Meerjaren Perspectief Utrechts Vastgoed 2023.pdf

Uitgangspunt daarbij is het onderzoek dat is uitgevoerd door Bureau Buiten. Dit onderzoek is bij de Raadsbrief ‘Vervolg toekomstig gebruik forten “De Vier Lunetten”’ d.d. 22 november 2022 gedeeld met de raad. Werfkelders In samenwerking met het Programma Wervengebied wordt gekeken naar de aanpak van de werfkelders in eigendom van VGU. Er zijn werkafspraken gemaakt over de samenwerking, waarbij de gemeentelijke werfkelders voor het Programma Wervengebied gebruikt kunnen worden voor onderzoek. De werf- en straatkelders onder Magazijn De Zon zullen als eerste volledig worden opgeknapt in 2023. Steedes, dierenweides en educatieve tuinen In het coalitieakkoord zijn structureel middelen vrijgemaakt voor het groot onderhoud en vervanging van het gemeentelijk vastgoed gebruikt voor milieu- en natuureducatie (steedes). In 2023 wordt er een plan van aanpak gemaakt waarbij gekeken wordt naar hoe we deze middelen in kunnen zetten. Daarnaast wordt deze programmering meegenomen in het MSP Erfgoed. Waar mogelijk haken we aan op bestaande ontwikkelingen, zoals bij park Transwijk. Gemeentelijke huisvesting De Gemeente Utrecht heeft de ambitie een gezond stedelijk leven te realiseren voor iedereen. Meer met en in de stad geldt hierbij als uitgangspunt. Dit vraagt om een andere manier van organiseren en samenwerken van de organisatie.

De wijze waarop de organisatie gehuisvest is dient hierop aan te sluiten. In de kern betekent dit twee hoofdlocaties, meerdere gebiedsgerichte locaties en een flexibele schil van huisvesting bij partners in de stad. Op deze manier houden we verbinding met de stad en creëren we flexibiliteit om de groei van het aantal ambtenaren op te vangen.

Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2023

26

Figuur 9 | Spreiding portefeuille Gemeentelijke Huisvesting

Nulmeting en Meerjaren Strategisch Programma De stad Utrecht groeit; de druk op de openbare ruimte neemt toe, we werken anders; deze verande­ ringen vragen ook iets van onze eigen huisvesting. Om na te kunnen gaan hoe het vastgoed optimaal kan worden ingezet is er in 2022 een nulmeting uitgevoerd. Deze geeft inzicht in o.a. de omvang, de staat van het vastgoed en de financiële situatie van deze portefeuille. Het inzicht verkregen uit deze nulmeting zal als basis dienen voor het, in 2023, nog op te stellen Meerjaren Strategisch Programma (MSP). In het MSP worden de beschikbare voorzieningen afgezet tegen de behoeften en worden de (kwalitatieve en kwantitatieve) maatregelen in beeld gebracht die nodig zijn om de voorzieningen in balans te brengen met de huidige en toekomstige ontwikkelingen. Verder laat het MSP zien welke resultaten er reeds zijn bereikt binnen deze portefeuille. Stadskantoor Voordat maatregelen werden ingesteld om de verspreiding van COVID-19 in te perken, was de bezetting/benutting van het Stadskantoor “hoog”. Vanuit de beleidslijn Werken 3.0 wordt ingezet op meer effectief gebruik van ruimte en wordt beoogd tijd- en plaats-onafhankelijk werken te faciliteren. Belangrijke pijlers zijn een gezond werkklimaat (fysiek, sociaal en mentaal), opgavegericht werken en duurzaamheid.

Doordat de thuiswerkplek onderdeel van de werkomgeving is geworden, biedt het stadskantoor na de implementatie van werken 3.0 tot 2026 voldoende ruimte. Geconcentreerd werken en videobellen vindt veelal thuis plaats, waardoor het stadskantoor steeds vaker gebruikt gaat worden voor samenwerken en ontmoeten. Het concept werken 3.0 wordt momenteel uitgerold op het Stadskantoor en in het wijkservicecentrum Vleuten-De Meern (Dorpsplein 1) die tevens de achtervanglocatie is voor Publiekszaken van het Stadskantoor. Naast dat de gebouwen gereed gemaakt worden voor Werken 3.0 worden er tegelijker­ tijd reguliere onderhoudswerkzaamheden (MJOP) en duurzaamheidsmaatregelen uitgevoerd.  

Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2023

27

Wijkbureaus Door te investeren in de huisvesting van wijkbureaus dragen wij bij aan het versterken van onze zichtbaarheid in wijken en verstevigen van de samenwerking met partners in de stad. Er is een nieuwe plek voor wijkbureau West gevonden in de voormalige Directievilla Cereol. Ook wordt gewerkt aan een verbeterslag in de huisvesting voor wijkbureau Vleuten-De Meern.

Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2023

28

Centra Jeugd en Gezin Op basis van de bevolkingsprognose tot 2040 is eerder ingeschat dat de extra behoefte aan jeugd­ gezondheidszorg waarschijnlijk kan worden ingevuld in de bestaande voorzieningen. In 2023 wordt een Strategisch Huisvestingsplan opgeleverd. Hierin worden de stappen gevisualiseerd die nodig zijn voor een juiste afstemming tussen vraag en aanbod voor nu en in de toekomst. Openbare Orde en Veiligheid In de portefeuille veiligheid zitten de panden die de gemeente in eigendom heeft ten behoeve van de Veiligheidsregio Utrecht (VRU). De gemeente stelt de kazernes aan de VRU volledig ingericht ter beschikking zodat zij uitvoering kan geven aan haar diensten. Momenteel ligt er vanuit het bestuur van de VRU een ambtelijke opdracht om te komen tot een visie op huisvesting. Deze exercitie leidt mogelijk tot een wijzing of herijking van de huidige afspraken met de VRU en de inzet van het gemeentelijk vastgoed in de portefeuille Veiligheid. Naast de 7 brandweerkazernes bestaat de portefeuille Veiligheid ook uit 2 coffeeshop locaties. Welzijn Samen met inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en vrijwilligers maken we van Utrecht een stad waar plaats is voor iedereen. Utrecht bruist en groeit, maar we zien in toenemende mate mensen die het moeilijk hebben om mee te doen.

Denk aan meer langdurig werklozen en een steeds groter aantal kinderen dat opgroeit in armoede. Daarom willen we voorzieningen beter fysiek en sociaal toegankelijk maken, zodat Utrechters elkaar blijven zien en ontmoeten. We investeren in de kwaliteit en toegankelijkheid van onze maatschappelijke voorzieningen om deze beweging mogelijk te maken. Het gaat hier met name om buurtcentra, jongerenhuiskamers/buurtkamers en de beheerde speeltuinen. De resultaten van de Rapportage Evaluatie beleid Utrechtse Buurtcentra worden hierbij meegenomen. Het gaat dan vooral om het verbeteren van de uitstraling, functionaliteit en zichtbaarheid in de wijk. Op dit moment heeft Welzijn weinig leegstand. Het huisvesten van nieuwe initiatieven of het vinden van vervangende tijdelijke huisvesting, wanneer een Buurtcentrum wordt gerenoveerd, is daardoor een uitdaging. Figuur 10 | Spreiding portefeuille Welzijn

Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2023

29

Buurtcentra Vanuit de groei van de stad is het nodig om het aantal buurtcentra en/of buurtkamers uit te breiden. Het gaat om de locaties Buurtkamer Kruisvaertkade, Buurtcentrum Merwedekanaalzone, Buurtkamer Lombokplein en een nieuw buurtcentrum in Overvecht/Vechtstrook. Deze behoefte is voorzien in de uitvoeringsnotitie “Maatschappelijk Initiatief Onderdak” (MIOD). Vanuit dit meerjarig perspectief op vraag, aanbod én kwaliteit van de buurtcentra per wijk zijn en/of worden er verschillende buurtcentra verplaatst en verbouwd. Ook vindt er nieuwbouw plaats, zoals bij Buurtcentrum Zuilen, Buurtcentrum Sterrenzicht en Buurtcentrum De Leeuw. Na voltooiing van de nieuwbouw is de geografische spreiding van buurtcentra over de stad grotendeels op orde. Projecten die leiden tot een kwaliteitsverbetering van de buurtcentra zijn al opgestart.

Jongerenhuiskamers en buurtkamers Voor specifieke doelgroepen van welzijnsbeleid op buurtniveau zijn jongerenhuiskamers en buurtkamers in beheer. Op nieuwe locaties worden jongerenhuiskamers en buurtkamers veelal geïntegreerd in buurthuizen en/of andere welzijnsvoorzieningen. De tijdelijke jongerenhuiskamers aan de Meerndijk en aan de Gambiadreef moeten op termijn een vaste plek krijgen. De locatie aan de Meerndijk zal meegenomen worden in de lokale gebiedsontwikkeling. Speeltuinen Het beleidskader “Speelruimte maken we samen” uit 2017 geeft bewoners in de wijk de mogelijkheid om het beheer op ‘hun’ speeltuin uit te voeren. De grond wordt door VGU verhuurd en alle opstallen worden met een huurafhankelijk opstalrecht tijdelijk in eigendom gegeven bij de bewoners die alle middelen ontvangen voor de instandhouding en vervanging. Er zijn momenteel 8 van de 21 speeltuinen verzelfstandigd. De verwachting is dat in de komende jaren de overige speeltuinen gaan verzelfstandigen mits hiervoor draagvlak is bij bewoners. Het voldoende aantrekken van vrijwilligers en het oppakken van technisch beheer- en onderhoud vormen daarbij de grootste uitdagingen. Zorg Het Utrechtse model voor zorg en ondersteuning kent drie sporen: 1. Een sterke sociale basis: ondersteunen van het zelf organiserend vermogen, zowel individueel als collectief; 2.

Sociale basiszorg: generalistisch werkende buurtteams, dichtbij en laagdrempelig; 3. Aanvullende zorg: specialistisch en intensief als dit nodig is.

Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2023

30

Figuur 11 | Spreiding portefeuille Zorg

In de portefeuille Zorg wordt vastgoed ingezet om met name het tweede en derde spoor te faciliteren. Slechts een klein deel van de totale huisvestingsbehoefte uit dit beleidsveld wordt ingevuld met eigen vastgoed of aangehuurd vastgoed. Het merendeel van de huisvesting wordt verzorgd door de zorgaanbieders zelf. Buurtteams De buurtteamorganisaties zijn zelf verantwoordelijk voor hun huisvesting. De huidige huisvesting bestaat uit een mix van particulier en gemeentelijk vastgoed op circa 20 locaties. Met de groei van de stad neemt de behoefte aan maatschappelijk vastgoed toe, en daarmee ook de behoefte aan huisvesting van de buurtteams. We werken nauw samen om huisvesting mogelijk te maken en zetten in op synergie met andere maatschappelijke voorzieningen. Buurtgerichte specialistische jeugdteams De aanvullende zorg is integraal georganiseerd en per buurt is gekomen tot een team van samenwerkende professionals. Deze zorg is aanvullend op de sociale basiszorg van buurtteam, huisartsen en jeugdartsen. Deze teams werken op een schaalgrootte van de buurt zodat samenwerking met de buurtteams, huisartsen, jeugdartsen en andere partijen in de buurt optimaal wordt gefaciliteerd. Idealiter is het team gevestigd in dezelfde ruimte als die van het buurtteam, in een gezondheidscentrum of bij de jeugdartsen in een buurt.

Vanuit de wens om te voldoen aan de groei van de stad zetten we voor bestaand vastgoed in op clustering van gemeentelijke zorgfuncties op buurtniveau. Thuis voor iedereen De huisvesting van dak- en thuislozen, jongeren in een kwetsbare positie en ouderen staat in toenemende mate onder druk. Samen met onze stakeholders willen we de ontwikkeling van wooneenheden voor daklozen, jongeren en ouderen versnellen en versterken. We jagen bestaande ontwikkelingen aan, verbinden specifieke expertise van de doelgroepen aan ontwikkeling van nieuwe gebieden, benutten de bestaande voorraad en vrijkomend vastgoed, en realiseren nieuwe woonconcepten en mogelijke tijdelijke flexibele oplossingen. Via het Programma (T)huis voor iedereen wordt dit in onderlinge samenhang opgepakt.

Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2023

31

Maatschappelijke opvang Er is mede door de krapte op de woningmarkt een groeiende behoefte aan (tijdelijke) huisvesting om de in- en doorstroom in de maatschappelijke opvang te kunnen opvangen. Wij verkennen – samen met onze partners en regiogemeenten – hoe dit op te lossen. Belangrijke trends in de maatschappelijke opvang betreft het aanbieden van huisvesting die kleinschalig is, waarbij deze gespreid is over de stad/regio en geclusterd is met andere zorgvoorzieningen. Het college heeft de ambitie geformuleerd om de bestaande nachtopvang om te vormen naar een opvang die 24 uur per dag toegankelijk is voor bezoekers. Hierdoor komen bezoekers meer tot rust en kunnen zij beter werken aan hun herstel. Ons huidige vastgoed is inmiddels gedeeltelijk aangepast op deze huisvestingsbehoefte. Vluchtelingen en ongedocumenteerden Vanuit beleid wordt zoveel mogelijk ingezet op het behouden van kleinschalige opvang verspreid over de stad en het blijven exploiteren van twee middelgrote locaties. Echter, de in- en uitstroom van vluchtelingen en ongedocumenteerden kenmerkt zich door onvoorspelbaarheid. Door de huidige ontwikkelingen zoeken we samen met onze partners naar flexibele huisvestingsoplossingen voor een groeiende groep vluchtelingen. Dit vraagt om flexibiliteit in ons huisvestingsprogramma.

Vervangende nieuwbouw activiteitencentrum WIJ 3.0 Merwedekanaalzone In de Merwedekanaalzone komt vervangende nieuwbouw voor de Stadsbrug van Wij 3.0. Het voornemen is dat de gemeente de nieuwe ruimte gaat huren voor Wij 3.0. Ook de Merwedekanaalzone heeft te maken met stijgende bouwkosten. Dit zal effect hebben op de huurprijs die wordt gevraagd voor de nieuwe ruimte. De exacte huurprijs is op dit moment nog niet bekend, maar naar verwachting zal deze hoger uitvallen dat de huidige huurlasten van de Stadsbrug. Overig beleid, strategisch bezit De deelportefeuilles ‘Overig’ en ‘overig beleid’ zijn deelportefeuilles onder het programma Utrechts Vastgoed. Deze panden en percelen in deze portefeuilles hebben met elkaar gemeen dat ze op dit moment geen beleidsfunctie vervullen. Binnen deze deelportefeuilles kennen we drie categorieën. 1. Economische Zaken Dit betreft een pand dat de gemeente in eigendom heeft als bedrijfsverzamelgebouw. 2. Strategisch Bezit: benzineverkooppunten Dit betreft de verhuur van gronden waarop de benzineverkooppunten gevestigd zijn. Deze gronden zijn strategisch bezit ten behoeve van gebiedsontwikkelingen in de stad. 3.

Strategisch Bezit In het deel Strategisch bezit zitten panden en percelen die op dit moment tijdelijk geen beleidsfunctie vervullen en niet in bovenstaande drie categorieën vallen of een functie hebben die specifiek is en niet onder andere portefeuilles te vatten zijn. Toekomstvisie portefeuille overig beleid, vastgoed als strategisch bezit Het doel is om de gebouwen en percelen in deze portefeuille zo veel mogelijk maatschappelijke waarde te geven. De categorie Strategisch bezit omvat circa 60 kansrijke panden met een totale omvang van zo’n 50.000m2 waarvoor in de komende jaren pandvisies worden ontwikkeld. Aan de hand van een op maat gemaakte pandvisie en een integrale inhoudelijke afweging zal worden vastgesteld welke vorm van toekomstig gebruik de meeste maatschappelijke meerwaarde oplevert. Met de Wijkaanpak ‘Samen voor Overvecht’ zijn voor 6 panden pandvisies in onderlinge samenhang opgesteld. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de gebouwen, maar ook naar de kavels als geheel. De komende periode worden deze verder uitgewerkt in participatie met bewoners, huurders en andere stakeholders. Uitgangspunt daarbij is multifunctioneel ruimtegebruik van de locaties met een clustering van functies die elkaar versterken. In 2023 worden de resulterende pandvisies opgeleverd.

Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2023

32

4.5 Voortgang programma Bereikbaarheid De gemeente beschikt over een areaal aan parkeervoorzieningen die een bijdrage leveren aan de opgave Duurzame Mobiliteit van het programma Bereikbaarheid. De voorzieningen zijn ondergebracht binnen Vastgoed Organisatie Utrecht (VGU) in de portefeuille Mobiliteit bestaat uit de deelportefeuilles auto en fiets. Figuur 12 | Spreiding portefeuille Bereikbaarheid

De deelportefeuille auto bestaat uit: P+R-voorzieningen, een tijdelijk P+R terrein, openbare parkeer­ garages en belanghebbendengarages. Daarnaast bestaat de deelportefeuille fiets uit: openbare fietsstallingen, pop-up stallingen, een tijdelijk fietsdepot, buurtstallingen waarvan een groot deel gehuurd. Impact van RSU2040 op de portefeuille bereikbaarheid Het strategisch kader van de RSU 2040 heeft een aanzienlijke impact op de Vastgoedorganisatie Utrecht (VGU). Het gaat deels om nieuw te ontwikkelen vastgoedproducten en vastgoeddiensten waar Utrecht landelijk gezien in voorop loopt en waar dus nog relatief weinig kennis en kunde voor beschikbaar is. Het betreft hier o.a.: • Het ontwikkelen van een Mobiliteitshub XL in Papendorp • Het Mobiliteitsbedrijf in de Merwedekanaalzone • De verplaatsing van het fietsdepot van de tijdelijke locatie naar een permanente locatie in Cartesius • De (her)ontwikkeling van totaal circa 13 P+R-locaties tot 2040 • Het ontwikkelen van deelhubs in openbare parkeergarages • Het verder uitbreiden van met name het aantal fietsgarages en buurtstallingen en • Fietstrommels, zowel bemand als onbemand • Conform module fietsparkeren (2030) uitbreiden met 13.400 plekken binnenstad. Het uitbreiden van fietsstallingsplaatsen in het stationsgebied met minimaal 9000 stallingsplaatsen 7.000 plekken overige stations (excl.

Lunetten Koningsweg) en 11.000 plekken vooroorlogse wijken • Het verduurzamen en slimmer maken van de huidige parkeer- en fietsgarages en P+R-locaties met laadpalen, zonnepanelen waar mogelijk en gewenst, een groene wand en/of dak, de parkeergarage als “batterij” en “accu” voor het opvangen van piekbelasting, etc. • Het onderzoeken van Mobiliteitswinkels waar deelmobiliteitsdiensten kunnen worden Afgenomen.

Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2023

33

Nulmeting en Meerjaren Strategisch Programma Mobiliteitsvastgoed Het integreren in- en opwaarderen van de parkeer- en fietsgarages, P+R-locaties, en verkeer ICT-infrastructuur binnen een verdere verdichting van Utrecht en daarmee samenhangend de mobiliteitsontwikkeling, heeft een stevige impact op deze vastgoedportefeuille van de gemeente Utrecht. De komende jaren zullen: • Er minder autoparkeerplaatsen op maaiveld worden aangeboden. • Er meer parkeervoorzieningen in buurt, wijk of ringhubs worden gerealiseerd. • Er meer fietsparkeervoorzieningen worden gerealiseerd. Om de portefeuille meer strategisch te kunnen richten, adequaat en proactief in te kunnen blijven spelen op de veranderende en stijgende vraag nu en in de (nabije)toekomst, is het noodzakelijk een Meerjaren Strategisch Programma Mobiliteitsvastgoed (MSP) te ontwikkelen. Om een MSP te kunnen ontwikkelen moet goed in beeld zijn wat de portefeuille omvat en wat de eigendomspositie is. Ook dient inzichtelijk te zijn wat de bezetting, kosten, inkomsten en staat van onderhoud van de voorzieningen is. Om dit inzicht te krijgen wordt er op dit moment een nulmeting uitgevoerd. De basis wordt hiermee op orde gebracht, een belangrijk fundament voor de ontwikkeling van het MSP. Medio 2023 wordt gestart met de ontwikkeling van het MSP.

4.6 Voortgang programma Samenleving & Sport Utrechters zijn betrokken bij elkaar, ondernemen samen activiteiten en iedereen kan zichzelf zijn. Zij kunnen sporten en bewegen in een toegankelijke en kwalitatief goede infrastructuur. Een mooie doelstelling voor Sport. Een concrete subdoelstelling daarbij is: Alle Utrechters kunnen sporten en bewegen in een toegankelijke en kwalitatief goede sportinfrastructuur. Figuur 13 | Spreiding portefeuille Sport

Buitensportaccommodaties Door de groei van de stad neemt ook de behoefte aan buitensportcapaciteit toe. In 2022 is gewerkt aan variantenstudies voor inpassing van extra sportvelden op de sportparken MaarschalkerweerdNoord, Nieuw Welgelegen en Rijvliet/Strijkviertel. Er liggen verschillende varianten die in 2023 verder worden uitgewerkt en bestuurlijk worden voorgelegd.

Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2023

34

In 2022 zijn in totaal 7 velden aangelegd of gerenoveerd, waaronder: • Op sportpark Zuilen is een nieuw combiveld American Football-voetbal aangelegd als onderdeel van de herontwikkeling Zuilense Vecht samen met gemeente Stichtse Vecht. • Er zijn 4 reguliere renovaties voetbal kunstgras uitgevoerd • Op sportpark Marco van Basten is een miniveldje opgewaardeerd naar een half kunstgrasveld. Dit veld kan nu ook gebruikt worden door de wijk. • Bij kindercluster Voorn is het bestaande zandveld vervangen door een non infill veld. Dit is gedeeltelijk circulair uitgevoerd met kunstgras dat is vrijgekomen in de gemeente Amsterdam • Op sportpark Rijnvliet is een start gemaakt met de aanleg van een 4e hockeyveld, dit wordt in 2023 opgeleverd. • Er vindt uitvoering plaats voor de herinrichting van terrein Overvecht Noord, Manitobadreef 8 naar aanleiding van gemaakte afspraken met de sportverenigingen Bij sportveldrenovaties worden extra maatregelen genomen in kader van duurzame aanleg en een gezonde leefomgeving. Zoals circulaire inzet van materialen, extra opvang/buffering van regenwater, kantplanken en roosters om de verspreiding van microplastics tegen te gaan. Daarnaast worden er extra bomen geplaatsten komt er aanvullende beplanting op de sportparken met oog voor diversiteit van de beplanting.

In 2023 staan deze werkzaamheden gepland: • Omzetting van een natuurgrasveld naar een kunstgrasveld op sportpark Fletiomare oost. • Aanleg kunstgrasveld voor voetbal op sportpark Zuilen, intentie is om hier een slag te maken in duurzaamheid. Te denken valt aan energie opwekken door een toplaag op het veld, wateropslag onder of in veldconstructie, het koelen van het veld in de zomer. Deze mogelijkheden worden onderzocht. • De aanleg van een natuurgras veld op sportpark Zuilen als onderdeel van de herontwikkeling ‘Zuilense Vecht’ samen met gemeente Stichtse Vecht. • Het trapveld bij Forum Waterwin wordt gerenoveerd • Sportpark Rijnvliet wordt uitgebreid met een vierde hockeyveld. • Op Sportpark Humphrey Mijnals wordt de conventionele verlichting door LED vervangen • Op Atletiekbaan Maarschalkerweerd wordt de conventionele verlichting door LED vervangen • Op Atletiekbaan Overvecht wordt de complete lichtinstallatie vervangen waarbij wordt overgegaan naar LED. Binnensportaccommodaties Als gevolg van de groei van de stad zijn er nieuwe sporthallen nodig om te voorzien in de toenemen­ de vraag naar binnensportcapaciteit. In 2023 worden drie nieuwe sporthallen opgeleverd. Dat zijn; • Sporthal Het Plein (Q3); • de tijdelijke sporthal op Sportpark Loevenhoutsedijk (Q3); • de sporthal aan de Bontekoelaan, die gerealiseerd wordt door het schoolbestuur van PCOU.

Een aantal sporthallen bevindt zich in de planvormingsfase. • Voor de nieuwe sporthal op Sportpark Voordorp wordt een bouwenvelop opgesteld. Overige ontwikkelingen op het sportpark worden hierin meegenomen. • In Overvecht komt een nieuwe sporthal samen met een nieuwe VO school. Hiervoor worden plannen verder uitgewerkt. • Hetzelfde geldt voor de locatie aan de Hindersteinlaan in Vleuten waar onder meer een nieuwe sporthal en VO school worden gerealiseerd. • Het definitief ontwerp voor sporthal Cartesiusdriehoek wordt in 2023 afgerond. De oplevering staat gepland voor eind 2025. • Voor sporthal Merwede wordt in 2023 het voorlopig ontwerp afgerond. Oplevering is voorzien voor begin 2027. Over het algemeen geldt dat sporthallen in hoogstedelijke gebieden zoals Utrecht een grote stijging laten zien in de benodigde investeringen. Dit wordt onder andere veroorzaakt door de wens om sporthallen verdiept te bouwen, het benodigde parkeren ondergronds te realiseren, maar ook door

Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2023

35

sporthaldaken als gebruiksgebieden in te passen zoals een beloopbaar dak. Een beloopbaar dak kent, naast het niet kunnen plaatsen van voldoende zonnepanelen ten behoeve van de gewenste energieneutraliteit van het gemeentelijk vastgoed, een grote constructieve uitdaging om de wedstrijdruimte inclusief aanliggende tribuneruimte kolom vrij te kunnen bouwen. De aanbesteding van de duurzame renovatie van de gymzaal Wevelaan (onderwijs project) is gestart en uitgevoerd in 2022 in combinatie met de renovatie van naastgelegen basisschool “De Regenboog”. Voor de nieuwe gymzaal (voor De Jazz Singel) aan het Ella Fitzgeraldplein 233 naast winkelcentrum Terwijde is de uitvoering gestart. De geplande oplevering is begin augustus 2023 en de gymzaal wordt ENG gebouw (energie neutraal-warmtepompen-PV panelen- groene gevels en daken). Zwembaden Voor zwembad Den Hommel is er gestart met de technische uitwerking van het groot onderhoud aan de installaties en het verduurzamen van de locatie. Dit wordt in 2023 afgerond. Zwembad Den Hommel is de locatie waar het gemeentelijk initiatief ‘Solar carports’ op haalbaarheid onderzocht gaat worden, passend in het coalitieakkoord om zon op daken te realiseren. Indien haalbaar wordt hierdoor het zwembad verder verduurzaamd. Voor zwembaden Fletiomare en Krommerijn wordt het plaatsen van een PV installatie op haalbaarheid onderzocht.

Als gevolg van de groei van de stad is extra zwemcapaciteit nodig. Een nieuw zwembad is voorzien in het Maximapark. In 2023 wordt de voorbereiding verder uitgewerkt. Oplevering van dit nieuwe zwembad is voorzien in 2026.

Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2023

36

4.7 Dienstverlening aan programma Stedelijke Ontwikkeling De gemeente heeft ook vastgoed en grondposities in bezit als strategisch instrument voor stedelijke ontwikkeling. Dit vastgoed heeft niet een beleidsinvulling. Het betreft vastgoed dat de gemeente in (tijdelijk) eigendom heeft om toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk te maken. Het betreft 46.546 m2 BVO, 43.342 m2 VVO, 4.636.499 m2 perceel oppervlak, 41 panden en 123 percelen. Figuur 14 | Spreiding Programma Stedelijke Ontwikkeling

Het vastgoed kan onderdeel uitmaken van een grondexploitatie, als een gebied ontwikkeld wordt. Het vastgoed is veelal bestemd voor (her)ontwikkeling; sloop of verkoop behoren daarbij tot de mogelijkheden. Vooruitlopend op de ruimtelijke ontwikkelingen heeft VGU de taak om het vastgoed (zowel objecten als gronden) zo goed mogelijk in overeenstemming met de ruimtelijke plannen en het gemeentelijk vastgoedbeleid tijdelijk te beheren. Dit gebeurt door te zoeken naar passende huurders/ gebruikers die invulling geven aan het (tijdelijk) beheer. De financiële verantwoordelijkheid voor dit vastgoed blijft bij het programma Stedelijke Ontwikkeling, dat de opdracht heeft gegeven voor het tijdelijk beheer.

4.8 Voortgang programma Openbare Ruimte/ Stadsbedrijven De uitvoeringsorganisatie Stadsbedrijven heeft een aantal panden in eigendom en beheer voor de eigen huisvesting. Deze panden maken onderdeel uit van het programma Openbare Ruimte. Voor deze panden is een huisvestingsstrategie in ontwikkeling; het streven is om in 2023 de strategie af te ronden. In de strategie worden interne en externe ontwikkelingen vertaald naar vastgoedopgaven in samenspraak met Stadsbedrijven, VGU en Facilitair & Huisvesting. De schouw van panden en de huisvestingsbehoefte resulteren in oplossingsrichtingen met een focus op de hoofdlocatie Tractieweg. Bij formuleren van een voorkeursscenario wordt ook in beeld gebracht welke modificaties nodig zijn om aan te sluiten bij de ambitie van het coalitieakkoord voor energieneutraal gemeentelijk vastgoed in 2040, en welke middelen daarvoor nodig zijn.

Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2023

37

5. Tevredenheid van huurders en eindgebruikers In dit hoofdstuk staat sturing op het hoofddoel ‘beheren en exploiteren van gemeentelijke voorzieningen naar tevredenheid van huurders en eindgebruikers’. centraal. We blikken terug op en we kijken vooruit naar de bezetting en het gebruik van de door de Gemeente Utrecht geëxploiteerde accommodaties. Dit zijn de welzijnsaccommodaties, sportaccommodaties (binnen en buiten), de zwembaden en daarnaast ook parkeervoorzieningen en begraafplaatsen. 5.1 Klanttevredenheid Visie We leveren kwaliteit en leggen verbinding. In goed overleg met klant en bestuur bepalen en beheren we het gewenste kwaliteitsniveau van onze gebouwen. De basis hiervan is: • Integraliteit in afwegingen ten aanzien van de stedelijke ambities en sturing op levensduurcycli van de gebouwen. • Proactief acteren op basis van inzet van vastgoed-vakmanschap voor de maatschappelijke opgaven en sturing op de gewenste ontwikkeling van de vastgoedportefeuille. Inclusief actief leegstandbeheer. • Een actieve en open manier van communiceren door de vastgoedorganisatie over zowel de beleidsmatige, financiële en/of juridische afspraken met het bestuur, huurders/klanten en leveranciers. Acties In de organisatieontwikkeling van VGU staat de klant centraal en dat komt in de volle breedte van het werk terug. Zoals bij het ontwikkelen van nieuwe werkwijzen en werkprocessen.

Daarnaast wordt er op basis van de uitkomsten van de Benchmark gemeentelijk vastgoed 2021 een aantal concrete acties uitgezet die direct gekoppeld zijn aan het hoofddoel ‘beheren en exploiteren van gemeentelijke voorzieningen naar tevredenheid van huurders en eindgebruikers’. Klanttevredenheidsonderzoek huurders VGU Monitoren en bijstellen: VGU meet tweejaarlijks door middel van deelname aan de Benchmark gemeentelijk vastgoed de tevredenheid over de werkzaamheden van de vastgoedorganisatie en de diverse aspecten die leiden tot (on)tevredenheid. Denk aan de samenwerking, communicatie en kwaliteit van het vastgoed. De resultaten bieden belangrijke managementinformatie. Het geeft inzicht in de tevredenheid van de huurders over het beheer en onderhoud, de communicatie, dienstverlening en welke aspecten daarvan volgens de huurders aandacht vragen. Zo kunnen wij bepalen of het relatiemanagement, de klant- en pandvisie nog voldoen of moeten worden bijgesteld. Op basis van de uitkomsten gaan de huurder en vastgoedorganisatie met elkaar in gesprek. In het najaar van 2021 is voor het eerst deelgenomen aan de Benchmark gemeentelijk vastgoed. In het MPUV 2022 hebben we het belang van het meten van de klanttevredenheid onderschreven en een aantal KPI’s benoemd.

Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2023

38

Tevredenheid

Gemeente Utrecht

Benchmark

Dienstverlening –huisvestingszaken

38%

49%

Dienstverlening –klacht, schade, storing

19%

45%

Planmatig onderhoud

55%

-

Tevredenheid Vastgoed

75%

73%

In 2022 is VGU aan de slag gegaan met de benoemde speerpunten in het MPUV 2022, op de onderdelen dienstverlening, planmatig onderhoud en de verhoging van de respons op de enquête. Het beeld wat in het MPUV is afgegeven, om op alle onderdelen op een gemiddelde van de benchmark uit te komen, is niet geheel realistisch geschetst. We verwachten niet dat we de benoemde KPI’s voor 2022 en 2023 volledig gaan halen. De geschetste sprongen, voornamelijk op de onderdelen dienstverlening huisvestingszaken als klacht, schade en storing, zijn heel groot om in relatief korte tijd een bepaald effect te kunnen meten. De VGU blijft werken aan de verbetering van scores op de benoemde KPI’s. Zo zijn wij in 2022 gestart met het nader onderzoeken welke onderdelen van onze bedrijfsvoering het meeste bijdragen aan het doelbereik voor de KPI’s, hoe krijg je tevreden klanten: wat moet je dan doen of laten. Hier geven we verder invulling aan. Met de uitkomsten van de benchmark 2023 toetsen we of we op de goede weg zitten. Wat is er tot nu toe gedaan om te verbeteren, en gaan we in 2023 mee verder: • Dienstverlening; het proces rondom ‘huisvestingszaken’ en het proces rondom ‘klachten, schade en storingen’ is onder de loep genomen.

Bij beide processen is duidelijk geworden dat er behoefte is aan een CRM-systeem om klantcontacten te kunnen loggen en dat er direct voldoende informatie beschikbaar is om de meeste vragen te kunnen beantwoorden. Het proces is dan niet meer persoonsafhankelijk en alle medewerkers van VGU kunnen dan bij de laatste informatie, om zo de klant beter van dienst te kunnen zijn. Deze behoefte is omgezet in een aanbesteding. VGU bevindt zich nu in de test- en implementatie fase. Verwacht wordt dat het systeem in het najaar van 2023 operationeel is. • Planmatig onderhoud; het proces van omzetten MJOP in een jaarplan, inclusief financiële dekking, wordt aangepast om zo voor aanvang van een nieuw jaar duidelijk te hebben wat een huurder dat jaar aan onderhoud aan zijn pand kan verwachten. Dit proces zit nu in de uitwerkingsfase. Voor 2023 is er al een verbetering ten opzichte van 2022. Dit moet in de toekomst alleen maar beter gaan. • Respons enquête; hier is weinig tot geen actie opgezet in 2022. De ambitie is om in 2023 het respons percentage omhoog te brengen, door meer communicatie vooraf en het benadrukken van het belang van deelname de respons te verhogen. Ambities 2023 Het jaardoel klanttevredenheid staat op de agenda van VGU. De ambitie is om in 2023 wederom deel te nemen aan de Benchmark gemeentelijk vastgoed om de Klanttevredenheid te meten.

Op basis van deze uitkomsten weten wij hoe we scoren ten opzichte van het onderzoek uit het najaar van 2021 en kunnen wij de verdere verbeterpunten voor 2024 vaststellen. Wij gaan natuurlijk door met verbeteren, dat doen wij langs de volgende lijnen: • Voor de dienstverlening blijven wij de processen optimaliseren en waar het kan automatiseren; • We gaan verder met het bestendigen van de relatie met de huurder; • We maken het ‘jaarplan onderhoud’ steeds concreter en zorgen dat het plan eerder gereed is. Met de grootste huurders, met complexiteit aan pand, onderhoud of techniek, wordt jaarlijks het jaarplan door de assetmanagers besproken, de overige huurders worden tijdige geïnformeerd wanneer er onderhoud wordt uitgevoerd.

Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2023

39

5.2 Vastgoedexploitatie Vastgoedexploitatie (VGE) is verantwoordelijk voor het dagelijks onderhoud en de exploitatie van een groot deel van de Utrechtse vastgoedportefeuille. Het aanbod van Vastgoedexploitatie bestaat uit binnensportaccommodaties, buitensportaccommodaties, zwembaden, multifunctionele accommodaties, buurtcentra, volkstuinen, begraafplaatsen, garages en speeltuinen. VGE voegt maatschappelijke waarde toe door ervoor te zorgen dat bewoners gebruik kunnen maken van veilige, toegankelijke en duurzame accommodaties, door een optimale bezetting van onze accommodaties en door te streven naar een hoge klanttevredenheid. Overzicht van de accommodaties Figuur 15 | Overzicht accommodaties in beheer bij Vastgoedexploitatie Aantal 1-1-2023 Sport/zwembaden

3 binnenzwembaden 1 binnen-/buitenzwembad

Sport/binnen

14 sporthallen 1 turnhal 8 sportzalen 42 gymzalen

Sport/buiten

3 atletiekbanen 26 sportparken met 150 sportvelden 15 volkstuinen

Welzijn/MFA’s

14 Speeltuinen 25 Buurtcentra 4 multifunctionele accommodaties 12 jongerenvoorzieningen 2 speelgarage/speelgoed uitleen

Parkeren (auto)

8 belanghebbenden-autoparkeergarages 5 kortparkeer-autogarages 4 P+R-garages

Parkeren (fiets)

6 openbare stallingen 40 buurtstallingen 106 trommels 4 pop-up stallingen

Begraafplaatsen

2 monumentale begraafplaatsen 2 begraafplaatsen

Visie vastgoedexploitatie Om de maatschappelijke meerwaarde te verhogen sturen we in de periode 2018-2022 via de volgende sturingslijnen: • De klantwaarde • Optimale bezetting/benutting • Duurzaamheid

Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2023

40

Investeren in maatschappelijke voorzieningen en gemeenschapskracht. Het is van cruciaal belang dat er een stevige sociale basis is met goede algemeen toegankelijke voorzieningen op wijkniveau op het gebied van onderwijs, gezondheid, opvang, sport en voor het ontmoeten voor alle inwoners. Door deze maatschappelijke voorzieningen te realiseren en de informele zorg en de inzet van vrijwilligers te steunen, versterken we de kracht van de stad. Zowel in de nieuw te ontwikkelen gebieden als waar verdichting plaatsvindt in bestaande wijken zetten we in op het meegroeien van de maatschappelijke voorzieningen: scholen, sportaccommodaties, buurtcentra, speelplekken. Ze zijn rand voorwaardelijk voor ontmoeting, ontwikkeling, beleving en ontspanning voor iedereen en daarmee nodig in de hele stad. We willen in de periode 2022-2025 investeren in maatschappelijke voorzieningen en gemeenschapskracht. Resultaten klanttevredenheidsonderzoek Uit het klanttevredenheidsonderzoek onder de gebruikers van sport- en gymzalen wordt een tevredenheidscijfer van 7.3 gegeven en de sporthal gebruiker gaf dit een cijfer van 7.7. Uit de analyse blijkt dat bij de sporthallen met name het aanspreekpunt (in de vorm van een beheerder) extra wordt gewaardeerd. Bij de sport- en gymzalen wordt de toegang via een codeslot verleend.

De continumeting binnen de zwembaden laat na de stijging in 2021 (afgezien van de sluiting vanwege coronamaatregelen) weer een stabiele klantenwaardering van 7.1 zien. De overige VGE onderdelen laten een klanttevredenheid zien tussen de 6.8 en 7.7. Bezetting accommodaties Bij exploiteren ligt het accent in 2023 op het optimaal benutten van de accommodaties waarbij we de beleidsdoelen zo veel mogelijk ondersteunen. Dat doen we door een intensieve samenwerking met de collega’s van Maatschappelijke Ontwikkeling, Bereikbaarheid of Openbare Ruimte. De marketingplannen zijn ondersteunend aan de beleidsdoelstellingen en dragen bij tot het verbeteren van de bezetting. Dit doen we door het aantrekken van nieuwe gebruikers. Zo bieden we de mogelijkheid om als individuele hardloper een baan te huren op de atletiekbaan en brengen we het aanbod van buurtcentra onder de aandacht van jongvolwassen. Hierbij wordt de data uit de verhuuren zwembadsystemen en de kennis van onderdelen ingezet om de doelgroepen te bereiken. De beschikbare groene ruimte bij de begraafplaatsen stellen we open voor bewoners door het realiseren van wandelpaden op de begraafplaatsen en ook door het plaatsen van kunstwerken. Inwoners worden uitgedaagd om in deze bijzondere omgeving een plek te vinden om tot rust en bezinning te komen. De rode draad in onze marketingcommunicatie is waarde creatie.

Bij elke accommodatiesoort verschilt de optimale vorm en de indicator die we willen meten. Bij parkeren gaat het enerzijds om het beter benutten van een aantal parkeerplekken en anderzijds om het beter spreiden van fietsbezoekers. Bij welzijn streven we naar een gemiddelde norm van 43 uur bezetting per week. Bij zwembaden is naast het aantal bezoekers ook de aandacht voor zwemvaardigheid en de doorstroom van zwemlessen een belangrijke indicator. De onderstaande tabel Bezetting en bezoekers laat zien dat in de realisatie in 2022 voor 11 van de 12 indicatoren op of boven de gestelde norm is gerealiseerd. Dit geeft mooi weer dat de gebruikers de accommodatie na de Coronaperiode weer weten te vinden en te waarderen.

Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2023

41

Figuur 16 | Ontwikkeling bezetting & bezoekers (norm & realisatie)

De acties van vastgoedexploitatie op korte termijn De klant is de persoon die bij gemeentelijke voorzieningen een locatie boekt en/of bezoekt, maar ook organisaties en personen waar we mee samenwerken. Bij VGE zetten we de klant centraal. Belangrijke waarden in 2023 zijn: • Klantvriendelijkheid vergroten: We zijn vaak het eerste contact met de klant. We weten hoe we de klant moeten behandelen en weten hoe zij behandeld willen worden. We weten hoe we de klant een welkom gevoel kunnen geven en vriendelijk te woord kunnen staan. Gastheerschap is belangrijk. Door onszelf (de medewerkers) te blijven te ontwikkelen en eventueel nieuwe sociale vaardigheden aan te leren, kunnen we beter en sneller tegemoetkomen aan de veranderende vraag van de klant. • Klantkennis: We vinden het belangrijk om te weten wat onze klanten vinden van onze voorzieningen en service. Daarom meten we via klanttevredenheidsonderzoeken of we voldoen aan de verwachtingen van onze gebruikers. Voor elk onderdeel meten we 1x per 2 jaar de klanttevredenheid. Waar mogelijk, bijvoorbeeld bij de zwembaden is dit een continu proces. In 2022 scoren we gemiddeld een 7,5 voor klanttevredenheid. We zorgen dat we de klant kennen en ook weten wat zij verwachten en/of willen. • Klantbinding: We hebben een klantrelatie met bewoners die gebruik maakt van een voorziening. In 2023 willen we hierop voortborduren en dit uitbreiden.

Enerzijds willen we deze klanten over andere voorzieningen informeren en inspireren er ook gebruik van te maken. Anderzijds willen wij ervoor zorgen dat klanten ambassadeurs worden. De ambassadeurs kunnen de informatie via mond-tot-mond reclame verder uitdragen naar hun eigen netwerk (het olievlekprincipe), zodat ook zij de mogelijkheden ontdekken van de gemeentelijke voorzieningen. • Gebruiksgemak: We verbeteren onze digitale vindbaarheid en online informatievoorziening (bv. De website met klantgerichte visuele middelen of animaties). We maken onze klanttools gebruiksvriendelijk (denk aan het verhuursysteem van de accommodaties of het kassasysteem van de zwembaden) en we verkorten de responstijd.

Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2023

42

6. Mens & milieubewust bouwen aan gemeentelijk vastgoed Gezonde verstedelijking staat centraal bij ruimtelijke ontwikkelingen in de stad. Naast opgaven op het gebied van energietransitie, circulariteit en sociale inclusie is door de coronapandemie ook het belang van gezonde gebouwen groter geworden binnen het doel mens & milieubewust bouwen aan gemeentelijk vastgoed. 6.1 Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 en mens en milieubewust bouwen In de RSU staan een aantal richtinggevende principes genoemd die belangrijk zijn voor de technische aspecten van het gemeentelijk vastgoed: • Geen dak blijft onbenut; • Groen tenzij; • Circulair tenzij; • Versterken boven gelijk houden; • Meervoudig gebruik gaat boven mono-functionaliteit; • Publieke (binnen-)ruimte is openbaar toegankelijk; • Bovengrondse energievoorzieningen inpandig tenzij.

De bovenstaande principes vragen niet alleen om een integrale afweging op het schaalniveau van gebieden. Op gebouwniveau is het ook belangrijk om deze principes in samenhang met elkaar te beschouwen en af te wegen. Bij het gemeentelijke vastgoed, wat gezien wordt als een effectief instrument bij het geven van het goede voorbeeld in de stad, is deze afweging extra van belang vanwege de inzet van publieke financiële middelen. We werken daarom samen met organisatie

Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2023

43

onderdelen die beleid maken integraaldoel ‘mens- en milieubewust bouwen aan gemeentelijk vastgoed’. Dit doen we om bovenstaande uitgangsposities van de RSU te verwezenlijken in Utrecht.

6.2 Opgave Energie Transitie De opgave Energietransitie gaat over het verlagen van de CO2­-uitstoot, hernieuwbare energie­ opwekking en het aardgasvrij maken van de stad. In samenwerking met het beleidsveld Energie­transitie is in 2019 het beleid- en uitvoeringskader “Versnellingsopgave Energieneutraal Kernvastgoed 2040” in het leven geroepen om aan deze opgave gehoor te geven. Vanwege de complexiteit en diversiteit van de portefeuille zijn er destijds verschillende deelopgaven geformuleerd op het kernvastgoed, onderwijshuisvesting, zon op dak en monumenten. Helaas heeft dit uitvoeringsprogramma tot teleurstellende prestatie geleid zoals ook beschreven in het Rekenkamerrapport “Onbegonnen Werk” wat het beperkte resultaat onderschrijft en constateringen doet met betrekken tot financiële tekorten. Het evaluatierapport door Ecorys, wat het resultaat beaamd, komt met aanbevelingen van organisatorische aard ter verbetering van de opgave. Tegelijkertijd zijn er ook twee additionele rapporten afgerond. De eerste Zon op het Dak van Ecorys, waaruit blijkt dat energieneutraliteit op onze panden niet mogelijk is en deze doelstelling enkel op gebiedsniveau gehaald kan worden. De tweede het Monumentenplan vanuit TNO waarin de speciale rol van monumentaal vastgoed gespecificeerd wordt.

Deze rapporten zijn eind 2022 gepresenteerd aan de raad samen met een plan van aanpak om tot een herijking van het beleid en uitvoeringsprogramma te komen in de raadsbrief Plan van aanpak energietransitie gemeentelijk vastgoed van 4 november 2022. In het voorjaar 2023 wordt de raad geïnformeerd over de vervanging van de Versnellingsopgave in de raadsbrief over de Uitgangspunten voor een verduurzamingsagenda gemeentelijk maatschappelijk vastgoed. CO2 uitstoot, energieverbruik & energieopwekking Elk jaar maken we stappen in het inzichtelijk maken van het totale werkelijke energieverbruik van de huurders in onze panden. Dit gaat geleidelijk door de uitrol van steeds meer slimme meters voor het verbruik van elektriciteit, warmte, gas en water. We hebben in veel gevallen toestemming nodig van huurders om deze meters uit te lezen. Inmiddels hebben we inzicht in het werkelijk verbruik bij 37% van gebouwen in de programma’s vastgoed, sport en bereikbaarheid. Dit is niet meer dan vorig jaar, en acties om meer toestemming te krijgen van huurders heeft geen resultaat opgeleverd. Er wordt onderzocht of contractueel dit inzicht verzorgt kan worden. De onderstaande grafieken zijn gedistilleerd uit deze verbruiksgegevens. In de onderstaande grafiek is het energieverbruik van 2019-2022 in beeld gebracht.

We hebben onderscheid gemaakt in verschillende energiebronnen: elektriciteitsverbruik, gasverbruik en warmte. Alle verbruiken zijn omgezet in primaire energiebehoefte (GJp). Daardoor kunnen de verschillende vormen van energie eerlijk onderling vergeleken worden.

Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2023

44

Figuur 17 | Energieverbruik en CO2 per bron binnen totaal inzichtelijk portfolio

Er is niet significant veel verandert ten opzichte van voorgaand jaar, na het herstel van COVIDmaatregelen. Een lichte stijging van elektriciteit t.o.v. gas, wat het resultaat is van het aardgas vrij maken enkele panden. Elektrificatie bespaard geen energie, maar verplaatst deze, daardoor is er netto weinig verandering in energieverbruik. Figuur 18 | Aandeel energieverbruik per deelportefeuille

In de bovenstaande grafiek is het aandeel energieverbruik per deelportefeuille inzichtelijk gemaakt. De drie deelportefeuilles met de grootste energieverbruiken (absoluut) zijn sport, gemeentelijke huisvesting en mobiliteit. De energiebehoefte laat ook zien dat sport de grootste energiebehoefte heeft. Dit wordt vooral veroorzaakt door de vier zwembaden in deze portefeuille. Duurzaamheidsdashboard De afgelopen jaren is er hard gewerkt aan de ontwikkeling van het Duurzaamheidsdashboard, specifiek het “energiedashboard’. De ontwikkeling van het Duurzaamheidsdashboard heeft in 2021 gedeeltelijk stilgelegen naar aanleiding van het bevriezen van activiteiten via het platform waarop dashboards data binnen kunnen halen. Dit bevriezen van activiteiten is gedaan naar aanleiding van risico’s rondom dataveiligheid. Werkzaamheden zijn in Q2 van 2022 weer hervat en in Q4 afgerond, daarmee is het dashboard gereed voor intern gebruik.

Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2023

45

Het energiedashboard ondersteunt de identificatie van het natuurlijk moment, de energieprestatie en bijbehorende energieverbruiken en de prestatie van het energieneutraal maatregelenpakket. Hiermee borgen we de Plan-Do-Check-Act cyclus zodat we ons continue kunnen verbeteren. Twee functies, het identificeren van het natuurlijke moment en de monitoring van energetische gebruiksgegevens, zijn opgesplitst. Dit komt door voortschrijdend inzicht, de ontwikkeling van een opgave breed dashboard en de organisatorische transitie die in 2022 is voltrokken. De natuurlijke momenten zijn toegevoegd aan het bredere vastgoeddashboard voor de afdeling Vastgoedopgave, en de energiemonitoring en prestaties zijn toegespitst op toekomstig gebruik door vakspecialisten bij beheer en adviseurs bij de afdeling Vastgoedmanagement. Daarmee sluit het dashboard aan bij de nieuwe organisatie en dit helpt bij het integraal op orde krijgen en verbeteren van data. Op termijn liggen er kansen om met het energiedashboard huurders pro-actief te ondersteunen en laten zien waar kansen voor verduurzaming liggen, er moet nog onderzocht worden of en hoe dit organisatorisch een plek gegeven kan worden. Kantoren energielabel plichtig 2023 Volgens wettelijke verplichtingen moeten gebouwen met als hoofdfunctie kantoor geen monument zijnde, op 1 januari 2023 minimaal energielabel C bezitten.

De gemeente heeft al de in haar bezit zijnde betreffende kantoren tijdig, dus voor 1 januari 2023, naar minimaal energielabel C gebracht. Zon op Gemeentedak 2021 In de zonnemonitor 2022 staat dat 32% is van het gemeentelijke vastgoed is belegd met zonne­ panelen. Een prestatie waarmee wij, samen met de gebruikers van het vastgoed, het goede voorbeeld geven aan de stad. Monumenten, zoals werfkelders en kerktorens en strategisch aangekochte gebouwen in het kader van ruimtelijke ontwikkeling, zijn hierin niet meegenomen, omdat deze gebouwen vaak erfgoedwaarde verliezen door introductie van zonnepanelen of bouwtechnisch ongeschikt zijn voor een dergelijke ingreep. Naar aanleiding van de toezegging 22/T457 onderzoeken we wat de consequenties en mogelijkheden zijn voor Buurtstroom op gemeentelijke daken. Alert: Netbeheerder Stedin (via Tennet) heeft netcongestie afgekondigd tot en met 2029. In november heeft Stedin een tweede golf netcongestie (Netcongestie 2.0) aangekondigd waarbij zelfs nieuwe elektra aansluitingen, het verzwaren van bestaande aansluitingen en het verkrijgen van tijdelijke aansluitingen voor bouwwerkzaamheden op dit moment stopgezet is. Dit heeft significante gevolgen voor de toekomstige plaatsing van middel- en grote PV aansluitingen aan het net.

Netcongestie afgekondigd tot 2026 provincie Utrecht In februari 2022 is er netcongestie afgeroepen op het elektriciteitsnet van provincie Utrecht. Utrecht volgt na een groot aantal andere gebieden in Nederland waar reeds netcongestie is afgekondigd. Netcongestie treedt op omdat het huidige netwerk niet bestand is tegen de hoeveelheden (piek) energie die via het net vervoerd moet worden, en netbeheerder TenneT kondigde daarom aan tot en met 2029 geen teruglevercontracten meer te vergeven voor middel- en grote aansluitingen (op dit moment worden wachtlijsten opgebouwd). In november 2022 werd de netcongestie verzwaard. Ook verzoeken voor aansluitingen voor nieuwe grootgebruikers (bijvoorbeeld scholen en maatschappelijk vastgoed als onderdeel van nieuwe stedelijke ontwikkeling), bestaande grootgebruikers die een verzwaring van hun aansluiting behoeven (bijvoorbeeld panden die van het gas proberen over te stappen naar elektrische alternatieven) en zelfs tijdelijke aansluitingen voor de bouw (bijvoorbeeld voor nieuwbouw) worden afgewezen. Dit heeft verstrekkende consequenties, waaronder dreigende vertraging voor alle nieuwbouw, grootschalige renovaties en energie-neutrale projecten. Tevens dreigt het een zware klap te worden voor energie-ambitie zowel op pand als op stedelijk niveau.

Zo komen de ambities waaronder het afstappen van gas en ambities zoals beschreven in het klimaatakkoord onder tijdsdruk te staan. Op dit moment wordt er gemeente breed onderzoek gedaan naar de omvang en mogelijke oplossingen, gecoördineerd onder de opgave Energietransitie.

Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2023

46

Nog wat goed nieuws, want op dit moment zijn kleingebruikers (<3x80A) nog uitgezonderd van de netcongestie maatregelen van de netbeheerders. Daaraan mag dus nog gewerkt worden en is er energetische verduurzaming mogelijk.

6.3 Opgave veerkracht en gelijke kansen Utrecht is een gezonde én inclusieve stad, vanuit de techniek van vastgoed betekent dit concreet dat iedereen gemeentelijke gebouwen op een veilige en toegankelijke manier kan gebruiken. Dit betekent dat het niet mag uitmaken dat je gebonden bent aan een rolstoel, slechtziend of slechthorend bent of een verstandelijke beperking hebt. Iedereen kan, bij voorkeur zelfstandig, gebruik maken van de maatschappelijke voorzieningen in gemeentelijke gebouwen. Daarnaast gaat het ook om veilig gebruik maken van de gebouwen. Utrecht Standaard Toegankelijk (UST) Uitgangspunt bij renovatie en nieuwbouw van gemeentelijk vastgoed is dat we projecten toetsen aan toegankelijkheid conform UST (Utrechtse Standaard Toegankelijk). Op verzoek van de raad is de UST in 2022 geëvalueerd en zijn stevige aanbevelingen naar voren gekomen. In de raadsbrief van 13 april 2023 bent u hierover geïnformeerd. Om deze opgave de komende jaren voortvarend te kunnen oppakken, is het noodzakelijk dat we lessen trekken uit deze evaluatie. In de kern geven de aanbevelingen aan dat toegankelijkheid in de vastgoedprojecten en organisatie veel meer sturing, standaardisering en monitoring vereist. De stevigere sturing gaat helpen en wordt direct toegepast bij het toegankelijk(er) maken van het bestaand maatschappelijk vastgoed.

Toegankelijk maken van gemeentelijk vastgoed In de raadsbrief van 16 september 2022 is aangegeven welke panden toegankelijker gemaakt zouden worden. Deze lijst met panden is kritisch tegen het licht gehouden. Voordat we overgaan tot het verder uitvoeren van toegankelijkheidsmaatregelen, willen we een beter beeld hebben van de mogelijke aanpassingen in de verschillende panden. Daarom laten we ons nu uitgebreider informeren door het opstellen van professionele inventarisaties. Dit kost meer tijd, maar geeft ons wel een beter beeld van de mogelijkheden, waardoor door de uitvoering naar achteren is geschoven. Dit betekent een onderbesteding van de beschikbare middelen voor het programma toegankelijkheid. Voor de uitvoering van de inventarisaties zijn wij bezig met een meervoudige onderhandse aanbesteding. In verband met een bezwaar van een van de bij de aanbesteding betrokken partijen duurt dit langer dan verwacht. Zodra we een concrete planning hebben zullen wij de raad hierover berichten. Daarnaast rapporteren we over de voortgang via onder meer het Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed (MPUV). Er is in 2022 extra budget ontvangen, 3 miljoen euro bovenop het budget uit 2021 (7,15 ton). Het totale budget voor dit programma betreft 3,715 miljoen euro.

Ruimte bieden aan maatschappelijke initiatieven In de raadsbrief van 7 maart 2022 is een tweetal maatschappelijke initiatieven genoemd welke als pilotproject worden uitgevoerd. Het eerste initiatief betreft de verhuring van de ruimte onder de Monicabrug aan de Stadskraan, een mooi initiatief wat zorgt voor reuring, sociale werkgelegenheid en bedrijvigheid. Het tweede initiatief betreft wederom een brug, de Oranjebrug, waarbij het brugwachtershuisje ruimte biedt voor een buurtinitiatief. We zijn volop bezig met de aanbestedingsen selectieprocedure.

Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2023

47

6.4 Opgave vergroenen & verdichten in balans Door gemeentelijke gebouwen groener, en met meer oog voor de natuur, te maken kan een bijdrage geleverd worden aan een gezonde en prettige leefomgeving. We doen dit bijvoorbeeld door goed na te denken over de wijze waarop we bouwen zonder natuurlijke hulpbronnen onnodig uit te putten, de leefomgeving te vervuilen en ecosystemen aan te tasten. Door ruimte te bieden aan kwetsbare, gebouw bewonende diersoorten en door het verbeteren van biodiversiteit en luchtkwaliteit via groene daken en gevels. Utrecht Circulair 2020 De afgelopen periode zijn de volgende activiteiten gerealiseerd op het gebied van circulariteit: • De pilot voor circulaire ontmanteling en hergebruik van de Utrechtse Bazaar is uitgevoerd en er is een partij gevonden die het gehele pand wil verhuizen; • Het schetsontwerp voor het circulair cultuurcluster Berlijnplein is afgerond. Visie op het sturen op circulariteit Wij willen bij het ontwikkelen, onderhouden en ontmantelen van gemeentelijk vastgoed sturen met indicatoren die bijdragen aan de kerndoelen voor die door platform CB’23 Platform CB’23 - Meten van circulariteit – Leidraad 2.0) zijn geformuleerd. Deze doelen zijn gericht op het beschermen van (1) materiaalvoorraden, (2) het milieu en (3) bestaande waarde.

Er vindt veel ontwikkeling plaats met betrekking tot het ontwikkelen en implementeren van een centrale methodologie voor circulariteit binnen de gemeente. VGU sluit zich daarmee gemeente breed aan bij Utrecht Circulair en helpt bij de ontwikkelingen die plaatsvinden op dit gebied met betrekking tot vastgoed. Vanwege de vele ontwikkelingen op het gebied van circulair bouwen is het op dit moment nog moeilijk om een centrale doelstelling voor de gehele vastgoedportefeuille te ontwikkelen. De afgelopen jaren zijn er enkele pilots uitgevoerd om de circulaire aanpak te verkennen. Samen met Utrecht Circulair wordt er de komende tijd gezocht naar een manier om structureel circulariteit te integreren in de verschillende aspecten van het maatschappelijk vastgoed. Hierdoor krijgt circulariteit in de toekomst een stevige positie bij de integrale afweging die gemaakt wordt ten behoeve van gezond stedelijk leven en het gemeentelijke vastgoed. Diervriendelijk bouwen Sinds april 2017 beschikken we over een gebiedsgerichte ontheffing op de Wet natuurbescherming omdat we een soortenmanagementplan (SMP)33 hebben opgesteld. Het SMP is gericht op alle gebouwen waar de gemeente zelf eigenaar van is. Op basis van het SMP voegen we nieuwe verblijfplaatsen voor beschermde dieren in de stad toe, voordat bestaande verblijfplaatsen verdwijnen. Bijvoorbeeld als we gebouwen slopen of verbouwen.

Ook zorgen we dat in de buurt van ontwikkelingsgebieden alvast voldoende verblijfsplaatsen zijn voor beschermde dieren, zoals huismussen, gierzwaluwen en vleermuizen. Het afgelopen jaar hebben we tijdens nieuwbouw, renovatie en onderhoud verschillende maatregelen toegepast via deze alternatieve ontheffingsregeling.

Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2023

48

Bijlage 1 Voortgangsrapportage Nota Kapitaal Goederen 2020-2023 1. Inleiding

De investeringsplanning uit de Nota Kapitaal Goederen 2020-2023 is dit jaar geactualiseerd en aangepast aan de nu geldende werkelijkheid, de mogelijkheden en behoeften in de stad. Tevens omvat de totale doorkijk nu ook projecten met een geplande start in 2027. Hiermee komen wij tot het volgende totaaloverzicht: Figuur 19 | Overzicht geplande investeringen

Dit overzicht geeft het totaal van alle investeringen per programma. De kolom ‘Totaal geautoriseerde uitgaven’ geeft de actuele stand weer op basis van de programmabegroting 2023, gecorrigeerd voor de gereed meldingen bij de Jaarstukken 2022 en de wijzigingen die bij de eerste bestuursrapportage 2023 worden voorgesteld.

In het bovengenoemde figuur zijn de bedragen van de vervangingsinvesteringen en uitbreidings­ investeringen gecombineerd. Hieronder volgt per programma een nader overzicht en toelichting van de lopende investeringen. De geplande vervangings- en uitbreidingsinvesteringen met een start in de periode 2024-2027 staan in bijlage 3. Voor een overzicht van de onderliggende projecten en een toelichting op de voorgestelde wijzigingen verwijzen wij naar de bijlage waar autorisatie voor nodig is. Jaarlijks worden alle budgetten van de gemeente Utrecht geïndexeerd, waarbij een onderscheid gemaakt wordt in lonen en materiële kosten. In 2023 is ervoor gekozen om voor de materiële kosten een gedifferentieerde index te hanteren, namelijk Grond-, Weg- en Waterbouw index(GWW) en de Bouwindex en de IMOC. De budgetten die verantwoord worden in het MPUV zijn geïndexeerd met de Bouwindex. Vooralsnog is niet bekend wat de prijscompensatie op basis van de bouwindex over 2024 gaat worden. Afwijkingen, zoals een tegenvallende aanbesteding of lokale marktontwikkelingen zullen, indien nodig, volgens de financiële spelregels in beeld gebracht worden bij een volgende Voorjaarsnota.

Meerjarenperspectief Utrechts Vastgoed 2023

49

2. Programma Utrechts Vastgoed In dit onderdeel wordt een korte toelichting gegeven over voortgang bij investeringsprojecten die wij hebben benoemd in de Nota Kapitaal Goederen 2020-2023. Overzicht investeringen Figuur 20 | Overzicht lopende vervangings- en uitbreidingsinvesteringen programma Utrechts Vastgoed In het startjaar wordt autorisatie gevraagd voor de totale verwachte uitgaven van de investeringen. Uitgangspunt bij bovenstaande tabel is de geautoriseerde uitgaven t/m de programmabegroting 2023. De investeringen die gereed gemeld zijn bij de jaarstukken 2022 en de wijzigingsvoorstellen van de eerste bestuursrapportage 2023 zijn separaat weergegeven.

Hieronder zal per portefeuille nadere toelichting worden gegeven op de voortgang van de investeringsprojecten. Cultuur Tivoli Vredenburg – Hallo Plein Naar aanleiding van de motie uit 2017 (M59 Maak van Vlaamse en Hollandse Toren levendige straten) waarin de raad heeft opgedragen om te komen met een voorstel voor een aanpak van de Vlaamse en Hollandse toren om het gebied rondom Tivoli Vredenburg aantrekkelijker te maken zijn projectinitiatieven met betrekking tot de omgeving en het gebouw in onderzoek genomen. Eén van de projectinitiatieven betreft de aanpassing van de gevel en entree op de hoek van de Vlaamse en Hollandse Toren: “Hallo Plein”. De uitvoering staat gepland voor 2023-2024 waarin de raad heeft opgedragen om te komen met een voorstel voor een aanpak van de Vlaamse en Hollandse toren om het gebied rondom Tivoli Vredenburg aantrekkelijker te maken zijn projectinitiatieven met betrekking tot de omgeving en het gebouw in onderzoek genomen. Eén van de projectinitiatieven betreft de aanpassing van de gevel en entree op de hoek van de Vlaamse en Hollandse Toren: “Hallo Plein”. De uitvoering staat gepland voor 2023-2024.