Meerjaren Perspectief Ruimte 2021.pdf

Het Utrecht Science Park is een dynamisch gebied waar gemiddeld dagelijks meer dan 70.000 mensen naar toe reizen om te leren, werken, onderzoeken, ontwikkelen en zorg te verlenen. Een gebied met een unieke concentratie van kennisinstellingen en bedrijven waar ontmoeten, samenwerken, kennis delen en innoveren centraal staan. Samen met het kantorengebied Rijnsweerd is het een van de belangrijkste werkgebieden voor de stad. Maar het gebied kenmerkt zich niet alleen door die concentratie van onderwijs, science en werk. Ook het landschap in en rond het Utrecht Science Park is bijzonder. De landgoederen en de Nieuwe Hollandse Waterlinie zijn van grote natuurlijke, culturele en historische waarde voor de omgeving. Het Utrecht Science Park (USP) is voortdurend in ontwikkeling. De Universiteit Utrecht, het Universitair Medisch Centrum Utrecht, de gemeente en andere gebiedspartners hebben de opgave om het gebied vitaal en toekomstbestendig te maken.

Foto: Campus030 De opgave in dit gebied heeft primair als doel de ruimte en randvoorwaarden te creëren voor de verdere groei van het USP/Rijnsweerd. Daarbij draait het om drie vraagstukken waarbij duurzame gezonde verstedelijking het leidend principe is: ▪ Creëren van fysieke ruimte voor activiteiten, voorzieningen wonen en bedrijvigheid: fysieke ruimte voor USP om door te ontwikkelen en voor Rijnsweerd een verkleuring naar een mixeduse gebied met een substantieel aandeel wonen; ▪ Bereikbaarheid van het Utrecht Science Park, Rijnsweerd en omliggende gebieden; ▪ Het maken van een aantrekkelijke en leefbare ontmoetingsplek. Voor de aankomende vijf jaren concentreren we ons concreet op: ▪ het opstellen van een omgevingsvisie voor USP; ▪ het uitwerken van een ontwikkelstrategie voor Rijnsweerd ▪ de doorontwikkeling van mogelijkheden voor nieuwe bedrijven op het USP (zoals Accelerator) MPR2021 | Mei 2021

46/102

▪ ▪ ▪

de planontwikkeling voor noord UMC Utrecht; het realiseren van een nieuwe Internationale School voor voortgezet- en primair onderwijs; het toevoegen van nieuwe (tijdelijke en definitieve ) woningen waaronder de nieuwbouw van circa 1.600 woningen op Archimedeslaan 16 en het plan High Five met studentenwoningen;

Voor verdere doorontwikkeling van het gebied zijn ten aanzien van mobiliteit op termijn grootschalige infrastructurele ingrepen noodzakelijk, zoals de realisatie van het wiel met spaken (Lunetten knoop, Waterlinielijn fietsverbindingen etc. Gelet op de belangrijke functie als werkgebied voor de stad en regio zien we dat bedrijven zich graag vestigen op het USP maar de beschikbare ruimte daar momenteel (planologisch gezien) beperkt is. Hier is samenwerking met de regio dan ook cruciaal. Ook op het gebied van de energietransitie ligt er een grote opgave in het gebied en zijn er samenwerkingsverbanden zoals GOUD en de Routekaart Aardgasvrij. Daarnaast is er een aantal specifieke relaties met onderwerpen te benoemen, bijvoorbeeld onderwijs (ISU), sport, NHW (Unesco), groen en recreatie. Ook overige maatschappelijke voorzieningen zullen belangrijker worden naar mate er in dit gebied woningen worden toegevoegd.

5.5

Noordoost, Oost en Zuid

De ambitie voor de wijken Noordoost, Oost en Zuid is het toevoegen en versterken van aantrekkelijke, gemengde en toekomstbestendige woon-, werk- en leefgebieden. Hierbij hebben we aandacht voor een hoogwaardige inrichting van de openbare ruimte en het creëren van aantrekkelijke routes binnen de stad en naar het omliggende landschap, waarbij ontmoeten, bewegen en gezonde mobiliteit ons uitgangspunt is. Voor de wijken Noordoost en Oost wordt er gestreefd naar een toename van sociale-/ en middenhuurwoningen. Zo biedt nieuwbouw van De Kwekerij een thuis voor vele starters en studenten. Maar denk hierbij ook aan de projecten Nieuw Buurland (Lauwerecht 2 en 4), Jan van Galenstraat/Huizingalaan/Van Ginnekenlaan, Gansstraat 143 en Willem Dreeslaan 55. Voor de wijk Zuid wordt er ingezet op een toename van woningen in het middensegment om de doorstroming vanuit sociale huur te bevorderen. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij het project Helling 12-14. De realisatie van passende woningen voor ouderen heeft in de wijken volop aandacht, waarmee ook de doorstroming wordt gestimuleerd (bijvoorbeeld Kop op Tuindorp). Ook werken we aan de uitbreiding en renovatie van diverse scholen: Bonifatiuscollege, Utrechts Stedelijk Gymnasium en de Mytylschool in Maarschalkerweerd.

De haalbare duurzame groei voor het gebied zit vooral in het klimaatneutraal bouwen, verduurzaming van panden en het opwekken van duurzame energie. Inwoners en ondernemers dagen wij uit om hieraan mee te werken. Nieuwe woningen worden toekomstbestendig gebouwd volgens de laatste inzichten. Ze zijn energiezuinig, klimaat adaptief, onderhoudsarm en beter betaalbaar in gebruik. We koesteren bestaande groen-blauwe kwaliteiten zoals het Wilhelminapark, het Beatrixpark, de Kromme Rijn en het Park Oosterspoorbaan. Daarnaast willen we op verschillende plekken de openbare ruimte een kwaliteitsimpuls geven en vergroenen. Wij werken in de openbare ruimte aan klimaatadaptatie door hittestressbestendig te ontwikkelen en wateroverlast tegen te gaan. Bijvoorbeeld door steen te vervangen door groen en blauw, en het aanleggen van wadi’s. Voorbeeld hiervan is de vergroening van de openbare ruimte Rotsoord ,de geplande herinrichting van het Rubenskwartier en de openbare ruimte rondom MBO-school Nimeto. In 2020 is de start gemaakt met de aanpak van het Rubenskwartier: het gebied tussen Rubenslaan, Park Oosterspoorbaan, Notebomenlaan, Bosboomstraat en Adriaen van Ostadelaan. In het gebied is de riolering aan vervanging toe en onderzoeken wij welke aanvullende investeringen gedaan kunnen worden om het gehele gebied een kwaliteitsimpuls te geven.

MPR2021 | Mei 2021

47/102

Foto: De Kwekerij We gaan verder aan de slag met de ambities en kaders van het vastgestelde Ontwikkelperspectief Maarschalkerweerd. Maarschalkerweerd heeft nu al een belangrijke rol voor de stad op het gebied van sport. Maar het gebied kan nog meer en beter benut worden. Het Ontwikkelperspectief laat zien hoe Maarschalkerweerd vanuit haar groene, landschappelijke basis verder ontwikkeld kan worden tot een meervoudig intensief gebruikt parklandschap. De verdichtende stad krijgt hier meer ruimte en lucht voor sport, recreatie, cultuurhistorie, groen en natuur. De uitvoering zal gefaseerd plaatsvinden en is afhankelijk van initiatiefnemers en de beschikbaarheid van financiële middelen. Eén van de ontwikkelingen die gestart is, is de ontwikkeling van het Lunettenpark. Stadion Galgenwaard is het (sport)icoon van het gebied en een podium voor de stad. Het vormt en markeert de overgang tussen de stad en “de groene long”. Als onderdeel van het Ontwikkelperspectief Maarschalkerweerd hebben we de ambitie om met een gebiedsontwikkeling het gebied rondom stadion Galgenwaard aantrekkelijker te maken met o.a. een mix van functies en aantrekkelijke openbare ruimte en verblijfsplekken, waardoor het gebied door de dag heen levendig blijft. Galgenwaard geeft kansen voor extra werkgelegenheid, extra wonen en extra voorzieningen.

Daarnaast willen we in de rest van de wijken meer ondernemers stimuleren om zich hier te vestigen. Dit doen we onder andere door het verbeteren van winkelcentra en winkelstrips zoals winkelcentrum de Gaard, Smaragdplein en de Van Galenstraat, het mogelijk maken van werkfuncties op aantrekkelijke potentiële knooppuntontwikkelingen als Lunetten-Koningsweg, het beter bereikbaar maken van de wijk en het creëren van woon-werkgebieden met ruimte voor creatieve functies, zoals bij Rotsoord. Ook bij de herontwikkeling van het Pieter Baan Centrum zien we de mix van wonen, werken en voorzieningen tegelijk opgaan. Goede bereikbaarheid en passende parkeervoorzieningen zijn bepalend voor de mogelijkheden van (toekomstige) gebiedsontwikkelingen. Bij ontwikkelingen wordt gekeken naar de mogelijkheden van nieuwe mobiliteitsconcepten. Zo kunnen we een zo laag mogelijke parkeernorm hanteren, parkeren op afstand toepassen en autoparkeerplaatsen omzetten naar parkeerplaatsen voor deelauto’s of fietsparkeerplaatsen. In de wijken worden naast de verbetering van bestaande loop- en fietsroutes, waar MPR2021 | Mei 2021

48/102

mogelijk nieuwe routes toegevoegd en verbeterd om gezonde mobiliteit te stimuleren. Voorbeelden hiervan zijn de aanleg van de Mytylbrug in Maarschalkerweerd en de nieuwe snelfietsroute naar Amersfoort. Ook het uitbreiden van 30-kilometer zones draagt bij aan een gezonde en veilige leefomgeving. Op de Ring Utrecht zullen geluidschermen en stil asfalt bijdragen aan de afname van geluidsbelasting. Voor Hoograven Zuid betekent dit een verbetering van de leefbaarheid. Dit is ook randvoorwaardelijk voor de voortgang van de woningbouwprojecten Pagelaan 1 en BEFU. Voor de langere termijn (2040) worden de mogelijkheden onderzocht voor de opwaardering van het openbaar vervoer. Onder andere voor een zuidelijke OV-ontsluiting tussen USP-Westraven-Leidsche Rijn. Als uitwerking van het MIRT-onderzoek ‘Utrecht Nabij’ starten we in 2021 met een verdiepende gebiedsuitwerking voor deze verbinding in combinatie met de opwaardering van het huidige Station Lunetten en de kansen voor gebiedsontwikkeling bij dit nieuwe stedelijke knooppunt (zoals in de concept RSU 2040 aangegeven), waarbij woningen, werkfuncties en andere voorzieningen toegevoegd worden aan het gebied.

5.6

West en Noordwest

In West en Noordwest streven we naar versterking van een leefbare en een groene woon-, werk- en leefomgeving in het licht van de grote verdichtings- en mobiliteitsopgaven. Dit doen we door de verschillende opgaven met elkaar te verbinden en initiatiefnemers te verleiden samen met ons invulling te geven aan onze ambities. Voor West is het wenselijk om naast de lopende sloop/nieuwbouwprojecten het aandeel woningen in de sociale huur en het middensegment te laten toenemen. Voor Noordwest is de ambitie om het middensegment substantieel te vergroten. Noordwest bevat relatief weinig groen en de aandacht gaat hier dan ook uit naar het toewerken naar een klimaatbestendige wijk met meer groen. In beide wijken gaat veel aandacht uit naar het kwalitatief verbeteren van de belangrijkste ontsluitingsroutes, zowel voor de auto als voor de fiets, om de leefbaarheid van omliggende gebieden te versterken. Ook streven we ernaar dat het aantal werkplekken in het gebied behouden blijft en het liefst meegroeit met de groei van de stad, op de bestaande werklocaties en in de wijken. De Cartesiusdriehoek en Tweede Daalsedijk (Wisselspoor) zijn belangrijke grote woningbouwlocaties in het gebied, waarbij gemengde woonprogramma’s worden gerealiseerd.

Ook de plannen voor de Omloop en Laan van Chartroise, Zuilense Vecht, Ravellaan Noord, Oudenoord 330-370 en het Thomas à Kempisplantsoen dragen bij aan de verdichtingsopgave en gemengdere wijken. Lage Weide en het Werkspoorkwartier zijn belangrijke werkgebieden voor de stad als geheel. De visie Werkspoorkwartier gaat uit van een verbreding van het profiel van creatieve en circulaire bedrijvigheid met groen, onderwijs, cultuur en sport. Hiermee biedt het gebied naast werkplekken ook voorzieningen voor de nieuwe bewoners van de naastgelegen Cartesiusdriehoek en Tweede Daalsedijk. Daarnaast maken we plannen voor de inrichting van het Enecoterrein als park met veel groen en ruimte voor recreatie. In Lage Weide werken we verder aan het toekomstbestendig houden van het bedrijventerrein. De autobereikbaarheid van het gebied loopt tegen zijn grenzen aan. Samen met de bedrijven in het gebied zoeken we oplossingen in het gebruik van de fiets en openbaar vervoer. Bestaande invalsroutes zoals de Amsterdamsestraatweg en de Kanaalstraat vragen de nodige aandacht om te blijven functioneren in een veranderende stad. We zetten hier in op leefbaarheid, veiligheid en economische vitaliteit. Met de inzichten uit de verkeersstudie Noordwest worden de Amsterdamsestraatweg en Westelijke Stadsboulevard heringericht. Ook doen we een onderzoek naar de verkeersontsluiting in Welgelegen.

Daarnaast wordt ingezet op het verbeteren van doorfietsroutes in de stad.

MPR2021 | Mei 2021

49/102

Foto: Wisselspoor In de verschillende grote maar ook kleinere woningbouwprojecten grijpen we elke kans aan om de groenstructuur te verbeteren, met name in Noordwest. Daarnaast zetten we in op groene verbindingen in de stad door de Fortlaan te verbinden met het Nifterlakepark en verder te werken aan het Rondje Stadseiland. De stedelijke ambities van een gezond leefklimaat komen ook terug in de verbetering van Sportpark Zuilense Vecht. Samen met de gemeente Stichtse Vecht werken we daar aan meer ruimte voor sport en groen.

5.7

Overvecht

In Overvecht ligt een grote opgave aan wijkverbetering in de brede zin van het woord. Binnen de wijkaanpak Samen voor Overvecht werken we integraal vanuit vijf ambities die elkaar onderling versterken en vanuit het motto plek-kans-coalitie. Fysieke en economische maatregelen, sociale interventies, de energietransitie en de aanpak van veiligheid lopen samen op. Dit vraagt een lange adem. Overvecht heeft met de Regio Deal vitale wijken een extra impuls gekregen waardoor de wijkaanpak Samen voor Overvecht versneld en versterkt wordt. We hopen dat dit tevens een vliegwiel is voor nog meer investeringen van marktpartijen. In de concept RSU 2040 is Overvecht ook aangeduid als belangrijke nieuwe woningbouwlocaties (een van de nieuwe stedelijke knooppunten) in de stad die op basis van deze nieuwe ruimtelijke strategie aan de woningproductie moeten bijdragen. Bij de ontwikkeling van Overvecht ligt nadruk op het werken aan een meer gemengde woningsamenstelling en het verbeteren van de openbare ruimte, meer kleinschalige bedrijvigheid verspreid over de wijk en het verbeteren van de (verkeers)veiligheid. Een voorwaarde is dat er in andere wijken van de stad een groter aandeel sociale woningen wordt gebouwd. Door de hoge leeftijd van de wijk is de openbare ruimte sterk verouderd en hard aan vernieuwing toe.

Dit biedt kansen op te komen tot een echte kwaliteitsverbetering van de openbare ruimte en ‘werk met werk’ te maken: we willen de straten herinrichten (versmallen), en de snelheid terugbrengen naar 30 km per uur. Ook moet de komende jaren stapsgewijs de riolering worden vervangen en gaan in Overvecht Noord de straten open vanwege de opgave Aardgasvrij. MPR2021 | Mei 2021

50/102

Daarmee leveren we een bijdrage aan verkeers- en sociale veiligheid, vergroening, gezondheid en klimaatbestendigheid van de wijk. De bijdrage hieraan door de gemeente willen we als hefboom gebruik voor bijdragen door andere partijen. Projecten Taagdreef en omgeving en Amazonekwartier krijgen de komende periode verder vorm om hier integraal tot herinrichting te komen. Om richting te geven aan de ruimtelijke ontwikkeling stellen we een Omgevingsprogramma Overvecht op, waarin zowel op wijk- als op buurtniveau inzicht komt in de opgave en de benodigde maatregelen. Het Omgevingsprogramma wordt een uitwerking van de nieuwe Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040, de Woonvisie, het Ambitiedocument Samen voor Overvecht, het nieuwe mobiliteitsplan en ander beleid. Met het Omgevingsprogramma geven we richting aan initiatieven van de Werkplaats Overvecht en andere initiatiefnemers. In navolging op het Stadsakkoord Wonen werken we aan een Wijkakkoord Overvecht. Hierin maken we met een brede coalitie van partijen, waaronder met Werkplaats Overvecht, samenwerkingsafspraken over de fysieke verbetering van de wijk. In Overvecht is de opgave om te komen tot meer woningdifferentiatie. Nu is 66% van de woningvoorraad een sociale huurwoning.

Meer menging bereiken we door een combinatie van omzetting van sociale woningen naar andere categorieën, projecten met sloop-nieuwbouw waarbij een ander segment wordt teruggebouwd en het toevoegen van woningbouw op locaties waar dat een kwaliteitsverbetering voor de wijk geeft, denk bijvoorbeeld aan locaties direct rondom het winkelcentrum. Dit is een langjarige ontwikkeling. Tegelijk voeren de corporaties een groot aantal renovaties uit, wat ook sterk bijdraagt aan het verbeteren van de woningkwaliteit in de wijk. Samen met de corporaties sturen we op een betere spreiding van alle doelgroepen over de stad, in het bijzonder de doelgroepen met een urgentieverklaring.

Foto: NPD Verspreid door Overvecht zijn meerdere projecten die de komende jaren uitgevoerd en afgerond gaan worden. We werken aan een gezamenlijke visie voor Overvecht Centrum. Met alle grondeigenaren, winkeleigenaren en omliggende partijen wordt verkend of een stedelijk raamwerk ontwikkeld kan worden en of dit een basis kan zijn voor een stapsgewijze herontwikkeling van Overvecht Centrum. Het eerste begin van een vernieuwing is gemaakt met de woningen aan de NPD strook die komend jaar opgeleverd worden. MPR2021 | Mei 2021

51/102

Verder is de sloop-nieuwbouw van de Ivoordreef in voorbereiding, werkt Careyn Rosendael aan nieuwbouw van hun vastgoed en is het bestemmingsplan voor woningbouw aan de Jagerskade in voorbereiding. De Watertoren is overgedragen aan een private eigenaar, die verdere bouwplannen heeft ontwikkeld met woningen en een ontmoetingsruimte in de toren zelf en een horeca. Aanvullend willen we Park de Watertoren anders inrichten en een betere rol laten vervullen voor de wijk, gericht op meer ontmoeten, in combinatie met Groene Lint, en met een grotere impact voor de wijk. Verder komen op meerdere plekken in de wijk nieuwe initiatieven tot stand, bijvoorbeeld in Overvecht-Noord.

MPR2021 | Mei 2021

52/102

6 Actualisatie financieel beeld: integraal investeringspakket, investeringsimpuls RSU, meerjarenprogramma bereikbaarheid, grondexploitaties en Merwedekanaalzone In dit hoofdstuk wordt allereerst het integrale investeringspakket geschetst, vervolgens een actueel financieel beeld gegeven van de financiën investeringsimpuls RSU, het meerjarenprogramma bereikbaarheid, en de parkeerexploitatie, de gemeentelijke grondexploitaties (binnenstedelijk, Leidsche Rijn en Stationsgebied) en de gebiedsopgave Merwedekanaalzone. Op basis van het actuele financiële beeld wordt onder ander inzichtelijk welke financiële ruimte er is voor (her)programmering van middelen. 6.1

Integraal investeringspakket

De concept RSU 2040 laat zien dat het realiseren van de visie Utrecht dichtbij, op een manier waarbij we gezond en evenwichtig groeien, ons voor omvangrijke opgaven in de fysieke leefomgeving stelt. Hierbij introduceren we de Utrechtse Barcode om te zien of er een gezonde en evenwichtige verdeling is van woningen, werk, mobiliteit, groen, energie en maatschappelijke voorzieningen. De totale investeringsopgave tot 2040 is geraamd op circa 7,1 miljard euro. Met de RSU 2040 werken we verder toe naar één integrale stedelijke investeringsagenda met verschillende dekkingsbronnen, waaronder de groeimiddelen. Bij de verdere uitwerking worden gemeentelijke (meer)opbrengsten in de fysieke leefomgeving betrokken zoals grondexploitatie, erfpacht, parkeerregime en mogelijke bijdragen van baathebbers (zoals bijvoorbeeld via een Fonds Bovenwijks). Bij het voorliggende MPR is een integrale meerjarige investeringsopgave inzichtelijk gemaakt (zie geheime bijlage Meerjarige investeringsopgave 2021-2040). Het indicatieve overzicht bevat investeringsvoorstellen die randvoorwaardelijk zijn voor behoud van het bestaande kwaliteitsniveau, voor het realiseren van groei op korte termijn en voor verdere groei op langere termijn en investeringen voor een extra kwaliteitsimpuls op basis van de ambities uit de RSU.

Daarbij is het huidige Meerjaren Perspectief Ruimte, dat uitgaat van gemiddeld 3.000 woningen per jaar, als basis genomen en zien we dat de RSU extra ambities toevoegt voor groen, werk, voorzieningen en energie. Deze meerjarige investeringsopgave geeft uiteraard nog niet het totale beeld van uitvoering van de RSU 2040, een aantal onderdelen zal nader moeten worden uitgewerkt in lijn met besluitvorming over de RSU 2040. De meerjarige investeringsopgave telt op tot meer dan 325 miljoen aan investeringsbehoefte. Voor de Voorjaarsnota is binnen de meerjarige investeringsopgave gekeken naar de meest noodzakelijke investeringen voor dit moment. Voor deze prioritering van de investeringen is binnen de barcode thema’s groen, mobiliteit, wonen en werken gekeken naar faseerbaarheid, de kansen die er liggen om werk met werk te maken, de mate waarin investeringsvoorstellen bijdragen aan meerdere opgaven en de mate waarin investeringsvoorstellen het coronapakket ‘investeren met maatschappelijk MPR2021 | Mei 2021

53/102

rendement’ versterken en daarmee bijdragen aan de realisatie van de belangrijkste transities en tevens aan economisch herstel.

Foto: Malieblad Deze prioritering heeft geleid tot een integraal investeringspakket met daarin de meest noodzakelijke investeringen voor dit moment en een gezonde balans in de verschillende thema’s van de barcode. In de Voorjaarsnota wordt voorgesteld om de financiële ruimte groeikader en de beschikbare ruimte in de reserve grondexploitatie in te zetten voor dit investeringspakket. Door de positieve ontwikkeling van het actueel geprognosticeerd resultaat op de grondexploitaties Leidsche Rijn, Stationsgebied en Binnenstedelijk is er financiële ruimte beschikbaar in de reserve grondexploitaties (32,964 miljoen euro). Daarnaast koppelen wij toekomstige meeropbrengsten in de grondexploitatie Leidsche Rijn (15 miljoen euro) aan dit pakket. De prognose is dat er de komende jaren aanvullende ruimte beschikbaar zal zijn vanwege een verdichtingsopgave in Leidsche Rijn. Conform de RSU 2040 gaan wij ervan uit dat we 1.000 woningen extra kunnen toevoegen in Leidsche Rijn. Daarvoor zullen wij komend jaar een voorstel ter besluitvorming aan de Raad voorleggen. Wanneer ingestemd wordt met deze verdichting, zal dit volgend jaar worden meegenomen in het Meerjaren Perspectief Ruimte 2022 in de actualisatie van de grondexploitatie Leidsche Rijn, die dan een verbetering van het saldo laat zien.

De verbetering van het saldo leidt conform de BBV richtlijnen tot een hogere tussentijdse winst in 2022 van 9 miljoen euro en de drie daarop volgende jaren tot een hogere tussentijdse winstneming van 2 miljoen euro. Zoals in de inleiding aangegeven, maken we in dit MPR per barcodethema de nieuwe investeringen via de voorjaarsnota inzichtelijk en de herprogrammering van de bestaande dekkingsbronnen inzichtelijk. Met dit investeringspakket kunnen we de woningbouwprognoses uit dit MPR (gemiddeld minimaal 3.000 woningen per jaar) faciliteren om het forse tekort aan woningen zoveel mogelijk in te lopen. Een aantal investeringen in dit pakket is randvoorwaardelijk voor de groei op korte termijn: zo is de realisatie van de tweede fase van de Merwedekanaalzone afhankelijk van een doorsteek naar Papendorp en het dynamisch verkeersmanagement op de Europalaan. Met dit investeringspakket wordt dat mogelijk gemaakt. De Raad heeft voor de realisatie van Wisselspoor de tunnel Boorstraat randvoorwaardelijk gesteld. Met dit investeringspakket worden daarvoor de eerste benodigde stappen gezet. MPR2021 | Mei 2021

54/102

Het integrale investeringspakket maakt daarnaast een aantal investeringen mogelijk die directe consequenties hebben voor de kwaliteit van de stad en daarmee dus direct bijdragen aan gezond stedelijk leven en invulling geven aan de ambities uit de RSU 2040. De realisatie van inpandige fietsenstallingen in het stationsgebied is hier een voorbeeld van, maar ook investeringen in een speelplek in Noordwest (Kameleon), het landschapspark Oud Zuijlen inclusief bos en een gedeelte van het Rondje Stadseiland. Bij investeringen in de openbare ruimte nemen we ook de aanpassingen mee die de toegankelijkheid vergroten. Tot slot maken we met dit investeringspakket ook ruimte om de investeringen te doen die op dit moment nodig zijn om op langere termijn bij te dragen aan de groei. Zo bieden we bijvoorbeeld ruimte om de middelen Betaalbaar Wonen (onderdeel reserve investeringsimpuls RSU) aan te vullen om ook op langere termijn betaalbaar wonen te kunnen stimuleren. Toelichting investeringsvoorstellen

Hieronder geven we aan de hand van de barcode thema’s de concrete voorstellen uit het investeringspakket weer en lichten deze toe en geven daarbij aan wat de dekkingsbron is. Het onderdeel met de nog in te passen maatschappelijke voorzieningen is opgenomen bij de Voorjaarsnota. Groen In onderstaande tabel zijn de investeringsvoorstellen die aan het thema groen bijdragen, opgenomen.

Het Meerjaren Groenprogramma (MGP) – Ruimte voor Groen uitvoeringsprogramma 2021-2025, als bijlage bij het MPR, geeft inzicht in de jaarlijkse investeringen vanuit dit programma (waarvan gedeeltelijk herprogrammering) – Zie ook toevoeging in tabel. De voorstellen Vergroening Rivierenwijk e.o. en Noordwest, Enecopark, herinrichting (circulair park) en Inrichting parklandschap Maarschalkerweerd zijn onderdeel van de 2e tranche van het coronamaatregelenpakket ‘Investeren met maatschappelijk rendement’. (zie Voorjaarsnota, hoofdstuk Herstel uit de crisis). De investeringsbedragen voor deze voorstellen zijn opgenomen in de bestemmingsreserve maatregelenpakketten.

MPR2021 | Mei 2021

55/102

Over de overige investeringsvoorstellen vindt besluitvorming plaats bij de Voorjaarsnota (zie Voorjaarsnota, hoofdstuk Investeren in een gezonde ontwikkeling van de stad). De investeringsbedragen voor Aankoopbudget groen & sport, Herinrichting Thomas a Kempisweg en het investeringsbedrag voor Herinrichting Speelplaats de Kameleon (1,1 miljoen euro) worden toegevoegd aan de Investeringsimpuls RSU. De investeringsbedragen voor Landschapspark Oud Zuijlen en Rondje Stadseiland gaan naar het Meerjaren Groen Programma (MGP). De programmakosten Spelen, sporten en bewegen (0,5 miljoen euro) wordt toegevoegd aan de doelstelling Gezond leefklimaat in het programma Ruimtelijke ontwikkeling, Wonen en Erfgoed. De bedragen in 2022 en 2023 voor de investeringsvoorstellen Herinrichting Thomas à Kempisweg, Landschapspark Oud Zuijlen en Rondje Stadseiland zijn afhankelijk van de verwachte toekomstige meeropbrengsten in de grondexploitatie Leidsche Rijn. Vergroening Rivierenwijk e.o en Noordwest Door te bouwen in hoge dichtheid in Merwede ontstaan kansen en bedreigingen in de naastliggende wijken. Ook hier zal geïnvesteerd moeten worden in de openbare ruimte (vergroening ed). Voor delen van Transwijk geldt dat er kansen zijn om werk-met-werk te maken met onderhouds- en beheerwerkzaamheden. Noordwest is ook een groenarme wijk waarop we voorstellen te investeren.

Enecopark, herinrichting (circulair park) Delen van het Enecoterrein kunnen tijdelijk worden gehuurd met mogelijkheid tot aankoop. In de geactualiseerde Visie Werkspoorkwartier worden suggesties gedaan om op dit terrein (minimaal) voor 10 jaar ruimte te geven voor sport, groen en cultuur. Inrichting parklandschap Maarschalkerweerd Het gebied maakt onderdeel uit van één van de scheggen die we willen realiseren in het kader van de groene schaalsprong, namelijk de scheg Maarschalkerweerd/Utrecht Zuidoost. Doel is een gedifferentieerd parklandschap te ontwikkelen, dat in een snel groeiende en verdichtende stad extra ruimte geeft voor groen, recreatie en sport en cultuurhistorische (NHWL), landschappelijke en ecologische kwaliteiten versterkt. Er zijn middelen nodig voor: • Het ontwikkelen van een nieuw Lunettenpark rond de vier forten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie (NHWL) en de Houtense Vlakte (incl. wandelroute langs Wulvenbroekwetering); • Het herinrichten van de oever van de Kromme Rijn tot een samenhangend oeverpark; • Het openstellen en opwaarderen van de sportterreinen tot een open sportcampus; • Het verwerven van grondposities om meer ruimte voor groen, recreatie en sport te realiseren; • Inzet t.b.v. fondsenwerving; • Om bovengenoemde investeringen mogelijk te maken is personele inzet nodig in de vorm van voorbereidingswerkzaamheden, planontwikkeling en coördinatie.

Aankoopbudget ten behoeve van groen & sport Om aangekochte grond ook om te kunnen zetten naar de bestemming groen of sport is naast een risicovoorziening (zie anticiperende verwervingen) aanvullend budget nodig om de waardedaling van de grond en de inrichting te kunnen bekostigen. Herinrichting bij uitgebruik nemen Thomas à Kempisweg bij Thomas à Kempisplantsoen Nu de plannen voor herontwikkeling van de woningen van Mitros en Portaal aan het Thomas à Kempisplantsoen duidelijker worden, is ook duidelijk welk deel de gemeente naar rato zou moeten bijdragen aan de herinrichting van de uit gebruik te nemen Thomas à Kempisweg als gevolg van het raadsbesluit over het ‘Fris Alternatief’. Hierbij zijn kansen voor werk met werk maken (riolering, opvang hemelwater). Om de investering te kunnen realiseren is in 2021 een voorbereidingsbudget nodig. Investering in 2023 is randvoorwaardelijk voor de woningbouw tijdens ontwerpfase en randvoorwaardelijk in uitvoering. Spelen, sporten en bewegen in de openbare ruimte/kindvriendelijke buurten - Herinrichting Speelplaats de Kameleon, Pijlsweerd

MPR2021 | Mei 2021

56/102

Er is een programma nodig om te kunnen sturen op speel- en sportaanbod (kwantitatief en kwalitatief) in de buurten; bewegen, ontmoeten en verblijven. Een budget van 0,5 miljoen euro wordt ingezet voor investeringen in (het) (ver)nieuwe(n van) speelplekken, opstellen speelruimtescans voor alle wijken, doorlopende advisering bij onderhoudsprojecten, bewonersinitiatieven, ruimtelijke ontwikkelingen, gebiedsontwikkelingen, opdrachtgeverschap vernieuwen speelplekken, en plankosten. Daarnaast is er een concrete wens de verloederde speel- en ontmoetingsplaats de Kameleon in de Balkstraat in Pijlsweerd op te knappen, te vergroenen, klimaatadaptief te maken en de directe omgeving (bestrating) eromheen mee te nemen. De kosten daarvoor worden geraamd op 1,1 miljoen euro. Landschapspark Oud Zuilen inclusief bos In kader van de uitvoering van de RSU2040 willen we niet alleen woningen toevoegen, maar ook nieuwe groengebieden. En daar kunnen we op korte termijn mee starten. We hebben de mogelijkheid om ruim 30 ha groen en beleefbaar gebied toe te voegen, als onderdeel van de Vechtscheg. Dit doen we door het landbouwgebied Oud Zuilen, dat in eigendom is van de gemeente Utrecht, gefaseerd uit de pacht te halen. Hier kunnen we de bestaande bosranden robuuster maken en de natuurwaarden van de Vecht weer volop tot wasdom laten komen door o.a.

vernatting in het zuidelijke deel als onderdeel van onze klimaatopgave en natuuropgave. Het gebied is aangewezen als onderdeel van het Natuur Netwerk Nederland en dat biedt kansen om dat volledig te benutten. Voor bewoners wordt dit een nieuw gebied, waar ze kunnen recreëren en van de natuur kunnen genieten. Zo laten we de vergroeningsopgave gelijk oplopen met de verstedelijkingsopgave. Rondje Stadseiland - Ravellaan Noord en Johan Wagenaarkade Voor de verdichtingsopgave Merwede is al een paar jaar geleden gestart met het Rondje Stadseiland. Daarmee herontwikkelen we oevers van Amsterdam Rijnkanaal en Merwedekanaal tot interessante parkgebieden met verblijffunctie. In totaal transformeren we zo ruim 40 ha oeverzone tot aangenaam park, met daarin een 12 km lang lint dat met tussenverbindingen de omliggende wijken verbindt. Samen met Merwede werken we nu aan deze opgave in deelgebied 4 en 5 en Wilhelminawerf. Eerder zijn al delen rondom het Amsterdam Rijnkanaal (Rooseveltboulevard en Stadsstrand) omgevormd tot attractief park en Wagenaarkade fase 1 wordt eind van het jaar aangelegd. Voor Wagenaarkade fase 2 ligt nu de aanvraag. De huidige verkeersontsluiting wordt getransformeerd tot fiets- en wandelroutes die aangenaam in een groene setting lopen.

MPR2021 | Mei 2021

57/102

Mobiliteit In onderstaande tabel zijn de investeringsvoorstellen die aan het thema mobiliteit bijdragen, opgenomen.

Besluitvorming over deze investeringsvoorstellen vindt voor een deel plaats bij de Voorjaarsnota. Dit geldt voor de voorstellen Doorsteek Papendorp, Dynamisch verkeersmanagement, Onderzoek Boorstraat en Inpandige fietsenstallingen Stationsgebied (zie Voorjaarsnota, hoofdstuk Investeren in een gezonde ontwikkeling van de stad). De overige voorstellen zijn ter besluitvorming opgenomen in het meerjarenprogramma bereikbaarheid (MPB). Alle investeringsbedragen voor het onderdeel mobiliteit worden onderdeel van het MPB. De bedragen in 2022, 2023 en 2024 voor de voorstellen Doorsteek Papendorp, Dynamisch verkeersmanagement en onderzoek Boorstraat zijn afhankelijk van de verwachte toekomstige meeropbrengsten in de grondexploitatie Leidsche Rijn. No-regret maatregelen Uned Komende decennia staat Utrecht voor de uitdaging om de stad en de regio bereikbaar en aantrekkelijk te houden. Mobiliteit is hierin randvoorwaardelijk voor de groei van de stad. Daarom wordt voor de langere termijn het mobiliteitssysteem van de toekomst voorbereid (de systeemsprong). Als eerste stap in de systeemsprong mobiliteit is in juli 2019 een no-regret maatregelenpakket vastgesteld (circa 45 miljoen euro).

Dit maatregelenpakket (tot 2025) wordt in UNed uitgewerkt, het gaat om: F&R Zeist, P&R Soesterberg, Fietsmaatregelen Utrecht, de Bilt en Bunnik, Voorzieningen station Bunnik, Fietsmaatregelen Utrecht om de zuid, HOV-baan Merwerdekanaalzone, OV-verbinding Overvecht – USP, Fietsroute Utrecht om de Noord. Deze maatregelen zijn in lijn met het ‘wiel met spaken’-concept. Rijk en Provincie dragen ieder 15 miljoen euro bij aan deze maatregelen. Gemeentelijke bijdrage Korte Termijn Aanpak (KTA) In het BO MIRT(november 2019) hebben Rijk en Regio afgesproken de KTA te verlengen van 2021 naar 2024 en tevens te versterken. De KTA richt zich op korte termijn maatregelen op het gebied van mobiliteit- en verkeersmanagement en smart mobility die moeten bijdragen aan bereikbaarheids-, leefbaarheids- en duurzaamheidsopgaven in de regio Utrecht. Hiervoor dragen Rijk en regio in totaal 20 miljoen euro bij, waarvan het rijk 10 miljoen euro. Op basis van de regionale verdeling is de bijdrage voor de gemeente Utrecht 4,28 miljoen euro. Binnen het programma bereikbaarheid was hiervoor bij het MPR MPR2021 | Mei 2021

58/102

2020 1,55 miljoen euro gereserveerd. Het resterende bedrag van 2,73 miljoen euro voegen we nu toe aan dit budget. As Votulast (aanvullend reserveren) Voor de As Votulast is ten behoeve van de leefbaarheid een volledige herinrichting gewenst, waarbij ook maatregelen nodig zijn in omliggende straten zoals de David van Mollemstraat, Draaiweg en de Johannes de Bekastraat. De eerste fase (Kop Oudenoord en Kaatstraat) is in voorbereiding, de tweede fase (herinrichting Adelaarstraat) is onderdeel van de no regretmaatregelen Uned. Om de benodigde dekking te organiseren voor het resterende deel van de As Votulast reserveren we nu 0,3 miljoen euro. Herstel fietspad Waterlinieweg/Opaalweg/Amethistweg Voor de uitvoering van de motie voor het herstel van de fietsroute Waterlinieweg/Opaalweg/Amethistweg programmeren we 0,3 miljoen euro. We vragen daarnaast een subsidie aan bij de provincie in het kader van regionale fietsroutes. Toegankelijke bushaltes In samenwerking met provincie en vervoerder zijn de bushaltes geïnventariseerd die kansrijk zijn om te verbeteren qua toegankelijkheid. Voor de uitvoering van deze haltes selecteren we op gebruik (aantal instappers), kansen werk met werk maken met geplande herinrichtingen en onderhoudsprojecten en op de aanwezigheid van voorzieningen in de buurt van de halte.

We programmeren 0,25 miljoen euro om komend jaar een aantal haltes aan te pakken, we zijn daarnaast in overleg met de provincie om cofinanciering te organiseren voor het verder toegankelijk maken van bushaltes.

Foto: Neckardreef Deelmobiliteit Utrecht zet sterk in op het vergroten van het gebruik en aanbod van deelmobiliteit. Vanaf 2021 heeft Utrecht een vergunningstelsel voor deelmobiliteit. Alleen deelbakfietsen (nu nog in pilotfase) en deelauto's (eigen regelgeving) maken nog geen onderdeel uit van dit vergunningstelsel. In 2021-2025 willen we verder investeren om de bekendheid van deelmobiliteit te vergroten. Daarnaast willen we 4 buurthubs realiseren, bij belangrijke overstappunten en eindbestemmingen in de openbare ruimte

MPR2021 | Mei 2021

59/102

maximaal 25 mobiliteitshubs realiseren en nog eens 5000 Utrechters stimuleren van deelmobiliteit gebruik te maken. We programmeren hiervoor 0,3 miljoen euro. Pilot speedpedelec De speedpedelec heeft de potentie om automobilisten te verleiden om ook op de langere afstanden tot 30 kilometer de fiets te nemen in plaats van de auto. De speedpedelec wordt gezien als brommer en moet daarom in de stad op de rijbaan tussen de auto’s rijden. Dit weerhoudt veel potentiele gebruikers omdat die dat gevaarlijk vinden. De pilot speedpedelec is erop gericht om speedpedelec berijders de keuze te geven (door middel van een individuele vergunning) tussen met aangepast snelheid meerijden op het fietspad of sneller op de rijbaan. Daarnaast voeren we een uitgebreide informatie campagne voor alle weggebruikers en zijn er monitoringskosten en handhavingskosten. De geraamde kosten zijn 0,4 miljoen euro. Goederen vervoer In het MPR 2020/VJN 2020 zijn incidenteel middelen toegekend t.b.v. beleidsinzet Goederenvervoer, de ontwikkeling van een nieuw uitvoeringsprogramma en de dekking van maatregelen tot en met de 1e helft van 2021. In de tweede helft van 2021 willen we de data op orde brengen om goederenvervoer te kunnen meten en monitoren en willen we het subsidieprogramma efficiënte en duurzame stadslogistiek actualiseren en aanvullen. Om deze acties uit te voeren programmeren we 0,1 miljoen euro.

Verstevigen regionale bijdrage systeemsprong OV De financiële opgave voor de systeemsprong mobiliteit bedraagt volgens de huidige inschatting tot 2040 enkele miljarden, afhankelijk van de gekozen oplossingen met Rijk en regio. Wij zullen moeten bijdrage aan de regionale cofinanciering voor de systeemsprong OV, passend bij een miljardeninvestering van het Rijk. Daarom reserveren we binnen het meerjarenprogramma bereikbaarheid 32 miljoen euro, als eerste stap richting deze bijdrage. De middelen reserveren we binnen het budget ‘systeemsprong mobiliteit’. Doorsteek Papendorp De verkeersdruk op de Europalaan is hoog. Hierdoor kan de ontwikkeling van woningbouw en bedrijvigheid in Zuidwest niet zondermeer doorgang vinden, zonder passende maatregelen en monitoring. Uit de mobiliteitsstudie Zuidwest is gebleken dat de verkeersdruk op de Europalaan kan worden verminderd door verkeer meer via Papendorp te laten rijden van en naar de A12. Dit leidt tot afname van het autoverkeer op de A12-aansluiting Westraven en daarmee de Europalaan, waardoor er voldoende ruimte ontstaat voor ontwikkeling in het gebied. Dynamisch verkeersmanagement (DVM) noordelijke Europalaan Om de doorstroming van het verkeer in Zuidwest te stroomlijnen is dynamisch verkeersmanagement zeer wenselijk. Dit is gebleken uit de mobiliteitsstudie Zuidwest. Onderdeel hiervan is de Noordelijke Europalaan.

Doordat deze onderdeel is van de plannen rondom de Merwedekanaalzone kan werk met werk gemaakt worden. Schaalsprong Fiets (incl. 9 nieuwe bruggen en tunnels) - onderzoek Boorstraat 0,5 mln Eén van de doelen van het Mobiliteitsplan 2040 betreft de schaalsprong fiets: meer ruimte voor de fietser, stedelijk en regionaal. We zetten daarbij o.a. in op het spreiden van fietsstromen door het uitbreiden van het netwerk met nieuwe schakels en het aanpassen van fietsroutes/verbindingen. In het 'verkennend onderzoek nieuwe fietsverbindingen' zijn 8 bruggen en één tunnel beoordeeld als meest wenselijk, waaronder de Boorstraat. Om de technische haalbaarheid en uitvoerbaarheid van deze fietsverbinding te onderzoeken programmeren we 0,5 miljoen euro. Inpandige fietsenstallingen stationsgebied (Jaarbeurspleingebouw en Knoop) In het centrum van Utrecht groeit de vraagt naar fietsparkeren. Gezien de groeiende drukte in het centrum van geparkeerde fietsen, ligt er nog een forse taak ten aanzien van fietsparkeren, met name in gebouwde voorzieningen. Deze vraag laat zich uitsplitsen naar binnenstad (een tekort aan circa 4.000 fietsparkeerplekken) en OV gerelateerde fiets-parkeerplekken (ruim 9.000 extra fietsparkeerplekken MPR2021 | Mei 2021

60/102

o.b.v. groei Utrecht CS tot 2030). Het gebied is volop in ontwikkeling en het tempo van ontwikkelen van het gebied maakt dat we nu moeten aanhaken. Voor 2021 staan de ontwikkeling van de Knoop (door Rijksvastgoed) en de start van de tender voor de uitgifte van het Jaarbeurspleingebouw (samen rond de 5.000 plekken) al op de agenda. Naast het in bovenstaande tabel opgenomen investeringsvoorstel is in het Programma Bereikbaarheid een budget gereserveerd door het “on hold” houden van het project fietsroute langs het spoor Amsterdam. Daarnaast is cofinanciering noodzakelijk. Het investeringsvoorstel is exclusief de structurele exploitatie- en beheer/onderhoudslasten die geregeld moeten worden in de parkeerexploitatie na gereedkoming van de stalling en waarvoor een business case moet worden opgesteld samen met ProRail en NS. Groen en mobiliteit In onderstaande tabel zijn de investeringsvoorstellen die zowel aan het thema groen als aan mobiliteit bijdragen, opgenomen.

Besluitvorming over deze investeringen vindt plaats bij de Voorjaarsnota (zie Voorjaarsnota, hoofdstuk Investeren in een gezonde ontwikkeling van de stad). De bedragen die zijn opgenomen in 2022 zijn onder voorbehoud van toekomstige meeropbrengsten in de grondexploitatie Leidsche Rijn. Het investeringsbedrag voor Realisatie Lombokplein en doorvaarbare Leidse Rijn wordt toegevoegd aan de reserve Grondexploitaties. De overige investeringsbedragen worden opgenomen in het programma Investeringsimpuls RSU. De bedragen in 2022 voor de voorstellen Integrale aanpak openbare ruimte Overvecht (Taagdreef en Watertoren) zijn afhankelijk van de verwachte toekomstige meeropbrengsten in de grondexploitatie Leidsche Rijn. Integrale aanpak Openbare Ruimte Kanaleneiland - Winkelcentrum Vasco Da Gamalaan en herinrichting Columbuslaan In Kanaleneiland ligt een grote opgave om de openbare ruimte te vernieuwen. De inrichting van veel wegen is versleten en er ligt een opgave voor groot onderhoud. Het groen wordt niet optimaal gebruikt voor gezonde verstedelijking. De inrichting van de straten is te veel gericht op auto’s en 50 km per uur. Door de straten her in te richten (versmallen) leveren we een bijdrage aan de klimaatbestendigheid van de wijken.

Vernieuwing / herinrichting van de openbare ruimte is essentieel voor wijkverbetering en voor het toevoegen van ca 2.000/3.000 woningen in Kanaleneiland. Het investeringsvoorstel Vasco Da Gamalaan en de herinrichting Columbuslaan richt zich op de openbare ruimte bij het winkelcentrum aldaar. We willen hier de kans benutten om de openbare ruimte integraal in te richten, in combinatie met de onderhoudsinvesteringen in rioleringen en verharding. Realisatie Lombokplein en doorvaarbare Leidse Rijn (in combinatie met betaalbaar wonen Lombokplein) De Leidse Rijn wordt bevaarbaar gemaakt en het Westplein wordt omgevormd van een verkeersplein naar een levend stukje stad. Hier komen woningen (met name in sociaal en midden categorie) en andere functies. Lombok zal weer meer verbonden zijn met de stad. Ook de Graadt van Roggenweg wordt geherstructureerd tot een stadsstraat voor bestemmingsverkeer, in de lijn van het stedelijke mobiliteitsbeleid. De (her)ontwikkeling van het Lombokplein kan op korte termijn starten, omdat de grond in bezit van de gemeente is. De realisatie kan starten in 2024 met herinrichtingswerkzaamheden en

MPR2021 | Mei 2021

61/102

vanaf 2027 kunnen gronduitgiftes plaatsvinden. Bij het in procedure brengen en daarna vaststellen van het bestemmingsplan door de raad in 2022, moet de financiële uitvoerbaarheid worden aangetoond. In de Voorjaarsnota 2021 stellen wij voor om 14,4 miljoen euro te bestemmen voor de investeringsopgave Lombokplein en doorvaarbare Leidse Rijn. Samen met de 5,5 miljoen euro die wij bestemmen in de reservering betaalbaar wonen en de al eerder in de programmabegroting bestemde meerjarige financiële ruimte is de dekking volledig om daadwerkelijk te kunnen starten met (de voorbereiding van) de realisatie van Lombokplein en doorvaarbare Leidse Rijn. Integrale aanpak Openbare Ruimte Overvecht - Watertoren en Herinrichting openbare ruimte Taagdreef en omgeving In Overvecht ligt een grote opgave om de openbare ruimte te vernieuwen. De inrichting van veel wegen is versleten en er ligt een opgave voor groot onderhoud. Het groen wordt niet optimaal gebruikt voor gezonde verstedelijking. De inrichting van de straten is te veel gericht op auto’s en 50 km per uur. Door de straten her in te richten (versmallen) leveren we een bijdrage aan de verkeersveiligheid, vergroening en klimaatbestendigheid van de wijken. Vernieuwing / herinrichting van de openbare ruimte is essentieel voor wijkverbetering en voor het toevoegen van duizenden woningen in Overvecht.

De voorbereiding van project Herinrichting Taagdreef en omgeving loopt al enige tijd. Het FO / SO is besproken met omwonenden in het gebied. De Watertoren in Overvecht is overgedragen van Vitens naar een private eigenaar. Er ligt een bouwenvelop voor de ontwikkeling van de Watertoren. Aansluitend aan die ontwikkeling willen we als gemeente Park de Watertoren deels herinrichten en een betere rol laten vervullen voor (ontmoeten in) de wijk. Wonen In onderstaande tabel zijn de investeringsvoorstellen die aan het thema wonen bijdragen, opgenomen.

Besluitvorming over deze investeringsvoorstellen vindt plaats bij de Voorjaarsnota (zie Voorjaarsnota, hoofdstuk Investeren in een gezonde ontwikkeling van de stad). De voorstellen worden financieel verwerkt in de investeringsimpuls RSU, middelen betaalbaar wonen. Toevoegen middelen betaalbaar wonen (erfpacht conversie 2017) De middelen betaalbaar wonen komen voort uit het gebruik van de conversieregeling 2017 en zijn middels motie 2017/191 geoormerkt voor het realiseren van meer betaalbare woningen in het sociale en middenhuursegment. De middelen maken onderdeel uit van de investeringsimpuls In de vertrouwelijke bijlage ‘Overzicht voorstellen betaalbaar wonen (opbrengsten conversieregeling 2017)’ is een overzicht gegeven van geïnventariseerde projecten dat geldt als richtinggevend kader voor de besteding van de netto opbrengsten. Omdat de geïnventariseerde projecten ruimschoots de omvang van de middelen betaalbaar wonen overschrijden is een toevoeging wenselijk gezien de urgentie van deze stedelijke opgave en de wens ook op langere termijn betaalbaar wonen te kunnen blijven stimuleren. Omdat de grondexploitatie Leidsche Rijn een positieve ontwikkeling laat zien die met name veroorzaakt wordt door een positieve ontwikkeling van deelgebied Haarrijn als gevolg van programmatische uitgangspunten, is deze toevoeging aan de middelen betaalbaar wonen mogelijk.

Wonen en werken In onderstaande tabel zijn de investeringsvoorstellen die zowel aan het thema wonen als aan werken bijdragen, opgenomen.

MPR2021 | Mei 2021

62/102

Besluitvorming over deze investeringsvoorstellen vindt plaats bij de Voorjaarsnota (zie Voorjaarsnota, hoofdstuk Investeren in een gezonde ontwikkeling van de stad), met uitzondering van het voorstel Gebiedsontwikkeling Galgenwaard. Dit voorstel is opgenomen in de actualisatie van de reserve Grondexploitaties, onder plankosten voorbereidingsfase faciliterend grondbeleid. Alle voorstellen voor het onderdeel wonen en werken worden financieel verwerkt in de reserve Grondexploitaties. De bedragen in 2022 zijn afhankelijk van de verwachte toekomstige meeropbrengsten in de grondexploitatie Leidsche Rijn Gebiedsontwikkeling Galgenwaard Voor de gebiedsontwikkeling Galgenwaard is het essentieel zicht te hebben op dekking voor het wegnemen van belemmeringen voor het kunnen maken van afspraken met betrokken partijen. De uiteindelijke kosten zijn afhankelijk van de planning en de nog te voeren onderhandelingen. Dit risico kunnen we opvangen binnen de reservering voor plankosten voorbereidingsfase faciliterend grondbeleid in de reserve grondexploitatie. Opvangen risico planschade actualiserend bestemmingsplan Bij het in procedure brengen van actualiserende bestemmingsplannen is het niet mogelijk om eventuele planschadeclaims te dekken uit de business case van het betreffende gebied, aangezien er geen sprake is van een gebiedsontwikkeling.

Daarom stellen wij voor om voor het opvangen van deze specifieke risico’s 0,9 miljoen euro te bestemmen. Investeringsruimte pre-grondexploitaties Met deze investeringsruimte kunnen wij voorstellen aan de Raad doen voor het oppakken en doelmatig invullen van een gebiedsontwikkeling. Wij denken hierbij aan het beschikbaar stellen van voorbereidingskredieten of aanvullende gewenste investeringen ten laste van gebiedsontwikkelingen waar een batig saldo op wordt verwacht die niet onder het BBV vallen, maar wel de doelmatigheid van de ontwikkeling vergroten en bijdragen aan het realiseren van de (ruimtelijke) ambities in de RSU. Anticiperende verwervingen (risicoreservering) In de Voorjaarsnota stellen we voor om financiële ruimte te bestemmen voor het opvangen van risico’s op anticiperende aankopen. Met deze financiële ruimte kunnen wij ook aankopen doen t.b.v. het invullen van de ambities uit de (nog vast te stellen) RSU 2040. Het gaat dan om locaties waar grondpositie cruciaal is voor het realiseren van de gewenste ruimtelijke opgave (waaronder dubbel ruimtegebruik). Dit kan een opgave zijn die niet door de markt wordt opgepakt (bijvoorbeeld recreatief groen) of een opgave waarbij d.m.v. een gemeentelijke grondpositie betere sturing mogelijk is op de (programmatische) invulling.

MPR2021 | Mei 2021

63/102

6.2

Investeringsimpuls RSU

Ontwikkeling van de reserve Investeringsimpuls RSU tot 1 januari 2021

Toelichting verloop reserve Investeringsimpuls RSU: Resultaatbestemming 2019: Onderbesteding In 2019 was het saldo van de werkelijke kosten en opbrengsten 7,591 miljoen euro. Dat is 2,926 miljoen euro lager dan begroot. Deze onderbesteding maakt deel uit van het boekhoudkundig rekeningresultaat en wordt via de bestedings- en dekkingsvoorstellen (onderdeel techniek) toegevoegd aan de reserve RSU. Resultaatbestemming 2019: Planontwikkeling Nieuwe Centrum en Placemaking In verband met BBV-regelgeving is een deel van de kosten en budgetten planvoorbereiding Nieuwe Centrum en Placemaking overgeheveld vanuit de grondexploitatie Stationsgebied (en bijbehorende dekking vanuit de Voorziening Negatieve Grondexploitatie Stationsgebied) naar de reserve Investeringsimpuls RSU. Groeikader jaarsnede 2020 Dit betreft de jaarsnede 2020 van bedragen die tot en met de Voorjaarsnota 2019 beschikbaar zijn gesteld voor de investeringsagenda: 2,325 miljoen euro. Voorjaarsnota 2019: Betaalbaar wonen Conform motie 2017/191 is 13,083 miljoen euro beschikbaar gesteld voor meer betaalbare woningen in projecten, waarvan 5,000 miljoen euro in 2020. Met deze middelen worden meer betaalbare woningen toegevoegd aan de Utrechtse woningvoorraad. Een substantieel gedeelte van deze woningen valt onder het segment sociale huur.

Onttrekking 2020 De BBV-regelgeving schrijft voor dat de werkelijke onttrekking aan de reserve Investeringsimpuls RSU gelijk moet zijn aan de begrote onttrekking. De onttrekking is gebaseerd op de begrote kosten en opbrengsten voor de investeringsstrategie. In 2020 is een onttrekking begroot van 9,682 miljoen euro. Resultaatbestemming 2020: Onderbesteding In 2020 was het saldo van de werkelijke kosten en opbrengsten 4,353 miljoen euro. Dat is 3,121 miljoen euro lager dan begroot. Deze onderbesteding maakt deel uit van het boekhoudkundig rekeningresultaat en wordt via de bestedings- en dekkingsvoorstellen (onderdeel techniek) toegevoegd aan de reserve RSU. Onderdeel van de onderbesteding zijn projecten uit het Centrum (Kernwinkelgebied, Nieuwe Centrum Lombokplein en Placemaking) van 0,9 miljoen euro, Overvecht (OR Overvecht Centrum) van 0,8 miljoen euro, de sanitaire voorzieningen van 0,4 miljoen euro en Ruimte voor Initiatief van 0,3 miljoen euro. Voor het merendeel van de afwijkingen geldt dat de besteding van de resterende middelen in 2021 wordt verwacht.

MPR2021 | Mei 2021

64/102

Groeikader jaarsnede 2021 Dit betreft de jaarsnede 2021 van bedragen die tot en met de Programmabegroting 2021 beschikbaar zijn gesteld voor de investeringsagenda: 4,310 miljoen euro. 6.2.1

Herprogrammering

Het totaal aan gemaakte en nog geprognosticeerde kosten omgevingsvisie binnenstad is hoger dan geraamd (0,218 miljoen euro). Wij stellen voor om het budget voor de omgevingsvisie binnenstad met dit bedrag op te hogen en het budget investeringsimpuls kernwinkelgebied tijdelijk te verlagen. Het budget voor het kernwinkelgebied kunnen wij later weer aanvullen uit het beschikbare accres. Bij de programmabegroting 2021 is financiële ruimte bestemd voor ‘Fietsmaatregelen gekoppeld aan gebiedsontwikkeling’. We stellen voor om naast de al geprogrammeerde fietsmaatregelen en verbindingen ten behoeve van de gebiedsontwikkeling Merwedekanaalzone (2,0 miljoen euro), de voorbereidende werkzaamheden ten behoeve van de tunnel Nicolaas Beetsstraat (0,4 miljoen euro) in te passen in deze meerjarige financiële ruimte. Tenslotte stellen wij voor om het budget Transformatie Rotsoord en het budget voor de 1e fase van de uitvoering herinrichting openbare ruimte Rotsoord samen te voegen. 6.2.2

Middelen betaalbaar wonen

De lijst met voorstellen voor de besteding van de middelen voor betaalbaar wonen is geactualiseerd en is een bijlage ‘Overzicht voorstellen betaalbaar wonen (opbrengsten conversieregeling 2017’ bij het MPR 2021. Dit betreft een overzicht van geïnventariseerde projecten dat geldt als richtinggevend kader voor de besteding van de netto opbrengsten. De daadwerkelijk te leveren bijdrages worden bij de besluitvorming over de financiële kaders van de projecten aan de raad voorgelegd. Op 1 januari 2021 is 13,083 miljoen euro beschikbaar voor betaalbaar wonen. In de Voorjaarsnota stellen wij voor om 7 miljoen euro toe te voegen aan de middelen betaalbaar wonen, mogelijk gemaakt door de verbetering van de grondexploitatie voor Haarrijn. Daarmee nemen de beschikbare middelen toe tot 20,083 miljoen euro. In januari 2020 is besloten om voor het project Zuilense Vecht een reservering te maken van 1,7 miljoen euro. De definitieve toekenning van dit bedrag vindt plaats bij de opening van de grondexploitatie. In de Voorjaarsnota een voorstel gedaan voor de dekking Lombokplein en doorvaarbare Leidse Rijn. Daarin is 5,5 miljoen opgenomen vanuit de middelen betaalbaar wonen. Na vaststelling van de Voorjaarsnota is dus 7,2 miljoen euro gereserveerd, en resteert 12,883 miljoen euro voor aanvullende bestedingsvoorstellen. 6.2.3

Voorziening meerwaarde prestatieafspraken woningcorporaties en bestedingsvoorstel meerwaardeafdracht

Toelichting voorziening meerwaarde prestatieafspraken woningcorporaties: Van de meerwaarde die de woningcorporaties in 2020 hebben afgedragen is 2/3e deel (4,519 miljoen euro) gedoteerd aan de voorziening.

MPR2021 | Mei 2021

65/102

Bestedingsvoorstel meerwaardeafdracht woningcorporaties In de prestatieafspraken met woningcorporaties en huurdersorganisaties is vastgelegd dat vastgelegd dat 2/3e deel van de meerwaardeafdracht bij bestemmingswijzigingen van sociale huurwoningen beschikbaar komt voor de reserve Investeringsimpuls RSU. Vanaf 2019 landen deze meerwaardeafdrachten in de voorziening ‘Meerwaarde prestatieafspraken woningcorporaties’. In lijn met het bestedingskader voor de investeringsimpuls RSU hebben de woningcorporaties na consultatie van huurdersorganisaties en gemeente een bestedingsvoorstel opgesteld over de aanwending van de meerwaardeafdracht over 2020 (4,5 miljoen euro). In onderstaand overzicht zijn de projecten en de bijbehorende bedragen weergegeven.

Er is in 2020 door de STUW-corporaties in totaal voor bijna 6,8 miljoen aan economische meerwaarde afgedragen aan de gemeente, waarvan 2/3e volgens de afspraak is toegevoegd aan de investeringsimpuls. Dat komt neer op een totaalbedrag van 4,519 miljoen dat beschikbaar is in 2020. De STUW-corporaties hebben op basis daarvan, na afstemming met huurders en gemeentelijke ruimtelijk regisseurs, bovenstaande projecten aangeleverd. Deze tellen op naar 4,569 miljoen. Het restant van 0,050 miljoen euro uit voorgaande jaren wordt daarmee ook ingezet. De impuls op de genoemde projecten zit vooral op extra ingrepen op het gebied van duurzaamheid. Zo wordt een aantal projecten in Overvecht gerenoveerd naar energielabel A+ en gasloos gemaakt, en zitten er twee projecten in rond circulair bouwen (Ivoordreef en Omloop). Het project aan de Boudewijn Büchstraat richt zich op het realiseren van woningen voor bijzondere doelgroepen. Tot slot is er ook een bedrag aangevraagd voor de G8 om woningen te realiseren onder de aftoppingsgrens.

MPR2021 | Mei 2021

66/102

6.3

Actualisatie meerjarenprogramma bereikbaarheid (MPB)

Inleiding Jaarlijks wordt het meerjarenprogramma bereikbaarheid (MPB) geactualiseerd. Projecten lopen meerjarig en leggen beslag op de middelen in de komende jaren. Bij de actualisatie van het MPB worden de verwachte uitgaven van de projecten over de komen jaren bijgesteld (kasritme). Daarnaast wordt bepaald welke financiële ruimte er beschikbaar is gekomen als gevolg van bijvoorbeeld afgesloten projecten bij de jaarverantwoording en bijdragen van derden. Met de extra middelen worden op de eerste plaats knelpunten binnen lopende projecten opgelost. Vervolgens wordt gekeken welke financiële ruimte er binnen de het programma bereikbaarheid is, om nieuwe investeringswensen te programmeren. Dit is onderdeel van het proces integraal programmeren, zoals beschreven in de inleiding. Naast het oplossen van knelpunten op lopende projecten regelen we bij deze actualisatie de resterende bijdragen voor no regretmaatregelen U-Ned en de Korte Termijn Aanpak. Hiermee voldoen we aan onze bestuurlijke afspraken uit het BO MIRT. Daarnaast sparen we aanvullend voor de As Votulast en programmeren we middelen voor het herstel van de fietsroute Waterlinieweg/Opaalweg, pilot speedpedelec, toegankelijke bushaltes, goederen vervoer en het voortzetten deelmobiliteit.

De investeringen onderdeel mobiliteit uit het integraal investeringspakket, Doorsteek Papendorp, Dynamisch verkeersmanagement, Onderzoek Boorstraat en Inpandige fietsenstallingen Stationsgebied, zijn niet verwerkt in deze actualisatie. Deze nieuwe budgetten worden toegevoegd aan het programma bereikbaarheid na besluitvorming over de voorjaarsnota. In dit hoofdstuk lichten we toe welke middelen beschikbaar zijn voor herprogrammering, hoe deze worden ingezet (welke knelpunten worden opgelost en welke wensen worden ingepast), de beschikbare middelen van derden en wat de actualisatie uiteindelijk betekent voor het financiële beeld van het programma bereikbaarheid. Als bijlage bij het MPR is een toelichting toegevoegd over de relatie actualisatie MPB 2021 met eerste bestuursrapportage. Financiële systeem Jaarlijks wordt een bedrag vanuit gemeentelijke middelen toegevoegd aan het meerjarenprogramma bereikbaarheid. Daarnaast wordt een deel van de investeringen gedekt vanuit gelden van derden (met name subsidies). Met dit beschikbare budget kunnen projecten meerjarig worden geprogrammeerd. Binnen het meerjarenprogramma bereikbaarheid is een reserve ingesteld waardoor de fasering van de uitgaven niet gelijk hoeven te lopen met de beschikbare budgetten in een bepaald jaar. De verschillen worden verrekend met de reserve en deze reserve mag niet onder nul uitkomen.

De financiële voordelen uit afgesloten projecten worden ingezet voor knelpunten en nieuwe investeringen, tegenvallers worden opgevangen binnen het programma. Jaarlijks worden de uitvoeringsplanning en de verwachte bijbehorende uitgaven van projecten over de jaren bepaald en eventueel bijgesteld (kasritme). Naast de resultaten op afgesloten projecten bepaalt de geactualiseerde uitvoeringsplanning de ruimte in de reserve.

MPR2021 | Mei 2021

67/102

Financiële context Voor de realisatie van de ambities van het mobiliteitsplan 2040 en de RSU zetten we de komende paar jaar belangrijke stappen met de reeds geprogrammeerde en geplande projecten. Zoals beschreven in het hoofdstuk duurzame mobiliteit werken we in het concept mobiliteitsplan met drie fasen, dit geeft richting voor de programmering van toekomstige middelen. Op dit moment is het MPB tot 2028 volledig geprogrammeerd maar we zien bij de actualisatie dat er elk jaar financiële ruimte is door bijvoorbeeld bijdrage van derden, afsluiten van projecten en de actualisatie van uitvoeringsplanningen. Voor de korte termijn zetten we deze middelen in op maatregelen en projecten die randvoorwaardelijk zijn voor de groei van de stad of een kwaliteitsimpuls zijn voor de leefomgeving. We kijken hierbij of we via cofinanciering of werk met werk, de schaarse middelen zo effectief mogelijk kunnen inzetten. Komende jaren zijn er met name vanuit provinciale mobiliteitsprogramma’s op fiets en verkeersveiligheid kansen te benutten. Daarnaast ligt er op korte termijn een opgave om de projecten voor de volgende fase voor te bereiden. Het gaat dan vooral om de openbaar vervoer maatregelen (wiel met spaken) die een lange voorbereidingstijd hebben. Voor de middellange termijn wordt in samenhang met de RSU een investeringsstrategie ontwikkeld.