ConceptverslagVBF2023-6-20

Op heel veel andere plekken zijn de gezondheidsverschillen gestegen, en op heel veel andere plekken is segregatie toegenomen. Op het dilemma of het bestuur nu een nieuwe doelstelling moet bedenken, of de ambitie verlagen, antwoordt de wethouder dat gewerkt wordt aan een nieuwe nota Volksgezondheid waarbij het college ook gaat kijken naar nieuwe indicatoren, meetbaarheid van beleid, et cetera. De wethouder zet uiteen dat het ingewikkeld is om aan de hand van indicatoren te duiden hoe de gemeente de gezondheid van de bewoners langjarig en intergenerationeel verbetert, zeker in de jaarcyclus. Daar gaat het college het gesprek voeren. Hij merkt ambigu te zijn in dit gesprek. Het lijkt hem een soort omgekeerd betoog van het hooghouden van de ambitie. Dit is zijn “amuse” bij het gesprek bij de nota Volksgezondheid. Pagina 17 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

820

830

840

850

860

Gevraagd werd te reflecteren op alle aanbevelingen uit de raadstoets, en of die aanbevelingen ook gaan landen in de nota Volksgezondheid. De wethouder antwoordt dat de meeste aanbevelingen daar zullen landen. De aanbevelingen die daarin niet zullen landen, horen dan op een andere plek thuis. De wethouder zal er op toezien dat zodra de raad de nota Volksgezondheid ontvangt, het college in het raadsvoorstel zichtbaar zal maken welke aanbevelingen uit de raadstoets verwerkt zijn en op welke manier. Hij vervolgt zijn beantwoording met in te gaan op de ruimtelijke ordening. Hij is het eens met veel van de hartenkreten over dat de markt ingewikkeld is geworden in 2022 als gevolg van de vele externe factoren. EenUtrecht vroeg of het stadsbestuur zijn ambities terug zal schroeven. Het college heeft in de MPR gezegd niet te weten of het hier gaat om een klein dipje of om een structurele neergang. Zolang dat niet duidelijk is, vindt de wethouder het ingewikkeld een nieuwe ambitie te gaan neerleggen. Vooralsnog gaat het college uit van een dipje. Dat houdt in dat het stadsbestuur kan tegensturen. Mocht blijken dat het langer slecht weer blijft, zal het college het gesprek daarover gaan voeren bij de volgende MPR. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt hoe de wethouder bij een dipje komt. Wethouder Eerenberg houdt een stabilisatie van de huidige situatie voor mogelijk.

Er is ook een kans dat de neergaande lijn zich doorzet. De wethouder is voorzichtig. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of af te spreken is dat zodra de wethouder de huidige situatie anders beoordeelt dan een dipje, de raad daarover met spoed geïnformeerd wordt. Hij verwacht dat dat dit jaar nog kan lukken. Wethouder Eerenberg antwoordt bevestigend. Bij de Voorjaarsnota is te zien dat het college een aantal voorstellen doet, gedeeltelijk onder geheimhouding, om juist tegen te sturen op het dipje. Wanneer dit dipje iets langer duurt zou een tweede of derde tranche gedaan moeten worden. Hij probeert hierin adaptief te zijn. Hij vervolgt zijn beantwoording en gaat in op de hartenkreet over de hoogbouw; de wethouder kondigt aan dat er straks een stedebouwkundige visie komt en geen hoogbouwvisie. Het college begrijpt het wanneer de raad de tijd neemt om dat te behandelen. Hij vervolgt met in te gaan op de vragen over onderwijs die allemaal ingingen op de onderbesteding. Hij moet dan vrij technisch worden. Hij zet uiteen dat steeds twee dingen tegelijk aan de hand zijn. Wanneer het gaat om de onderbesteding op onderwijsachterstandsbeleidsmiddelen, is meer uitgegeven dan begroot en tegelijkertijd meer inkomsten verkregen. Feitelijk heeft het college meer binnengekregen dan begroot. En dat kon het college niet wegzetten.

Utrecht loopt enigszins achter op het Nationaalprogramma onderwijs. Daarvoor gelden twee dingen: (1) corona. (2) de schooljaren lopen van september tot juli. Daardoor moet soms standaard een bedrag over de jaargrenzen heen om een en ander kloppend te maken. Het college erkent dat de kosten op onderwijshuisvesting stijgen. De vraag wat daaraan te kunnen doen, is te beantwoorden met “relatief weinig”. Hij voorspelt dat het nog ingewikkelder wordt in verband met netcongestie. Daar staat het bestuur van de stad nog veel te wachten. Gemiste vragen? Nee. Blok 2 Pagina 18 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

870

880

Wethouder De Vries beantwoordt de vraag van de heer Vasters over de regel Herstel en Veerkracht en de effectiviteit daarvan. Die aanvragen zijn ingediend in 2023. Op dit moment is nog niets te zeggen over de effectiviteit. Dat budget daarvoor is grotendeels al toegekend; in die zin sluit het aan bij de doelstelling. Het college neemt de raad hierop mee. Het college gaat in gesprek met de partners over de impact; ook daarover zal het college de raad informeren. In dit kader geldt ook het onderscheid structurele en incidentele middelen. De heer Van der Zweth ging in op het fonds Toevoegen Woonruimte. Dat lijkt veel budget terwijl er nauwelijks gebruik van gemaakt is; hij wilde daarover uitleg. De wethouder antwoordt dat dit geëvalueerd moet worden. Die evaluatie staat gepland voor 2023. Dat fonds heeft als doel het stimuleren van het omzetten van niet-woonruimte naar zelfstandige sociale huur en middenhuur voor kwetsbare doelgroepen. De wethouder vermoedt dat dat niet alleen de vindbaarheid betreft. Het zou ook kunnen zijn dat het gaat om de voorwaarden of de oplopende bouwprijzen, oplopende rentekosten. De wethouder denkt dat het goed is dit te evalueren en vooral ook goed te kijken naar vervolg: wat betekent dit voor de inrichting hiervan en wil het bestuur dat op deze wijze laten zien.

De heer Van der Zweth (PvdA) merkt op dat het bestuur heel druk is met kwetsbare doelgroepen. Hij vraagt of die evaluatie na de zomer in te plannen is, nog wel in dit kalenderjaar zo dat het bestuur terugkomt op in de context van het huisvesten van kwetsbare doelgroepen sociale huur. Wethouder de Vries zegt dat toe.

890

900

910

Wethouder Oosters gaat eerst in op het Duurzaamheidsverslag, dan op de goede Verantwoordingsdag en vervolgens op Participatie. De Partij voor de Dieren stelde vragen over het Duurzaamheidsverslag en over het toevoegen daarvan aan de P&C-cyclus. De wethouder begrijpt die suggestie goed. Technisch gezien moet dat ook kunnen. Praktisch gezien is het ingewikkeld omdat er heel veel informatie gelijktijdig geleverd moet worden aan de raad in die periode en met het aantal mensen dat daarbij betrokken is moeilijk is rond te rekenen. Het college doet desalniettemin zijn uiterste best om het volgende Duurzaamheidsverslag tijdig aan te leveren zodat de raad nog vragen kan stellen en beantwoord kan krijgen bij de P&C-cyclus. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) verwacht dat het een onderdeel kan zijn van de P&C-cyclus wanneer de raad vragen kan stellen omdat de informatie dan tijdig is aangeleverd. Wethouder Oosters heeft onvoldoende zekerheid hierover om deze afspraken te kunnen maken. Zij spant zich in voor een zo vroeg mogelijke aanlevering. Zij vervolgt haar beantwoording met in te gaan op de Groene Verantwoordingsdag. De wethouder kijkt uit naar het debat met de raad daarover. Zij benadrukt dat het geenszins de bedoeling is om de motie gemakkelijk af te doen. Het is een zoektocht voor haar om dit goed met de raad vorm te geven.

Zij merkt daarbij op dat de motie budgetneutraal is en over de controle gaat van het eigen beleid. Zij vindt dit een prachtig initiatief en roept de raad op dit samen met haar op te pakken zoals zij aangaf bij het overnemen van de motie. Een aantal raadsleden heeft op Participatie een raadstoets gedaan. Het gaat om de centrale rol van de raad, een meer controlerende en evaluerende rol van participatieadviseurs, een passend budget en proactief personeelsbeleid. Het college kan die adviezen van harte overnemen. Pagina 19 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

920

930

940

950

960

De wethouder vindt niet dat het afgelopen jaar een jaar van stilstand was op het gebied van participatie. Het college heeft een enorm traject doorlopen voor de wijkplatforms, zij noemt de herijking Samen Stad Maken, het Burgerberaad is ontworpen, toekomstgesprekken zijn ontworpen, het college is bezig geweest met het traject van het UBP, alle mooie initiatieven in de wijken die in 2022 zijn gerealiseerd, het rapport van de Rekenkamer waarover het college met de raad heeft gesproken. De wethouder spreekt heel veel met de raad over participatie. Zij hoopt dat de heer Dijkstra kan zien dat dit geen jaar van stilstand is geweest, maar dat 2023 een nóg mooier jaar kan worden. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vreest dat de wethouder zich een jaar vergist: de rij die zij opsomt betreft het jaar 2023. Hij zegt nadrukkelijk dat hier het jaar 2022 aan de orde is. Een uitzondering vormt daarop het Rekenkamerrapport. Al die andere zaken zijn vooral gestart in 2023. Hij herhaalt zijn argumenten voor zijn stellingname. Wethouder Oosters merkt op dat de plannen die in het eerste kwartaal van 2023 bij de Raad voorliggen, nog wel gemaakt moesten worden. Dat gebeurde in 2022. Daardoor was 2022 absoluut geen jaar van stilstand. Zij bevestigt dat de raad de toezegging heeft van haar vaart te zullen maken met de plannen en dat zij de raad er op een goede manier bij zal betrekken.

Wethouder Streefland gaat in op de vragen over P&O, arbeidskrapte, et cetera. De vraag was wat het college doet om het personeelsbestand op peil te houden en te kunnen doen wat het college zich heeft voorgenomen; die vraag kwam van D66 en van anderen. De wethouder bevestigt dat het lastig is om medewerkers van de organisatie te binden in deze krappe arbeidsmarkt. Mensen die solliciteren hebben vaak meerdere opties. Met het oog op de groei van de stad, de ambities en de opvang van 1200 Oekraïners waarvoor capaciteit moest worden aangetrokken en de energietoeslag, moest allemaal snel gebeuren. De gemeente heeft te maken met een structureel verkrappende arbeidsmarkt. De organisatie wil meer greep krijgen op de in-, door- en uitstroom van mensen. De vraag daarbij is wat helpt om mensen aan de organisatie te binden. Als het gaat om het oplossen van de problemen, is meer personeel niet altijd het antwoord, maar wel scherper plannen van toekomstig in te zetten personeel. Daarvoor maakt het college een inventarisatie. Bovendien worden exit interviews gehouden met daarop in te zetten interventies. Mensen tussen 26 en 30 jaar kiezen vaak een andere baan. Dat gaat vaak gepaard met een verhuizing naar buiten Utrecht. Het college blijft inzetten op het werven van nieuwe medewerkers en dan ook op een andere manier.

De wethouder refereert aan het debat met de raad over de bevordering van diversiteit en inclusie en hoe andere mensen te binden aan de organisatie die de organisatie heel erg nodig heeft. Als het gaat om nieuwe vormen van werven noemt zij als voorbeeld open hiring. Dat is vaak besproken. Daarnaast richt het college zich op opgavengericht en meer resultaatgericht werken van de organisatie voor de stad. Daarop wordt nadrukkelijk gestuurd. Die kennis wordt beter gedeeld. De samenwerking tussen de onderdelen wordt versterkt. Ook noemt de wethouder het versterken van opdrachtgever- en opdrachtnemerschap: wie gaat waarover? Wat is iemands mandaat? Het versterken van realisatie, daadkracht, prioritering en zo ook meer sturen op resultaat zoals de raad al meermalen inbracht.

Pagina 20 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

970

980

990

Het college huurt zo min mogelijk externen in; dan gaat het over stadsingenieurs, juristen, IT specialisten, inkopers. De wethouder noemt in dit verband ook de BOA's en mensen die zich inzetten op het klantencontactcentrum. Alle inspanningen zijn nodig om mensen te behouden. De wethouder noemt in dit verband voor de BOA's en de klantencontactcentrum wat mogelijk is met een toelage. In de komende jaren wordt ook nagedacht over het herijken van het functiehuis. Ook dat is gericht op werving van personeel. De wethouder zet dit aldus in een breder perspectief. Ingaand op de vraag van de PvdA bevestigt de wethouder dat tot en met schaal 9 het gelukt is om zoveel mogelijk mensen in vaste dienst nemen. De wethouder noemt het jaarlijks vast te stellen uitgavenplafond voor het totaal aan inhuurkosten. Voor juristen is soms wat meer nodig. Met dat plafond blijft het college in de pas lopen. De wethouder deelt de notie dat het college hierop scherp moet blijven; dit is ook een business waarin mensen snel zelfstandig of elders gaan werken en de gemeente ze dan via de andere kant weer binnenkrijgt. Dat heeft consequenties voor de stabiliteit van teams, voor kennisoverdracht. Het college is hier scherp op. De heer Van der Zweth (PvdA) begrijpt die context. Hij vraagt of de wethouder de tijd nu rijp vindt om een ambitie te stellen voor hogere schalen dan 9.

Niet voor volgend jaar, maar op termijn. Wethouder Streefland antwoordt dat voor de borging en de kwaliteit van de organisatie het college het het liefst doet met mensen die aan de organisatie verbonden zijn, die uitdagend werk krijgen, die worden gezien en die bij de organisatie willen blijven. Dan gaat het ook om gesprekken met partnerorganisaties; zij noemt in dit verband de zorg. Dat neemt niet weg dat de wethouder altijd afwegingen moet maken over inhuren als het gaat om belangen van de organisatie die acuut zijn, zoals de afhandeling van WOO-verzoeken. Zij pakt de handschoen op dit nog scherper op te pakken. Gemiste vragen? Nee.

1000

1010

Blok 3 Wethouder Voortman gaat in op Werk & inkomen. De heer Claasen van GroenLinks vroeg haar of het college uitlokt dat ambtelijk wordt gestuurd op begrotingsuitnutting in plaats van op een hoger bereik of gebruik van de armoederegelingen. Bij regelingen zoals de energievergoeding en de kledingpas, maar ook bij andere armoederegelingen is volop ingezet op het verhogen van bereik. Zij refereert aan de campagne in 2022 Weet waar je Recht op hebt. Zij noemt in dit verband ook de inzet van het Sleutelpersonennetwerk, zodat mensen informatie krijgen via sleutelpersonen over waarop zij recht hebben. Dat heeft ook effect op de middelen. Inmiddels is er sprake van een hoger bereik op verschillende regelingen. De prognose is dat dit jaar de gemeente een behoorlijk tekort gaat krijgen maar een flink hoger bereik. Zij verneemt ter vergadering dat de heer Claassen (GroenLinks) een memo over de toename van het bereik op prijs stelt die zij voorafgaand aan de Voorjaarsnotacommissie aan de raad zal toesturen; zij zegt die memo toe. Aansluitend gaat zij in op de inbreng van de heer Vasters van D66 over de positieve uitwerking van de energietoeslag. En zij noemt het compliment van de heer De

Pagina 21 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

1020

1030

1040

1050

1060

Pagter over de uitvoering van de energietoeslag en deelt mee dat compliment door te zullen geven. Zij vindt de opmerking van D66 terecht dat veel inwoners die toeslag hard nodig hadden: 87% van de huishoudens tot 115% heeft die 1800 euro ontvangen. De wethouder denkt daarbij ook aan de kledingpas en de bijzondere bijstand energievergoeding. De wethouder is blij dat ze dit heeft kunnen doen. De heer Van der Zweth van de Partij van de Arbeid sprak over de loonkostensubsidie met een onderbesteding van 800.000 euro. De wethouder merkt op dat dat anders zit. Het aantal plaatsingen met loonkostensubsidie is in 2022 toegenomen van 171 naar 300: 30% meer. Dat is mede gedaan door de ActieAgenda Banenafspraak. Het college heeft een inhaalslag gemaakt inclusief de forfaitaire loonkostensubsidie; daar zal de krapte op de arbeidsmarkt een rol bij spelen. In de contacten van het college met werkgevers brengt het college de loonkostensubsidie onder de aandacht; het college zal dat blijven doen. Omdat loonkostensubsidie een subsidie is, moet het college op de subsidiestaat een bedrag opnemen. Het college neemt dat altijd ruim zo dat het niet tegen het plafond aanloopt. De wethouder voegt toe dat de loonkostensubsidie onderdeel uitmaakt van het bredere Buigbudget; in dat budget is in 2022 sprake van een overbesteding.

VOLT deed de suggestie alle armoederegelingen te vervangen door geld te geven. De wethouder deelt mee dat dit overwegingen zijn voor de nieuwe nota Financiële Bestaanszekerheid. Het college volgt met belangstelling de initiatieven Gewoon Geld Geven die al her en der in het land zijn gestart. Tegelijkertijd is het college vanuit de Participatiewet verplicht bepaalde regelingen aan te bieden. Daarnaast verneemt het college uit de stad geluiden dat er behoefte is aan regelingen in natura. De wethouder noemt in dit verband de kledingpas voor kinderen waarmee 8000 kinderen bereikt zijn. 97% van het totale tegoed op die passen is besteed. De wethouder licht toe dat het gaat om het vinden van een optimale balans tussen enerzijds geld geven en in natura. Het college gaat na hoe dat goed te verdelen. Dat zal besproken worden bij de nota Financiële Bestaanszekerheid. Mevrouw Kendir van Student & Starter vond dat het college meer had moeten doen om studenten te wijzen op bestaande regelingen voor studenten voor energie compensatie. De wethouder zet uiteen dat voor studenten geen categorale energievergoeding beschikbaar is conform de richtlijnen van het Rijk. De gemeente heeft alleen de rijksmiddelen gekregen om studenten die in schrijnende omstandigheden verkeren via de individuele Bijzondere Bijstand te helpen. Dat is geen grote generieke regeling.

Bijzondere Bijstand is altijd maatwerk; dat leent zich moeilijk voor een grote Weet Waar je Recht op hebt-campagne, zoals ook gedaan met andere regelingen. Daarnaast is het college met onderwijs aan de slag gegaan om alle hulp aan studenten te bundelen, mede naar aanleiding van de motie Zorg voor Studenten van onder meer Student & Starter. Dat staat nu op een aparte webpagina binnen de Geldzaak. De Geldzaak is aangesloten op het spreekuur bij de Uithof. Dat is vorige week geopend. Richting de communicatie en het bereik van studenten voor hulp, ziet het college ook een rol voor de studenten-onderwijspartners. Zij kennen de doelgroep en de gemeente kent die niet. De wethouder verwacht hierover aanstaande donderdag uitgebreider te spreken. De heer Dijkstra sprak over de onderbesteding op het sociaal domein; de wethouder zet uiteen dat die onderbesteding vooral bestaat op al bestemde budgetten, zoals Living Lab en de aanpak Dakloosheid. De inzet daarvan is vertraagd en vindt nog wel plaats. Daarnaast is er minder inzet bij de Hulp bij het Huishouden en bij de Pagina 22 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

1070

1080

1090

1100

1110

Regiotaxi. Bij aanbieders in het kader van hulp bij het huishouden was de oorzaak personeelstekort, en bij Regiotaxi is dat de nasleep van corona. De stijgende kosten hebben in 2022 geen signalen opgeleverd dat de aanbieders in de problemen komen. In 2023 is de handreiking voor gestegen energiekosten en is in de Voorjaarsnota een voorschot genomen op hogere indexatie. EenUtrecht vroeg zich af of de gemeente wellicht meer geld had moeten geven aan buurtorganisaties of aan maatschappelijke organisaties. Het geld uit de onderbesteding treft incidenteel budget waarvan niet bij voorbaat bekend is dat die onderbesteding gaat plaatsvinden. Sommige inzet vindt ook nog plaats en wordt alsnog besteed. Daarnaast is het niet altijd verstandig incidenteel geld in te zetten, daarmee wordt niets aan duurzame activiteit opgebouwd. Dus simpel is het niet. De wethouder gaat in op het blok Groen en gaat in op de opmerkingen van de heer van Heuven die sprak over de actie 900 bomen. De wethouder bevestigt dat het college daaraan een vervolg wil geven. Het college ziet daarvoor een enorme waardering en veel bewoners die hiermee blij waren. De wethouder vindt het belangrijk te zeggen dat dit onderdeel was van een bredere strategie voor meer bomen. Het college maakt in de reguliere plannen meer ruimte voor bomen waar mogelijk. Zij noemt de Icoonprojecten waarvoor ruimte wordt gemaakt.

Het college zoekt steeds plekken voor bomen in de vergroening van wijken. Ook bij herplant wordt gezocht naar verbetering van de groeiplaats van bomen. Het gaat om een totaal aan maatregelen. Weggeven is zeker een onderdeel dat het college wil vervolgen. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) vindt het vervolg mooi. Hij is benieuwd naar een datum of naar een termijn waarbinnen dit kan plaatsvinden. En hij wil weten om welk aantal bomen het gaat. Wethouder Voortman zal daar nog op terugkomen. Binnenkort kan de raad een brief verwachten waarin het college aangeeft welke sporen het inzet voor meer bomen. Daarop komt nog een verdere uitwerking. De wethouder verwacht dat dit zal plaatsvinden in het najaar. De raad houdt de precieze planning tegoed. Mogelijk kan de wethouder die geven in de tweede termijn. De wethouder was verbaasd over de inbreng van de Partij voor de Dieren over evenementen met dieren. In de begroting van 2022 en 2023 is de indicator opgenomen van het aantal evenementen waarbij dieren worden ingezet die daardoor uit de natuurlijke leefomgeving worden gehaald of worden verstoord in hun natuurlijke gedrag. Dit staat er al langer in en is geen nuancering. Die indicator komt uit een overgenomen motie van de Partij voor de Dieren uit 2020. Die formulering gebruikt het college.

De heer Van Heuven vraagt waarom de gemeente de 24 uurs dierenzorg niet geeft; de wethouder zet uiteen dat om de 24 uur dienstverlening voor de dierenambulance mogelijk te maken, de dierenambulance drie fulltime medewerkers extra nodig heeft. Dat zou 100.000 euro kosten per jaar. In het collegeprogramma staat 100.000 euro per jaar in totaal. De invulling die nu is, is gedaan door het college in overleg met de betrokken organisaties. Het college heeft hen gevraagd waar het het meest dringend is, waaraan zij het geld het liefst willen besteden. De oplossing die gekozen is, is hun voorkeur. Het CDA ging in op publieksdienstverlening, de afdeling Burgerzaken, over dat verschillende ambities niet gehaald zijn; de wethouder antwoordt dat die onderbesteding specifiek zit op de afdeling Burgerzaken. Die onderbesteding bestaat onder meer uit het budget Statenloosheid. Het college moest dat project temporiseren omdat de beschikbare capaciteit ingezet moest worden voor de wettelijke taken en de Pagina 23 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

1120

1130

1140

1150

onvoorziene dienstverlening zoals het inschrijven van vluchtelingen uit Oekraïne. Meer geld uitgeven is daar niet de oplossing omdat de capaciteit die daarvoor nodig is, een vakspecialisme betreft. Voor het aantrekken van dat specialisme is een forse arbeidsmarktstrategie ingezet. Een andere grote onderbesteding betrof het budget voor verkiezingen met coronamaatregelen. Utrecht kreeg vanuit het Rijk daarvoor extra geld. Tot haar geluk was dat geld niet nodig. In die zin was het een positieve onderbesteding. Hiermee rondt de wethouder haar beantwoording af. De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat er ook onderbezetting was op de wijkbureaus. Volgens hem maakt dat onderdeel uit van de onderbesteding. Dat was het belangrijkste punt dat hij maakte. Wethouder Voortman kan zich voorstellen dat dat te maken had met de krapte op de arbeidsmarkt. Wanneer het anders zit, zal zij daarop terugkomen in de tweede termijn. Gemiste vragen? De heer Simşek (DENK) had geen antwoord gekregen op overbesteding op discriminatiebeleid. 53 miljoen is overbesteed bij de uitvoering van van de Anti DiscriminatieAgenda, de RegenboogAgenda en het actieplan Utrecht zijn we Samen. Hij had een duiding daarvan gevraagd. Wethouder Voortman antwoordt dat het college dan meer gedaan heeft dan het van plan was.

De heer Simşek (DENK) had gevraagd of de conclusie van het college is dat daarvoor te weinig geld was uitgetrokken. Wethouder Voortman merkt op dat dit gaat over het jaar 2022. In het coalitieprogramma is gezegd dat geld structureel te maken. Dat was in de afgelopen periode incidenteel. In haar beleving is daarvoor niet te weinig geld gereserveerd. Wethouder Schilderman dankt de raad voor aanhoudende aandacht voor de leesbaarheid van de P&C stukken. Dit is een belangrijk onderwerp. Hiervoor ligt aanstaande donderdag een raadsvoorstel voor. Op dit moment geeft het college ambtenaren instructies: wat het gedaan heeft en wat het gekost heeft. Met de voorstellen die donderdag voorliggen verwacht het college tot een inperking te kunnen komen van de hoeveelheid verschillende aspecten die in de P&C-stukken weergegeven moeten worden. Bij de afgelopen begroting van 2023 heeft het college al een stap gezet in de leesbaarheid. Zij verwacht dat dit ook een verbetering zal laten zien in de aankomende jaarstukken. Daarmee blijft het een proces dat af en toe doorgaat. Daarbij was de vraag of dit niet over de structuur gaat en de dingen die het stadsbestuur doet, maar ook wat het stadsbestuur meegeeft in de organisatie. Het college deelt dat. De vraag is wat het college meegeeft aan de mensen die dit daadwerkelijk opschrijven.

Hoe ervoor te zorgen dat de tekst ook daadwerkelijk gaat over de behaalde resultaten van het afgelopen jaar. Het college was al begonnen om dit actiever onder de aandacht te brengen en zal dit met grotere aandacht in de komende tijd onder de aandacht brengen onder meer door een programmacoördinator aan te wijzen per programma zodat er duidelijke aanspreekpunten zijn; het college brengt ze meer bij elkaar om ze te instrueren. Het college hoopt dat dat niet alleen in de structuur maar ook in de ervaring tot een steeds leesbaarder resultaat zal leiden. De VVD vroeg in specifieke zin naar indicatoren en of de juiste indicatoren zijn gekozen en soms werd een indicator gemist. Voor de meting daarvan is het college Pagina 24 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

1160

1170

1180

1190

1200

vaak afhankelijk van databronnen afkomstig van externe partijen. Dat betekent dat soms de timing niet geheel overeenkomt en dat sommige metingen ook niet jaarlijks uitgevoerd worden. Het college kijkt op dit moment hier kritisch naar, ook in relatie tot het voorstel dat donderdag aan de raad voorligt. Het is juist de bedoeling om dit explicieter te bespreken wanneer de beleidscyclus iets aangescherpt wordt; dan is op dat moment een veel actievere keuze te maken over op welke wijze de effectiviteit van het beleid is te meten. Gevraagd werd naar de tijdigheid van het aanleveren van de stukken en wat het maakt dat dit ingewikkeld is en meer tijd kost. Het college werkt aan steeds meer integrale verantwoording. Dat betekent wel dat het college een grote uitdaging heeft op dat vlak. Dat is zeker afkomstig van het Rijk. Zij noemt de 66 SISA-regelingen waarover het college verantwoording moet afleggen. Dat kan tot haar spijt niet in de bijlagen. Dat is zo vastgelegd; dat moet in de tekst zelf. Daarmee worden de jaarstukken op dat vlak ingewikkelder. Dat maakt het proces van de accountant ook ingewikkelder. Er zijn 4-5 weken nodig om de controle uit te voeren. Dit zijn zaken die het bemoeilijken voor het college. De gemeente Utrecht zit in het gemiddelde van de andere gemeenten. De wethouder deelt met de raad dat het college streeft naar zo tijdig mogelijk.

Dit zijn zaken die het gecompliceerd maken voor het college. De VVD vroeg naar het vervangen van minder riool dan gepland op de portefeuille Openbare Ruimte. De wethouder bevestigt dat het college zich eerder had voorgenomen om 6,2 km riool te vervangen. In plaats daarvan is 4,3 km vervangen. Dat is 1,9 km minder dan geprogrammeerd. Dat heeft vooral te maken met keuzes die gemaakt zijn in de visie Water en Riolering. Daar is ervoor gekozen meer te gaan kijken naar integrale rioolvervanging. Dat betekent dat het college incidenteel te maken heeft met een vertragend aspect omdat een aantal projecten op elkaar aangesloten moet worden. De heer Van Steeg (CDA) gaat in op de reactie van de wethouder op de SISAregelingen. Zijn vraag was een duidelijker koppeling te maken tussen de programma's en de specifieke SISA/SPUK-regelingen. Hij vraagt de wethouder of zij dat kan toezeggen. Wethouder Schilderman merkt dat het Rijk steeds meer stuurt op de SPUK en dat het steeds vaker voorkomt. Het college zou daarover anders willen verantwoorden. Dat is ook de inzet in de lobby die het college voert via de VNG om het aantal SPUK’s te verminderen zo dat beter de relatie in de eigen begroting te vinden is. Tot op heden heeft het gesprek met het Rijk nog niet de gewenste resultaten geleid. Rijk en gemeente zijn nog niet tot een nieuw systeem gekomen.

Zij deelt de ambitie van het CDA en geeft een winstwaarschuwing af over de mogelijkheden hiervoor. De heer Van Steeg (CDA) zou het positief vinden wanneer meer aan het Gemeentefonds werd gedacht en die regelingen werden teruggedrongen. Hij vraagt specifiek ook om het leesbaar te maken, om een koppeling te maken met de programma's. Dat zou in de praktijk betekenen dat de desbetreffende SPUK-regeling direct naar het programma verwijst; dat de raad ze kan vinden. Nu kan de raad dit niet lezen. Wethouder Schilderman antwoordt daarvoor een poging te doen. Dat neemt niet weg dat er specifieke vereisten zijn over de verantwoording daarvan vanuit het Rijk. Het college heeft niet de complete vrijheid om die verantwoording op andere wijze af te leggen. Zij zegt toe zich daarvoor in te spannen. Het college zal nog steeds moeten voldoen aan de specifieke vereisten. De heer Van Steeg (CDA) licht toe dat het hem niet zozeer gaat om de specifieke verantwoording; dan gaat het om de manier die door het Rijk wordt afgedwongen. Hij Pagina 25 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

1210

1220

1230

1240

1250

benadrukt dat het hem gaat om de leesbaarheid. Die SISA-regelingen raken de programma's. Het gaat hem er om dat vanuit de programma's te lezen is welke SISAregelingen die programma’s raken. Hij vraagt in die zin de bevordering van de leesbaarheid. Wethouder Schilderman betwijfelt of dat de leesbaarheid zal verhogen. Een SISAregeling sluit niet altijd perfect aan op één programma. Soms raakt die meerdere programma's en soms een gedeelte ervan. Het zou betekenen dat het overzicht niet per se verbetert. De wethouder zegt toe dat het college bij de volgende verantwoording zal nagaan of het gaat helpen wanneer dit meer het programma ingetrokken wordt. Zij kan zich voorstellen dat daarmee ook het verslag dubbel zo lang wordt. Het CDA vroeg naar wat er veranderd is met dit college. Had het college het anders willen doen, met als voorbeeld de energieprijzen? Het collegeprogramma staat recht overeind. Daarmee is het college ook gestart. Dat is de inzet van het college en de keuze van de raad in brede zin. Wanneer het college vooraf had kunnen voorspellen hoe de prijsstijgingen er uit zouden zien, had zij daar rekening mee willen houden. Tot haar spijt is dat de glazenbol die het college niet is gegeven. Vooral als het gaat over de energiekostenstijging denkt zij dat het college best snel heeft gehandeld en daarin aansluiting heeft kunnen vinden ook met ambities uit het Coalitieakkoord.

Het CDA vroeg ook naar planningsoptimisme en hoe het komt dat daar nog steeds een onderbesteding is. De wethouder deelt met het CDA en met andere partijen die dit hebben genoemd, graag minder onderbesteding te willen in het geheel van de begroting. Zij ziet daarin wel een dalende trend. Het college wil die graag doorzetten. De oorlog in Oekraïne heeft daaraan bijgedragen, vluchtelingen, prijsstijgingen, onverwachte taken vanuit de rijksoverheid, laatkomende betalingen vanuit de rijksoverheid die pas helemaal aan het einde van het jaar kwamen, de krapte van de arbeidsmarkt. Deze zaken hadden daarop effect. In het planningsoptimisme probeert het college daarmee iets meer rekening te houden. Het CDA vroeg specifiek op welke manier te sturen wanneer tussendoor steeds bijgestuurd wordt in de begroting; is er dan nog wel zicht op het planningsoptimisme? De wethouder zegt daarbij dat het niet de bedoeling is van het college om ultiem inzicht te hebben in het planningsoptimisme; de bedoeling van het college is de begroting zoveel mogelijk te laten aansluiten op de realiteit van de uitvoering. Dat betekent dat het college dat juist doet via de bestuursrapportages. Dat was ook de opdracht die de raad het college gaf: steeds actief bijsturen op de lopende begroting. Het college doet dat ook. De heer Van Steeg (CDA) geeft de wethouder gelijk als het gaat om bestuursrapportage.

Het is ook de rol van de raad de wethouder daarop scherp te houden en dit mogelijk te agenderen voor een commissiedebat. Als het gaat om het planningsoptimisme moet het stadsbestuur specifiek zijn. Uit alle rijksregelingen komt uiteindelijk 34,5 miljoen euro. Het gaat hem om de projecten die stilvallen op het gebied van mobiliteit, op het gebied van Wonen. Dan ziet het planningsoptimisme er niet zo gunstig uit. Daarop kan de gemeente wel sturen. Hij vraagt de wethouder of dat nog beter inzichtelijk te maken is. Die ene goede stap staat in de begroting. Hij waakt voor de vervuiling van het begrip planningsoptimisme. Hij vraagt de wethouder die desbetreffende dingen te omschrijven in de jaarrekening. Wethouder Schilderman zet uiteen dat het niet haar doelstelling is om per definitie een expliciet beeld te geven over planningsoptimisme. Planningsoptimisme is ook niet als een enkel iets te definiëren. De wethouder kan toezeggen steeds zo helder Pagina 26 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

1260

1270

1280

1290

1300

mogelijk aan te geven waarop het college bijstuurt zodat de realisatie zo dicht mogelijk bij de begroting uitkomt, conform de wens van de raad. Het CDA vroeg ook naar de reservering van 4,8 miljoen euro binnen het programma voor Bestuur. De wethouder zet uiteen dat er een voorziening is getroffen van 4,8 miljoen euro voor claims. Dat risico was eerder opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen. De raad is daarover eerder geïnformeerd. De wethouder bevestigt dat een bedrag van 66,7 miljoen euro was gereserveerd om uit te geven in het kader van Openbare ruimte en Groen; daarvan is 1,6 niet besteed. Het jaar daarvoor was het 10 miljoen; de wethouder ziet een verbeterende trend. Het college blijft zich inzetten om de begrote en gerealiseerde bedragen zo dicht mogelijk bij elkaar te houden. Effecten die daar invloed op hadden betroffen onder meer het personeelstekort. De Partij van de Arbeid vroeg naar subsidie op de Groene Daken - of het gebruik ervan verder terugloopt en of het stadsbestuur daaraan iets moet “tweaken”. De wethouder begrijpt die gedachte. Het college merkt dat 2022 een bijzonder jaar was in dit verband; dat had zowel te maken met hoge inflatie en prijsstijgingen waardoor mensen soms investeringen gaan uitstellen. De investering die ze gaan doen was eerder Zon op Dak omdat het zo voelde in de energierekening.

Het college stelt voor eerst dit jaar af te wachten om na te gaan of er sprake is van een neerwaartse trend of een neerwaarts incident en daarna te besluiten of de regeling aangepast moet worden. Dit blijft een zeer succesvolle subsidieregeling. De PvdA vroeg naar de ozb tegemoetkoming voor kleine ondernemers. De vraag was waarom iets centraal op te stellen voor (kleine) ondernemers wanneer er nog ruimte zit in deze regeling. Het college merkt dat juist deze regeling iets minder goed werkt. Dit is vrij uitgebreid besproken in de raad in de vorm van de wens. Het college heeft daarop meerdere keren extra communicatie gezet. Juist dit sloot niet echt aan bij de problemen die ondernemers hadden. Terwijl in de ervaringen van ondernemers centraal die aansluiting er wel is. Die problemen betroffen de energie; dat is de reden waarom het college deze middelen heeft overgeheveld naar de energie-compensatieregeling. Het college heeft daarmee een bijsturing doorgevoerd. De heer Van der Zweth (PvdA) begrijpt dat de OZB-tegemoetkoming uit de boeken valt voor de jaren hierna, wanneer het om zulke lage bedragen gaat. Wethouder Schilderman antwoordt bevestigend. De regeling staat op dit moment niet meer open. Richting EenUtrecht licht de wethouder toe dat het indexatiebeleid van het college gebaseerd is op de kostenstijgingen in de verschillende domeinen.

Daarvoor zijn ook verschillende indexen. Die worden ook expliciet gebruikt. Zij noemt als voorbeeld bij vastgoed de DBD-index, voor overige ontwikkelingen is dat de index IOMC. De indexatie in de ruimtelijke sector wisselt sterker omdat die vaak afhankelijker zijn van meer kortlopende vraagstukken. Dat betekent dat het college in het sociaal domein de IOMC gebruikt. Die wordt door het CPB gepubliceerd. Daarop baseert het rijksbudget zich ook. Hiermee rondt de wethouder haar beantwoording af. De heer Dijkstra (EenUtrecht) gaat ervan uit dat de wethouder ermee bekend is dat de personeelskosten in het sociale domein net zo hard stijgen als in het ruimtelijk domein en dat de indexaties niet altijd op de werkelijkheid zijn toegesneden. Hij vraagt of de wethouder ervaart dat door het strikt vasthouden aan die standaarden in de indexaties Utrecht uit de pas gaat lopen met wat nodig is. Onderkent het college dat er iets scheef zit?

Pagina 27 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

1310

Wethouder Schilderman bevestigt dat de indexaties op andere zaken gebaseerd zijn. Bij de ene branche zijn personeelslasten een veel groter onderdeel dan bij bijvoorbeeld Weg en Waterbouw, waar materiaalkosten een belangrijk onderdeel zijn. Dat betekent dat de indexen ook daadwerkelijk een ander beeld laten zien. Dat is ook de reden waarom het college bij de Voorjaarsnota is nagegaan of er iets met indexatie gedaan moest worden. De wethouder verwijst in dit verband naar de Voorjaarsnota. Gemiste vragen Nee. Tweede termijn Wethouder Voortman richting van Heuven deelt mee dat het het weggeven van bomen deel uitmaakt van het brede deel en dat dat in het vierde kwartaal aan de orde zal komen.

1320

Wethouder De Vries gaat in op de vraag over de onderbesteding bij wijken. Die onderbesteding is het gevolg van de organisatieontwikkeling bij wijken. Daarbij heeft een verschuiving plaatsgevonden van minder managers naar meer wijkadviseurs. De vacatureruimte voor nieuwe medewerkers en adviseurs heeft het college pas in september kunnen invullen. Hierdoor blijft een deel van de begrote loonsom over.

1330

Toezeggingen Wethouder De Vries zegt toe de raad uiterlijk in Q4 2023 middels een raadsbrief te informeren over het vervolg en de evaluatie van het budget Toevoegen Woonruimte Wethouder Voortman zegt toe de raad in Q4 2023 door middel van een raadsbrief te informeren over de opvolging van de actie 900 bomen voor inwoners in het kader van Utrecht 900. Wethouder Schilderman zegt toe bij de volgende jaarstukken Q2 2024 de leesbaarheid van de SISA verantwoording te bekijken en de suggestie van het CDA met koppeling van de programma's daarin mee te nemen. De heer Claasen (GroenLinks) had nog een memo toegezegd gekregen over de uitnutting. Wethouder Voortman antwoordt die toegezegd te hebben voor de komende Voorjaarsnota-commissie.

1340

Dit punt gaat automatisch door naar de raad. Daarmee rondt de voorzitter de bespreking van dit agendapunt af. Behalve wethouder Schilderman verlaat het college de zaal. Om dit mogelijk te maken schorst de voorzitter de vergadering voor enkele minuten en heropent die vervolgens. 5. De jaarrekening 1350

Wat vindt de commissie van de ontwikkeling van de financiële positie, het resultaat, de verschillen in realisatie en begroting (begrotingsrechtmatigheid), de risico’s en het weerstandsvermogen, de ontwikkeling van de investeringen.

De commissie

Pagina 28 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

1360

1370

1380

1390

1400

Mevrouw Ramaker (VVD) merkt op dat cijfers niet altijd het verhaal vertellen. Zij vertelt een persoonlijke anekdote. Die cijfers zijn nodig om als raad sturing te kunnen geven. Het vermogen van de gemeente Utrecht is met 3% geslonken; op een begroting van 1,8 miljard betekenen die 3% wel veel miljoenen. Dat betekent dat Utrecht geld uit de spaarpot heeft gehaald om uiteindelijk 2022 af te sluiten met een positief resultaat van 35 miljoen euro. Mevrouw Ramaker noemt dat een schommelende weegschaal. De VVD kon zich redelijk vinden in de verklaring van het college. Uit het accountantsrapport begrijpt zij dat de oorzaak aan de investeringskant zit. Zij vraagt hoe het college de weegschaal heeft ervaren. Zij vraagt hoe het college hierin meer evenwicht denkt te gaan krijgen. De schommeling zit in de hoek van RO Wonen en erfgoed. De VVD is heel erg kritisch op de mate van projectbeheersing. Het programma Werk & Inkomen laat ook een fors verschil zien, van 17,5 miljoen euro. De verklaring van het college is dat er meer gebruik is gemaakt van de armoederegelingen en compensatie energiekosten door het Rijk. Dat kwam ook al ter sprake. Daarom stelde zij de vraag aan GroenLinks wat GroenLinks bedoelde met de uitnutting. De VVD verklaart de disbalans aan een woud van regelingen, waardoor het overzicht en daarmee ook de toegankelijkheid zoek is voor iedereen die aanspraak kan maken.

Haar fractie denkt dat campagnes om meer gebruik te gaan maken van regelingen zullen leiden tot hogere lasten. Haar fractiegenoot zal daarop ingaan bij de behandeling van de Voorjaarsnota. Ook bij Ondersteuning op Maat, ging de weegschaal flink op en neer. De VVD drong aan op bij Beschermd Wonen vooral de financierskant goed in beeld te hebben en te houden. Haar fractie vindt dat dat goed in beeld is gebracht. Zij blijft de vinger aan de pols houden. Datzelfde geldt voor Wmo Algemeen (Huishoudelijke hulp en hulpmiddelen). Daarvoor zijn diverse debatten gevoerd met de wethouder. Dankzij de onderbenutting op de 24 uur’s begeleiding kwam de weegschaal weer in evenwicht. De VVD zet vraagtekens bij de zakelijke en onafhankelijke positie die de gemeente heeft ten opzichte van de zorgorganisaties. Zij ziet dat het Utrechtse model wordt gehanteerd. Zij heeft regelmatig de wethouders gevraagd om naast het goede gesprek ook af en toe streng te zijn. Zij hoorde wethouder Streefland zeggen hard en sociaal bij het Lucas Bolwerk. Mevrouw Ramaker ondersteunt dat. Zij zou het prettig vinden wanneer de wethouder daarover haar visie geeft. De Jaarrekening geeft ook een toelichting op de gelden voor de op vang van Oekraïne vluchtelingen; daarin is abusievelijk 26,3 miljoen euro aan baten onder lasten is gebracht waardoor er een groot verschil optrad.

Na de correctie gaat het nog maar om 0,2 miljoen. Mevrouw Ramaker kan daarmee leven. Als het gaat om de jaarstukken kan de VVD verschillende errata op zijn conto schrijven. Haar fractie vindt het zorgelijk dat in de beschrijving en in de cijfers relatief veel fouten zitten. Haar collega noemde zojuist ook het ontbreken van gegevens. Zij vraagt het college kritischer te kijken bij de aanlevering van raadsvoorstellen, jaarstukken en andere documenten die naar de raad gaan. Zij noemt in dit verband ook de spellingscorrector die aan was blijven staan. Zij vraagt daarvoor een extra check in het vervolg voordat de stukken naar de griffie gaan. De VVD vindt het kritischer kijken in de raadsvoorstellen naar de financiële onderbouwing een positieve ontwikkeling. Zij ziet daarin een groot aandeel van deze wethouder. Haar fractie schrikt ervan dat binnen de ambtelijke organisatie Inkoop en Aanbesteding onvoldoende op orde zijn. Zij vraagt een kritischer blik van het college bij planPagina 29 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

1410

1420

1430

1440

1450

vorming en grip op de projectbeheersing; zij verwacht dat er dan meer haalbaar is bij realisatie. Zij noemt kritische vragen van de accountant bij de mix van woningen in de relatie tot de huidige marktvraag; ze legt de vraag voor of de werkelijkheid van het verleden er nu nog is. Zij vraagt ook daarin de kritische houding van het college. De VVD vraagt wat het college gaat doen met de aanbeveling van de accountant om het documentatiebeheer op orde te krijgen bij alle afdelingen. Haar fractie denkt dat daarop veel winst te halen is. Zij is teleurgesteld over het vele duw- en trekwerk om de SISA-uitslagen boven water te krijgen. De interne bedrijfsvoering kan daar wat haar betreft veel strakker op zitten en misschien moet dit ook wel beter tussen de oren terecht komen van de mensen die ermee bezig zijn. Haar fractie concludeert dat 2022 goed is afgelopen. Haar fractie houdt haar hart wel vast als het gaat om het van de grond komen van de getrokken lessen. De lessen betreffen orde op zaken, kunnen sturen met de beschikbare cijfers en vooral de raad betrekken bij kredietoverschrijdingen. De heer Claasen (GroenLinks) wil graag het college kunnen controleren. Dan is het belangrijk dat het college zelf in Control is. Hij slaat aan op twee opmerkingen van de accountant over kredietoverschrijdingen; dat zijn er veel. Datzelfde geldt voor onrechtmatigheid bij aanbestedingen.

Hij vraagt of het college dat wist en het niet tijdig aan de raad meldde, of had de organisatie dit niet in Control en had het college dat pas aan het eind ontdekt of heeft hij als raadslid niet opgelet? De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat een vluchtige blik op de jaarstukken tot de conclusie zou kunnen leiden dat de gemeente er financieel gezond voorstaat; de kengetallen laten over het algemeen een positief beeld zien. Dat is slechts een deel van het verhaal. Hij sprak zojuist over de financiering van het Rijk die veel onzekerheid oplevert voor de begroting en de jaarrekening van de gemeente. Ook de SISA-gelden geven minder inzicht. Een voorbeeld is ook het weerstandsvermogen; nu zit de gemeente plotseling ruim boven de 1. Navraag leert dat dat het gevolg is van een risico dat op het allerlaatste moment een voorziening is geworden. Ondanks de financiële regels vraagt hij zich af of dit wenselijk is. Dit gaat over miljoenen; en nu zijn er miljoenen over die weer op een andere manier te besteden zijn omdat de gemeente van een reservering een voorziening maakt. Hij vraagt of dit niet op een andere manier is op te lossen en of dat een solide beeld geeft van hoe de gemeente begroot en hoe de gemeente de jaarrekening opstelt. Hij krijgt graag de reactie van de wethouder daarop. De heer Van der Zweth (PvdA) vindt dit als achtergrond een goede vraag.

Hij merkt op dat de methodiek de methodiek is; daarover is scherp nagedacht. Wanneer uitgegaan wordt van 1.0 weerstand vermogen, mag hij er toch van uitgaan dat dat een goede weerspiegeling is van het risico? De heer Van Steeg (CDA) denkt van wel. Daarom bevraagt hij de wethouder over of dit een solide beeld geeft van de begroting van de jaarstukken. Hij licht toe dat het weerstandsvermogen een belangrijke indicator is van hoe de gemeente ervoor staat. Dat kan dan van het ene moment naar het andere van positief naar negatief doorslaan en dat kan miljoenen schelen. Met betrekking tot de reserves schuift het college ook veel heen en weer. Hij gaat in op de financiering van de coronacrisis. Er stond een bestemmingsreserve van 10 Pagina 30 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

miljoen euro. Te zien is dat op allerlei manieren met de coronamiddelen is omgegaan. Hij schetst de manieren en vraagt de wethouder om een toelichting hoe de gemeente omgaat met de coronamiddelen en welke keuze wanneer is gemaakt.

1460

1470

1480

1490

1500

De heer Vasters (D66) noemt 2022 een roerig financieel jaar: met zeer hoge inflatie, stijgende energie- en grondstofprijzen, een jaar met veel personeelstekorten, fors hogere rentestanden. Hij spreekt dan nog niet over de verschillende crises waarmee het land en de gemeente te maken hebben. De financiële impact in 2022 was moeilijk vooraf te voorspellen. D66 is blij te zien dat de gemeente er desalniettemin goed voorstaat. Hij gaat met zijn vragen in op vier onderwerpen: De financiële positie van de gemeente; de kengetallen zien er positief uit. Op geen van de getallen heeft Utrecht een onvoldoende gescoord. Dat stemt zijn fractie zeer tevreden. Het weerstandsvermogen is in 2022 door een financiële injectie weer op peil gebracht. En de doorkijk naar de toekomst ziet er goed uit. Wat zijn fractie betreft houdt het stadsbestuur dit zo vast zodat de gemeente ook in de toekomst hoog blijft scoren op de monitor Financiële Index van de VNG. De heer Dijkstra (EenUtrecht) bevestigt dat die kengetallen er florissant uitzien. Hij vraagt D66 of die fractie dat niet vreemd vindt; het is zijn verwachting dat de gemeente veel tandjes bijzet en veel extra uitgaven doet, soms misschien wel iets meer dan begroot en dat de stad eigenlijk met tekorten zit.

Roept dat geen vragen op bij D66 in plaats van blijdschap over de enorme positieve resultaten van deze gemeente? De heer Vasters (D66)denkt dat ook in tijden waarin het iets minder gaat de organisatie moet uitkijken niet door de vloer heen te zakken. Hij constateert dat het college een conservatief en goed financieel beleid voert waardoor de gemeente die kengetallen op peil kan houden. Dat wil niet zeggen dat de gemeente geen extra uitgaven kan doen in bepaalde gevallen. Doordat de gemeente er goed voorstaat, verwacht hij de ruimte te hebben om in echt zwaar weer iets extra’s uit te geven. Tot nu toe is dat niet nodig geweest en blijven die getallen goed. Hij gaat in op het resultaat van 35 miljoen euro. Dat is in lijn met het positieve resultaat van de afgelopen jaren. Het kostte zijn fractie enig puzzelwerk om precies te begrijpen hoe dit bedrag bestemd was. In het raadsvoorstel resultaatbestemming staan nu bijna 70 afzonderlijke beslispunten waarbij het vaak over bedragen gaat van minder dan 100.000 euro en in een enkel geval over 10.000 euro. Hij vraagt de wethouder of dit in toekomst eenvoudiger te maken is, bijvoorbeeld door te werken met een drempelbedrag. Hij vermoedt dat er maar weinig raadsleden zijn die met een stofkam door al deze kleine bedragen gaan.

De heer Van Steeg (CDA) vindt het relevant dat de raad precies weet wat er met het resultaat van de jaarstukken gebeurt. Hij zou niet willen pleiten voor een drempelbedrag. Hij vraagt of de heer Vasters dat met hem deelt. De heer Vasters (D66) begrijpt dat hij van mening verschilt met heer Van Steeg. Hij herhaalt zijn standpunt. Hij pleit voor een eenvoudiger en beknoptere notatie. Hij gaat in op de verschillen tussen de realisatie en de begroting. Kijkend naar de baten en lasten over 2022, is te zien dat er minder grote verschillen bestaan tussen begroting en de realisatie. Hij vindt dat positief. Hij ziet alsnog fikse verschillen veroorzaakt door onder meer de energietoeslag, de opvang van Oekraïners. Dat zijn onvoorziene risico's. Hij begrijpt die verschillen. Hij ziet ook een voordeel van bijna 11 miljoen euro op overhead. Hij refereert aan de desbetreffende inbreng van het Pagina 31 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

1510

CDA in het eerste deel van dit overleg. Dit komt onder meer door het doorschuiven van ICT-projecten. Het baart zijn fractie zorgen, aangezien die kosten mogelijk dubbel en dwars terugkomen in de komende jaren. De accountant spreekt in haar verslag over tekortkomingen in de ICT-omgevingen in Utrecht. Daarbij komt nog dat de raad de komende donderdag gaat beslissen over het toevoegen van het programma open Utrecht en de lijst van risicovolle projecten. Hij stelt om die reden twee vragen aan het college: (1) voor welk deel van die 11 miljoen is dat toe te schrijven aan de stagnatie van het programma open Utrecht en (2) vindt het college dat de gemeente op het vlak van ICT nog wel in Control is, of loopt het gemeentebestuur het risico van flinke financiële tegenvallers op dat vlak. Tot slot gaat hij in op het accountantsverslag – de verklaring van de accountant is goedkeurend. Hij vindt dat fijn. De rechtmatigheidsfouten vallen hem op: in 2022 in totaal ruim 11 mijoen euro versus 3,5 miljoen het jaar daarvoor. Dat is onder meer het gevolg van het niet naleven van Europese aanbestedingsregels bij het inkopen. Het college beschrijft in zijn reactie op dit accountantsverslag diverse verbeteringsinitiatieven. Hij vraagt de wethouder hoe daarop te sturen in de komende periode. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) schaart zich achter de gestelde vragen.

1520

1530

1540

De heer Van der Zweth (PvdA) sluit zich aan bij de inbreng van GroenLinks over de accountant en de overschrijding op de aanbesteding. Hij constateert ook de financieel zeer gezonde positie van de gemeente, ook in de tijd waarin het lastiger werd. Dat betekent dat de risico's ook beter te dragen zijn. Hij vindt dat fijn om te zien. Hij vindt de wijze waarop het weerstandsvermogen benaderd wordt, een prettige manier van werken. Het geld dat nu vrijkomt, kan besteed worden. Hij vindt dat het college dat goed doet. Hij vindt dat de schuldquote buitengewoon laag blijft. In plaats van wat voorspeld wordt, neemt de schuldquote juist af. Hij begrijpt hoe dat werkt. Hij legt wel de vraag voor of de capaciteit benut wordt die er is. Dat knelt op de tekorten die er zijn op arbeid. Hij verneemt graag daarop de reflectie van de wethouder. Moet ook daarop wellicht actiever gestuurd worden om de capaciteit goed te blijven gebruiken? Hij ziet dat de solvabiliteit prima is. De risico-toptien is voor zijn fractie heel herkenbaar; in dat licht heeft zijn fractie zorgen over Jeugd en Wmo. Hij refereert aan zijn bijdrage in de algemene beschouwing. De aandacht die eraan besteed wordt in de jaarstukken vindt hij terecht.

De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt naar de reflectie van de PvdA op de onderbesteding in het sociaal domein in relatie tot de financiële positie van de gemeente volgens de begroting. De heer Van der Zweth (PvdA) zal zijn antwoord niet herhalen in deel 1 van deze beraadslaging. Hij licht toe dat dit niet zoveel effect heeft op de financiële positie. Het zit hem in de besteding. Hiermee rondt hij zijn bijdrage af. De heer Maas (VOLT) deelt mee dat de meeste van zijn vragen zijn beantwoord, vooral met betrekking tot het weerstandsvermogen. In het licht van de onderbesteding en het positieve resultaat vraagt zijn fractie zich nog wel af hoe het zit met het doorschuiven van de resultaatbestemming binnen de programma's; hij vraagt of dat wel realistisch is en of dat niet gaat leiden tot stuwing. Pagina 32 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

1550

1560

1570

1580

1590

Hij kan zich andere bestedingen voorstellen in het licht toekomstige bezuinigingen; hij vraagt de visie van de wethouder daarop. Hij sprak al over de Europese aanbestedingen en de geconstateerde onrechtmatigheden; hij vraagt of de wethouder de idee heeft hoe en of dit volgend jaar wel goed zal gaan. Mevrouw Kendir (Student & Starter) is verheugd over de goedkeurende controller verklaring van de accountant. Haar fractie is positief dat er een voorziening is gevormd voor diverse claims waardoor de benodigde weerstandscapaciteit te verlagen is en voldoende is ten opzichte van het weerstandsvermogen. Dit getuigt van een goed financieel beheer en een versterking van de positie van de gemeente om eventuele onvoorziene omstandigheden het hoofd te bieden. Zij gaat kort in op het belang van een integrale afweging tussen het beleid en uitvoering bij de bestuurlijke besluitvorming. De raad moet ervoor zorgen dat bij het ontwikkelen van nieuwe taken, nieuw beleid op het verkrijgen van nieuwe incidentele specifieke uitkeringen een grondige afweging plaatsvindt tussen beleid en uitvoering. Niet altijd wordt goed gekeken of er voldoende personeelkracht is. Hierbij is een integrale aanpak belangrijk. Haar aandachtspunten zijn benoemd tijdens de controle. De accountant heeft aangegeven dat SISA nog steeds een punt van aandacht is.

De raad moet erop toezien dat volledig wordt voldaan aan de vereiste controleprocessen met betrekking tot deze regeling. Zij raadt aan ervoor te zorgen dat de benodigde verbeteringen worden doorgevoerd en dat een solide naleving van deze regeling bereikt wordt. Zij gaat in op de naleving van de Europese aanbestedingsregels. Een paar partijen is daarop ingaan. Haar fractie vindt het verontrustend dat er een toename is geconstateerd in onrechtmatigheden als gevolg van het niet naleven van die regels. Hoewel het college actie heeft ondernomen om de beheersing te versterken, moet er meer aandacht besteed worden aan de primaire registratie van contracten en looptijden. Dat zal het stadsbestuur in staat stellen om tijdig opnieuw aanbestedingen te signaleren en de rechtmatigheid van het handelen van de gemeente te waarborgen. De heer Dijkstra (EenUtrecht) besteedt aandacht aan drie punten: Hij merkt dat veel organisaties in de stad geconfronteerd worden met uitspraken vanuit wethouders en gemeenten over de financiële positie van de gemeente. Dan spreken ze over dat ze vorig jaar 10.000 euro subsidie hadden met daarbij de opmerking vanuit de gemeente dat het volgens jaar geen euro meer wordt. Dan mag de organisatie daar ook heel blij mee zijn. Er zijn ook organisaties in het sociaal domein die graag meer zouden willen en ook moeten doen.

Zij krijgen te horen dat het niet uitvoerbaar is omdat iedereen in een hele zware tijd verkeert; de gemeente moet de broekriem aanhalen. Hij vindt het beeld dat daarmee geschetst wordt van de gemeente vreemd in het licht van de bespreking van deze jaarstukken. Hij krijgt hierop graag de reflectie van de wethouder. De heer Van der Zweth (PvdA) vermoedt dat de heer Dijkstra ook wel gezien heeft hoeveel ongelooflijke politiële meevallers boven de markt hangen, hoeveel budgetten minder worden. Hij gaat er vanuit dat ook de heer Dijkstra inziet dat met wat nu op de jaarrekening overblijft, betekent dat in financieel opzicht wel degelijk lastige keuzes gemaakt moeten worden voor de komende jaren.

Pagina 33 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

1600

1610

1620

1630

1640

De heer Dijkstra (EenUtrecht) refereert zich met zijn inzichten aan ervaringen elders in organisaties. Momenteel worden veel bestemmingsreserves gestapeld. Hij vindt dat het gemeentebestuur dat niet moet willen. De heer Van der Zweth (PvdA) merkt op dat dat juist maakt dat het bestuur dat nu doet. En dat daarmee een financiële positie ontstaat die behoorlijk solide is en die maakt dat de gemeente kan blijven investeren. Hij vindt het logisch dat hier nog niet te zien. Dat is precies wat de heer Dijkstra vraagt voor de komende jaren. De heer Dijkstra (EenUtrecht) denkt dat de heer Van der Zweth en hij op verschillende manieren kijken naar wat zich buiten afspeelt. Hij merkt dat er veel organisaties zijn die met één riem moeten roeien terwijl ze er graag twee willen hebben. Hij ziet ook veel lokale burgerorganisaties die heel veel meer zouden kunnen en willen maar dat ze vernemen dat het geld op is en dat de gemeente geen extra budget heeft voor dergelijke zaken. De heer Van der Zweth (PvdA) concludeert dat de heer Dijkstra kijkt naar de begroting van 1,6 miljard en een vergelijking maakt met ervaringen op de werkvloer van organisaties; hij vindt dat niet met elkaar te vergelijken. De conclusies die de heer Dijkstra trekt, corresponderen daarmee ook niet. De heer Dijkstra (EenUtrecht) houdt eraan vast de werkelijkheid anders te zien.