Jaarstukken 2020.pdf

Het rijk heeft ook een bijdrage geven voor deze extra kosten, deze bijdrage is gestort in de algemene (corona)reserve. x € 1.000 Onderwerp

Iv3 taakveld

Meer Lasten

Burgerzaken

0.2

Verbonden Partijen Bijdrage aan Het Utrechts archief was 3,299 miljoen euro.

44

800

Niet gerealiseerde Baten

Lasten

baten 840

Stedelijke Ontwikkeling Algemene programmadoelstelling Utrecht is een aantrekkelijke stad om in te wonen, werken of verblijven. Die aantrekkingskracht heeft tot gevolg dat steeds meer mensen in Utrecht willen wonen, werken of verblijven. De huidige verwachting is dat Utrecht in 2040 meer dan 450.000 inwoners heeft en er behoefte is aan ongeveer 60.000 extra woningen en ruim 70.000 arbeidsplaatsen. De groei benutten we om gezond stedelijk leven voor iedereen te versterken waarbij we kiezen voor een balans tussen de bestaande stad en de groei van de stad. Wat ‘Gezond stedelijk leven voor iedereen’ betekent voor het ruimtelijk toekomstperspectief is uitgewerkt in de RSU (vastgesteld in 2016) en verdiepen we in de Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 (RSU 2040). In juni 2020 heeft de gemeenteraad de startnotitie ‘Op weg naar een ruimtelijke Strategie Utrecht 2040' vastgesteld met daarin elf uitgangspunten waarlangs de RSU 2040 verder is uitgewerkt. Op basis daarvan is half januari 2021 de concept-RSU2040 door het college vastgesteld en is de inspraak in gegaan. Aangepaste RSU is in april door college vastgesteld en aangeboden ter besluitvorming aan de raad. In regionaal verband is in 2020 onder andere verder gewerkt aan het Regionaal Economisch Programma (REP) waarvoor uw gemeenteraad het aangepaste Beoordelingskader en de contour REP als onderzoeksagenda heeft vastgesteld.

Eind 2020 heeft Utrecht samen met de provincie en regiogemeenten een aanvraag van 2,1 miljard euro gedaan bij het Rijk in het kader van het groeifonds gericht op twee nieuwe tramlijnen als onderdeel van een grootstedelijk OV-netwerk dat de stad prettig, gezond en leefbaar moet houden voor iedereen. Vanuit de woningbouwimpuls heeft Utrecht een financiële bijdrage van 21 miljoen euro van het Rijk gekregen voor de ontwikkeling van de Merwedekanaalzone en is een aanvraag ingediend voor het Beurskwartier. Vanuit de regiodeal is door het Rijk 10 miljoen euro beschikbaar gesteld voor de verbetering van Overvecht.

Verplichte BBV Indicatoren Om een eenduidig beeld te vormen over de beleidsresultaten van de gemeente en om gemeenten onderling te kunnen vergelijken is er een aantal wettelijke verplichte indicatoren bij de programma’s opgenomen. Indicator Nieuw gebouwde woningen

Eenheid Aantal per 1.000 woningen

Bron

2016

2017

2018

8. Vhrosv

12,6

14,9

16,3

Meerjarige beleidsvoornemens die zijn opgenomen in beleidsnota's, -visies of kaders: • • • • • • • • • • • • •

Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 | Gemeente Utrecht - Omgevingsvisie Agenda stad: Resetting cities (pdf, 513 kB) Agenda stad: City Deal Health Hub Agenda Stad: City Deal Healthy Hub Boost Utrechts visie regilieus erfgoed (pdf, 8 MB) Grondprijzenbrief 2019 Het Utrechts grondbeleid Meerjarenperspectief Ruimte 2020 Woonvisie Utrecht (pdf, 5,6 MB) Bestedingskader Investeringsimpuls Ruimtelijke Strategie Utrecht (pdf, 50 kB) Omgevingsvisie Utrecht Erfgoedagenda Utrechts PlanProces (UPP)

45

Meerjarig overzicht per prestatiedoelstelling Omschrijving

02-1-1-1 02-1-1-2

Ruimtelijke ontwikkelingen Stedelijke kaders

Realisatie 2020

8.908

Actuele begroting 2020 7.737

8.813

x € 1.000 Actuele begroting 2021 7.110

-2.405

-2.495

-2.724

-2.793

-2.809

Actuele Begroting 2019 7.604

Realisatie 2019

02-1-2-1

Conversies en bestemmingswijzigingen

18.277

19.839

10.411

13.083

2.771

02-1-2-2

Uitgiftes

2.847

4.574

5.725

6.300

1

02-1-2-3

Erfpachtbeheer

9.202

10.323

9.796

10.209

10.050

02-2-1-1

-3.219

-3.285

-3.392

-4.058

-3.495

-16.850

-13.924

-7.474

-4.432

-3.950

02-2-1-3

Ruimtelijke herontwikkelingsplannen Investeren in Stedelijke herontwikkeling Grondexploitaties

32.467

29.594

31.340

28.573

2.640

02-2-2-1

Wonen

-2.792

-1.353

11.904

12.244

-2.248

02-3-1-1

Uitvoeren van de wijkactie- programma’s Monumentale en cultuurhistorische waarde Toetsen en toezicht houden vergunningen Toezicht op de naleving van milieuregels Realiseren van bouwrijpe grond Uitvoeren Masterplan

0

27

0

0

0

-2.255

-1.937

488

520

-2.398

5.921

3.967

2.318

6.619

5.996

-4.334

-3.461

-4.444

-3.964

-5.141

6.628

33.426

5.188

164.594

5.188

-4.342

9.528

2.855

13.460

2.855

46.749

93.732

69.729

249.166

16.570

02-2-1-2

02-4-1-1 02-5-1-1 02-5-1-2 02-6-1-1 02-7-1-1 Totaal

Bovenstaande tabel geeft een overzicht van het saldo van baten en lasten per prestatiedoelstelling voor het hele programma weer.

1. Een optimale verdeling van het ruimtelijk programma en daaraan gekoppelde middelen over de verschillende onderdelen van de stad 1.1 Evenwichtige ruimtelijke ontwikkeling van de stad met alle onderdelen in samenhang

E.1.1.1

Omschrijving

Nulmeting

Positie op de woonaantrekkelijkheidsindex

2 (2008)

Doel stelling 2019 2

Reali satie 2019 2

Doel stelling 2020 2

Reali satie 2020 2

Doel stelling 2021 2

Analyse

Positie op de woonaantrekkelijkheidsindex

46

De woonaantrekkelijkheidsindex laat zien hoe aantrekkelijk een gemeente gevonden wordt om in te wonen. Voor meer informatie; Atlas voor gemeenten

P1.1.3

Omschrijving

Nulmeting

Toegankelijke openbare ruimte

2017

Doel stelling 2019 110

Reali satie 2019 110

Doel stelling 2020 110

Reali satie 2020 pm

Doel stelling 2021 110

Analyse

Toegankelijke openbare ruimte

De indicator dient aangescherpt te worden om het verbeteren van de toegankelijkheid van de openbare ruimte goed te kunnen volgen. Daarom is deze indicator niet meer ingevuld en werken we aan een nieuwe. Daar monitoren we komende drie jaar het aantal meldingen die betrekking hebben op toegankelijkheid uit de slim melden-app. Na deze periode wordt uit het aantal en type meldingen opgemaakt hoe het beste de voortgang meetbaar gemaakt kan worden.

Wat hebben we bereikt? Effectdoelstelling E1.1.1 Evenwichtige ruimtelijke ontwikkeling van de stad met alle onderdelen in samenhang De ontwikkeling van de stad biedt kansen om gezond stedelijk leven voor iedereen te versterken. Maar ook wordt het voller en drukker met bijbehorende (risico’s op) effecten voor de leefbaarheid. We willen de verstedelijking van Utrecht dan ook in balans houden met de kwaliteit en leefbaarheid voor inwoners en bezoekers. Om gezond stedelijk leven tot stand te brengen is een kwalitatief goede openbare ruimte hierbij van groot belang. Met voldoende groen, ontmoetingsmogelijkheden en mogelijkheden tot bewegen. We willen het inclusieve karakter van de stad behouden, gemengd en betaalbaar wonen, gemengde wijken en voldoende, diverse en hoogwaardige voorzieningen die aansluiten op de behoefte van de (toekomstige) bewoners en gebruikers. De Ruimtelijke Strategie Utrecht is een van de koersdocumenten in de Omgevingsvisie. Deze is geactualiseerd. De ontwikkeling van de stad doen we niet alleen. Daarvoor werken we samen met bewoners, initiatiefnemers, buurgemeenten, provincie, Rijk en andere partners. In die samenwerkingen is in 2020 verder gewerkt op inhoud en financiën. De inhoudelijke samenwerking heeft geleid tot een aantal beleidsdocumenten en overeenkomsten.

Financieel zijn er afspraken gemaakt over onder meer cofinanciering door het Rijk en zijn er aanvragen en voorstellen gedaan om de groei van de stad ook in de toekomst financieel mogelijk te maken. Regionaal heeft dit geresulteerd in een samenwerking door 33 gemeenten in de provincie in een Utrechts Aanbod als input op weg naar het nieuwe kabinet.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Prestatiedoelstelling P1.1.1 Verkennen en organiseren van het ruimtelijk programma (strategische agenda, structuurvisies en lobby) •

• • • •

Al het beleid met betrekking tot de fysieke leefomgeving is – geordend naar koers, thema en gebied – terug te vinden in de Omgevingsvisie Utrecht (zie Omgevingsvisie | Gemeente Utrecht Omgevingsvisie). De uitgangspunten van de vernieuwde Ruimtelijke Strategie voor Utrecht 2040 zijn door de Raad vastgesteld. Via Uned is samen met het Rijk, onze buurgemeenten en de provincie Utrecht een ruimtelijk in onze regio opgesteld: Utrecht Nabij. Met de regio U10 zijn de contouren van een integraal ruimtelijk programma opgesteld. De samenwerking met externe partijen is verder vormgegeven. Het Stadsakkoord Wonen is verder uitgewerkt via verdiepende studies en werkgroepen. Het Development Network Utrecht (DNU) is gebruikt om kennis te delen op diverse beleidsterreinen en dit jaar uiteraard specifiek om de effecten van de coronacrisis in beeld te krijgen.

47

•

• •

•

De geplande deelname aan (vastgoed)beurzen zoals Provada, Mipim en Expo is door de coronacrisis niet doorgegaan. In plaats daarvan is een aantal digitale (werk) bijeenkomsten georganiseerd. De samenwerking met het Rijk heeft verder vorm gekregen in de Woondeal, en de Regiodeal voor Overvecht. Daarnaast hebben we in 2020 een aanvraag gedaan voor het Groeifonds. In het kader van de verstedelijkingsagenda werken we samen met de G4 en het Rijk aan het onderzoeken en aanpassen van instrumenten die bijdragen aan de (alternatieve) bekostiging van de verstedelijkingsopgaven in de G4 steden en G4-regio’s. Dit heeft onder meer geleid tot een advies van de studiegroep alternatieve bekostiging Samen met de provincie en alle 33 gemeenten is gewerkt aan een gezamenlijk Utrechts Aanbod. Met de buurgemeenten en de provincie is de woningbehoefte onderzocht en op basis daarvan is input geleverd voor de provinciale Omgevingsvisie en het IRP/REP. Verder is een start gemaakt met de woningbouwprogrammering. Zowel kwantitatief als kwalitatief, waarbij onder meer het streven is een programma op regionaal niveau met 50% van de toe te voegen woningen in het goedkope en middeldure segment. In 2021 wordt hier in regionaal verband verder aan gewerkt en zal ook worden bepaald hoe (markt)partijen hierbij betrokken zullen worden.

Corona Corona heeft op deze subdoelstelling geen invloed gehad op de uitvoering/kosten. Prestatiedoelstelling P1.1.2 Het opstellen van stedelijke kaders (bestemmings- en omgevingsplannen) De uitvoering van het Plan van aanpak Invoering Omgevingswet dat u op 5 december 2019 heeft vastgesteld, is in volle gang. Het plan is erop gericht dat wij op tijd voldoen aan de eisen en verbeterdoelen van de wet. In april 2020 hebben wij u geïnformeerd over het besluit van de minister met portefeuille Omgevingswet tot uitstel van de invoeringsdatum van de wet met een jaar naar 1 januari 2022. Aanleiding was de achterstand in de wetgeving, de ontwikkeling van het Digitale Stelsel Omgevingswet en de impact van de coronamaatregelen op samenleving en overheid. Door het uitstel van de wet lopen ook de voorbereidingen die gekoppeld zijn aan de inwerkingtredingsdatum een jaar door en zullen we die – anders dan we in de programmabegroting 2020 hebben opgenomen – in 2021 afronden. Met het werk is ook een deel van de kosten verschoven naar 2021, waardoor we in 2020 een deel van het budget hebben overgehouden. We zullen daarom een verzoek voor het meenemen van het budget naar 2021 voorleggen via het bestedings- en dekkingsvoorstel. In 2020 hebben we de volgende resultaten behaald: • De Omgevingsvisie voor deelgebied Lunetten is op 28 mei 2020 vastgesteld door de raad.

Aan de omgevingsvisies voor de deelgebieden Binnenstad, Utrecht Science Park en KanaleneilandTranswijk wordt gewerkt. Dat geldt ook voor thematische onderdelen zoals mobiliteit, parkeren, water en warmte. We verwachten dat we deze onderdelen van de Omgevingsvisie Utrecht in 2021 ter besluitvorming aan de raad kunnen voorleggen; • Aanvulling van stadsbreed geldende regels (nu veelal gebiedsgericht) vooruitlopend op het omgevingsplan (vanaf 2021) met het Chw-bestemmingsplan Veldhuizen-De Meern en het Chw- bestemmingsplan Voordorp-Voorveldsepolder. We verwachten nog een aantal plannen in 2021 ter besluitvorming aan de raad te kunnen voorleggen; • Aansluiting op het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) voor de vergunningverlening en aanschaf van de software voor het omgevingsplan. We hebben de overige resultaten uit de programmabegroting 2020 in voorbereiding.

Doordat ze zijn gekoppeld aan de inwerkingtredingsdatum lopen de projecten door in 2021: • Raadsbesluit over in hoeverre we rijksregels (wettelijke regels) die worden gedecentraliseerd wel/niet overnemen en in welke vorm we de regels eventueel overnemen (bruidsschat); • Alles geregeld om een goed coördinerend bevoegd gezag te kunnen zijn bij (complexe) vergunningverlening waar meerdere overheidsinstanties voor nodig zijn (dit is een nieuwe wettelijke taak voor gemeenten); • Alles geregeld voor de vergunningverlening voor omgevingsvergunningen waarvan de wettelijke proceduretermijnen zijn teruggebracht van 26 naar acht weken;

48

• • •

Handhavingsstrategie die past bij de uitvoering van de Omgevingswet; Raadsbesluit over een aanpassing van de leges; Aansluiting op het DSO voor het omgevingsplan, vullen, testen van en leren werken met het DSO.

Bestemmingsplannen In 2016 is de gemeente Utrecht aangewezen als experimenteergemeente op grond van de Crisis- en herstelwet. Dit betekent dat wij, tot op zekere hoogte, mogen anticiperen op en experimenteren met de Omgevingswet die op 1 januari 2022 in werking treedt. In 2018 is gestart met de beheersverordeningen in de stad beleidsneutraal om te zetten in bestemmingsplannen, zodat wij op een eenvoudige wijze stapsgewijs een omgevingsplan voor de hele stad kunnen maken. Bij deze actualisering wordt zoveel mogelijk gewerkt met regels die uniform toegepast kunnen worden in de gehele stad, waardoor het aantal uitzonderingen vermindert. Bovendien houdt de actualisering al rekening met de terminologie van de Omgevingswet. In 2020 hebben wij aan diverse omzettingen van beheersverordeningen naar bestemmingsplannen gewerkt. Ontwikkel- en actualiseringsbestemmingsplannen in 2020 Voor ruimtelijke ontwikkelingen die niet passen in een bestaand bestemmingsplan wordt een ontwikkelbestemmingsplan opgesteld. Deze ontwikkelingen worden soms geïnitieerd door de gemeente zelf, maar meestal door initiatieven van ontwikkelaars, woningbouwcorporaties en particuliere investeerders. Er is in 2020 aan 62 plannen gewerkt. Dit waren 48 ontwikkelbestemmingsplannen en veertien actualiseringsbestemmingsplannen.

Van deze plannen zijn 14 bestemmingsplannen vastgesteld en in totaal zijn er zeventien bestemmingsplannen onherroepelijk geworden in 2020. Veel ontwikkelbestemmingsplannen zijn door de stikstofcrisis die in 2019 is ontstaan vertraagd, maar de procedures zijn eind 2019 weer op gang gekomen doordat er een rekentool voor stikstofdepositie beschikbaar is gekomen. In 2020 hebben we daarom een groot aantal plannen kunnen vaststellen. In 2020 hadden we een nieuwe crisis, Corona. Deze crisis heeft ertoe geleid dat ontwikkelbestemmingsplannen in eerste instantie zijn vertraagd; er kwamen minder aanvragen binnen. Eind 2020 is er weer een aantal initiatiefnemers die ons gevraagd hebben om een gebiedsontwikkeling in een bestemmingsplan te vertalen. Er liggen twee bestemmingsplannen voor beroep bij de Raad van State, dat zijn bestemmingsplan Lage Weide en het bestemmingsplan Cartesiusdriehoek fase 1. De overige bestemmingsplannen bevinden zich in verschillende stadia, deze zijn net gestart of er is een ontwerp bestemmingsplan ter inzage gelegd. Voorbeelden hiervan zijn Groenewoud, Haarrijn, Beurskwartier 1, Tweede Daalsedijk deelgebied 2 tot en met 4, Merwedekanaalzone deelgebied 5 Europalaan. Vastgestelde plannen in 2020: 1. Cartesiusdriehoek fase 1 2. Bijleveldweg 16 3. Wijzigingsplan Leidsche Rijn Centrum Kern en Zuid, hotel 4. Smakkelaarsveld, 1e herziening 5.

Hindersteinlaan, De Tol 6. Uitwerkingsplan Parkwijk/Langerak, Verlengd Houtrakgracht 7. Veldhuizen 8. Heycop, Dichterswijk 9. Kop Beurskwartier 10. Kanaleneiland zuid, partiële herziening actualiseringsplan diverse gebieden, Drommedaris 11. Dickensplaats, Halve Maan-noord 12. Strijkviertelpark 13. Cartesiusweg e.o., 1e herziening 14. Vrouwjuttenhof Nog lopende plannen eind 2020 bij de Raad van State: 1. Lage Weide 2. Cartesiusdriehoek fase 1

49

Onherroepelijk geworden plannen in 2020: 1. Verkabeling Hoogspanningsverbinding Rijnvliet/Strijkviertel 2. Actualiseringsplan 2019 3. Bijleveldweg 14 4. Bijleveldweg 16 5. Vleutensevaart 100 6. Wijzigingsplan Leidsche Rijn Centrum Kern en Zuid, hotel 7. Smakkelaarsveld, 1e herziening 8. Hindersteinlaan, De Tol 9. Uitwerkingsplan Parkwijk/Langerak, Verlengd Houtrakgracht 10. Veldhuizen 11. Heycop, Dichterswijk 12. Kop Beurskwartier 13. Kanaleneiland zuid, partiële herziening actualiseringsplan diverse gebieden, Drommedaris 14. Dickensplaats, Halve Maan- noord 15. Strijkviertelpark 16. Cartesiusweg.e.o., 1e herziening 17. Vrouwjuttenhof Planschade Er zijn dertien planschadezaken behandeld in 2020. Dit betreft onder andere planschadezaken met betrekking tot onder andere bestemmingsplan Zuidgebouw en Haarzicht. Eind 2020 zijn 2 lopende aanvragen om planschade, waarvan één zaak die in de bezwaar- of beroepsfase zit. Voorbereidingsbesluiten Om ongewenste planologische ontwikkelingen in een gebied te voorkomen, omdat het bestaande bestemmingsplan ontwikkelruimte biedt die niet past in de toekomstvisie voor het gebied, kan de gemeenteraad een voorbereidingsbesluit nemen. In 2020 is er een voorbereidingsbesluit genomen namelijk Merwedekanaalzone deelgebied 5 en 6 (10-2020). M.e.r.-beoordelingen Voordat een bestemmingsplan in procedure kan, is vaak een m.e.r.-beoordeling nodig.

In een m.e.rbeoordeling kijkt de gemeente of een project mogelijk belangrijke nadelige milieugevolgen heeft. Als dat zo is, moet een m.e.r-procedure worden doorlopen. In een m.e.r-procedure worden de milieugevolgen nader onderzocht. Er wordt bekeken of er alternatieve invullingen voor een project mogelijk zijn waarbij milieugevolgen zoveel mogelijk beperkt kunnen worden. Bij de meeste ontwikkelbestemmingsplannen vindt een (vormvrije) m.e.r.-beoordeling plaats. In 2020 waren dat acht. Corona In 2020 hadden we de coronacrisis. Deze crisis heeft ertoe geleid dat ontwikkelbestemmingsplannen in eerste instantie zijn vertraagd, er kwamen minder aanvragen binnen. Eind 2020 is er weer een aantal initiatiefnemers die ons gevraagd hebben om een gebiedsontwikkeling in een bestemmingsplan te vertalen.

50

Wat heeft dat gekost? x€1.000 Omschrijving

Actuele Realisatie Nominale Actuele Realisatie Verschil Actuele begroting 2019 begroting begroting 2020 actueel/ begroting 2019 2020 2020 realisatie 2021

Baten 02-1-1-1 02-1-1-2

Ruimtelijke ontwikkelingen Stedelijke kaders

0

1.414

0

581

1.421

840

581

510

412

510

517

421

-96

529

Totaal Baten

510

1.826

510

1.098

1.843

745

1.110

Ruimtelijke ontwikkelingen Stedelijke kaders

-7.283

-7.173

-7.065

-6.546

-6.781

235

-6.529

2.915

2.907

2.303

3.355

3.329

27

3.338

Totaal Lasten

-4.368

-4.267

-4.762

-3.191

-3.453

261

-3.191

Saldo baten en lasten

4.878

6.092

5.272

4.289

5.295

1.006

4.301

Toevoeging reserves

0

0

0

0

0

0

0

Onttrekking reserves

321

321

0

725

725

0

0

Saldo na mutaties reserves

5.199

6.413

5.272

5.014

6.020

1.006

4.301

Lasten 02-1-1-1 02-1-1-2

Mutaties reserves

Financiële toelichting Hieronder lichten wij de financiële ontwikkelingen per doelstelling toe. Ruimtelijke ontwikkelingen De baten zijn hoger dan begroot (0,840 miljoen euro) en de lasten zijn lager dan begroot (0,235 miljoen euro). Het positieve resultaat van totaal 1,075 miljoen euro is op hoofdlijnen als volgt te verklaren: • De lasten voor de invoering van de Omgevingswet zijn 0,5 miljoen euro lager dan begroot. Een aantal activiteiten is gekoppeld aan de inwerkingtreding van de wet. Door het uitstel van de wet is de planning van een deel van de activiteiten verschoven naar 2021.

•

De bedrijfsvoeringskosten in het ruimtelijk domein worden met een bij de begroting vastgesteld percentage doorbelast naar de verschillende projecten en ruimtelijke opgaven. Door een hogere productie zijn er per saldo meer kosten doorbelast dan werkelijk gemaakt. Dit positieve verschil van 0,5 miljoen euro op een totaal van ruim 50 miljoen euro aan bedrijfsvoeringskosten landt per saldo op deze subdoelstelling.

Op een tweetal onderdelen is wel sprake van hogere lasten en baten, maar leiden deze per saldo niet tot een resultaat:

• •

Er zijn (niet begrote) lasten en baten in verband met het beheer van de strategische verwervingen (1,4 miljoen euro). Kleine afwijkingen (afgerond 0,1 miljoen euro hogere lasten en baten) zijn er op het budget voor Strategie. Dit budget wordt ingezet voor de uitwerking van de afspraken in Agenda Stad, voor het vertalen van gezond stedelijk leven naar projecten in de stad en voor het binden van externe partijen (publiek en privaat) aan gezond stedelijk leven voor iedereen.

51

Het opstellen van stedelijke kaders Het budget voor stedelijke kaders is in lijn met de planning en begroting aan de bestemmingsplannen besteed. Voor de ontwikkelbestemmingsplannen is 0,360 miljoen euro aan legesopbrengsten ontvangen. Dit is minder dan begroot, omdat de coronacrisis tot de nodige vertraging in het aantal verwachte aanvragen voor een nieuw ontwikkelbestemmingsplan hebben geleid. Corona De coronacrisis heeft ertoe geleid dat ontwikkelbestemmingsplannen zijn vertraagd, er kwamen minder aanvragen binnen. x € 1.000 Onderwerp

Iv3 taakveld

Meer Lasten

Vertraging ontwikkelbestemmingsplannen

Niet gerealiseerde Baten

Lasten

baten

8.1

155

Verbonden Partijen Deze subdoelstelling heeft geen verbonden partijen.

1.2. Beheer van erfpachtcontracten en afstoten van gemeentelijk bezit

E1.2.1

Omschrijving

Nulmeting

Ontvangen meerwaardeafdracht (uit erfpachtconversie en bestemmingswijziging)

n.v.t.

Doel stelling 2019 18,3 miljoen

Reali satie 2019 19,8 miljoen

Doel stelling 2020 2,7 miljoen

Reali satie 2020 13,1 miljoen

Doel stelling 2021 2,7 miljoen

Analyse

Ontvangen meerwaardeafdracht (uit erfpachtconversie en bestemmingswijziging) Omschrijving

P1.2.2

In de 2e bestuursrapportage 2020 is de doelstelling incidenteel verhoogd met 7,7 miljoen euro in verband met de ontwikkelovereenkomst Heycop. In deze tabel is de (oorspronkelijke) doelstelling uit de Programmabegroting 2020 opgenomen. Nulmeting

Netto jaarlijkse opbrengst n.v.t uitgifte gemeentelijk bezit (in periode 2016-2018)

Analyse Netto jaarlijkse opbrengst uitgifte gemeentelijk bezit (in periode 2016-2018) Er is geen verschil

52

Doel stelling 2019 2,9 miljoen

Reali satie 2019 2,8 miljoen

Doel stelling 2020 0,1 miljoen

Reali satie 2020 0,1 miljoen

Doel stelling 2021 0

Wat hebben we bereikt? Effectdoelstelling E1.2.1 Economische meerwaarde die ontstaat door bestemmingswijziging of verruiming inzetten voor gemeentelijke investeringen De gemeente Utrecht is met ingang van 1 februari 2015 gestopt met de uitgifte van grond in erfpacht voor projecten en nieuwbouw waarin wonen de hoofdfunctie vormt. Bestaande erfpachtcontracten met de functie wonen waarvoor de canon eeuwigdurend is afgekocht kunnen inmiddels ook het bloot eigendom van de grond verwerven. Voor met name andere functies dan wonen kan er nog sprake zijn van erfpacht, dat wil zeggen dat het volledig gebruik van het onroerend goed, tegen een vergoeding, aan de erfpachter ten goede komt. Door een wijziging van het gebruik of de bestemming van de grond (bijvoorbeeld door sloop, uitbreiding of nieuwbouw) kan een waardestijging van de grond ontstaan. Deze zogenaamde meerwaarde dient op grond van de erfpachtovereenkomst aan de gemeente als erfverpachter te worden afgedragen. Eén en ander is in lijn met het gemeentelijk grondbeleid.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Prestatiedoelstelling P1.2.1 Op verzoek en indien passend in ruimtelijke doelstellingen toepassen van conversies en bestemmingswijzigingen Als de voorgenomen bestemmingswijziging of verruiming past binnen de gemeentelijke doelstellingen dan wordt de bestaande erfpachtovereenkomst aangepast en wordt door middel van een (onafhankelijke) taxatie de meerwaarde vastgesteld. Deze meerwaarde wordt in rekening gebracht bij de erfpachter. Daarnaast is het mogelijk om een erfpachtrecht met een jaarlijkse canon te wijzigen in een eeuwigdurend afgekocht erfpachtrecht, een zogenaamde conversie. De opbrengsten hiervan worden minder door het feit dat steeds meer jaarlijks te betalen vergoedingen zijn omgezet in eeuwigdurende afkoop. De afgelopen jaren hebben de woningcorporaties dit voor hun bezit gedaan en in 2017 heeft de raad een nieuwe Conversieregeling (2017) vastgesteld. Deze Conversieregeling is van toepassing voor woningen waarvoor de canon nog niet eeuwigdurend is afgekocht. Corona Corona heeft op deze subdoelstelling geen invloed gehad op de uitvoering/kosten. Prestatiedoelstelling P1.2.2 Uitgiftes gemeentelijk bezit We hadden het resterende deel van de taakstelling ten aanzien van het verkopen van vastgoed voor de periode 2016 t/m 2018 als doelstelling opgenomen voor 2020. Dit laatste deel is ruimschoots ingevuld.

Corona Corona heeft op deze subdoelstelling geen invloed gehad op de uitvoering/kosten. Prestatiedoelstelling P1.2.3 Ontvangen van de erfpachtcanons, administratieve behandelingen en handhaven van bepalingen van de erfpachtcontracten De uitgifte van grond wordt vastgelegd in erfpachtovereenkomsten Sinds 1989 is dit in vrijwel alle gevallen met eeuwigdurend afgekochte erfpachtcanon. Het administratieve beheer (innen canon, administratief verwerken van de voorwaarden) valt onder deze doelstelling. Daarnaast worden, om ongewenste ontwikkelingen tegen te gaan op in erfpacht uitgegeven gronden, de erfpachtvoorwaarden gehandhaafd. Corona Corona heeft op deze subdoelstelling geen invloed gehad op de uitvoering/kosten.

53

Wat heeft dat gekost? x€1.000 Omschrijving

Actuele Realisatie Nominale Actuele Realisatie Verschil Actuele begroting 2019 begroting begroting 2020 actueel/ begroting 2019 2020 2020 realisatie 2021

Baten 02-1-2-1 Conversies en bestemmingswijzigingen 02-1-2-2 Uitgiftes

18.983

34.575

3.383

16.031

19.581

3.550

7.515

3.500

5.441

620

7.227

8.694

1.467

635

02-1-2-3 Erfpachtbeheer

13.401

14.597

13.431

14.084

13.864

-220

14.451

35.885

54.614

17.435

37.342

42.139

4.798

22.602

706

14.736

706

5.620

6.498

-878

4.744

653

868

620

1.395

2.288

-893

634

4.199

4.274

4.229

4.288

3.655

633

4.401

5.559

19.878

5.556

11.303

12.441

-1.137

9.779

30.326

34.736

11.879

26.038

29.699

3.660

12.823

Toevoeging reserves

0

0

0

107

107

0

0

Onttrekking reserves

0

0

0

0

0

0

0

Saldo na mutaties reserves

30.326

34.736

11.879

25.931

29.592

3.660

12.823

Totaal Baten Lasten 02-1-2-1 Conversies en bestemmingswijzigingen 02-1-2-2 Uitgiftes 02-1-2-3 Erfpachtbeheer Totaal Lasten Saldo baten en lasten Mutaties reserves

Financiële toelichting Hieronder lichten wij de financiële ontwikkelingen per doelstelling toe. Conversies en bestemmingswijzigingen Op deze subdoelstelling is ten opzichte van de begroting een positief saldo gerealiseerd van 2,7 miljoen euro. De begroting bestaat uit een structurele raming van 2,7 miljoen euro aan netto resultaat, in 2020 met een incidentele opbrengst van 7,7 miljoen euro uit de Heycop overeenkomst verhoogd tot 10,4 miljoen euro. Gerealiseerd is een batig resultaat van 13,1 miljoen euro: • In 2020 zijn 78 aanvragen verwerkt uit de Conversieregeling Erfpachten 2017 met een netto opbrengst van 2,0 miljoen euro. • De opbrengsten uit de overige erfpachtconversieregelingen (o.a. Heycop) bedragen 8,4 miljoen euro. • De van de woningcorporaties ontvangen meerwaarde vanuit de bestemmingswijzigingen op de sociale woningvoorraad bedraagt 6,7 miljoen euro. Conform de Prestatieafspraken op stedelijk niveau 2020-2022 is twee derde deel van deze afgedragen meerwaarde, voor een bedrag van 4,5 miljoen euro, toegevoegd aan de voorziening Meerwaarde prestatieafspraken woningcorporaties. De netto opbrengst is dus 2,2 miljoen euro. • De in rekening gebrachte meerwaardes als gevolg van gewijzigd gebruik van erfpachtpercelen leiden tot een opbrengst van 0,5 miljoen euro.

Tegenover de netto opbrengsten uit de Conversieregeling Erfpachten 2017 en de overige erfpachtconversieregelingen staat een toekomstig structureel nadeel op de erfpachtopbrengsten van 0,072 miljoen euro.

54

Uitgiftes In de begroting 2020 is onder deze doelstelling het restant van 0,107 miljoen euro van de bestuursopdracht tot verkoop van gemeentelijke eigendommen geraamd. Daarnaast is de incidentele opbrengst op de uitgifte Heycop, zoals gemeld in de 2e bestuursrapportage, begroot op 5,725 miljoen euro. Het verkoopresultaat - na aftrek van de boekwaarden en gemaakte kosten - op panden en overige uitgiftes van gemeentelijke eigendommen bedraagt 6,407 miljoen euro. Ten opzichte van de begrote opbrengst van totaal 5,832 miljoen euro leidt dit tot een voordeel van 0,575 miljoen euro. Erfpachtbeheer Op het product erfpachtbeheer worden de jaarlijkse kosten en opbrengsten geboekt in verband met het beheer van de lopende erfpachtcontracten. Het positieve saldo ten opzichte van de begroting bedraagt 0,413 miljoen euro en bestaat uit de hieronder toegelichte posten: • Op basis van wettelijke voorschriften is enerzijds de waarde van een erfpachtrecht naar boven bijgesteld. Anderzijds zijn onttrekkingen aan de egalisatierekening vervallen. Per saldo leidt dit tot een incidenteel voordeel van 0,635 miljoen euro. • Bij een tweetal parkeergarages die in erfpacht zijn uitgegeven is de canon afhankelijk van de parkeeropbrengsten. Vanwege corona loopt het gebruik terug en is er een nadelig resultaat van 0,120 mln.

• De uitvoering van het plan van aanpak 'Toekomstbestendig erfpachtbedrijf' heeft extra inzet gevraagd. Hierdoor zijn de kosten 0,100 miljoen euro hoger dan geraamd. Corona Uit bovenstaande toelichting blijkt dat corona op een enkel onderdeel tot lagere opbrengsten heeft geleid. x € 1.000 Onderwerp

Iv3 taakveld

Meer Lasten

Canonopbrengsten parkeergarages

Niet gerealiseerde Baten

Lasten

8.2

baten 120

Verbonden Partijen Deze subdoelstelling heeft geen verbonden partijen.

2. Versterken van de vitaliteit en leefbaarheid van de stad 2.1 Ruimtelijke kwaliteit van de bestaande stad versterken

E2.1.1

Omschrijving

Nulmeting

Bruto toegevoegde woningen in bestaand stedelijk gebied

n.v.t.

Doel stelling 2019 1.996

Reali satie 2019 1.781

Doel stelling 2020 1.800

Reali satie 2020 2158

Doel stelling 2021 1.200

Analyse Bruto toegevoegde woningen in bestaand stedelijk gebied

Extra toevoeging onder andere door 400 eenheden op USP.

55

Omschrijving

P2.1.1

Nulmeting

Aantal lopende projecten n.v.t binnen Stedelijke Ontwikkeling

Doel stelling 2019 circa 155

Reali Doel satie stelling 2019 2020 169 circa 160

Reali Doel satie stelling 2020 2021 176 circa 160

Analyse Aantal lopende projecten binnen Stedelijke Ontwikkeling

MPR

Wat hebben we bereikt? Effectdoelstelling E2.1.1 Transformatie en herontwikkeling van locaties en gebouwen met kwalitatief goede openbare ruimte We willen de verstedelijking van Utrecht dan ook in balans houden met de kwaliteit en leefbaarheid voor inwoners en bezoekers. Om gezond stedelijk leven tot stand te brengen is een kwalitatief goede openbare ruimte hierbij van groot belang. Met voldoende groen, ontmoetingsmogelijkheden en mogelijkheden tot bewegen. We zetten in op gemengd en betaalbaar wonen, gemengde wijken en voldoende, diverse en hoogwaardige voorzieningen en vertalen dit samen met inwoners en partijen in ruimtelijke plannen in de stad. Gebiedsontwikkeling en projecten leveren op deze manier een bijdrage aan onze ambities ten aanzien van gezond stedelijk leven voor iedereen. Zo maken we per locatie onder andere afspraken over de gewenste woningmix zodat we werken aan gemengde wijken en de verschillende segmenten beter spreiden over de stad maar hebben ook aandacht voor de behoefte aan werklocaties.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Prestatiedoelstelling P2.1.1 Initiëren, faciliteren en stimuleren van de uitvoering van ruimtelijke herontwikkelingsplannen met betrekking tot wonen, werken en voorzieningen en openbare ruimte In 2020 is een ‘Meerjaren Perspectief Ruimte’ gemaakt om te sturen op de ruimtelijke ontwikkelingen. De gemeenteraad ontvangt hiermee een volledig overzicht van alle projecten die lopen of in voorbereiding zijn. In het MPR leggen we verbanden tussen thema’s en gebieden en koppelen we investeringen en werkzaamheden aan elkaar en gaan we onder andere in op de plancapaciteit woningbouw en de korte termijn productie (start bouw aankomende drie jaren). Ook worden de financiële reserves investeringsimpuls RSU, meerjaren-programma bereikbaarheid en de grondexploitaties geactualiseerd. Daarbij is ook een website met alle Ruimtelijke Projecten Utrecht online gegaan, waarop de voortgang en details van de projecten te zien zijn. In 2020 zijn in Utrecht bijna 3.600 woningen in aanbouw genomen waarvan 1.850 sociale huurwoningen (inclusief 1.000 zelfstandige studenteneenheden) en 600 woningen in het middensegment (koop/huur). Het aantal woningen dat in aanbouw is genomen ligt fors hoger dan geprognosticeerd in de Peilstok Stedelijke Ontwikkeling 2020 (onderdeel tweede bestuursrapportage) waarin uit werd gegaan van ongeveer 3.000 woningen.

Dit wordt met name verklaard doordat in de Peilstok SO 2020 rekening is gehouden met de mogelijke vertraging naar 2021 van drie bouwblokken in Leidsche Rijn Centrum met in totaal circa 500 woningen. Nu is gebleken dat deze woningen toch in het vierde kwartaal van 2020 zijn gestart. Dit heeft uiteraard wel gevolgen voor de geprognosticeerde bouwproductie van 2021. Ook het aantal opleveringen ligt met ruim 3.100 woningen hoger dan in de Programmabegroting 2020 werd voorzien (2.800 woningen). Hieronder geven we per gebied de belangrijkste ontwikkelingen en behaalde mijlpalen voor 2020 weer. het Stationsgebied en de bouwopgave Leidsche Rijn komen bij doelstelling 6 en 7 aan de orde.

56

Merwedekanaalzone In januari 2020 is door het college de omgevingsvisie MWKZ deel 2 en het VOSP vrijgegeven voor inspraak. Om alle reacties goed te kunnen beantwoorden was nader onderzoek nodig. Ook de onderhandelingen met marktpartijen hebben langer geduurd dan gepland. Hierdoor is de start van de besluitvorming van de MWKZ doorgeschoven over de jaarwisseling. De start van de bouw van de eerste woningen op het Defensieterrein is conform planning gestart. De wethouder heeft het startschot voor de bouw van de eerste woningen in 2020 gegeven. Ook de realisatie van het project Wilhelminawerf is in 2020 vervolgd. Voor deelgebied 6 is samen met de marktpartijen verkend hoe tot een gezamenlijke ontwikkelingsstrategie gekomen kan worden. Echter zal er eerst meer duidelijkheid moeten zijn over de investeringsstrategie mobiliteit Zuid West voordat hier vervolg aan gegeven kan worden. Utrecht Science Park (USP)/Rijnsweerd • Voor de Omgevingsvisie USP zijn verschillende participatiesessies gehouden, zowel online als in fysieke bijeenkomsten. Daarmee is de inhoud langs vier thema’s, namelijk: slimme mix, bereikbaar en leefbaar, groen en gezond en zichtbaar duurzaam uitgewerkt in een eerste concept omgevingsvisie. • Op het USP zijn 400 tijdelijke studentenwoningen opgeleverd en is gestart met de bouw van een multi-tenant Life Sciences gebouw (The Accelerator) naast de P+R.

Verder neem ook het RIVM steeds meer zijn definitieve vorm aan. Voor de International School Utrecht is het ontwerp bestemmingsplan gereed is voor vrijgave. Daarnaast is een Intentiedocument vastgesteld voor de bouw van een nieuwe woontoren voor studenten op het USP (De High Five). • De naamswijziging is doorgevoerd op alle borden, zodat nu ook boven de snelwegen wordt verwezen naar het Utrecht Science Park. • Als gevolg van corona is er een samenwerking ontstaan rondom de bereikbaarheid van USP/Rijnsweerd/Kromhoutkazerne. Na de eerste lockdown is een uitgebreid monitoringsysteem opgezet om de opstart van het gebied te monitoren en afspraken te maken over bijvoorbeeld de aanvang van colleges en bezetting van de gebouwen. Gekeken wordt welke lessen hieruit worden geleerd die ook bij kunnen dragen aan de bereikbaarheid van het gebied op de langere termijn. • Voor de Archimedeslaan 16 ontwikkeling is de eigendomssituatie veranderd, waarvoor nieuwe overeenkomsten zijn gesloten. Met de nieuwe eigenaar wordt de planontwikkeling nu verder doorgezet. West/Noordwest • Het bestemmingsplan voor de Cartesiusdriehoek fase 1 is door de gemeenteraad vastgesteld.

De bestemmingsplannen voor Cartesiusdriehoek fase 2-6 en de Tweede Daalsedijk deelgebied 2-4 hebben als gevolg van onder andere de stikstofdiscussie en de complexiteit wat langer geduurd dan gepland en worden begin 2021 aan de raad aangeboden. • Het Gebiedsplan Zuilense Vecht is vastgesteld in de gemeenteraden van Stichtse Vecht en Utrecht en het SPvE en IPvE zijn inmiddels ter inzage gelegd. • Er zijn intentiedocumenten vastgesteld voor Minister Talmastraat 20-22, Vechtensteinlaan 12-16 en Oudenoord 700. • Voor het sloopnieuwbouwproject van Mitros aan de Omloop en Laan van Chartroise in Ondiep is de bouwenvelop vastgesteld. Er is gestart met de sloop. • In 2020 is gestart met de bouw van nieuwe sociale huurwoningen aan de Dickensplaats in Halve Maan-Noord. • Het project Johan Wagenaarkade heeft door de vele reacties op de bouwenvelop en het opnieuw ter inzage leggen van het aangepaste verkeerscirculatieplan vertraging opgelopen. • De woningbouwontwikkeling Zijdebalen is met oplevering van de laatste fase en de openbare ruimte helemaal afgerond. • Ook de coronacrisis heeft gevolgen gehad in het gebied. Het geplande hotelprogramma in het Muntgebouw werd ineens onzeker. De gemeente heeft samen met de ontwikkelaar gezocht naar een alternatieve invulling voor dit deel van het gebouw.

57

Zuidwest • Voor meerdere ontwikkelingen in Zuidwest zijn intentiedocumenten en programmatische uitgangspunten vastgesteld, onder andere Beneluxlaan 901, Reitdiepstraat, Jutfaseweg 178, Europalaan 33-45, Veilingstraat 10 en Marco Pololaan 111-115. • De ontwikkeling van de Reitdiepstraat is vertraagd vanwege overeenstemming krijgen over het gewenste programma. • Het bestemmingsplan voor het plan Heycop is vastgesteld en het plan is inmiddels in uitvoering. • Voor wat betreft de openbare ruimte in Zuidwest, is de Alexander de Grotelaan afgerond en zijn de aanpassingen in de openbare ruimte in Kanaleneiland Noord Noord bijna afgerond. • Het proces voor de omgevingsvisie Kanaleneiland en Transwijk is vertraagd. Het was de bedoeling de besluitvorming eind 2020 in de raad te hebben. Dit is vertraagd door de digitale participatie in verband met Corona en stroef verloop met partners in de wijk. Overvecht • Voor de plannen Fortunadreef, Rosendael, Gageldijk 3 en Tuincentrum Overvecht zijn intentiedocumenten bestuurlijk vastgesteld. • Voor het plan Watertoren en het plan Jagerskade is de bouwenvelop ter visie gelegd. • De oplevering van de voormalige NPD strook ‘De Buurt’ is eind oktober gestart en de bouw van het studentencomplex ‘De Cube’ verloopt voorspoedig. • Er is daarnaast intensief gewerkt aan de visievorming voor het Centrum gebied Overvecht.

Door de coronaepidemie moest de communicatie met de eigenaren en belanghebbenden digitaal. Daardoor heeft de afronding niet in 2020 kunnen plaats vinden. • Het SPVE voor de Mix is 11 december 2020 ter inzage gegaan. Bij dit project zijn ruilafspraken gemaakt waardoor in Overvecht sociale huurwoningen gesloopt worden om plaats te maken voor duurzame middenhuurwoningen en extra sociale huurwoningen terugkomen in andere delen van de stad. Voor de participatie is een speciaal filmpje gemaakt. (utrecht.nl/demix). • Voor het plan Ivoordreef is gestart met de bouwenvelop. • De Regio Deal vitale wijken is in juli tot stand gekomen tijdens de coronapandemie. Juist in deze ingewikkelde tijd vonden Rijk en provincie het van groot belang om gezamenlijk te investeren in gebieden die dat nodig hebben. Met deze gezamenlijke Regio Deal wordt in Overvecht ingezet op drie van de vijf ambities van de reeds lopende wijkaanpak Samen voor Overvecht, namelijk: o Plezierig wonen in een meer gemengde wijk o Perspectief voor de jeugd versterken (thema’s onderwijs, gezondheid en veiligheid en ondermijning) o Meedoen en ondernemen (thema’s participatie en armoede, veiligheid en ondermijning).

Voor wat betreft Ruimte zijn hier de diverse projecten uit voortgevloeid, zoals het herinrichten van de openbare ruimte (onder andere Amazonedreef, Orinocodreef), Omgevingsprogramma Overvecht en Wijkakkoord, Visievorming Bedrijventerrein Nieuw-Overvecht, Visievorming Overvecht Centrum (winkelcentrum en gebouwen er omheen (onderdeel van het Omgevingsprogramma Overvecht). Noordoost, oost en zuid • In de wijken Noordoost, Oost en Zuid zijn onder andere woningen opgeleverd bij de projecten Cohenlaan, de eerste fase van het Zorgcentrum Tuindorp Oost en de eerste fase van de Kwekerij (zelfstandige studentenwoningen). Voor de Kwekerij is in 2020 ook gestart met de bouw van de tweede fase (244 starterswoningen). Daarnaast is de transformatie van het voormalige Ooglijdersgasthuis aan de F.C Dondersstraat afgerond. Ook is het nieuwe schoolgebouw van SO Fier aan de Winklerlaan opgeleverd. • De vertraging van de verbreding Ring Utrecht (Tracébesluit) betekent ook vertraging van de geluidsanering bij de A12 in Hoograven Zuid. Daardoor lopen de projecten Befu-terrein en Pagelaan 1 vertraging op. Voor beide ontwikkelingen kunnen zonder voldoende zekerheid over de geluidsanering geen bestemmingsplannen worden vastgesteld. Inmiddels is in 2020 een nieuw Tracébesluit genomen door de minister.

• De voorbereiding van de bouw van 200 onzelfstandige studentenunits aan de Opaalweg/Amethistweg is inmiddels gestart. Op Rotsoord is in 2020 volop gebouwd aan het Moxy Hotel, de oplevering is in de eerste helft van 2021 gepland. Ook is gestart met vergroening van de openbare ruimte en zijn er voor fase 2 extra middelen beschikbaar gesteld.

58

• •

•

Er zijn onder andere intentiedocumenten vastgesteld voor Kögllaan 26 en opslaglocatie Voorveldsepolder, Kop van Smaragd en Helling 12-14. Voor de wijk Lunetten is mei 2020 de Omgevingsvisie Lunetten in de raad vastgesteld. Voor het gebied Maarschalkerweerd stelde uw raad in juli 2020 het Ontwikkelperspectief Maarschalkerweerd vast. Een aantal plannen is vrijgegeven voor reactie door de omgeving. Dit geldt bijvoorbeeld voor het SPvE voor Nieuw Buurland (Lauwerecht 2-4), de bouwenvelop voor Gansstraat 143 en voor het IPvE voor vergroening en herinrichting van de openbare ruimte rondom de MBO-school Nimeto.

Binnenstad • In 2020 is er in de Binnenstad verder gewerkt aan de Omgevingsvisie Binnenstad 2040, daarvoor hebben talrijke participatiebijeenkomst plaatsgevonden over alle opgaves die de stad kent. Daarnaast is er in de Binnenstad verder gewerkt aan grote en kleinere ontwikkelingen. Het voormalige oude postkantoor is verbouwd tot Post Utrecht en opgeleverd. Het gebouw heeft een publieke functie gekregen met daarin de centrale bibliotheek, diverse winkels, een inpandige fietsenstalling, versmarkt en horeca. Ook is de openbare ruimte rondom het postkantoor opgeleverd. • Door het college is de bouwenvelop voor het realiseren van het museumhotel en de uitbreiding van het Nijntjemuseum vastgesteld. En is de met Stichting Mitros aangescherpte bouwenvelop voor de A.B.C.-straat 5, voor de transformatie naar sociale (midden)huurwoningen, vastgesteld. • Er is een raadsvoorstel opgesteld over de toekomst van de parkeergarage Springweg. Gelijktijdig is ook de Visie Strosteeg ter inzage gelegd en is het intentiedocument voor de bouw van 30 woningen bij Strosteeg 18-36 vastgesteld. • Visie Wolvenplein is vastgesteld en daarmee is de verkoopprocedure door het RVB opgestart. Het IPvE/FO van Tolsteegbarrière is vastgesteld en de uitvoering is gestart.

Ook is, samen met de gebiedspartners, omwonenden en andere belanghebbenden, gewerkt aan het verder concretiseren van een Integraal Programma van Eisen en functioneel ontwerp (IPVE/FO) voor de Tuinen van Moreelse. Corona Over het algemeen liepen de bouwwerkzaamheden in Utrecht goed door maar bij sommige plannen heeft de planvorming langer geduurd doordat afstemming en toetsing meer tijd in beslag nam en het meer tijd kost om participatie goed vorm te geven. Voor specifieke segmenten -zoals (investeringen in) horeca, leisure en kantoren zijn er directe effecten merkbaar door bijvoorbeeld problemen met het vinden van een exploitant. De coronacrisis heeft specifiek veel effect gehad op de binnenstad, in de openbare ruimte moesten aanpassingen gedaan worden om de coronamaatregelen te kunnen handhaven en daarnaast is er hard gewerkt aan het mogelijk maken van tijdelijke terrassen voor de horeca. Prestatiedoelstelling P2.1.2 Investeren in de stedelijke herontwikkeling door ondersteuning van partijen die de ruimtelijke kwaliteit van de stad versterken of door uitvoering van gem. herontwikkelingsprojecten Op verschillende plekken in de stad is in 2020 geïnvesteerd in herontwikkeling van ondermeer de openbare ruimte zoals rondom Zijdebalen in Noordoost, de openbare ruimte in Kanaleneiland en de binnenstad (rondom postkantoor).

Voor de openbare ruimte Rotsoord in Zuid is het IPvE/FO vastgesteld. Rond de Taagdreef en omgeving. in Overvecht is de planvorming van het IPvE/FO gereed gekomen en in de inspraak gebracht. Omdat de riolering als integraal onderdeel van het project is meegenomen, is het project in oppervlakte uitgebreid. De openbare ruimte tussen de drie ACA flats is opgeleverd, evenals rond het Antoniuskwartier en een deel van de openbare ruimte bij centrum Overvecht (Zamenhofdreef). Corona Corona heeft op deze subdoelstelling geen invloed gehad op de uitvoering/kosten.

59

Prestatiedoelstelling P2.1.3 Verkopen of in erfpacht uitgeven van (bouwrijpe) gronden ten behoeve van wonen, werken en voorzieningen met kwalitatief goede openbare ruimte In 2020 hebben wij bouwrijpe gronden opgeleverd ten behoeve van de realisatie van projecten die onderdeel vormen van het programma Stedelijke Ontwikkeling. Over het financiële en inhoudelijke verloop van de grondexploitaties wordt de gemeenteraad separaat geïnformeerd in het Meerjaren Perspectief Ruimte (MPR). Corona Corona heeft op deze subdoelstelling geen invloed gehad op de uitvoering/kosten.

Wat heeft dat gekost? x€1.000 Omschrijving

Actuele begroting 2019

Realisatie 2019

Nominale begroting 2020

Actuele begrotin g 2020

Reali- Verschil satie actueel/ 2020 realisatie

Actuele begrotin g 2021

762

4.420

762

773

3.693

2.920

792

Baten 02-2-1-1 Ruimtelijke herontwikkelingsplannen 02-2-1-2 Investeren in Stedelijke herontwikkeling 02-2-1-3 Grondexploitaties

0

446

0

8.476

3.756

-4.720

0

32.796

30.603

29.687

22.422

27.769

5.348

28.574

Totaal Baten

33.558

35.470

30.449

31.671

35.218

3.547

29.366

02-2-1-1 Ruimtelijke herontwikkelingsplannen 02-2-1-2 Investeren in Stedelijke herontwikkeling 02-2-1-3 Grondexploitaties

4.733

8.457

4.677

4.917

8.503

-3.586

5.039

10.559

8.079

24.488

18.308

10.545

7.762

9.589

32.734

33.415

29.552

13.987

22.102

-8.115

28.439

Totaal Lasten

48.027

49.951

58.718

37.212

41.150

-3.938

43.067

-14.469 -14.481

-28.269

-5.541

-5.932

Lasten

Saldo baten en lasten

-391 -13.701

Mutaties reserves Toevoeging reserves

17.908

17.908

8.925

10.025

10.025

0

6.325

Onttrekking reserves

44.775

44.775

27.404

36.040

36.040

0

15.221

Saldo na mutaties reserves

12.398

12.386

-9.790

20.474

20.083

-391

-4.805

Financiële toelichting Hieronder lichten wij de financiële ontwikkelingen per doelstelling toe. Ruimtelijke herontwikkelingsplannen In 2020 waren er meer particuliere initiatieven dan verwacht. De omzet op intentie- en anterieure overeenkomsten gesloten met ontwikkelende partijen in de stad is hierdoor gestegen. Onderdeel van deze overeenkomsten is het verhalen van de plankosten. Zowel de baten als de lasten zijn 2,920 miljoen euro hoger dan begroot.

60

De kosten van de gebiedsteams in de opgaven Noordoost/Oost/Zuid, West/Noordwest en Overvecht/Zuidwest zijn in 2020 hoger uitgevallen dan vooraf begroot, onder andere door integrale toetsing van particuliere initiatieven voordat kosten kunnen worden verhaald. Dit betreft een nadeel van 0,179 miljoen euro. Verder is er een afwijking van 0,5 miljoen euro vanwege kosten die in 2020 zijn gemaakt voor maatregelen ten behoeve van een duurzaam hoge bouwproductie, gericht op een versnelling van gebiedsontwikkelingen. In het MPR 2020 is besloten om 0,5 miljoen euro uit de reserve woonfonds hiervoor in te zetten. Dit bedrag wordt via de bestedings- en dekkingsvoorstellen 2020 onttrokken uit deze reserve. Investeren in Stedelijke Herontwikkeling Investeringsimpuls RSU In het Meerjaren Perspectief Ruimte 2020 (MPR 2020) is de (her)programmering van de middelen uit de reserve Investeringsimpuls RSU vastgesteld door de gemeenteraad. Volgens de bijbehorende planning is een bedrag van 9,682 miljoen euro aan lasten begroot en conform BBV-regelgeving onttrokken aan de reserve Investeringsimpuls RSU. De daadwerkelijk gerealiseerde lasten bedragen 7,424 miljoen euro. Voor het merendeel van de afwijkingen geldt dat de voorbereiding van de uitvoering van de geplande projecten is opgepakt, maar dat daadwerkelijke besteding van middelen in 2021 of verspreid over de komende jaren plaatsvindt.

In 2020 is een bedrag van 0,713 miljoen euro aan baten gerealiseerd. Dit bedrag bestaat uit bijdragen in de opgave USP/Rijnsweerd en het centrum. De werkelijke lasten en baten uit de reserve Investeringsimpuls RSU worden nader toegelicht in het Meerjaren Perspectief Ruimte 2021 (MPR 2021). Regiodeal Op 14 juli 2020 is de Regio Deal vitale wijken Overvecht, Batau en Vollenhove gesloten. Met de Regio Deal vitale wijken Overvecht, Batau en Vollenhove wordt ingezet op het verbeteren van het toekomstperspectief voor de bewoners in de wijken Overvecht (gemeente Utrecht), Batau (gemeente Nieuwegein) en Vollenhove (gemeente Zeist). Wij werken daarmee gezamenlijk aan leefbare, veilige, groene en gezonde wijken met gelijke kansen voor iedereen. Het Rijk heeft 15,0 miljoen (inclusief BTW) gereserveerd voor deze Regio Deal, onder de voorwaarde dat de provincie en gemeenten datzelfde bedrag bijdragen (50% rijksmiddelen, 50% cofinanciering). De rijksmiddelen worden als volgt verdeeld: Overvecht 9,9 miljoen euro (66%) Batau (Nieuwegein) 3,0 miljoen euro (20%) Vollenhove (Zeist) 2,1 miljoen euro (14%) De gemeente Utrecht heeft in de rol van regiokassier 50% van de volledige uitkering in 2020 ontvangen à 7,5 miljoen euro. Het resterende deel wordt in 2021 ontvangen. In 2020 is tevens de subsidie vanuit de provincie Utrecht ontvangen à 1,2 miljoen euro.

De totale lasten in 2020 bedragen 3,1 miljoen euro. Onderdeel van de lasten zijn de doorstortingen van de rijksbijdrage naar de Gemeente Zeist en Gemeente Nieuwegein. De totale lasten uit 2020 zijn verrekend met de ontvangen rijksbijdrage. Het resterende deel van de ontvangen rijksbijdrage is samen met de ontvangen subsidie van de Provincie Utrecht naar de balans geboekt (vooruitontvangen subsidies). Grondexploitaties Voor een gedetailleerde toelichting op de actuele ontwikkeling op de meerjarige grondexploitaties verwijzen wij naar het Meerjaren Perspectief Ruimte 2021 (MPR 2021). Het resultaat op deze prestatiedoelstelling is per saldo 2,767 miljoen euro nadelig en is opgebouwd uit de volgende onderdelen: • Een positief saldo van 0,132 miljoen euro op de afsluiting van de grondexploitatie Uitbreiding Bedrijventerrein Overvecht. • Een positief saldo van 0,830 miljoen euro vanwege tussentijdse winstnemingen op de grondexploitaties Oudenrijn West en Merwedekanaalzone deelgebied 4: Defensieterrein. • Een positief saldo van 0,294 miljoen euro op diverse oude projecten. • Een negatief saldo van 0,073 miljoen euro op de afsluiting van de grondexploitatie Veemarkt. • Een negatief saldo van 0,770 miljoen euro op de strategische verwervingen en voorraadfunctie.

61

•

•

•

•

•

•

•

Een negatief saldo van 0,048 miljoen euro op de anticiperende verwervingen wordt verrekend met het verwervingskrediet voor de woningen op de Croeselaan en omgeving. Na vaststelling van de grondexploitatie Beurskwartier wordt de verwerving ingebracht en gedekt uit de grondexploitatie. Een negatief saldo van 0,362 miljoen euro betreft de kosten voor de uitwerking van het gebiedsplan Zuilense Vecht. Na vaststelling van de grondexploitatie worden de gemaakte plankosten ten laste van de grondexploitatie gebracht. Een negatief saldo van 1,714 miljoen euro betreft de kosten voor de uitwerking van de omgevingsvisie van het Beurskwartier. Na vaststelling van de grondexploitatie worden de gemaakte plankosten ten laste van de grondexploitatie gebracht Een negatief saldo van 1,528 miljoen euro betreft kosten voor de ontwikkeling van deelgebied 5 van de Merwedekanaalzone. De gezamenlijke grondeigenaren hebben in januari 2020 de termsheet getekend. Daarna zijn de Omgevingsvisie deel 2 ‘uitwerking van de ruimtelijke agenda’ en het Stedenbouwkundig Plan Merwede ter visie gelegd. In 2020 is de termsheet uitgewerkt in een Samenwerkingsovereenkomst. De in 2020 gerealiseerde plankosten worden ten laste van de reservering voor de plankosten Merwedekanaalzone in de reserve grondexploitatie gebracht.

Omdat de onderhandelingen langer duren dan gedacht is de grens van kosten die verhaalbaar zijn bereikt. Een negatief saldo van 0,122 miljoen euro betreft kosten voor de voorbereiding van de herontwikkeling van deelgebied 6 van de Merwedekanaalzone. Vooruitlopend op de herontwikkelingsmogelijkheden voor deelgebied 6 is gewerkt aan een financiële strategie en een grondstrategie. Een positief saldo van 0,594 miljoen euro betreft de onttrekking aan de voorziening negatieve grondexploitaties om de risicovoorziening op het, voor het Meerjaren Perspectief Ruimte, benodigde niveau te brengen. De gerealiseerde baten op grondexploitaties zijn lager dan geraamd en de gerealiseerde lasten op grondexploitaties zijn hoger dan geraamd. De baten zullen later worden gerealiseerd. Het saldo van de jaarlijkse lasten en baten grondexploitaties wordt verrekend met de balanspost onderhanden werk.

Corona Corona heeft op deze subdoelstelling geen invloed gehad op de uitvoering/kosten. In de binnenstad zijn kosten gemaakt om de coronamaatregelen te kunnen handhaven. Deze kosten zijn verantwoord in het programma Bereikbaarheid. x € 1.000 Onderwerp

Iv3 taakveld

Meer Lasten

Niet gerealiseerde Baten

Lasten

baten

Geen invloed

Verbonden Partijen GEM Beheer B.V. Kanaleneiland: geen bijdrage. Utrecht vernieuwd B.V.: geen bijdrage

2.2 Streven naar passende huisvesting voor Utrechters

E2.2.1 E2.2.1

62

Omschrijving

Nulmeting

Zoektijd huurwoning aanbodsysteem in jaren Bruto toegevoegde woningen

n.v.t.

Doel stelling 2019 4,5

n.v.t.

3.100

Reali satie 2019 5,9

Doel stelling 2020 4,5

Reali satie 2020 6,4

Doel stelling 2021 4,0

2.800

3136

2.000

Analyse

Zoektijd huurwoning aanbodsysteem in jaren Bruto toegevoegde woningen

De zoektijd is toegenomen van 5,9 naar 6,4 jaar. De druk op de sociale huurwoningmarkt is verder gestegen. Dit komt voornamelijk door demografische ontwikkelingen; Utrecht is en blijft voor velen een aantrekkelijke stad. De opgave blijft urgent. Daarom ook zijn afspraken(kaders) vastgesteld met als prioriteit het verhogen van de bouwproductie. Onder andere het gevolg van extra studenteneenheden op USP.

Omschrijving

P2.2.1

P2.2.1 P2.2.1 P2.2.3

P2.2.3

P2.2.3

P2.2.4 P2.2.4

P2.2.4

Nulmeting

Aantal toegevoegde n.v.t. daken met zonnepanelen corporaties % Energieneutraal bij n.v.t. nieuwbouw Gemiddelde energieindex n.v.t. corporatiewoningen Aantallen toegevoegde (woningen in) woonzorginitiatieven / speciale woonvormen Opnames zelfstandige en onzelfstandige woningen door huurteam Utrecht Aantal rollator- en 2016 nultredewoningen in sociale huur Start bouw woningen in de middencategorie Start bouw zelfstandige sociale huurwoningen (inclusief zelfstandige studentenwoningen) Startbouw onzelfstandige huurwoningen

Doel stelling 2019 n.n.b.

Reali satie 2019 n.n.b

n.n.b. n.v.t.

n.n.b.

Doel stelling 2020 395

Reali satie 2020 1.200

Doel stelling 2021 395

n.n.b.

407

n.n.b.

1.30

1,25

1.30

5-10

6

5-10

453

525

450

450

525

-

-

500

500

619

600

808

1.307

1.856

1.228

200

0

217

Analyse Aantal toegevoegde daken met zonnepanelen corporaties

Gemiddelde energieindex corporatiewoningen

In eerdere jaren hadden de Utrechtse woningcorporaties geen grootschalige programma’s zon op dak. Die programma’s zijn er nu wel. De corporaties hebben in 2020 alle een energie-index onder de 1,4 (conform doelstelling college). Gemiddeld komen de corporaties zelfs onder de 1,3. Vanaf 2021 zal er niet meer gerapporteerd worden aan de hand van energie-index, maar van Kilowattuur per vierkante meter, een systematiek die nauwkeuriger meet. *de gemiddelde energie-index van Bo-Ex is hierin nog niet opgenomen. Deze data komen beschikbaar met het jaarverslag.

63

Analyse

Opnames zelfstandige en onzelfstandige woningen door huurteam Utrecht

Huurteam Utrecht heeft in 2020 453 opnames verricht, waarvan 305 onzelfstandig woningopnames en 148 zelfstandige woningopnames. Het budget voor het Huurteam is structureel opgehoogd, zodat het Huurteam jaarlijks meer huurders kan helpen bij misstanden, maar door de Coronacrisis heeft het Huurteam minder opnames kunnen doen dan begroot. In de periode van maart tot en met april hebben er geen huisbezoeken plaatsgevonden. In deze periode zijn opnames en ook advisering waar mogelijk telefonisch en digitaal geregeld.

Dit aantal betreft toevoegingen van zowel BENG als NOM woningen van Mitros, Groenwest en SSH en zijn voorlopige aantallen. De definitieve aantallen moeten, net als de gegevens van Portaal en Bo-Ex, uit de jaarverslagen van de corporaties komen. Deze zullen % Energieneutraal bij nieuwbouw naar verwachting later in Q1 2021 beschikbaar komen.

Aantal rollator- en nultredewoningen in sociale huur

Deze indicator wordt niet gemonitord. Wel hebben we in de prestatieafspraken met de corporaties vastgelegd dat bij mutatie het aantal nultredewoningen wordt bijgehouden. Daarnaast is in de prestatieafspraken opgenomen dat nieuwbouwappartementen zoveel mogelijk rolstoel-bewoonbaar zijn of gemaakt kunnen worden en dat nieuwbouwwoningen zoveel mogelijk rolstoel-bezoekbaar zijn. Het aantal nultredewoningen in de sociale huur is zeker hoger dan 500 woningen.

De focus is in 2020 verschoven van het stimuleren en faciliteren naar de realisatie van concepten en initiatieven. Corona heeft in sommige gevallen echter geleid tot vertraging. Toch zijn er nieuwe bewonersinitiatieven bijgekomen, marktpartijen zijn er bewuster mee aan de slag en specialistische partijen melden zich vaker. Er Aantallen toegevoegde (woningen werden zes gemengd wonen-projecten opgeleverd met een totaal aantal woningen voor bijzondere doelgroepen van 141 (vragende in) woon-zorginitiatieven / bewoners). speciale woonvormen Start bouw woningen in de middencategorie

Niet van toepassing

Start bouw zelfstandige sociale huurwoningen (inclusief zelfstandige studentenwoningen)

Onder anderegevolg van 400 extra zelfstandige studenteneenheden USP.

Startbouw onzelfstandige huurwoningen

Start bouw 200 onzelfstandige studenteneenheden aan de Opaalweg is in voorjaar 2021 in plaats van 2020 zoals eerder werd verwacht.

Wat hebben we bereikt? Effectdoelstelling E2.2.1 Bewoners en woningzoekenden in Utrecht kunnen binnen een redelijke termijn een naar inkomen, grootte van het huishouden en zorgvraag passende (andere) woning vinden Utrecht is een aantrekkelijke stad voor veel mensen. Het aantal inwoners groeit naar verwachting naar 450.000 in 2040. De enorme schaarste aan woningen zagen we ook in 2020 terug in het grote aantal woningzoekenden en hoge woningprijzen. Lang niet iedereen kan een woning vinden die past bij zijn of haar woonwens en portemonnee. Daarom werken we hard aan de vijf hoofddoelstellingen van de Woonvisie en het Stadsakkoord Wonen: een duurzaam hoge bouwproductie, doorstroming, gemengde wijken, thuis voor iedereen en duurzaamheid.

64

Ondanks de coronacrisis was de bouwproductie in de stad nog vol op stoom. Tegelijkertijd blijft het urgent (en een zaak van lange adem) om een duurzaam hoge bouwproductie vol te houden in het betaalbare segment en om de doorstroming te verbeteren: de zoektijd naar een sociale huurwoning is in 2020 verder gestegen naar 6,4 jaar in 2020. De zoektijd is het aantal jaren dat een woningzoekende ingeschreven staat berekend vanaf de eerste reactie tot op het moment dat deze een woning accepteert. Ook de druk op het middenhuursegment en de betaalbare koopwoningmarkt is nog steeds zeer fors. Utrecht wil een stad zijn waar ruimte is voor iedereen, met meer gemengde wijken. Daarom is in 2020 in projectplannen en gebiedsontwikkelingen volop ingezet (en met resultaat) op voldoende woningen in het sociale en middensegment, en op woningen voor kwetsbare groepen, voor studenten en voor ouderen. Daarnaast zijn in 2020 een aantal gemengd-wonenprojecten gestart, die staan nader benoemd onder het kopje initiatieven/nieuwe woonconcepten. Om de kwaliteit van wonen in wijken te verbeteren, spreiden we nieuwe koop- en huurwoningen beter over de stad, zodat gemengde wijken ontstaan. Zo worden er in Overvecht bijvoorbeeld meer middenhuurwoningen op de voormalige NPD-strook gebouwd.