedbaarheid voor 2025 63 %, (2026 47 %, 2027 39 % , 2028 48 %)

De afgelopen jaren was een groot deel van de lasten voor de opgave energietransitie beïnvloedbaar. Vanaf 2025 komt een steeds groter aandeel van het budget uit de rijksmiddelen en wordt het aandeel beïnvloedbaar steeds kleiner. In het Klimaatakkoord zijn afspraken gemaakt over de benodigde uitvoeringskosten voor decentrale overheden tot 2030. Op basis van een advies van de Raad voor Openbaar Bestuur is een inschatting gemaakt van de benodigde middelen voor gemeenten tot en met 2030. Deze middelen nemen de komende jaren toe omdat de uitvoering van de afspraken richting 2030 parallel aan elkaar moeten worden opgepakt. Het Rijk heeft de afgelopen jaren gewerkt aan wetgeving (WGIW en WCW) waarmee gemeenten kunnen sturen op doelstellingen uit het Klimaatakkoord. De WGIW ligt inmiddels ter besluitvorming in de Eerste Kamer en de WCW ligt ter besluitvorming in de Tweede Kamer. De planning is dat vanaf 1 januari 2025 de WGIW in werking treedt en per 1 juli 2025 de WCW. Daardoor worden taken die voortkomen uit de warmtetransitie een wettelijke taak van gemeenten. Middelen die wij krijgen van het Rijk worden ingezet voor de uitvoering van de afspraken uit het Klimaatakkoord. Denk dan aan het maken van beleid ten aanzien van de warmtetransitie, wijkuitvoeringsplannen, een publiek warmtebedrijf of de gehele besparingsaanpak.

54

Naast de structurele middelen is in het coalitieakkoord incidenteel geld ter beschikking gesteld voor duurzame opwekking (zon), klimaatberaad, en structureel voor de versnelling van de wijkaanpak. Deze gemeentelijke middelen zijn beïnvloedbaar.

Risico's Strategische programmarisico’s Netcongestie (teruglevering) Doordat er steeds meer energie opgewekt is, is een netcongestieproblematiek in de regio Utrecht ontstaan. Hierdoor kunnen we (grote) opwekprojecten (zon op dak, zonnevelden en wind) mogelijk niet tijdig aansluiten op het net met als gevolg dat we minder duurzame elektriciteit kunnen opwekken. Netcongestie (afname) Verslechtering van congestiesituatie Utrecht zit op dit moment in congestiefase 1, waarin geen nieuwe grootverbruikaansluitingen mogelijk zijn. Zonder ingrijpende maatregelen gaat Utrecht in 2025 naar congestiefase 2, waarin ook geen nieuwe kleinverbruikaansluitingen mogelijk zijn. Dit zou betekenen dat alle nieuwe ontwikkelingen die een stroomaansluiting nodig hebben op een wachtlijst komen: naast grootverbruikaansluitingen voor opwek en afname ook kleinverbruikaansluitingen voor woningen, winkels, warmtepompen en laadpalen. Dit heeft grote gevolgen voor de ontwikkeling en verduurzaming van de stad. Maatschappelijke ontwikkelingen In 2022 en begin 2023 zorgde de stijging van de energieprijzen bij bewoners en bedrijven voor veel urgentie om te verduurzamen. Nu de energieprijzen weer gedaald zijn, zien we dat ook terug in een dalende behoefte aan advies en het gedaalde aantal maatregelen om energie te besparen.

Vertraging of ongunstige aanpassingen in de wetgeving Vertraging of ongunstige besluitvorming over het wetsvoorstel collectieve warmte, regelgeving milieunormen en wind. Wanneer het Rijk kaders en regelgeving niet wil aanpassen om tot een betaalbaar warmte-alternatief voor het merendeel van de bewoners te komen.

55

Maatregel In RESU16 verband wordt samen met Stedin naar een programmering van opwekprojecten gekeken in relatie met de investeringen die worden gedaan in het oplossen van de knelpunten in het elektriciteitsnetwerk. De gemeente zelf kijkt of we met maatregelen zoals slimme opslag of het stimuleren van oplossingen ‘achter de meter’ de belasting op het net kunnen verminderen.

De Utrechtse Energy Board waar gemeente lid van is werkt aan een pakket van maatregelen om verslechtering van de congestiesituatie te voorkomen, zie raadsbrief 6 juni 2024. De netbeheerders beoordelen in het najaar van 2024 of deze maatregelen voldoende effect hebben.

We blijven met communicatiecampagnes en proactieve acties de urgentie van energie besparen bij de Utrechtse bewoners en (maatschappelijk) ondernemers voor het voetlicht brengen en gidsen hen bij het zetten van stappen. We zorgen voor continuïteit in het aanbod van de Gemeente Utrecht om bewoners en ondernemers te helpen energie te besparen en schalen op wanneer de vraag aantrekt. In G4 en VNG-verband benadrukken we een spoedige behandeling van het wetsvoorstel collectieve warmte en kijken we mee op de uitwerking van de milieunormen wind op land. We dringen aan op een landelijke oplossing om tot een betaalbaar warmte-alternatief te komen. We verzoeken om bij de uitwerking van de

Door onzekerheden in wet- en regelgeving en de beschikbaarheid van onvoldoende rijksmiddelen zit het maken van afspraken over een duurzaam warmtealternatief in de buurtaanpak met warmtebedrijf Eneco in een impasse.

Er is schaarste voor personeel op de arbeidsmarkt voor de energietransitie. Dit kan consequenties hebben voor de uitvoering van de energietransitie.

Er is beperkte fysieke ruimte voor alle maatschappelijke opgave 's waaronder Energietransitie (ruimte nodig voor hoog- en middenspanningstations, bronnen zoals wind, zon en geothermie en opslag van energie).

voorkeursvolgorde zon op land door de provincie mee te mogen. Naast het aandringen op spoedige behandeling van de wetten en het beschikbaar stellen van voldoende rijksmiddelen kijken we naar alternatieve scenario's voor een aanpak in Overvecht-Noord en de overige buurten waar een bestaand warmtenet van Eneco ligt. Een aantal stappen zijn gezet om aan de schaarste op de arbeidsmarkt voor energietransitie te werken (raadsbrief 14 mei 2024). Samen met partners zijn nieuwe ideeën voor deze arbeidsmarkt opgehaald. Die worden de komende tijd met een kwartiermaker verder uitgewerkt.

Bij concrete initiatieven maken we een integrale gebiedsafweging tussen de opgaven uit de RSU

De financiële risico’s zijn in een totaaltabel terug te vinden in de paragraaf Weerstandsvermogen en de risico’s met betrekking tot de Verbonden partijen zijn opgenomen in de paragraaf Verbonden partijen.

Investeringen Niet van toepassing voor dit programma.

Verbonden partijen Omschrijving

Doel

WKO Merwede B.V.

Het exploiteren van de Energieinstallatie voor het leveren van warmte en koude ten behoeve van Project Merwede

Voor detailinformatie de paragraaf Verbonden Partijen.

56

x €1.000 Bijdrage gemeente Utrecht nog niet bekend

Subsidies

Doelstelling

Omschrijving

Waarvan 'vaste' Begroting Begroting 2024 2025 verlening met jaarsubsidies

x € 1.000 Meerjarig verleend t.l.v 2025

Energieverbruik gebouwde omgeving 2050 Aanpak versneld energetisch verbeteren sociale huurwoningen Duurzaamheidsleningen Energieadvies en Trajectbegeleiding Maatschappelijk Vastgoed Samen Verduurzamen Duurzame monumentenadviezen Energieloket Zakelijk Maatschappelijk Vastgoed Pilot Isolatieaanpak kleine VVE's Subsidie bij collectieve inkoopactie

Woningcorporaties worden gesubsidieerd voor het nemen van energiebesparende maatregelen, ter vermindering van de energielasten van huurders Regeling voor duurzaamheidsleningen voor grondgebonden woningen Energieadvies en Trajectbegeleiding voor grondgebonden woningen. Mogelijk maken duurzame investeringen in panden van maatschappelijke instellingen Het stimuleren van een collectieve aanpak voor energiemaatregelen bij particuliere bestaande woningen. Duurzame monumentenadviezen Verduurzaming zakelijk en maatschappelijk vastgoed in Utrecht Pilot Isolatieaanpak kleine VVE's Het stimuleren van een collectieve aanpak voor energiemaatrregelen bij partuculiere woningen

Totaal doelstelling 1 Totaal

Zie voor het totaaloverzicht alle subsidies per programma de bijlage subsidies.

1.900

1.900

0

0

6.000

2.826

0

0

102

102

0

0

165

165

0

0

75

75

0

0

0 100

0 100

0 0

0 0

480 900

480 900

0 0

0 0

9.722 9.722

6.548 6.548

0 0

0 0

Duurzame bereikbaarheid Programmaoverzicht We geven voorrang aan gezonde en schone manieren van verplaatsen en creëren zo meer leefruimte. Portefeuillehouders: Lot van Hooijdonk en Eva Oosters Financiën programma Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

x €1.000 Begroting 2028

Baten

73.599

83.972

110.552

103.267

117.282

107.535

Lasten

60.083

75.883

90.318

88.920

87.970

82.425

Saldo Baten en Lasten

13.516

8.089

20.234

14.347

29.312

25.110

Onttrekking reserves Toevoeging reserves

7.727 27.915

59.271 21.182

7.715 23.731

20.183 20.544

3.300 20.944

5.112 26.355

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves

-20.188

38.089

-16.015

-361

-17.644

-21.242

Totaal

-6.671

46.177

4.219

13.986

11.668

3.868

Financiële toelichting op hoofdlijnen op baten/lasten/reserves voor jaar 2025 De baten in dit programma zijn 110,552 miljoen euro. Deze baten bestaan hoofdzakelijk uit: • Subsidie voor een investeringsproject OV (19,4 miljoen euro) • Inkomsten fietsparkeren (1,5 miljoen euro) • Inkomsten autoparkeren (88,8 miljoen euro) De lasten in dit programma zijn 90,198 miljoen euro. Deze lasten bestaan hoofdzakelijk uit: • Personele lasten en uitvoeringskosten van wettelijke en reguliere (beleids)taken (10,82 miljoen euro) • Verwachte uitgaven voor het realiseren van meerjarige investeringsprojecten OV, Auto, Fiets en Verkeersveiligheid (27,08 miljoen euro) • Lasten autoparkeren (33,48 miljoen euro) • Lasten fietsparkeren (14,05 miljoen euro) • Lasten voor de deelopgave Anders Reizen (4,77 miljoen euro). De mutaties reserves zijn 16,1 miljoen euro. Deze hebben betrekking op: • In dit programma wordt in 7,7 miljoen euro onttrokken en 23,8 miljoen euro toegevoegd aan de reserves. Zie voor een verdere toelichting het onderdeel Reserves in hoofdstuk Financiën. Zie voor een verdere toelichting het onderdeel Reserves in hoofdstuk Financiën.

59

x €1.000

Concrete bezuinigingsmaatregelen Maatregel

2024

2025

2026

2027

2028 Structureel

Temporiseren mobiliteitsbeleid

545

719

719

719

719

719

-

154

154

154

154

154

fietsenstallingen

-

-

514

514

514

514

Totaal

545

873

1.387

1.387

1.387

1.387

Besparen op parkeerbeleid Bezuinigen op nieuwe bemenste inpandige

x €1.000

Bezuinigingen op ruimtelijke investeringen Opgave

2024

2025

2026

2027

2028 Structureel

Mobiliteit

-

-

3.000

3.000

3.000

3.000

Totaal

-

-

3.000

3.000

3.000

3.000

Baten en lasten meerjarig in beeld De grafieken hieronder tonen de ontwikkeling van de baten en lasten van het programma over een periode van meerdere jaren, exclusief reserves. Zowel in absolute bedragen, als in percentages van de totale baten en lasten van de begroting.

60

Doelstelling 1: Duurzame vervoersmiddelen Toename van het aandeel duurzame, gezonde en ruimte efficiënte vervoersmiddelen. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument Mobiliteitsplan 2040

Vastgesteld 2021

Toelichting Voor een gezonde groei van de stad is het nodig om de mobiliteit anders te organiseren. De stad moet aantrekkelijk en bereikbaar zijn voor iedereen.

Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator % verplaatsingen binnen, van en naar de gemeente Utrecht dat lopend wordt gedaan. % verplaatsingen binnen, van en naar de gemeente Utrecht dat fietsend wordt gedaan. % verplaatsingen binnen, van en naar de gemeente Utrecht dat met het ov wordt gedaan. % verplaatsingen binnen, van en naar de gemeente Utrecht dat met de auto wordt gedaan.

Nulmeting Realisatie 2023

2024

Doelstelling 2025 2026

13% (2018)

18%

21%

21%

21%

21%

29% (2018)

28%

29%

29%

29%

29%

20% (2018)

17%

15%

15%

16%

17%

36% (2018)

34%

34%

34%

33%

32%

2027

Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • We maken een plan Voor de Voetganger, om lopen vanuit de voordeur, in de wijken, voor iedereen vanzelfsprekender en beter mogelijk te maken. (Q1 2025 naar de Raad). Activiteiten die we niet meer doen Er zijn geen activiteiten die we gaan stoppen. Wel gaan we de werkzaamheden nog beter combineren met beheer en onderhoud om te zorgen dat we met een lager investeringsbudget zoveel mogelijk onze doelstelling halen. Sober is daarnaast de norm bij herinrichtingen. Er zullen ook scherpere keuzes worden gemaakt bij beleidsontwikkeling omdat we de personele inzet zullen verlagen als gevolg van de bezuinigingsmaatregelen. Uiteindelijk betekent het wel dat we minder nieuwe mobiliteitsprojecten kunnen uitvoeren. Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen • We werken aan de volgende uitvoeringsprojecten voor verbetering van het openbaar vervoer: o verbeteren van de toegankelijkheid van de bushaltes; o doorstromingsmaatregelen OV. o aanpassingen als gevolg van Vervoerplan 2025. o uitvoering van de no regret-maatregelen OV-verbinding Overvecht-USP (Kardinaal de Jongweg) en de Europalaan-Zuid voor het openbaar vervoer.

61

• • • •

• •

• •

In 2025 starten we naar verwachting met de uitvoering van de Zuidpoort fase 1. In 2025 realiseren we o.a. de volgende projecten: Westelijke Stadsboulevard (deelgebied 4), Amsterdamsestraatweg, Socrateslaan, Jutfaseweg, Maliebaan en Weerdsingel OZ. We gaan door met het wegwerken van het tekort aan fietsenstallingen (met name op Utrecht CS en in en om de binnenstad) en fietsenrekken. Vanwege de bezuinigingen op de exploitatielasten van fietsenstallingen gaat het wel om minder bemenste fietsenstallingen dan eerder bedacht. We gaan verder met de uitwerking en uitvoering van fietsprojecten ter verbetering en uitbreiding van het fietsnetwerk, waaronder: o fietsverbindingen bij Boorstraat en Demkabrug; o regionale, stedelijke -en doorfietsverbindingen waaronder Utrecht – Amersfoort, Utrecht – Hilversum en Lage Weide – Houten. We ronden de MIRT-verkenning af en werken toe naar besluitvorming over een vervolg (planuitwerking) in het BO-MIRT 2025 dat we vervolgens aan de raad voorleggen. We werken aan de ontwikkelagenda OV Alliantie, vanuit de volgende aanpak: o Ontwerpprincipes en criteria; o Kwaliteit van het OV-netwerk; o Programmering van de OV-maatregelen. We voeren het Uitvoeringsprogramma Vervoersongelijkheid uit.

We blijven werken aan het uitvoeringsprogramma Goederenvervoer 2023-2026 met meerdere actielijnen, onder andere; toegangsbeleid, modal shift, inpassing stadslogistiek, bundeling en slimme stadslogistiek.

Financiën Duurzame vervoersmiddelen x €1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2023 2024 2026 2027 2028 Baten

3.977

3.212

19.755

7.695

18.589

6.520

Lasten

17.527

26.423

36.045

30.587

30.374

24.214

-13.551

-23.211

-16.290

-22.892

-11.785

-17.694

2.571

21.439

4.965

15.242

174

2.574

Saldo Baten en Lasten Onttrekking reserves Toevoeging reserves

20.740

20.127

22.043

18.591

18.906

24.840

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves