Meerjaren Perspectief Ruimte 2023.pdf

aandacht (fietsparkeren, afvalinzameling,

Bouwplaatsinspectie in stadscentrum

MPR 2023

62

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

Gebiedsontwikkeling

Centrum: liggen we op koers? Wonen

Werken

Maatschappelijke voorzieningen

We realiseren met de harde plannen in het gebied een omvangrijke woningbouwopgave in verschillende (prijs)segmenten zoals in Beurskwartier 1 (2500+), Lombokplein (350), Smakkelaarspark (150) en Kruisvaartkade (560-600) die in de komende jaren in uitvoering gaan. Recent heeft de Jaarbeurs haar koers verlegd en concentreert zich eerst op de vernieuwing van de hallen en het parkeren. Hiermee is woningbouw op Beurskwartier 3 (de huidige parkeerplek van de Jaarbeurs, ca. 2000 tot 4000) voorlopig van de baan. Door de hoge bouwkosten staat de betaalbaarheid onder druk. We realiseren in het Centrum, met name het Stationsgebied, een fors programma werkfuncties (bv. Knoop 2, Jaarbeurspleingebouw, Beurskwartier) waarvan een belangrijk deel kantoren. Met dit programma worden alleen al in Beurskwartier 5.000 werkplekken gerealiseerd. Hierbij hebben we ook aandacht voor specifieke doelgroepen als creatieve en innovatieve start ups zoals blijkt uit de tender voor Jaarbeurspleingebouw, waar tien goedkopere units zijn uitgevraagd. Naast het Jaarbeurspleingebouw zit ook de Knoop 2 en 3 en de herontwikkeling van Hojel 2 in de planning. Voor de langere termijn zien we kansen voor de ontwikkeling van de Westflank in het Stationsgebied. De winkelleegstand in de binnenstad is continu aandachtspunt vanuit het programma Morgen Mooier Maken.

Resumerend liggen we voor het werkprogramma zoals opgenomen in de RSU op koers. De omstandigheden om nieuwe werkgebouwen te ontwikkelen zijn de komende jaren echter niet eenvoudig. De hoge rente, inflatie, bouwkosten en het probleem van netcongestie kunnen vertragend gaan werken op nieuwbouwplannen. In de grote ontwikkelingen worden ook de maatschappelijke voorzieningen opgenomen zoals een basisschool, gymzaal, supermarkt, gezondheidscentrum in Beurskwartier 1 en een buurthuiskamer in Lombokplein. We hebben af moeten zien van een gesubsidieerde culturele voorziening in het Jaarbeurspleingebouw vanwege ontbrekende financiële dekking. Wel hebben we in de tender de markt gevraagd in de plint van het gebouw een stadsprogramma op te nemen, ook met nachthoreca. Een VO-school op Jaarbeursterrein is vooralsnog niet aan de orde vanwege de herijking van de plannen van Jaarbeurs. MPR 2023

63

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

Gezond leefklimaat met ruimte voor groen We willen onder andere met de gebiedsontwikkelingen in Centrum extra groen en water toevoegen zoals op het Lombokplein (circa 12.000 m2 extra groen en water), Beurskwartier (twee parken), eerste fase van Tuinen van Moreelse en park Paardenveld (investeringspakket Groei in Balans). Vergroening is met name noodzakelijk voor de groenarme binnenstad. In studies verkennen we de mogelijkheden, bijvoorbeeld bij opheffen autoparkeerplaatsen en het verbeteren van het rondje singel aan de noordkant van de binnenstad. Momenteel worden gebiedsprofielen voor Domplein en Nobelstraat opgesteld.

Mobiliteit Op korte termijn blijft de druk op de openbare ruimte onverminderd groot. Dit vraagt onder andere om aanvullende investeringen in fietsparkeren, het fietsnetwerk en het beslechten van barrières (zoals op termijn Nicolaas Beetstunnel en Binnenstadsas). We onderhandelen over fietsparkeren met Klépierre en bereiden een besluit voor over trappen aan de Moreelsebrug. Als onderdeel van Lombokplein maakt auto infra plaats voor meer ruimte voor fietsers en voetgangers, zoals een ongelijkvloerse kruising voor fietsers over het Westplein en een voetgangersbrug bij de Van Sijpesteijnkade.

Energie Het stationsgebied maakt hoofdzakelijk gebruik van stand alone WKO-bronnen. We hebben een concessie verleend aan Eneco om het Beursgebied (is groter dan Beurskwartier) ook collectief Warmte en Koude te leveren. Hierbij is essentieel dat de bronnen in het tweede watervoerend pakket aangelegd mogen worden. Hiervoor is een pilot gestart. Voor de binnenstad is maatwerk nodig. We zetten overlegstructuren op met beheer, ontwikkeling, energietransitie & autovrij maken en streven naar een integrale aanpak per straat of buurt. Dit is een langere termijn kwestie.

MPR 2023

64

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

Gebiedsontwikkeling

Zuidwest inclusief Merwedekanaalzone De wijk Zuidwest bestaat uit de buurten Merwedekanaalzone, Kanaleneiland,

oktober 2021 zijn ook de Buurtagenda voor de Dichterswijk en de Buurtaanpak

Transwijk, Rivierenwijk en Dichterswijk en het bedrijvengebied Woonboulevard

voor de Rivierenwijk vastgesteld, waar verschillende projecten in de openbare

en Westraven.

ruimte uit voortvloeien. In Rivierenwijk en Dichterswijk staan we voor de opgave om te vergroenen. Voor beide wijken staan we voor de opgave de toekomstige

De Merwedekanaalzone (deelgebieden 4, 5 en 6) is aangewezen als één van de

verkeerscirculatie (zowel langzaam- als snel verkeer) in samenhang met

belangrijke verdichtingslocaties om de groei van de stad binnenstedelijk op te

verschillende ontwikkelingen te bezien (waaronder gebiedsontwikkelingen als de

vangen. Hier worden maximaal 10.000 woningen gebouwd met bijbehorende

Merwedekanaalzone, de verkeerskundige knip bij het Ledig Erf en de

werkgelegenheid en voorzieningen, zoals scholen, (kleine) bedrijven, winkels,

toekomstige Nicolaas Beetstunnel) en hier in de openbare ruimte rekening mee

horeca en een gezondheidscentrum.

te houden.

Daarbij komt een hoogwaardige openbare ruimte met veel groen en mogelijkheden voor ontmoeting. Het bouwen in hoge dichtheden kan alleen met

Met de vestiging van een Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg) aan de oostkant

een innovatieve mobiliteitsstrategie, waarmee we de druk op het omliggende

zijn concrete stappen gezet in de verdere planvorming van Deelgebied 6. Er

wegennet hanteerbaar houden. Deze strategie bestaat uit een pakket met

wordt gewerkt aan een Nota van Uitgangspunten, welke medio 2023 wordt

maatregelen zoals dagelijkse voorzieningen op loopafstand, een fijnmazig fiets-

geagendeerd in de raad. Met deze Nota van Uitgangspunten wordt verder

en voetgangersnetwerk, hoogwaardig openbaar vervoer, deelmobiliteit en

richting gegeven aan de invulling van dit gebied. Het vormt de opmaat naar een

betaald parkeren in de omgeving en een lage parkeernorm.

stedenbouwkundig programma van eisen, waar vervolgens een omgevingsplan

Met de vaststelling van de Omgevingsvisie Merwedekanaalzone deel 2 in

op gebaseerd gaat worden.

Omgevingsvisie Merwedekanaalzone

MPR 2023

65

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

In lijn met de vastgestelde Omgevingsvisie Kanaleneiland en Transwijk willen we

transformeren naar een gemengd woon-werk gebied. We voeren een

1.500- 2.000 woningen toevoegen, met meer variatie in grootte, type en prijs

gebiedsonderzoek uit en werken de komende twee jaar aan een

waarbij we het aandeel sociaal gelijk (ca. 48%) willen houden. Een forse opgave

mobiliteitsstrategie. Om deze gebiedsonderzoeken te voeden, stellen we in 2023

is de aanpak van de grotendeels verouderde openbare ruimte. In Kanaleneiland

een Utrechtse visie op voor de Woonboulevard. Voor de realisatie van een

en Transwijk is het doel om ca. 7 ha te vergroenen, bestaand groen zoals Park

Merwedelijn zijn tijdens het BO-MIRT van november 2022 extra middelen

Transwijk te verbeteren en groengebieden beter op elkaar aan te sluiten en

toegezegd door het Rijk. Hoe deze Merwedelijn er precies uit komt te zien, is

klimaatbestendig te maken. We staan voor de opgave om de verkeersstructuur

komende jaren ook nog onderwerp van onderzoek binnen Uned.

veiliger te maken, de auto een minder dominante rol te geven en juist meer ruimte te creëren voor de fietser en voetganger. De oost - west verbindingen van Kanaleneiland richting Merwedekanaalzone en Rivierenwijk - mede gericht op

het samenbrengen van de verschillende buurten - zijn hier een belangrijk onderdeel in. Om de ontwikkeling van Merwedekanaalzone, woningbouw en verduurzaming mogelijk te maken, is onder meer een nieuw 50kV transformatorstation in Kanaleneiland noodzakelijk. De ontkoppeling van het aardgas vindt in Kanaleneiland en Transwijk t/m 2050 gefaseerd plaats. Een belangrijke opgave is het voorzien in voldoende sportfaciliteiten in Utrecht Zuidwest, geconcentreerd rondom Sportpark Nieuw Welgelegen (2 - 4 sportvelden). De Woonboulevard, Westraven en Deelgebied 6 van de Merwedekanaalzone zijn onderdeel van de A12-zone. Binnen het programma Uned wordt op Rijksregioniveau onderzocht hoe de A12-zone (inclusief Nieuwegein) kan Luchtfoto Merwedekanaalzone

MPR 2023

66

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

Gebiedsontwikkeling

Zuidwest inclusief Merwedekanaalzone: liggen we op koers? Wonen In het gebied wordt op meerdere plekken gebouwd, zoals in Merwedekanaalzone (MWKZ) deelgebied 4 en in diverse projecten, en er zijn veel projecten in voorbereiding. In Kanaleneiland en Transwijk voegen we tussen 1500-2000 woningen toe, o.a. bij ontwikkelingen aan de Lomanlaan, Winkelcentrum Nova en Krachtstation. Om in de MWKZ door te kunnen groeien naar 10.000 woningen zijn passende mobiliteitsmaatregelen noodzakelijk. Zonder mobiliteitsoplossing komt de productie in de Merwedekanaalzone tot stilstand. De kansen voor het toevoegen van woningbouw op de lange termijn in de A12 zone onderzoeken we in de UNed gebiedsonderzoeken. Belangrijk hierbij zijn externe factoren zoals bouwkosten, inflatie, rente en aan de andere kant het behalen van de ambities van de gemeente. Dit kan leiden tot vertraging/ stagnatie in projecten.

Werken In Merwede realiseren we ca 100.000 m² aan voorzieningen (waaronder kantoorruimte, horeca, leisure en maatschappelijke voorzieningen zoals scholen, cultuurhuis, sporthal en gezondheidscentrum). In zowel dit deelgebied als deelgebied 6 en de Woonboulevard zitten diverse scale-ups en broedplaatsen. Aandachtspunt in dit gebied is de groei van het aantal woningen en de stagnatie in groei van bedrijvigheid. Een ander aandachtspunt is het blijven faciliteren van lokale bedrijvigheid in de wijk en het inpassen van broedplaatsen en creatieve bedrijvigheid.

MPR 2023

67

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

Maatschappelijke voorzieningen Er zijn voldoende (maatschappelijke) voorzieningen in Zuidwest, sportvoorzieningen zijn een aandachtspunt. Aandachtspunt is de werkelijke verplaatsing van de soft- en honkvelden om extra sportvelden te realiseren en hier voldoende middelen voor beschikbaar te krijgen. Daarnaast bestaat de wens om horeca en een jongerenhuiskamer te realiseren in Kanaleneiland-Zuid. In de Merwedekanaalzone staan twee basisscholen en een middelbare school inclusief een sporthal gepland. Daarnaast komt er een wijkcultuurhuis en wordt er plaats geboden aan culturele broedplaatsen.

Gezond leefklimaat met ruimte voor groen

Mobiliteit

In Kanaleneiland en Transwijk maken we de vergroening onderdeel van de integrale aanpak van de openbare ruimte. Daarnaast komen we met een plan van aanpak voor park Transwijk en een aanpak voor de vergroening Rivierenwijk en Dichterswijk. Bij het realiseren van fase 2 MWKZ komen middelen beschikbaar om Park Transwijk kwalitatief te verbeteren. Voor de ambitieuze opgave in de openbare ruimte zijn onvoldoende financiële middelen beschikbaar. In Kanaleneiland staan we voor de opgave om in totaal ongeveer negen grootschalige integrale projecten uit te voeren vóór 2030, voor Transwijk gaat het om ongeveer vijf vóór 2035. Met de invoer van betaald parkeren (deels besloten in omgevingsvisie MWKZ deel 2 en overig conform coalitieakkoord) is er mogelijk een kans om meer te vergroenen. Voor de lange termijn is de verbinding van het groen in de A12 zone op stedelijk niveau belangrijk.

De studie Zuidwest beschrijft diverse mobiliteitsmaatregelen. De meeste cruciale maatregelen kunnen we realiseren door de Woningbouwimpuls (WBI) subsidie en eerder beschikbaar gestelde middelen uit de Voorjaarsnota. De Merwedelijn (Wiel met spaken) is nu al wenselijk, maar wordt mogelijk bij de ontwikkeling van Merwedekanaalzone deelgebied 6 en ontwikkeling A12 noodzakelijk. Hiervoor start vanuit UNed een MIRT verkenning.

MPR 2023

68

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

Energie Voor de energietransitie hebben we doelen geformuleerd die voor de hele stad gelden en in een aantal gevallen een gebiedsspecifieke doelstelling of actie kennen. In de Energievisie werken we op deelgebieden en op specifieke locaties doelen en maatregelen verder uit. Bij de uitwerking van de Transitievisie warmte concretiseren we de volgorde van de aanpak van de wijken in de wijkgerichte aanpak naar aardgasvrij. Kanaleneiland-Zuid, Rivierenwijk en Dichterswijk vallen in de eerste fase (aardgasvrij in 2034). Voor deze wijken wordt in de verschillende projecten (en programmering daarvan) de verbinding gelegd met de opgave aardgasvrij. Kanaleneiland-Zuid heeft de meeste prioriteit gezien de relatie met twee grootschalige integrale openbare ruimte projecten die in 2023 in de definitiefase zitten, met een geplande uitvoering 2025 – 2028. In de Merwede wordt gebruik gemaakt van een grootschalig bodemenergiesysteem (gebieds-WKO i.c.m. aquathermie uit het kanaal) waarmee de nieuwe woningen en voorzieningen (aardgasvrij) worden voorzien van warmte (en koude). De consequenties van het verzwaren en flexibeler maken van de energie infrastructuur wordt in de komende jaren in vrijwel alle wijken in de stad zichtbaar. In 2023 treffen we voorbereidingen om in Kanaleneiland een nieuw transformatorstation te ontwikkelen.

MPR 2023

69

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

Gebiedsontwikkeling

Leidsche Rijn, Vleuten – De Meern en Rijnenburg De wijken Leidsche Rijn en Vleuten-De Meern vormen samen ongeveer 1/3 van het stedelijk gebied. Het kenmerkt zich door veel nieuwbouw welke in de afgelopen 25 jaar is gerealiseerd (Masterplan Leidsche Rijn) en de ingepaste dorpskernen De Meern en Vleuten. In het noordwesten liggen het Landinrichtingsgebied Haarzuilens, Kasteel de Haar en historische dorpskern Haarzuilens en buurtschap Ockhuizen. Ten zuiden van de rijksweg A12 bevindt zich het gebied Rijnenburg, bestaande uit polder Rijnenburg en een klein deel van polder Reijerscop. De Nedereindseweg vormt hier het belangrijkste lint. In Leidsche Rijn, Vleuten-De Meern en Rijnenburg zien we grote verscheidenheid aan thematische opgaven, allen in verschillende fases van planvorming. Belangrijke opgave is de invoering van betaald parkeren in Leidsche Rijn en Vleuten- De Meern, dat is opgenomen in het coalitieprogramma. Voor deze opgave werken we een procesaanpak uit in nauwe samenwerking met de opgave Mobiliteit.

Leidsche Rijn Het Masterplan Leidsche Rijn loopt tot circa 2040. Het is Utrechts grootste gebiedsontwikkeling met circa 40.000 woningen, 80.000 - 85.000 banen en een compleet voorzieningenaanbod, openbare ruimte en infrastructuur. Het geheel valt binnen één robuust financieel kader. De komende jaren concentreren de werkzaamheden zich rond de deelgebieden Haarrijn, De Wetering Zuid, Leidsche Rijn Centrum, Leeuwesteyn, Papendorp, Groenewoud, Hooggelegen, Strijkviertel en Rijnvliet. Al deze gebieden liggen langs de rijksweg A2. Het gebied biedt de mogelijkheid fors bij te dragen aan de stedelijke ambities, waaronder betaalbare en duurzame (huur)woningen, het realiseren van diverse voorzieningen en het creëren van meer werkgelegenheid. De complexe opgaven concentreren zich rond de stedelijke knooppunten Leidsche Rijn Centrum en Papendorp. Leidsche Rijn Centrum ontwikkelt zich door tot een compact gemengd stedelijk gebied en vormt een levendig centrum voor de wijk. In het 4e kwadrant LRC/Lage Weide zien we kansen het OV knooppunt Station Utrecht Leidsche Rijn verder te benutten. In Papendorp kunnen we verschillende mobiliteitsaspecten koppelen in een duurzame mobiliteitshub XL. In Strijkviertel werken we aan een nieuw circulair bedrijvenpark, dat het toonbeeld wordt van een circulaire bedrijvenlocatie.

MPR 2023

70

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

Vleuten-De Meern De grote bouwopgave in Vleuten-De Meern is inmiddels gerealiseerd. Hier ontwikkelen we de komende jaren op kleinere schaal woningbouw, komen transformatie initiatieven en openbare ruimte (her)inrichtingsprojecten. Het voorzieningenniveau breiden we ook uit, met enkele nieuwe onderwijsgebouwen, een extra zwembad e.d. Verder bereiden we ons tot 2040 met name voor op de energietransitie en faciliteren deze. Ook heeft Vleuten-De Meern zoekgebieden en ruimte voor diverse vormen van duurzame energieopwekking. In de RSU 2040 is voor het buitengebied omgeving Haarzuilens een forse groenopgave van stedelijk belang benoemd, namelijk de ontwikkeling van 100 hectare groen rondom de stad. Met het project gebiedsontwikkeling Ockhuizen zetten we hierin de eerste belangrijkste stappen.

Rijnenburg In 2022 is de Ontwerpstudie Rijnenburg opgeleverd. In de Oplegger RSU 2040 is door de raad over de ontwikkeling van Rijnenburg besloten. De ontwikkeling van de compacte stadswijk Rijnenburg is in het begin van de planvorming. We werken de komende periode aan een Programmatisch Vertrekpunt vooruitlopend op de aanbesteding van een Masterplan. Hiervoor organiseren we diverse verdiepende thematische werksessies en doen we onderzoek. Daarnaast ontwikkelen we planologische producten en stellen procedures op voor de windmolens in het Energielandschap en uitbreiding van het hoogspanningsstation Oudenrijn. Voor het gebied (rondom de) Nedereindseplas werken we aan de recreatieve doorontwikkeling om zowel aan huidige als aan toekomstige bewoners voldoende groen en recreatiemogelijkheden te bieden.

Leidsche Rijn

MPR 2023

71

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

Gebiedsontwikkeling

Leidsche Rijn, Vleuten – De Meern en Rijnenburg: liggen we op koers? Wonen Het opstellen van planologische producten voor de laatste deelgebieden verlopen grotendeels conform planning, stikstof vormt wel in enkele plannen een terugkerend aandachtspunt. Er is veel programma in voorbereiding waarbij we meer sociaal- en middenprogramma toevoegen. In Leidsche Rijn en Vleuten-De Meern dragen we de komende jaren sterk bij aan de woningbouwopgave van de stad. Door macro-economische omstandigheden is vertraging in de realisatie van woningen aannemelijk. Met name het middenprogramma vormt een aandachtspunt. Als we kijken naar de actuele harde plancapaciteit woningbouw 2022-2040 voor dit gebied bevat deze ruim 10.250 (nog op te leveren) woningen. Dit is conform doelstellingen RSU 2040. Rijnenburg vormt nog geen harde plancapaciteit.

Werken Er is weinig leegstand. Door de macro economische omstandigheden is de investeringsbereidheid afgenomen. In de komende 10 jaar staat gronduitgifte voor de bouw van bijna 100.000 m² bvo kantoren geprogrammeerd. En daarnaast is er de nodige programmering in horeca, leisure, hotel, commerciële- en maatschappelijke voorzieningen en creatieve bedrijvigheid. Er zijn nog beperkt bedrijfskavels beschikbaar. Aan circulair bedrijvenpark Strijkviertel werken we voortvarend aan het bestemmingsplan en een uitgiftestrategie. Voor de verdichtingsopgave op Oudenrijn moeten we een plan maken. Dit is een ingewikkelde opgave, omdat we afhankelijk zijn van kansen in de markt. De opgave Werkgelegenheid en Ontwikkel Maatschappij Utrecht (OMU) worden hierbij betrokken. Voor de langere termijn zien we kansen met de (her)ontwikkeling van het 4e kwadrant van LRC/Lage Weide. De voorbereiding hiervan is gestart. Voor het Programmatisch vertrekpunt Rijnenburg onderzoeken we de mogelijkheden voor werkgelegenheid in dit gebied.

MPR 2023

72

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

Maatschappelijke voorzieningen De wijken hebben een sterke groei doorgemaakt en hebben een passend voorzieningenniveau dat daarop continu wordt afgestemd. De voorzieningen zijn goed gespreid over de wijken en buurten, maar op een enkele plek kan beter gescoord worden op het principe van de 10 minutenstad. In het gebied realiseren we komende jaren nog diverse maatschappelijke- en culturele voorzieningen, woon-zorgcomplexen, eerstelijns- zorgcentra, nieuwe basisscholen, gymzalen, twee middelbare scholen, twee sporthallen, culturele voorziening Berlijnplein, een extra zwembad en uitbreiding van de sportpark Rijnvliet. Voor het jongerencultuurhuis zoeken we nog naar een of meerdere locaties binnen Leidsche Rijn en Vleuten-De Meern.

Gezond leefklimaat met ruimte voor groen Leidsche Rijn en Vleuten-De Meern zijn groene wijken die voldoen aan de RSU-ambities met een robuust watersysteem. In sommige buurten moet het groen nog tot wasdom komen en ook kan het kwaliteitsniveau op ecologisch vlak worden vergroot. In het hart van het gebied ligt Utrechts grootste park, het Maximapark dat van hoge kwaliteit is. De komende jaren leggen we het nieuwe park Leeuwesteyn vlakbij Leidsche Rijn Centrum aan. Met de gebiedsontwikkeling Ockhuizen zetten we een belangrijke stap in de groenopgave van 100 hectare groen om de stad bij Haarzuilens. Voor Rijnenburg stellen we een Programmatisch vertrekpunt op.

Mobiliteit In het gebied zijn robuuste fiets-, ov- en autonetwerken, maar in sommige buurten kunnen we het autogebruik terugdringen om ruimte te maken voor de voetganger. Er zijn enkele aandachtspunten op het gebied van verkeersveiligheid of doorstroming. Voor de groei van de stad in verschillende (hoog)stedelijke gebieden werken we aan de Mobiliteitshub XL in Papendorp voor parkeren op afstand. Hiervoor is ook een nieuwe fietsverbinding over het Amsterdam-Rijnkanaal ten zuiden van De Meernburg geprogrammeerd. Op langere termijn voorzien we een wens voor snellere fiets- en voetverbindingen tussen Nieuwegein-Papendorp richting Leidsche Rijn Centrum en vanuit daar naar Lage Weide en Zuilen. De inpassing van een mogelijke Papendorplijn, als onderdeel van het wiel met spaken kan ook een belangrijke actuele opgave worden. De invoering van betaald parkeren in het gebied gaat ook grote verandering geven. Hieruit volgen waarschijnlijk nieuwe opgaven voor andere vervoerwijzen in het gebied. Voor Rijnenburg doen we verdiepend mobiliteitsonderzoek.

MPR 2023

73

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

Energie Veel woningen en bedrijven in dit gebied zijn vrij nieuw en goed geïsoleerd. In Leidsche Rijn liggen warmtenetten. In Vleuten-De Meern zijn de nieuwste woonbuurten toekomstbestendig ontwikkeld, maar ook grote delen zijn voor hun warmtevoorziening nu nog afhankelijk van gas. De opgave Energie bereidt plannen voor de transitie op middenlange termijn. In dit gebied geldt dat we met de realisatie van Zonnepark Meijewetering en initiatieven op o.a. de geluidswal Veldhuizen en in Ockhuizen, tenders voor zonne-eilanden Haarrijnse Plas en Nedereindse Plas aanzienlijk kunnen bijdragen aan de opgave voor duurzame energieopwekking via zon. Ook biedt Rijnenburg in het noorden mogelijkheden voor windmolens, die gecombineerd kunnen worden met de plannen voor een compacte stadswijk.

MPR 2023

74

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

Gebiedsontwikkeling

Utrecht Science Park (USP) en Rijnsweerd Het Utrecht Science Park is een dynamisch gebied waar gemiddeld dagelijks meer dan 70.000 mensen naar toe reizen om te leren, werken, onderzoeken, ontwikkelen en zorg te verlenen. Een gebied met een unieke concentratie van kennisinstellingen en bedrijven. Samen met het kantorengebied Rijnsweerd is het een van de belangrijkste werkgebieden voor de stad. De opgave voor USP is om het gebied verder te ontwikkelen tot een bruisend en innovatief kenniscentrum dat uitnodigt tot ontmoeting, beweging en verbinding. De opgave voor Rijnsweerd is een transformatie van een monofunctioneel gebied naar een multifunctioneel gebied, waarin ruimte is voor werken en wonen. Ook het landschap in en rond het Utrecht Science Park is bijzonder. De landgoederen en de Nieuwe Hollandse Waterlinie zijn van grote natuurlijke, culturele en historische waarde voor de omgeving.

▪ ▪ ▪

▪

Het Utrecht Science Park (USP) is voortdurend in ontwikkeling. De Universiteit Utrecht (UU), het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMCU), de gemeente en andere gebiedspartners hebben de opgave om het gebied vitaal en toekomstbestendig te maken.

De opgave van het gebied is vertaald in de inmiddels vastgestelde Omgevingsvisie USP 2040. Hierin zijn de volgende opgaven geformuleerd: ▪ 3.000 - 4.000 extra onderzoeksbanen (met extra mobiliteitsmaatregelen groei naar max. 8.000 banen mogelijk in de toekomst ). ▪ 2.500 - 4.000 woningen ten opzichte van 2019, inclusief 800 woningen High

▪

Five: (USP-gerelateerd: 80-90% studentenwoningen, 10-20% ten behoeve van USP gerelateerde organisaties). Dit wijkt af van de 2000 woningen zoals opgenomen in de RSU. Uitbreiding sportcomplex Olympos met 1 voetbal- of hockeyveld en aanleg van kunstgras op een bestaand rugbyveld. Extra voorzieningen in centrum waaronder de wens voor een full-service supermarkt. Groen-blauw raamwerk: een netwerk gebaseerd op bestaande waarden op het gebied van natuur en erfgoed, het versterken van recreatie, biodiversiteit, klimaatadaptatie en (duurzame) landbouw en behoud van de kwaliteiten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Mobiliteit: om USP bereikbaar te houden en ruimte te creëren voor bovengenoemde 4000 woningen en 4000 banen en om de verblijfskwaliteit in het centrumgebied te vergroten is een transitie nodig van autoverkeer naar OV en fiets/voetganger. Maatregelen als de herinrichting van en knips in de Leuvenlaan en Cambridgelaan om sluipverkeer door USP onmogelijk te maken, zijn hierbij randvoorwaardelijk. Tegelijkertijd wordt in het kader van de Mirt-verkenning onderzoek gedaan naar een mogelijke 2e HOV-as naar USP en frequentieverhoging van de tramlijn om de OV-bereikbaarheid van USP te verbeteren. Energietransitie: USP is zoekgebied voor windmolen(s), (kleinschalige) zonnevelden, geothermie en collectief-WKO.

MPR 2023

75

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

In RSU is opgenomen dat Rijnsweerd een kantorenlocatie is, gemengd met ander stedelijk programma, maar waar werkruimte zeer belangrijk onderdeel blijft van de mix. Rijnsweerd geldt als overloopgebied voor USP-gerelateerde werkgelegenheid. Daarnaast is de ambitie om minimaal 2.000 woningen te realiseren. De focus ligt komende jaren op de ontwikkeling van Archimedeslaan 16 waar circa 1540 woningen gepland zijn met enkele voorzieningen. Voor de komende 5 jaar concentreert de opgave USP-Rijnsweerd zich op: ▪ De financiële haalbaarheid van de ambities uit de Omgevingsvisie USP onderzoeken en samenwerkingsovereenkomst (SOK) met UU afsluiten ▪ Planontwikkeling noord UMC Utrecht, met inpassing Ronald McDonald Huis ▪ De realisatie van een nieuwe Internationale School voor VO en PO ▪ Nieuwe (tijdelijke en definitieve) woningen toevoegen op USP, bouw High Five ▪ Doorontwikkeling mogelijkheden nieuwe sciencebanen USP en Rijnsweerd ▪ De nieuwbouw van circa 1.550 woningen op het Archimedeskwartier

NB: In de Omgevingsvisie USP 2040 zijn veel hoge ambities opgenomen. Grondeigendom ligt vrijwel volledig bij UU en UMCU. De financiële uitvoerbaarheid van de Omgevingsvisie wordt momenteel nog onderzocht waarbij voor de bekostiging en realisatie van de ambities en randvoorwaardelijke maatregelen, vrijwel volledig geleund wordt op deze externe partijen. De gemeente heeft hierdoor beperkte sturingsmiddelen. In de Samenwerkingsovereenkomst (SOK) met UU moeten afspraken gemaakt worden over de bekostiging en realisatie van deze ambities en maatregelen. Om hierover tot overeenstemming te komen zijn we met UU in gesprek.

Utrecht Science Park met regenboogfietspad

MPR 2023

76

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

Gebiedsontwikkeling

Utrecht Science Park (USP) en Rijnsweerd: liggen we op koers? Wonen De plannen voor Archimedeskwartier en High Five, die bijdragen aan de beoogde woningbouwproductie, zijn in voorbereiding. Aandachtspunten bij de ontwikkeling van het Archimedeskwartier zijn enerzijds de afhankelijk van het al dan niet doorgaan van het Tracébesluit en anderzijds de heronderhandeling over het woonprogramma om dit in overeenstemming met de ambities uit het collegeakkoord. High Five voldoet aan de woningbouwambities uit de Omgevingsvisie USP. Aanvullende woningbouw is pas weer mogelijk als door verhuis- en sloop/nieuwbouwplannen van onderwijsgebouwen, fysieke ruimte vrij komt voor nieuwe woningen. Hiervoor zijn daardoor nog geen initiatieven van Universiteit (na High Five).

Werken Het multi-tenant gebouw aan de Universiteitsweg (Plus Ultra, 22.000 m2 bvo science) is vergund op basis van het huidige bestemmingsplan. Binnen afzienbare termijn groeit daarmee het aantal arbeidsplaatsen maar dit maakt geen onderdeel uit van de beoogde groei van 4.000 banen uit de Omgevingsvisie. Randvoorwaardelijk voor deze 4.000 banen zijn bereikbaarheidsmaatregelen, zoals weren van doorgaand verkeer door herinrichting Leuvenlaan en de Cambridgelaan en het verbeteren van de OV-bereikbaarheid. Daarnaast is vergroting van de verblijfskwaliteit in het centrumgebied en de versterking van het groen-blauwe raamwerk nodig ter verbetering van het vestigingsklimaat. Hiervoor zijn (financiële) afspraken in de SOK noodzakelijk (zie vorige pagina onderaan).

Maatschappelijke voorzieningen Er zijn veel voorzieningen in het gebied aanwezig die verder worden uitgebreid met bijvoorbeeld de vernieuwing UMCU (inclusief Ronald McDonaldhuis) en de nieuwbouw van de International School Utrecht (ISU). De UU onderzoekt de mogelijkheden de studentensportvoorzieningen uit te breiden, evenals uitbreiding van de huidige supermarkt. Ook hiervoor zijn (financiële) afspraken in de SOK noodzakelijk (zie vorige pagina). In Rijnsweerd nemen we in het plan voor de Archimedeskwartier ook een gezondheidscentrum en een MPR 2023 supermarkt op. Aandachtspunt hierbij is de afhankelijkheid van het al dan niet doorgaan van het Tracébesluit.

77

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

Gezond leefklimaat met ruimte voor groen Met het groenblauwe raamwerk in de Omgevingsvisie USP leggen we stevige ambities neer op het gebied van o.a. recreatie, erfgoed, groen, ecologie en energie. In de Samenwerkingsovereenkomst moet nog tot overeenstemming gekomen worden met de Universiteit over het te doorlopen planproces voor dit groen-blauwe raamwerk en over de financiering van de ambities door de Universiteit. Zie vorige pagina onderaan.

Mobiliteit De partijen in Rijnsweerd en USP werken samen op het gebied van duurzame bereikbaarheid (Gebiedsaanpak Utrecht Oost): beperken van automobiliteit en stimuleren van fiets en openbaar vervoer. Voor de doorontwikkeling van het USP zijn op korte termijn diverse ingrepen randvoorwaardelijk (zoals knips in Leuvenlaan en cambridgelaan) en het verbeteren van de fietsinfrastructuur. Ook hier is de samenwerkingsovereenkomst met UU noodzakelijk om proces en bekostiging te borgen. Op de (middel)lange termijn zijn de schaalsprong OV, waterlinielijnen, frequentieverhoging van de tramlijnen doortrekken tram/HOV naar regio in combinatie met ring-HUB (Zeist) noodzakelijk om weer verder te kunnen verdichten. Hiervoor is cofinanciering van het Rijk nodig. In Rijnsweerd wordt de fietsstructuur verbeterd door de Archimedeslaan-noord ter hoogte van het provinciehuis tot fietsstraat om te vormen.

Energie In de Omgevingsvisie is in het Noordwesten van USP een zoeklocatie voor windenergie opgenomen. Het initiatief voor het onderzoek naar de mogelijkheid en omvang van de opwekking van wind en zonne-energie, ligt bij UU. Voor windenergie wordt door de gemeente een Heritage Impact Assesment uitgevoerd om de gevolgen van windenergie in USP voor de kernwaarden van Unesco Werelderfgoed in beeld te brengen. De uitkomsten worden gebruikt om te komen tot het specificeren van zoekgebieden in de Klimaatvisie (voorzien eind 2023) Voor het collectieve WKO systeem is een samenwerkingsovereenkomst in oktober 2022 vastgelegd. Uitvoering vanaf Q2 2024.

MPR 2023

78

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

Gebiedsontwikkeling

Noordoost, Oost en Zuid De opgave voor de wijken Noordoost, Oost en Zuid (NOOZ) is het toevoegen en versterken van aantrekkelijke, gemengde en toekomstbestendige woon-, werken leefgebieden. Hierbij hebben we aandacht voor een hoogwaardige inrichting van de openbare ruimte en het creëren van aantrekkelijke routes binnen de stad en naar het omliggende landschap (o.a. de Hollandse Waterlinie), waarbij ontmoeten, bewegen en gezonde mobiliteit ons uitgangspunt is. Aan de randen van het gebied liggen voor de oostkant de grootste kansen voor de groene schaalsprong en duurzame energieopwekking. Er ligt een grote uitdaging om de maatschappelijke voorzieningen (met name sportvelden) in te passen in het gebied. Voor de wijken Noordoost en Oost streven we naar een toename van sociale-/ en middenhuur woningen. In Oost zetten we op middellange en lange termijn grote stappen met de herontwikkeling van stadion Galgenwaard en het knooppunt Lunetten Koningsweg waar een mix van wonen, werken en voorzieningen wordt beoogd. We doen dit op basis van de Ruimtelijke strategie Utrecht (RSU). In de RSU staan verschillende ambities opgenomen tot 2040, waaronder het ontwikkelen van 11.650 woningen in Oost. Dit is inclusief USP en Rijnsweerd. Hiervan zijn ongeveer 8000 woningen voorzien in Noordoost, Oost en Zuid. Er zijn op dit moment 3000 woningen in planvorming.

Dat betekent dat er tot 2040 nog ruimte voor 5000 woningen moet worden gevonden. Wij voorzien hiervoor onder andere ruimte bij het toekomstige knooppunt Lunetten-Koningsweg en in het Rubenskwartier. Daarnaast is het streven om in 12.700 arbeidsplaatsen te

voorzien in Oost (inclusief USP/Rijnsweerd). Ook staan in de RSU ambities omschreven voor de realisatie van maatschappelijke voorzieningen in Oost, namelijk een VO-school (inclusief sporthal), 1 extra sporthal, 1 zwembaduitbreiding en 11 sportvelden. Daarnaast is behoefte op basis van het principe van de 10-minutenstad aan andere voorzieningen zoals gezondheidscentra, buurtcentra en overige. Verder is het voornemen om de oostkant van de stad (inclusief USP en buitengebied) van 151 extra hectare groen te voorzien. In de RSU is het gebied Voordorpse Veld aangewezen als prioritair zoekgebied voor windenergie en zonne-energie. Een voorwaarde om alle bovengenoemde ontwikkelingen te realiseren is een passend mobiliteitsnetwerk. We zetten in op opwaardering van het OV, het toevoegen/verbeteren van voetgangers- en fietsroutes, en het stimuleren van deelmobiliteit. In dit verband wordt bijvoorbeeld voor de langere termijn de mogelijkheden onderzocht voor de opwaardering van het openbaar vervoer d.m.v. een verbinding, de zogenoemde Waterlinielijn (van Westraven door of langs Lunetten en Maarschalkerweerd richting USP) en de opwaardering van het huidige Station Lunetten. Met de provincie wordt de route om de Zuid gerealiseerd, de fietsroute die Rijnsweerd verbindt met Hoograven-Lunetten.

In Maarschalkerweerd stimuleren we gezonde mobiliteit door de aanleg van nieuwe en aantrekkelijke fietsverbindingen. Zo is de voorbereiding van de realisatie van de nieuwe Mytylbrug over de Kromme Rijn gestart en worden de routes in het Lunettenpark verbeterd.

MPR 2023

79

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

Gebiedsontwikkeling

Noordoost, Oost en Zuid: liggen we op koers? Wonen Met de realisatie van de harde plancapaciteit (3.000 woningen) liggen we tot 2030 op koers en realiseren we een divers woningbouwprogramma, zoals bij de projecten Nieuw Buurland, Willem Dreeslaan 55, herontwikkeling Pieter Baan Centrum, Gansstraat 143 – 147, Brennerbaan 106 en Rotsoord 7. Voor de zachte plancapaciteit zien we diverse ontwikkelingsmogelijkheden zoals in het Rubenskwartier en herstructureringen/ herontwikkelingen in Lunetten en op lange termijn de nieuwe verstedelijkingsknoop Lunetten-Koningsweg. Voor de laatste plannen moet de planvorming nog starten, waardoor geen zekerheid is te geven dat de ambitie van ruim 8.000 woningen gehaald wordt voor 2040

Werken Het toevoegen van werkgelegenheid in de wijken blijft belangrijk, want op basis van de lopende plannen zien we dat het aantal werkfuncties maar langzaam toeneemt. Dit komt onder andere door het beleid dat in het verleden gericht was op transformatie van leegstaande panden naar wonen. In meerdere lopende projecten wordt de laatste jaren daarom ingezet om een mix van wonen en werken (bijvoorbeeld Helling 12 – 14, Van Galenstraat/ Huizingalaan en Pieter Baan Centrum) mogelijk te maken. Op middellange termijn zetten we stappen met de herontwikkeling van Galgenwaard (55.000 m2 niet-wonen) en Rubenskwartier, waar we onder andere 450 – 750 extra arbeidsplaatsen willen realiseren. Op dit moment is er 63.000 m2 aan harde planvoorraad voor werken (inclusief Galgenwaard). Dit betekent dat er nog veel extra ruimte gezocht moet worden voor om de RSU ambities voor werken te realiseren. De gebiedsontwikkeling Lunetten-Koningsweg biedt de mogelijkheid om in de toekomst werkprogramma aan de stad toe te voegen.

MPR 2023

80

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

Maatschappelijke voorzieningen De realisatie van vier sportvelden en een sporthal in Voordorp, Voordorpse Veld en Maarschalkerweerd zijn in onderzoek of in ontwikkeling. Het staat nog niet vast of en onder welke condities we deze sportgelegenheden kunnen realiseren. Het risico doet zich vooral voor in Voordorpse Veld. Er is nog geen zicht op concrete vervolglocaties waar we de gehele RSU doelstelling voor deze voorzieningen in Oost kunnen realiseren. Er zijn in het gebied extra onderwijsvoorzieningen in uitvoering (Bonifatiuscollege, Utrechts Stedelijk Gymnasium en de Mytylschool). Daarnaast zien wij mogelijkheden in de wijk Zuid om een extra VO-school te realiseren (nog in onderzoek). We knappen de forten van Lunetten op en realiseren zo culturele voorzieningen die (publiekelijk) toegankelijk zijn voor iedereen.

Gezond leefklimaat met ruimte voor groen De ambitie is om tot 2040 ongeveer 151 extra hectare groen te realiseren aan de oostkant van de stad (inclusief USP en buitengebied), waarvan de helft in ‘groen om de stad’. Bij iedere ontwikkeling in Noordoost, Oost en Zuid streven we naar het toevoegen van extra kwantitatief en kwalitatief groen. Door integraal en in samenhang met andere opgaves te werken en werk met werk mogelijk te maken, verzilveren we efficiencyvoordelen en groenkansen. Zo krijgt het gebied Lauwerecht-Staatslieden meer groen en een extra kwaliteitsimpuls in de openbare ruimte. In Rotsoord loopt de vergroening van de openbare ruimte door. Daarnaast werken we aan de realisatie van het nieuwe Lunettenpark. Ook versterken we de groeneblauwe structuren - zoals langs de Kromme Rijn - door het benutten van kansen bij de herontwikkelingen bij het Pieter Baan Centrum en de Mytylschool. Daarnaast is er een inventarisatie gemaakt hoe in het gebied de groenblauwe structuren versterkt kunnen worden. Ondanks al deze projecten is dit slechts kleine bijdrage aan de grote opgave van de 151 hectare extra groen. Want het grootste aandeel van deze opgave zit in het buitengebied (Krommerijn Linielandschap) wat nog nadere uitwerking en inzet vraagt. Het gebied is grotendeels grondgebied van buurgemeenten en deels in particulier bezit.

Een gezamenlijke aanpak is nodig om de groene schaalsprong mogelijk te maken.

MPR 2023

81

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

Mobiliteit Voor de middellange en lange termijn zijn grote en complexe ingrepen nodig in het mobiliteitsnetwerk in het gebied om de ambities uit de RSU te halen. Daarvoor lopen verschillende onderzoeken (o.a. in MIRT en U Ned verband). De mobiliteitsvraagstukken vragen om keuzes en financiële middelen, waardoor het nog niet zeker is of de ambities gehaald kunnen worden. Zo is de gebiedsontwikkeling Lunetten-Koningsweg onlosmakelijk gekoppeld aan ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit. In het Mobiliteitsplan 2040 zijn twee essentiële OV-maatregelen opgenomen, die grote invloed hebben op de mate van verstedelijking in dit gebied. Het betreft de realisatie van een IC-station LunettenKoningsweg en de realisatie van de Waterlinielijn als snelle tramlijn vanaf Westraven, via IC-station LunettenKoningsweg, naar het USP. Echter, er is nog veel onduidelijkheid over de haalbaarheid en (financiële) realiseerbaarheid van beide OV-maatregelen. Daarmee is de mate van verstedelijk van Lunetten-Koningsweg nog onduidelijk. Ook de gebiedsontwikkeling Galgenwaard is zeer afhankelijk van mobiliteitsontwikkelingen. Dit heeft onder andere te maken met de status van de Waterlinieweg en de keuzes die daarover gemaakt gaan worden. Ook de doorontwikkeling van het sport- en recreatiegebied Maarschalkerweerd heeft een directe relatie met mobiliteitsingrepen.

De in het mobiliteitsplan opgenomen nieuwe snelle OV-verbinding tussen USP en een te realiseren IC-station Lunetten-Koningsweg is een bedreiging voor de ambities van Maarschalkerweerd, omdat het een extra barrière kan gaan vormen.

Energie Voor de energietransitie zijn in de RSU doelen geformuleerd die voor de gehele stad gelden. Voor NOOZ specifiek wordt Voordorpse Veld als prioritair zoekgebied benoemd. Voor Voordorpse Veld is onderzocht op welke manier de opgaven voor energie sport, groen, natuur en recreatie het beste ingepast kunnen worden in het gebied met cultuurhistorische waarden (Unesco werelderfgoedstatus). De Klimaatvisie (voorzien voor eind 2023) specificeert de zoekgebieden en de daaruit af te leiden doelstellingen voor duurzame energie. Dan moet blijken in hoeverre we het Voordorpse Veld kunnen inzetten voor het opwekken van energie en of daarmee de ambitie kan worden gehaald. Bij de uitvoering van de Transitievisie Warmte concretiseren we de volgorde van de aanpak van de wijken in de wijkgerichte aanpak naar aardgasvrij. De consequenties van het verzwaren en flexibeler maken van de energieinfrastructuur wordt in de komende jaren in vrijwel alle wijken in de stad zichtbaar.

MPR 2023

82

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

Gebiedsontwikkeling

West en Noordwest In West en Noordwest verschuift het accent in de opgave van wonen naar werken. Met de realisatie van Cartesiusdriehoek en Wisselspoor (circa 2.800 en 1.100 woningen) komt een einde aan de beschikbaarheid van grotere woningbouwlocaties in het gebied. Bij Zuilense Vecht en in het gebied Welgelegen biedt nog kansen voor grotere woningbouwontwikkelingen, maar nieuwe woningbouwlocaties zijn kleiner en afhankelijk van de investeringspotentie van marktpartijen en woningcorporaties. Dit betreft voornamelijk kleine(re) inbreidingslocaties in de bestaande stad. De werkopgave komt voornamelijk tot stand in Werkspoorkwartier en Lage Weide. Twee erg verschillende werklocaties met ieder zijn eigen ontwikkeldynamiek. Voor beide geldt een verdichtingsopgave, maar binnen een verschillend profiel. Zoals beschreven in de RSU willen we circa 1000 arbeidsplaatsen in Lage Weide toevoegen en zo'n 500 arbeidsplaatsen in het Werkspoorkwartier. In Lage Weide willen we de werkgelegenheid vergroten door intensiever ruimtegebruik in combinatie met nieuwe mobiliteitsoplossingen. Daarbij willen we ruimte behouden voor zwaardere en grootschaligere bedrijfstakken met een milieucontour, elders in de stad. We leggen de focus op bedrijven met meerwaarde voor de stad. Randvoorwaardelijk is het beter verbinden van de gebieden voor fiets en voetganger, deelmobiliteit en met het

Omgevingsvisie Werkspoorkwartier

openbaar vervoer. Samen met de ondernemers van Lage Weide werken we de komende jaren aan een lange termijnvisie, om gericht aan de verdichtingsopgave te kunnen werken. Ook het Werkspoorkwartier heeft verdichtingspotentie. Dit moet gebeuren in een stedelijk profiel van creatieve industrie en circulaire bedrijvigheid, maar ook groen, cultuur, horeca, sport en onderwijs. Belangrijk hierin is het bieden van betaalbare ruimte voor broedplaatsen en ruimte voor doorgroei voor de creatieve sector. De basis voor het profiel van het Werkspoorkwartier is gelegd in de Omgevingsvisie Werkspoorkwartier. Het Vierde Kwadrant willen we conform de RSU doorontwikkelen tot een gemêleerd programma met kantoorfuncties, bedrijfsruimten en voorzieningen (140.000 m² bvo, circa 7.300 arbeidsplaatsen). Ook willen we hier onderwijsfuncties toevoegen die aansluiten bij de bedrijvigheid in Lage Weide en Werkspoorkwartier.

MPR 2023

83

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

In het kader van de energietransitie vormt Lage Weide een zoekgebied voor duurzame energieopwekking (wind en zon). Tenslotte is Noordwest één van de groenarmste wijken van Utrecht, hier ligt dan ook de opgave om de openbare ruimte te vergroenen en klimaatbestendig te maken. Zoals beschreven in de RSU willen we op verschillende plekken groen toevoegen, met: ▪ park Vierde kwadrant (3 hectare) ▪ park Werkspoorkwartier (4,5 hectare) ▪ park rangeerterrein Cartesius (4 hectare, optioneel) ▪ groen-blauwe routes (7 hectare) ▪ nieuw buurt- en wijkgroen (17 hectare).

Qua voorzieningen werken we aan een sporthal in de Cartsiusdriehoek, onderzoeken we de mogelijkheid van sportvelden op het rangeerterrein Cartesius en onderzoeken we de mogelijkheden voor uitbreiding van het zwembad den Hommel.

Bouwplaats 2e Daalsedijk

MPR 2023

84

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

Gebiedsontwikkeling

West en Noordwest: liggen we op koers? Wonen Met de ontwikkelingen Cartesiusdriehoek en Wisselspoor (beiden in uitvoering) voegen we in de aankomende jaren een groot aantal woningen toe (resp. ca 2.800 en 1.100). Omdat grote bouwlocaties niet meer voorhanden zijn zien we vooral kansen in de transformatie van vele kleinere locaties (zoals Zuilense Vecht) en verdichting door woningbouwcorporaties (zoals Omloop/ Laan van Chartroise). Bij het toevoegen van nieuwe plannen is bereikbaarheid en terughoudendheid met sloop/ nieuwbouw van sociale woningbouw een aandachtspunt.

Werken Werkspoorkwartier is een werklocatie waar we, naast toevoeging van ca 500 arbeidsplaatsen, werken aan een verbreding van het profiel met cultuur, groen, onderwijs en recreatie. Daarnaast werken we aan professionalisering van de ondernemersvereniging, een mobiliteitsplan en aan een ruimtelijke visie voor omgeving Station Zuilen. Voor Lage Weide maakten de ondernemers zelf een visie. Deze gebruiken wij als input voor het formuleren van het toekomstig profiel voor de lange termijn koers voor Lage Weide. Ook voor Lage Weide streven we naar verdichting van werkgelegenheid. Voor Lage Weide gelden op dit moment beperkte uitbreidingsmogelijkheden voor bedrijven. Voor het intensiveren van Lage Weide zijn mobiliteitsinvesteringen randvoorwaardelijk. Hierbij is de inspanning voornamelijk gericht op de modal shift van auto naar fiets en OV en goederenvervoer per water en spoor.

MPR 2023

85

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

Maatschappelijke voorzieningen Maatschappelijke voorzieningen ontwikkelen zich in het gebied in balans met de groei van de stad. Voor de Cartesiusdriehoek zijn er innovatieve ideeën op het gebied van preventieve gezondheidszorg. Ook komt in de Cartesiusdriehoek een basisschool en een sporthal. De mogelijke overkluizing van het rangeerterrein biedt kansen voor de realisatie van groen, recreatie en sport. Samen met Stichtse Vecht werken we aan het optimaliseren van de sportvelden Zuilense Vecht. In de bestaande stad is het behoud (en versterking) van maatschappelijke bestemmingen een uitdaging. In het Werkspoorkwartier leggen we de nadruk op het behoud van betaalbare ruimte voor broedplaatsen en creatieve bedrijvigheid.

Gezond leefklimaat met ruimte voor groen

Een groot deel van dit gebied, met name Noordwest, is relatief stenig en vraagt om vergroening. Op dit moment liggen we met de lopende plannen nog onvoldoende op koers om onze groenambities te realiseren. Wel voegen we veel toe in de ontwikkeling van Cartesiusdriehoek, met circa 30% groen. Ook lijken er kansen te liggen om nog meer groen te realiseren door een overkluizing van het rangeerterrein bij Cartesius. We studeren hier samen met ProRail op. Daarnaast werken we aan een plan voor de vergroening van Werkspoorkwartier (het transformeren van een deel van de Eneco locatie naar ca 4 ha groen blijft een doelstelling) en Noordwest (het toevoegen groen in Zuilense Vecht) en de stapsgewijze ontwikkeling van de parkzone langs het Amsterdam-Rijnkanaal.

Mobiliteit Voor alle verdichtingsopgaven, zowel wonen als werken, zijn mobiliteitsinvesteringen nodig. Denk hierbij aan de doorfietsroute Dom tot Dam inclusief verbetering van de Demkabrug en een fietsverbinding Boorstraat voor de ontsluiting van Wisselspoor en Cartesiusdriehoek. Mobiliteitsverbeteringen gaan hand in hand met verbeteringen in de openbare ruimte. We zetten hier stappen in met herinrichting van de Westelijke stadsboulevard, Kanaalstraat en de Amsterdamsestraatweg. Voor Lage Weide wordt gewerkt aan het verbeteren van de (fiets)veiligheid en wordt onderzocht hoe het gebied beter ontsloten kan worden voor fietsers, voetgangers en OV.

MPR 2023

86

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

Energie Voor de energietransitie zijn doelen geformuleerd die voor de hele stad gelden en in een aantal gevallen een gebiedsspecifieke doelstelling; Lage Weide is zoekgebied voor windenergie. De consequenties van het verzwaren en flexibeler maken van de energie infrastructuur worden in de komende jaren in vrijwel alle wijken in de stad zichtbaar. Bij de uitwerking van de Transitievisie warmte concretiseerden we de volgorde van de wijkgerichte aanpak naar aardgasvrij; Elinkwijk, Oog in Al en Ondiep zitten in blok 1 (uiterlijk gereed in 2034).

MPR 2023

87

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

Gebiedsontwikkeling

Overvecht Met de ruimtelijke opgave voor Overvecht dragen we bij aan de vijf ambities uit de wijkaanpak Samen voor Overvecht en verbeteren we de wijk stap voor stap. De ambitie ‘Plezierig wonen in een meer gemengde wijk’ staat bij de ruimtelijke aanpak centraal; meer woningaanbod voor verschillende mensen en een schone, groene, gezonde en veilige woonomgeving. Uitgangspunt is om Overvecht door te ontwikkelen tot een met de stad verbonden wijk voor iedereen. Met behoud van de identiteit en kwaliteit van het groene karakter, een ruim aanbod van diverse woningtypologieën en een centrum met een eigen profiel dat ruimte biedt voor stedelijke voorzieningen. Voor het woningaanbod is de opgave meer woningdifferentiatie te ontwikkelen door (met name) woningen in het midden- en hogere segment toe te voegen, en daarmee het aandeel sociale huurwoningen (nu circa 67%) te verlagen. Hierdoor maken we een wooncarrière binnen de wijk mogelijk en houden we sociaal kapitaal vast. De ambitie in de RSU is om minimaal 6.800 woningen bij te bouwen in de periode tot 2040. 1.800 waren al voorzien in het MPR 2020, waarvan er nu ca. 1.000 zijn opgeleverd. De extra opgave is 5.000 (ondergrens). Daarbij is een globale verdeling aangegeven van circa 2.000 in Overvecht Centrum, 1.000 rondom het station, 500 in Overvecht zuid en 1500 in Overvecht noord.

Daarnaast is een extra woon-zorgcomplex ook één van de opgaven.

RSU2040 p. 148-151 / Ambitiedocument Samen voor Overvecht

We behouden én ontwikkelen cultuur, sport en landschap als basis voor gezondheid in de wijk. In de RSU zijn verschillende mogelijkheden voor de uitbreiding van sportvoorzieningen benoemd zoals bijvoorbeeld sportvelden in het Noorderpark. De uitbreiding van sportlocaties wordt meegenomen in de Omgevingsvisie Overvecht. Voor onderwijs zoeken we naar een locatie voor voortgezet onderwijs inclusief een sporthal. Voor creatieve ondernemers zoeken we naar mogelijkheden voor broedplaatsen in de wijk. Overvecht is een groene wijk, maar juist de openbare ruimte is stenig, anoniem, verouderd en toe aan vernieuwing. Grootschalig onderhoud aan de riolering en wegen en aanleg van energievoorzieningen bieden kansen voor een integrale aanpak van de openbare ruimte met een centrale plek voor vergroenen, verblijven en verkeersveiligheid. Concreet zijn in de RSU groenopgaven benoemd: de uitbreiding van het Noorderpark (ca. 22 hectare), Natuurgebied Zuilen (ca. 25 hectare), opgaven voor groenblauwe routes (10 hectare) en nieuw buurt- en wijkgroen (23 hectare).

MPR 2023

88

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

Om Overvecht goed aan te sluiten bij de stad moeten we de bestaande barrières als de Vecht, de NRU en het spoor beter oversteekbaar maken en de bereikbaarheid met (h)ov en fiets verbeteren. We willen Overvecht Centrum en Overvecht Station ontwikkelen tot een stedelijk knooppunt. Daar hoort ook bij dat we de wijkeconomie willen versterken door meer levendigheid in de plinten en werkfuncties verspreid door de wijk, zo brengen we meer werk in de buurt. Voor het Bedrijventerrein Nieuw-Overvecht zetten we in op behoud van de functie werkgelegenheid, intensivering van ruimtegebruik en toevoegen banen, verduurzaming en veiligheid. Het streven is om circa 3.000 banen toe te voegen in de wijk Overvecht. Om bovenstaande voornemens te concretiseren stellen we in 2023/2024 een Omgevingsvisie Overvecht op. De Omgevingsvisie geeft een toekomstbeeld van Overvecht in 2040 en welke aanpassingen er nodig zijn om dit te bereiken. In welke ‘dreef’ maken we bijvoorbeeld plaats voor de inpassing van het ‘wiel met spaken’, waar in Overvecht vinden we de ruimte voor extra woningen, werkruimtes en bijbehorende maatschappelijke voorzieningen en wat betekent dat voor de groene kwaliteit van de wijk? We kijken niet alleen naar het woongebied maar nemen ook de mogelijkheden van intensivering voor bedrijventerrein Nieuw-Overvecht mee.

Deze (structuurbepalende) vraagstukken worden in samenhang en integraal uitgewerkt met als stip op de horizon 2040. We weten dat er spanning zit tussen verschillende thema’s, zoals bijvoorbeeld het behouden van de hoeveelheid groen en de toevoeging van woningen of het inpassen van mobiliteitsoplossingen. In de Omgevingsvisie brengen we de spanning in beeld, om afgewogen keuzes te kunnen maken. Winkelcentrum Overvecht

MPR 2023

89

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

Gebiedsontwikkeling

Overvecht: liggen we op koers? Wonen We liggen met de woningbouwopgave in het gebied op koers. We hebben grote projecten toegevoegd aan het MPR, namelijk Masterplan Overvecht Centrum (2.000-2.500 woningen) en het haalbaarheidsonderzoek Gagelkwartier (± 500 woningen). Ook zijn we in gesprek met een zorgverlener voor de uitbreiding van een woonzorgcomplex (± 300 woningen). Met overige lopende projecten (± 600 woningen) wordt de woningvoorraad, in lijn met de doelen uit de woonvisie, gemengder. Tegelijkertijd moeten we alert zijn: een aantal projecten is gestaakt of vertraagd omdat initiatiefnemers moeite hebben een financieel haalbaar plan te maken én invulling te geven aan de ambities van de gemeente. Aandachtspunt is dat voor verdere verdichting het verbeteren van de (kwaliteit van de) openbare ruimte & groen en mobiliteitsmaatregelen belangrijke voorwaarden zijn. Hiervoor werken we momenteel aan een omgevingsvisie voor de wijk.

Werken Met de lopende projecten liggen we – gezien de gewenst groei - nog niet op schema, maar zien we wel veel potentie. In de Omgevingsvisie Overvecht zoeken we ruimte voor de toevoeging van arbeidsplaatsen, waaronder het intensiveren van bestaande bedrijventerreinen zoals Nieuw Overvecht. Binnen de Masterplan Overvecht Centrum komt op termijn ruimte voor nieuwe werkgelegenheid. Daarnaast zien we de knoop van Station Overvecht als plek voor meer werkgelegenheid. Aanvullend kijken we samen met de woningcorporaties naar meer spreiding van werkruimtes door de wijk.

MPR 2023

90

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

Maatschappelijke voorzieningen De opgave is om de maatschappelijke voorzieningen mee te laten groeien met de groei van de wijk. Omdat in Overvecht van oudsher functies als wonen en werken gescheiden zijn, zoeken we naar functiemenging in de verschillende woonbuurten. Recent is de vernieuwing van sportpark Vechtzoom afgerond (2 hockeyvelden). Ook ronden we de zoektocht naar een locatie voor een nieuwe VO-school voor 1.000 leerlingen met een sporthal in 2023 af. Voor zes gemeentelijke panden stellen we een visie op voor een nieuwe ontwikkeling met maatschappelijke voorzieningen meestal in combinatie met wonen. Op termijn moet ook Overvecht Centrum een belangrijke plek worden voor het toevoegen van voorzieningen. We zien dat de vraag naar ruimte voor sportfaciliteiten groter is dan het aanbod van ruimte. Ook het onderwerp maatschappelijke voorzieningen (waaronder de culturele broedplaatsen en extra sportvoorzieningen) krijgt een plek in de omgevingsvisie.

Gezond leefklimaat met ruimte voor groen Overvecht is een groene wijk maar de openbare inrichting is stenig, anoniem en verouderd en vraagt om een kwaliteitsverbetering. Er is een vervangingsopgave voor de riolering en de verharding in de komende 20 jaar. We programmeren alle aanstaande integrale projecten in de openbare ruimte, om zoveel mogelijk werk gebundeld uit te voeren, bijvoorbeeld met de beheer- en onderhoudsopgaven. Hiervoor zijn de eerste integrale projecten zoals Taagdreef en Amazonekwartier in voorbereiding. Deze projecten dragen bij aan nieuw buurt- en wijkgroen, zoals opgenomen in de RSU. Toereikend budget voor extra projecten en de volgende fases voor integrale herinrichtingen ontbreken vooralsnog. In het gebied zien we met bijvoorbeeld de uitbreiding van het Noorderpark (ca. 22 hectare) kansen voor het toevoegen van substantieel groen voor de hele stad. Voor de realisatie hiervan zijn aanvullende middelen vereist. Naast het Noorderpark en nieuw buurt- en wijkgroen zijn in de RSU Natuurgebied Zuilen (ca. 25 ha) en groenblauwe routes (ca. 10 ha) kansen aangegeven om groen toe te voegen aan het gebied.

MPR 2023

91

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

Mobiliteit Overvecht is gebouwd in de tijd dat de auto dominant was en heeft brede dreven. De verkeersveiligheid is een probleem. Hier gaat de aanpak op het gebied van verkeersveiligheid en 30km/u in kleine stappen, zo veel mogelijk in combinatie met integrale openbare ruimte projecten. Hiervoor zijn aanvullende middelen vereist. Doordat men op dit moment nog gratis kan parkeren, lukt het terugbrengen van het autogebruik beperkt. Om alternatieven voor de auto aantrekkelijker te maken, zijn verbeteringen in het fijnmazig fietsnetwerk en het (h)ovnetwerk nodig, ook voor de verdere verdichting van Overvecht. De sporen 1 en 2 in project NRU liggen voorlopig stil. Er wordt noodzakelijk regulier onderhoud gepleegd, mogelijk aangevuld met verbetermaatregelen.

Energie Overvecht Noord is proefwijk Aardgasvrij. Net is het besluit genomen om de eerste 320 woningen verplicht van het gas af te halen. 92% van de bewoners stemde voor. Overvecht is de eerste wijk die we aanpakken in de uitwerking van de Transitievisie warmte waarbij we met een wijkgerichte aanpak het gebied aardgasvrij maken. De grootschalige renovaties van de woningcorporaties kunnen goed bijdragen. Voorbeeld hiervan is de energieleverende flat van Portaal. De consequenties van het verzwaren en flexibeler maken van de energie infrastructuur wordt in de komende jaren in vrijwel alle wijken in de stad zichtbaar. De plannen zijn er, nu de uitvoering nog. In het Noorderpark is een zoekgebied voor windenergie aangegeven. Dat vraagt om een integrale afweging.

MPR 2023

92

Financieel beeld

MPR 2023

93

INLEIDING

KOERS

RUIMTELIJKE OPGAVEN

GEBIEDSONTWIKKELING

FINANCIEEL BEELD

5. Financieel beeld Inhoud van dit hoofdstuk 5.1 Wijzigingen in beschikbaar budget voor ruimtelijke investeringen Achtergrondinformatie over de ontwikkeling van het groeikader, parkeerinkomsten en inkomsten uit woningbouw en gebiedsontwikkeling (inclusief een raming van toekomstige inkomsten uit woningbouw en gebiedsontwikkeling). 5.2 Omvang investeringsopgave RSU Beknopte achtergrondinformatie over de kosten en dekkingsmogelijkheden van ruimtelijke ambities in fase 1 tot en met 3 van de RSU (tot circa 2035).