Programmabegroting 2025 (na erratum en amendementen)

Op kosten van de Rijksoverheid voorzien we woningen die daarvoor in aanmerking komen van geluidisolatie. Omgevingsveiligheid: • We vullen het Register Externe Veiligheid als vervanger van de landelijke Risicokaart. Luchtkwaliteit en stikstofdepositie: • We voeren luchtkwaliteitsmaatregelen (milieuzones, bouwwerktuigen, houtstook) uit waarmee we voortdurend de emissies van vervuilende stoffen verminderen, en monitoren de effecten van onze maatregelen via berekeningen en metingen. • We werken landelijk samen in het Schone Lucht Akkoord, met focus op verschoning van de mobiliteit, binnenvaart en mobiele (bouw)werktuigen, en vermindering van houtstookemissies. • We zetten voor bouw en sloop zoveel mogelijk in op de inzet van elektrisch materieel om zo emissies in de bouwfase zo laag mogelijk toe houden. Emissieloos vervoer: • We stimuleren en faciliteren de transitie naar emissieloos vervoer door datagestuurd (op basis van de bezetting van de bestaande laadpalen) oplaadinfrastructuur bij te plaatsen, voor personen, logistiek en voor taxi’s. • In de Nationale en Regionale Agenda's Laadinfrastructuur (NAL en RAL) werken we nauw samen met de andere steden in de G4.

94

Emissieloos bouwen: • We voeren de inkoopmaatregelen uit die horen bij de routekaart van het landelijke convenant Schoon en Emissieloos Bouwen. Bodem en ondergrond: • We voeren regie op het gebruik van de ondergrond om nieuwe (complexe) opgaven mogelijk te maken met het oog op balans in de 4 B’s (beschermen, beheren, benutten, beter maken). • We nemen deel aan omgevingstafels (Omgevingswet) voor kleinere projecten, zodat we de ordening in de ondergrond in een vroegtijdig stadium kunnen helpen vormgeven. • We ontwikkelen, actualiseren en gebruiken het 3D-model en digitale tools ten behoeve van regie en het gebiedsgericht grondwater beheer. • We actualiseren het Gebiedsplan Gebiedsgericht Grondwaterbeheer. • We voeren nazorgactiviteiten uit bij de Nedereindse Plas en het Griftpark en doen daarnaast onderzoek op historische spoedlocaties. • We voeren de projecten uit op het gebied van historische spoedlocaties, gebiedsgericht grondwaterbeheer, nazorg, lood, PFAS, toevalsvondsten in het kader van de SPUK bodemsanering 2024-2030 Financiën Leefomgeving en ondergrond x €1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2023 2024 2026 2027 2028 Baten

5.341

10.791

2.965

751

701

906

Lasten

11.652

18.107

8.950

6.603

5.198

5.198

Saldo Baten en Lasten

-6.311

-7.316

-5.985

-5.852

-4.497

-4.292

Onttrekking reserves

85

35

35

35

35

35

Toevoeging reserves

473

100

100

100

100

100

-388

-65

-65

-65

-65

-65

-6.699

-7.381

-6.050

-5.917

-4.562

-4.357

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves Totaal

Toelichting verschillen Baten Vervallen verschillende incidentele middelen (Specifieke Uitkering) voor o.a. historische spoedlocaties, Gebiedsgericht grondwaterbeheer, en Griftpark. Ontvangen incidentele middelen Specifieke Uitkering voor o.a. Gebiedsgericht grondwaterbeheer Omgevingswetproof. Lasten Vervallen verschillende incidentele budgetten (Specifieke Uitkering) zie toelichting baten. Ontvangen incidentele middelen Specifieke Uitkering, zie toelichting baten. Incidentele middelen voor herinvesteringen Griftpark waren deels doorgeschoven naar 2024 waardoor in 2024 hogere lasten.

Bedrag

x €1.000 I/S

-9.911

I

1.959

I

-9.911

I

1.959

I

-1.369

I

Binnen deze doelstelling zijn er geen reservemutaties die dienen te worden toegelicht.

95

Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.

De beïnvloedbaarheid voor 2025 11 %, (2026 21 %, 2027 24 % , 2028 24 %)

De lasten binnen deze doelstelling zijn maar deels beïnvloedbaar, omdat dit grotendeels betrekking heeft op wettelijke taken. Lucht, Geluid, Trillingen en Omgevingsveiligheid betreft een mix van beleidsinzet, monitoring, advisering en verantwoording op de genoemde onderdelen en andere milieuaspecten (PFAS, Stikstof, bestrijdingsmiddelen). Dit in samenhang met het product Aanpak Luchtkwaliteit en Emissieloos vervoer waar diverse maatregelen op het gebied van Luchtkwaliteit worden uitgevoerd. Het budget voor bodemverontreiniging is beperkt beïnvloedbaar. De bekostiging van deze taak wordt op dit moment grotendeels via (incidentele) subsidies toegekend.

Risico's Strategische programmarisico’s Verdichting en meer warme dagen door klimaatverandering hebben een intensiever recreatief gebruik van de openbare ruimte tot gevolg. Dit leidt tot snellere slijtage en er blijft meer afval achter. Extremer weer door klimaatverandering leidt ook vaker tot overlast en schade, zoals droogteschade aan wegen en meer ziektes en sterfte van planten en bomen. Dieren kunnen last ondervinden van verdichting en extremer weer, waardoor er meer hulpbehoevende dieren in de stad zijn.

Maatregel • De openbare ruimte in gelijke tred uitbreiden met het aantal woningen, met name de hoeveelheid groene, recreatieve ruimte. • Klimaatadaptief maken van de openbare ruimte zodat deze beter bestand is tegen droogte, extreme buien en hitte conform doelstellingen Visie Klimaatadaptatie Utrecht. • We ontwerpen natuurinclusief en zetten in op goede en snelle hulpverlening voor dieren.

Door de stapeling van ambities zoals klimaatadaptatie, vergroening, een goed toegankelijke en beweegvriendelijke openbare ruimte en het aardgasvrij maken van de stad met een beperkte boven- en ondergrondse openbare ruimte, zetten we in op de aanpak: in één keer goed. Dit, en de onbekendheid met beperkingen in de ondergrond, kan leiden tot weerstand bij bewoners, langere doorlooptijd

•

•

96

Opstellen van integrale beleidsnota's met een afwegingskader zoals een beleidsnota voor bodem en ondergrond en integrale stedelijke programmering voor de vernieuwing. van de openbare ruimte. Vóór de start van integrale projecten met alle initiatiefnemers heldere uitgangspunten vaststellen. En

van projecten en meer risico’s tijdens de uitvoering

vaststellen welke ambities leidend zijn, bij voorkeur al op gebiedsniveau. Toepassen van standaard methode voor projectmanagement en -beheersing, inclusief risicomanagement. Bekendheid met ondergrond genereren bij initiatiefnemers. We passen de methode uit het kompas van Samen Stad Maken toe die past bij de opgave die we te doen hebben.

•

• •

De vele ontwikkel- en beheerprojecten in de stad kunnen leiden tot overlast en weerstand bij bewoners en ondernemers. Bovendien kan vertraging van het ene project leiden tot vertraging bij andere projecten. Dat kan de overlast versterken en leiden tot minder draagvlak bij inwoners en ondernemers.

•

De krappe arbeidsmarkt, beperkte beschikbaarheid van materialen en prijsstijgingen beperken onze uitvoeringskracht. Hierdoor kunnen we projecten mogelijk niet (tijdig) uitvoeren of leveren we niet de afgesproken kwaliteit bij dagelijks onderhoud en beheer.

•

Uitvoering van projecten van het programma Wervengebied is complex door de vele stakeholders, de lange doorlooptijd van het programma en de nauwe samenhang tussen kelders, muren, bruggen, straten en gevels. Van tevoren is niet altijd duidelijk wat de conditie van muren en kelders is. Er zijn soms onduidelijke eigendomsverhoudingen en verantwoordelijkheden van beheerders. Projecten en samenwerking kunnen hierdoor stagneren en er kunnen juridische conflicten ontstaan. Het vertrouwen in de gemeente raakt dan beschadigd.

•

Installaties en systemen voor het functioneren en beheren van de openbare ruimte lopen in toenemende mate het risico om doelwit te worden van cybercriminaliteit.

•

We implementeren in de komen jaren de aanpak van de weerbaarheid van installaties en systemen in kritische bedrijfsprocessen tegen cybercriminaliteit. Zie hiervoor ook de bijlage van de Raadsbrief Stand van zaken Digitale stad 2024.

De ruimte in de ondergrond is onvoldoende om alle ruimtelijke ambities te faciliteren. De druk is zo groot dat de balans in de ondergrond verstoord raakt en we niet kunnen voldoen aan de (maatschappelijke) doelen van de

•

Strakkere regie op de ondergrond, en onderzoek naar en inzet van innovatieve oplossingen om optimaal gebruik te maken van de ruimte in de ondergrond.

•

•

•

• •

97

Door integraal stedelijk te programmeren kunnen we projecten bundelen of juist spreiden om overlast beperkt te houden. Goede communicatie met inwoners en ondernemers. Via de actualisaties van de meerjarenramingen leggen we indien nodig bijstellingen aan de raad voor. Binnen erfgoed temporiseren en uitstellen van bepaalde werkzaamheden door gebrek aan capaciteit, zoals genoemd in Actieagenda (2022). Samenhangend en gezamenlijk herstellen en behouden van het wervengebied. Daarbij werken we met Integrale Projectteams (IPM teams). Het programma valt onder de Regeling risicovolle projecten met bij bijbehorende zwaardere projectbeheersing. Invulling geven aan burenplicht. Vooraf de conditie van muren en kelders onderzoeken en ervaringen van eerder uitgevoerde projecten gebruiken.

Omgevingswet. Dit kan gevolgen hebben voor de kwaliteit van bodem en grondwater. De kwaliteit van het drinkwater komt bijvoorbeeld in gevaar als bodem- en grondwaterverontreinigingen onvoldoende beheerst en gesaneerd worden of als het 2e watervoerend pakket niet veilig of niet verantwoord wordt gebruikt.

•

We stellen een beleidsnota op voor de ondergrond.

Onvoldoende Europese regelgeving op het gebied van milieu heeft als gevolg dat we onze doelen onvoldoende kunnen afdwingen en daarmee realiseren.

•

Lobby (via de Rijksoverheid) naar de EU, innovaties stimuleren, start-ups binnenhalen, vanuit gemeentelijk beleid maatregelen nemen.

Doordat een groot deel van de luchtverontreiniging van buiten Utrecht komt, en we hier geen directe invloed op hebben, bestaat de kans op stagneren van de verbetering van de luchtkwaliteit, met gevolgen voor de gezondheid van inwoners, ondernemers en bezoekers.

•

Lobby naar het Rijk (via het Schone Lucht Akkoord) en de EU voor een gezamenlijke aanpak. Lokale luchtmaatregelen intensiveren zodat we het door ons beïnvloedbare deel maximaal aanpakken.

Door grotere afhankelijkheid en toename van energiegebruik bestaat de kans dat het stroomnet het niet meer aan kan, met als gevolg onvoldoende leveringsgarantie, en ook stagnatie van de realisatie van laadpalen.

•

•

•

•

Nadere afspraken maken met netbeheerders over het tijdig opwaarderen van het stroomnetwerk. Stimuleren van bi-directioneel lade en slim/netbewust laden door bedrijven en inwoners. Analyseren welke beheersmaatregelen genomen kunnen worden bij stroomuitval.

Door de tijdelijke depots van Erfgoed zijn spullen kwetsbaar vanwege staat van onderhoud panden, inbraakgevoeligheid en geen goede omstandigheden voor de spullen. Hierdoor bestaat de kans dat spullen in de depots schade oplopen, met als gevolg dat deze depotstukken aangetast worden. Daarnaast loopt de huur van één van de tijdelijke locaties af voordat het nieuwe depot klaar is. Er wordt een nieuw depot gebouwd, deze loopt vertraging op, prognose 2027.

•

Exploitatiesubsidie van gemeente Utrecht aan DOMunder stopt na 2025. Dit heeft mogelijk gevolgen voor de financiële staat van de organisatie.

•

Op verzoek van de gemeente volgt DOMunder een traject met het Erfgoed Expert Team van de Provincie om inzicht te krijgen in de werking van de exploitatie, de risico’s in beeld te krijgen en toekomstige subsidiebehoefte te beoordelen. In het 3e kwartaal van 2024 volgt het advies van het Erfgoed Expert Team.

De gemeente en VUMO verschillen van inzicht in wat redelijke voorwaarden zijn voor de

•

Met VUMO naar een oplossing blijven zoeken en de provincie Utrecht vragen

•

98

Risicoanalyse uitvoeren op de fysieke situatie van de tijdelijke depots. Aanbeveling(en) uit risicoanalyse uitvoeren.

verkoop van de grond voor het realiseren van een Islamitische begraafplaats. Dit kan tot vertraging leiden.

een uitspraak te doen over de uitgangspunten voor de voorwaarden.

De financiële risico’s zijn in een totaaltabel terug te vinden in de paragraaf Weerstandsvermogen en de risico’s met betrekking tot de Verbonden partijen zijn opgenomen in de paragraaf Verbonden partijen.

Investeringen Onderstaande tabel geeft een overzicht van de investeringen per programma. Per doelstelling is daaronder een aparte tabel met toelichting opgenomen. Een nadere specificatie van de geautoriseerde en de voor 2025 nog te autoriseren investeringen is opgenomen in de desbetreffende investeringsstaten (geheime bijlage bij de programmabegroting). Zie de paragraaf investeringen voor een toelichting op de verschillende categorieën en uitgangspunten en een totaaloverzicht van alle investeringen. Wij vragen autorisatie voor het bedrag van de Programmabegroting 2025; vanaf 2026 worden de verwachte kredieten opgenomen waarvoor nu nog geen autorisatie wordt gevraagd. Totaal investeringen programma Aantrekkelijke, groene leefomgeving en erfgoed Aantrekkelijke, groene leefomgeving en erfgoed

Vervangingsinvesteringen Uitbreidingsinvesteringen A Routine-investeringen Totaal

x €1.000 Geautoriseerd Programm Programma Programm Programma t/m 2024 a begroting 2 a begroting 2 begroting 026 begroting 028 2025 2027 287.615 84.119 14.872 14.872 14.872 18.041 6.185 0 0 0 13.098 34.935 0 0 0 318.754 125.239 14.872 14.872 14.872

Doelstelling Beheer openbare ruimte Doelstelling Beheer openbare ruimte

Vervangingsinvesteringen Uitbreidingsinvesteringen A Routine-investeringen Totaal

Geautoriseerd t/m 2024

230.485 0 6.571 237.056

x €1.000 Programm Programm Programma Programma a a begroting 2 begroting 2 begroting begroting 027 028 2025 2026 55.816 14.872 14.872 14.872 0 0 0 0 8.935 0 0 0 64.751 14.872 14.872 14.872

Toelichting doelstelling Beheer openbare ruimte - vervangingsinvesteringen Vervangingen Nota Beheer Openbare Ruimte In de Nota Beheer Openbare Ruimte, vastgesteld op 18 februari 2021, is een nieuwe financiële strategie opgenomen om investeringen vanaf 0,1 miljoen euro te activeren. Dit betreft de vervangingsinvesteringen op het gebied van verhardingen, civiele constructies, groen, openbare verlichting, verkeersregelinstallaties, speelobjecten en beeldende kunst.

99

Bovenstaande tabel sluit aan bij de Raadsbrief d.d. 16 mei 2024 met kenmerk 12301972 over de Meerjaren Investeringsprogramma Beheer Openbare Ruimte 2025-2034 en de 1e Bestuursrapportage 2024. Programma Werven en Wal- en kluismuren Op 15 juli 2021 is het programmaplan Wervengebied vastgesteld. In dit programmaplan is toegelicht wat we in de periode 2021-2023 voornemens zijn te gaan uitvoeren en welke budgetten hiervoor beschikbaar en nog benodigd zijn. Tot en met 2023 is 93,675 miljoen euro geautoriseerd voor vervangingsinvesteringen. Het programmaplan ‘Werk aan de Werf’ heeft een looptijd van 30 jaar. Voor de uitvoering van het programmaplan kunnen we niet 30 jaar vooruitkijken. Daarom werken we steeds met een uitvoeringsprogramma voor de komende 4 jaar. In het uitvoeringsprogramma staat wat er de komende 4 jaar wordt gedaan en wat dat kost. Het uitvoeringsprogramma wordt ieder jaar aangevuld en geactualiseerd om zo de uitvoering van het programma gedurende de looptijd behapbaar en beheersbaar te houden. Op 11 april 2023 is het uitvoeringsprogramma 2022 - 2026 vastgesteld. Hierin is opgenomen dat er in 2025 13,0 miljoen euro aan krediet wordt aangevraagd (prijspeil 2023). In bovenstaande tabel is voor 2025 een bedrag van 14,872 miljoen euro opgenomen. Dit bedrag is inclusief indexering over 2024 en 2025.

Toelichting doelstelling Beheer openbare ruimte - routine-investeringen Bedrijfsmiddelen (voertuigen en afvalbakken) Aanschaf/vervanging van diverse voertuigen en big belly's (persafvalbakken) ten behoeve van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Bedrijfsmiddelen (asset informatiesysteem, routing) Aanschaf en implementatie van een nieuw asset informatiesysteem ten behoeve van het beheer van de openbare ruimte. Doelstelling Water en rioleringssystemen Doelstelling Water en rioleringssystemen

Vervangingsinvesteringen Totaal

x €1.000 Geautoriseerd Programma Programma Programm Programma t/m 2024 begroting 2 begroting a begroting 20 025 2026 begroting 28 2027 45.577 45.577

21.350 21.350

0 0

0 0

Toelichting Water en rioleringssystemen We vervangen minimaal 8,2 kilometer riolering in 2025. Uitgangspunt daarbij is dat we bij de vervanging direct klimaatbestendige en circulaire maatregelen nemen. Conform het uitgangspunt van ontwikkelend beheer willen we met de rioolvervanging een bijdrage leveren aan andere maatschappelijke opgaven zoals het klimaatbestendiger en verkeersveiliger maken van de openbare ruimte, alsmede het vergroenen van de openbare ruimte. Hiermee vormt de rioolvervanging een belangrijke impuls voor de gewenste vernieuwing van de openbare ruimte in de naoorlogse wijken.

100

0 0