ConceptverslagVBF2023-6-20

Griffie Gemeenteraad Utrecht Secretariaat raadscommissie Mens & Samenleving Postadres Postbus 16200 3500 CE Utrecht Telefoon 030 - 286 10 69 Fax 030 - 286 15 18 www.utrecht.nl/gemeenteraad

VERSLAG OPENBARE VERGADERING COMMISSIE VEILIGHEID, BESTUUR EN FINANCIËN INZAKE DE JAARSTUKKEN D.D. 20 JUNI 2023 [Typ hier]

Datum verslag Locatie Verslag door Vaststelling verslag

10

20

23 juni 2023 Stadhuis, raadszaal Geertjan Benus (Notutekst) september 2023

Aanwezigen: Avondvergadering De voorzitter, de heer R. Peters, en van het college de burgemeester mevrouw S. Dijksma en de wethouders de heer E. Eerenberg, mevrouw E. Oosters, mevrouw L. van Hooijdonk , mevrouw S. Schilderman, mevrouw L. Voortman, de heer D. de Vries, mevrouw R. Streefland, en voorts de leden: de heer F. Claasen (GroenLinks), de heer J. Vasters (D66) de heer M. Koning (D66), de heer R. van der Zweth (PvdA), de heer M. de Pagter (VVD), mevrouw E. Kendir (Student & Starter), de heer B. van Steeg (CDA), mevrouw Zwinkels (CDA), de heer G. Dijkstra (EenUtrecht), de heer M. van Heuven (Partij voor de Dieren), mevrouw Y. Hessel (Utrecht Solidair), mevrouw M. Ramaker (VVD), de heer R. Maas (VOLT), de heer I. Simşek (DENK), en van de griffie de commissiegriffier mevrouw D. Rijnders en de commissiesecretaris. Verslag openbare vergadering commissie VBF d.d. 23 juni 2023

Aanwezigen:.....................................................................................................................................................- 1 1. Opening ....................................................................................................................................................- 1 3. De commissie C&F ...............................................................................................................................- 2 4. Het Jaarverslag ......................................................................................................................................- 2 5. De jaarrekening ....................................................................................................................................- 28 -

30

1. Opening De voorzitter opent de vergadering om 20.00 uur en heet iedereen welkom. Vanavond staan de jaarstukken op de agenda van het jaar 2022. De commissie gaat na of de jaarstukken voor besluitvorming in de raad doorgeleid kunnen worden. De jaarstukken zijn opgesplitst in twee delen: (A) het jaarverslag en (B) de jaarrekening. Het college zal de antwoorden geven in blokken. De voorzitter van de adviescommissie C&F zal de jaarstukken kort toelichten. Mededelingen De voorzitter deelt mee afmeldingen te hebben ontvangen van de ChristenUnie en van Bij1.

40

2. Vaststellen van de agenda De voorzitter verneemt dat de commissie kan instemmen met de voorgestelde agenda. Pagina 1 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

50

60

3. De commissie C&F Mevrouw Zwinkels (de voorzitter van de adviescommissie C&F) deelt mee dat op 8 juni jl. de adviescommissie het accountantsverslag heeft besproken in aanwezigheid van de accountant. Zij dankt alle betrokkenen voor hun inzet bij het opstellen van de jaarstukken. De belangrijkste bevindingen/aandachtspunten zijn de volgende:  Er is aandacht voor de oplopende onrechtmatigheid van de Europese aanbestedingen.  De toenemende omvang van de baten en lasten van de jaarrekening.  Blijvend spanningsveld ten aanzien van capaciteit, realisatiekracht en ambitie van de gemeente.  Het opstelproces van de jaarrekening vraagt veel aandacht van de hele organisatie en dan niet alleen van de afdeling Financiën. Zij refereert aan de raadsbrief: gesproken wordt over een minder voortvarend proces dan voorgaande jaren met als oorzaak personele capaciteit en eigen vastleggingen.  Aandacht is geschonken aan kredietoverschrijdingen, bijvoorbeeld bij de restauratie van fort De Gagel.  De robuuste posten; dat betreft een hoge onttrekking aan de reserve grond exploitaties betreffende vrijval van robuuste posten in de grondexploitatie van Leidsche Rijn.  De commissie organiseert meerdere technische sessies waar de woordvoerders RO en financiën van harte welkom zijn. De commissie zal de opvolging van bovenstaande bevindingen blijven volgen.

Daarnaast dankt zij de raadsrapporteurs voor hun inzet bij de raadstoets en de rapportage daarover. De adviescommissie onderschrijft het belang van de raadstoets. De voorzitter van de commissie C&F spreekt de hoop uit dat de desbetreffende commissie daarover het debat aangaat met de wethouder over de aanbevelingen.

70

4. Het Jaarverslag Zijn de doelen en activiteiten door het college gerealiseerd binnen het gegeven budget en wat vindt de commissie daarvan?

80

De commissie De heer De Pagter (VVD) noemt de essentiële gebeurtenissen in 2022. De impact van die gebeurtenissen was goed te merken in Utrecht. De stad ontving vele duizenden vluchtelingen uit de Oekraïne en kwam de rijksoverheid met compensatiemaatregelen voor de inflatie die de gemeente moest uitvoeren. Hij schetst de consequenties van de verkiezingen in 2022 vanuit het perspectief van de VVD en neemt daar afstand van. Hij gaat vanavond na wat is besloten en hoe dat is uitgevoerd. Hij vindt het fijn dat het hele college aanwezig is. De jaarstukken raken alle portefeuilles, elk dossier, elk onderwerp. Hij vindt het van belang dat de raad dat kan overbrengen op het hele college. Het is onmogelijk om in te gaan op het hele boekwerk van 796 pagina's. Hij richt zich op de gedeelten die gedaan zijn en wat niet en hoe dat is gerapporteerd. Zijn collega mevrouw Ramaker zal ingaan op het financiële deel bij de jaarrekening. Hij vindt over het geheel genomen de jaarstukken moeilijk leesbaar. De VVD vroeg daarvoor al jaren aandacht in de raadsvragen. Pas bij de begroting van dit jaar is de

Pagina 2 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

90

100

110

120

130

leesbaarheid verbeterd; dus pas bij de jaarstukken van volgend jaar gaat de raad terugzien hoe die verbetering terugkomt in de jaarstukken. De leesbaarheid betreft niet alleen de indeling of doelstellingen; het gaat om het rapporteren van het wat en het hoe gerapporteerd wordt. Hij merkt dat het college in de jaarstukken heel veel vooruitkijkt, of beschrijft wat het aan het doen is. Hij vindt het nog steeds heel moeilijk om uit de jaarstukken te halen wat de gemeente in 2022 precies van plan was, wat er is gelukt en wat er niet is gelukt. Dat kwam bij diverse raadstoetsen in de afgelopen jaren aan de orde, maar nog steeds blijkt dat moeilijk te zijn. Hij maakt zich daarbij een voorstelling vanuit zijn eigen werkkring. Dit rapporteren heeft niet zozeer met de indeling te maken, maar met instructie voor ambtenaren die deze teksten opstellen. Hij vraagt een scherpe sturing van het college op dit punt. Hij roept daartoe het college met klem op voor de jaarstukken in volgend jaar. Hij kijkt daarbij elke wethouder aan en de burgemeester. Hij krijgt graag de reactie hierop van de wethouder Financiën. Hij zag slordige fouten in de jaarstukken en verwijzingen naar oude beleidsstukken, links die niet openden, teksten die nog interne opmerkingen bevatten; hij noemt indicatoren waarbij geen getallen zijn opgenomen of met de tekst “worden deze maand aangevuld”.

Hij ziet dit breder in alle jaarstukken. Ook daarop verwacht hij verbeteringen. Zijn fractie maakt zich zorgen over het tijdig aanleveren van stukken. De accountant heeft daarover iets gezegd maar hij ziet dat ook breder. Het college werkt lang aan het opstellen van stukken, ook als het gaat om deze jaarstukken. Het college legt die stukken dan laat aan de raad voor en verwacht dat de raad die stukken wel snel behandeld. Hij verneemt graag hoe het college hierop terugblikt, en ook de reactie op de opmerking van de accountant en hoe de stukkenstroom bij de jaarstukken en daarbuiten zal worden verbeterd. Het college is veel met beleid en het rapporteren bezig, maar wat hem betreft te weinig met uitvoering, te weinig met doen. Een tekenend voorbeeld daarvan is dat 6,4 km minder riool is vervangen dan de bedoeling was. Hij legt de vraag voor of het college daarop niet meer had kunnen en moeten sturen. Wat hem betreft moet het college naar minder beleid en meer naar doen. De heer Vasters (D66) vraagt of de VVD ook voorbeelden heeft van dingen die goed zijn verlopen, waarmee de VVD blij is met de uitvoering in het afgelopen jaar. De heer De Pagter (VVD) bevestigt dat naast de verschillen ook zaken zijn die op breed draagvlak kunnen rekenen. De uitvoering van de energietoeslag noemt hij als voorbeeld.

Zijn fractie is ook blij met de oplevering van de Locomotiefstraat, al is die nog niet helemaal opgeleverd. Hij noemde de kritische noten omdat van hem verwacht wordt dat er kritisch gekeken wordt naar wat te verbeteren is. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of de VVD een oordeel heeft over de onderbesteding op een aantal terreinen, bijvoorbeeld op het terrein van veiligheid. De heer De Pagter (VVD) verwijst naar zijn collega mevrouw Ramaker bij het volgende agendapunt. De voorzitter licht toe hoe de agenda is ingedeeld. De heer Dijkstra (EenUtrecht) had dat anders geïnterpreteerd. Hij had verwacht te spreken over hoe de inhoudelijke voortgang te beoordelen. Hij vraagt als voorbeeld aan de VVD of hij een inhoudelijk oordeel heeft over de voortgang van de besteding op veiligheid. Straks zal gesproken worden over de financiële positie, ging hij vanuit. De voorzitter neemt daarvan nota en vindt dat passend in dit deel van de vergadering. De heer De Pagter (VVD) had zich hierop niet voorbereid. Punt van orde Pagina 3 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

140

150

160

170

180

De heer Van der Zweth (PvdA) merkt op de agenda zo te hebben geïnterpreteerd als de heer Dijkstra. De voorzitter legt de vraag voor aan de commissie of er leden zijn die zich niet in die visie kunnen vinden. De heer Van Steeg (CDA) zal hiermee rekening houden in zijn bijdrage. Voortzetting van het debat De heer De Pagter (VVD) brengt in dat op dit punt zijn fractie vragen heeft gesteld. Zijn collega mevrouw Meerding heeft dit punt meegenomen in de schriftelijke ronde. Hij bevestigt dat zijn fractie zich daarover zorgen maakt en dit niet als een goede ontwikkeling beoordeelt. De heer Claasen (GroenLinks) heeft ook de uitleg van de agenda van de heer Dijkstra en de heer Van der Zweth. Hij zal ook spreken over onderbesteding en inhoudelijke verklaringen daarover. Hij dankt het college voor dit vele werk. Hij vindt het fijn dat dat gelukt is op een manier waarin de accountant zich kan vinden. Hij betreurt het dat er nog steeds een rekening is met een forse onderbesteding. Het college is zijns inziens goed op weg met het aanpakken van planningsoptimisme; zeker in de huidige economische vertraging kan het geen kwaad om scherp te blijven op dergelijke zaken. Hij stelt enkele vragen. De heer Van Steeg (CDA) is blij dat het planningsoptimisme expliciet is opgenomen in de jaarstukken. Hij vindt dat een goede stap. Maar hij leest ook dat 90 miljoen niet besteed is.

Dat leidt dan tot een “positief resultaat” van 35 miljoen. Dat is heel hoog. Maar die 90 miljoen is ongeveeer 3 euro per Utrechter. Dat is veel meer dan de belastingen verhoogd zijn. Hij vindt dat de heer Claasen niet kan volhouden dat het de goede kant op gaat met het planningsoptimisme. De heer Claasen (GroenLinks) vindt het van belang dat het college de goede richting op is gegaan. Hij moedigt het college aan door te gaan met het planningsoptimisme. Hij moedigt het college aan het planningsoptimisme terug te dringen. Ook zijn fractie vindt het geen goede zaak wanneer aan het eind van het jaar zaken niet gerealiseerd zijn en de gemeente geld overhoudt. Hij moedigt het college aan daarin scherper te zijn. Hij vervolgt zijn inbreng met in te gaan op het personeelstekort als een van de oorzaken van het niet realiseren. Zijn fractie zou het fijn vinden wanneer de raad nog iets meer informatie kreeg over wat het college doet; nog scherper ervoor te zorgen dat er mensen zijn, dat de gemeente de uitvoeringskracht heeft om dat wat begroot is ook te realiseren. Hij vraagt of het college daarover iets kan zeggen. Hij gaat in op specifieke onderdelen van het jaarverslag. In het kader van onderwijs vindt zijn fractie segregatie nog steeds een groot probleem. Hij ziet graag dat in de rapportage nog meer aandacht is voor wat het college doet om segregatie tegen te gaan.

Hij ziet ook bij onderwijs nog steeds subsidies die meerjarig niet worden benut, jaar op jaar. Hij noemt als voorbeeld de subsidie voor onderwijs ondersteunende activiteiten, de subsidie voor vredeseducatie. Hij vraagt naar de oorzaak daarvan. De heer De Pagter (VVD) vraagt hoe GroenLinks het effect wil meten van waarover de heer Claasen spreekt. Welke indicatoren heeft GroenLinks in gedachten? De heer Claasen (GroenLinks) zal heel tevreden zijn wanneer hij ziet dat de resultaten worden behaald; als de fractie ziet dat de middelen op een nette manier besteed worden die beschikbaar zijn gesteld voor het aantrekken van mensen. Dan Pagina 4 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

190

200

210

220

230

kan daarna de volgende stap gezet worden. Wanneer die mensen er niet zijn, is meten niet relevant. De heer De Pagter (VVD) gaat in op segregatie; dan wil hij graag weten wat de heer Claasen wil meten; op basis waarvan is na te gaan of het gevoerde beleid het gewenste effect heeft? De heer Claasen (GroenLinks) ziet op allerlei plekken scheiding tussen groepen: zwarte scholen, witte scholen. Hij ziet die scheiding liever niet. Hij ziet graag wat het college daaraan doet. Hij ziet concentraties met hoogopgeleide ouders en scholen met concentraties van laag opgeleide ouders. Hij ziet graag dat de aanpak daarvan iets oplevert. De heer De Pagter (VVD) vraagt of GroenLinks wil dat het college daar iets aan doet of dat het effect heeft. Uiteindelijk wil het stadsbestuur toch dat het beleid effect heeft. De heer Claasen (GroenLinks) wil dat het effect heeft. Dat begint met de vraag aan het college “laat zien wat je doet, dan kunnen we ook beoordelen wat het oplevert”. Hij vervolgt zijn inbreng. Zijn fractie is teleurgesteld als het gaat om de onderbesteding in de subsidies op energietransitie. Hij ziet dat dat heel ingewikkeld is. Hij ziet ook dat de regelingen ingewikkeld zijn; zelfs deskundigen hebben soms moeite om die regelingen te lezen.

Hij vraagt of het college het met hem eens is dat de regelingen soms erg ingewikkeld zijn opgeschreven en dat daardoor de kans bestaat dat een deel van de doelgroep niet in staat is om goed gebruik te maken van de regelingen, terwijl het stadsbestuur graag ziet de doelgroep daarvan wel gebruik maakt. Hij vervolgt met in te gaan op de luchtkwaliteit. Hij vindt het mooi om te zien dat de gemeente gaat voldoen aan de wettelijke eisen. Een extra stap moet gezet worden om het advies van de WHO te realiseren. Hij kijkt uit naar aanvullende maatregelen. GroenLinks zal bij de Voorjaarsnota hierop een initiatiefvoorstel indienen. Met betrekking tot de armoederegelingen is te zien dat ze steeds beter worden gevonden. Tegelijkertijd vraagt hij zich af of de gemeente met de manier waarop begroot wordt uitlokt dat ambtelijk wordt gestuurd op de begrotingsuitnutting. Hij ziet graag sturing op bereik. Hij vraagt de wethouder daarop te reflecteren. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt toelichting op “begrotingsuitnutting”. De heer Claasen (GroenLinks) antwoordt dat zijn fractie het belangrijk vindt de mensen te bereiken voor wie de regeling bedoeld is. Soms ontstaat de indruk dat vooral gestuurd wordt op het optimaal benutten van de regeling in het licht van wat er is begroot in plaats van in het licht van wat er nodig is bij de mensen voor wie de regeling is gemaakt.

Met betrekking tot de raadstoets Volksgezondheid ziet hij dat sinds 2012 de gezondheidsverschillen in Utrecht niet zijn gewijzigd. Dat valt misschien niet tegen in een wereld waarin het aantal daklozen toeneemt, waarin het aantal kinderen in armoede is toegenomen en waarin het aantal miljonairs is toegenomen. Zijn fractie is van mening dat bestaanszekerheid een van de belangrijkste voorwaarden is voor een betere gezondheid. GroenLinks wil daarop blijven inzetten. Hij vraagt of het college beaamt dat bestaanszekerheid belangrijk is en dat daarop inzetten helpt; hij vraagt het college wat echt nodig is om gezondheidsverschillen terug te dringen. Hij ziet veel gebeurtenissen in de Bouw. Hij verwacht dat dat in het komend jaar nog moeilijk zal worden. Terugkijkend benadrukt zijn fractie dat het goed is dat het college vasthoudt aan een combinatie van bouwen en groen. Hij refereert daarbij aan de Omgevingsvisie Kanaleneiland. Hiermee rondt hij zijn bijdrage af. Pagina 5 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

240

250

260

270

280

De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of GroenLinks ook een oordeel heeft over de forse onderbesteding op vijf sectoren in het sociale domein; niet alleen onderwijs: hij doelt op ondersteuning op maat, sport en samenleving, cultuur. Hij had verwacht dat GroenLinks zich daarover ongerust zou maken. De heer Claasen (GroenLinks) licht toe dat zijn fractie de keus heeft gemaakt om niet alle punten uit te lichten uit de ruim 300 pagina's. Daarmee is niet gezegd dat in de commissie de andere punten niet aan de orde gaan komen. Zijn fractie heeft vandaag voor deze focus gekozen. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of GroenLinks met zijn fractie deelt dat die onderbesteding op het sociale domein zorgelijk is. De heer Claasen (GroenLinks) antwoordt bevestigend. De heer De Pagter (VVD) merkt op dat het aantal woningen weer lager is dan verwacht. Hij vraagt hoe GroenLinks daarop reflecteert en welke verantwoordelijkheid GroenLinks daarop neemt, gezien het beleid van het afgelopen jaar. De heer Claasen (GroenLinks) antwoordt het verschrikkelijk jammer te vinden de bouw niet op peil te kunnen houden. Terugkijkend ziet hij nog een ander beeld dan het huidige. Hij noemt in dit verband de knelpuntenpotten ten behoeve van de voortgang in de bouw. Hij heeft vooral de grote teleurstellingen er uit willen halen.

De heer De Pagter (VVD) merkt op dat ook de verwachting niet gehaald is; het aantal op te leveren woningen is niet gehaald. Hij verwacht dat GroenLinks daarvan iets vindt om dit te veranderen in de toekomst. De heer Claasen (GroenLinks) noemt de mensen in de opvang en hij vindt het verschrikkelijk dat de gemeente die mensen niet aan een woning kan helpen. In de discussies over het bouwprogramma in de commissie wil zijn fractie daarover graag meer zeggen. Hij herhaalt zijn notie op het terugkijken en de prioriteiten in wat zijn fractie naar voren brengt in dit verband. De heer Van Steeg (CDA) legt de vraag voor in hoeverre daadwerkelijk iets is veranderd met het aantreden van dit college. Dit college kreeg met toevoeging van twee partijen een doorstart. Het verbaast hem niets dat het nieuwe beleid sterke gelijkenis heeft met het beleid van het jaar ervoor. De lasten werden opnieuw verhoogd. Hij pleit voor een gemengd fonds en vraagt de reactie van het college. De heer Claasen (GroenLinks) merkt op dat heer Van Steeg een oproep doet aan de wethouder zich in Den Haag te melden; hij vraagt of de heer Van Steeg zelf ook de oproep heeft gedaan in Den Haag als mede verantwoordelijke voor het Haagse beleid. De heer Van Steeg (CDA) doet hierbij de oproep. Hij vindt de financiering uit Den Haag onacceptabel. Dat ligt zeker ook bij deze regering en bij Financiën.

Het is structureel incidenteel en er is geen grip te krijgen op wat er gebeurt. De heer Claasen (GroenLinks) wil graag weten of de CDA-fractie zijn eigen vragen op een goede manier stelt in Den Haag en niet alleen via het college in Utrecht. De heer Van Steeg (CDA) vraagt de heer Claasen hem niet groter te maken dan hij is. Wanneer hij wil dat hij nog een keer naar Den Haag belt, is hij daartoe bereid. Hij vervolgt zijn inbreng. Hij gaat in op een aantal inhoudelijke elementen in de jaarstukken. Hij ziet op overhead een onderbesteding van 10,7 miljoen. Hij vindt dat pijnlijk. Hij vraagt naar de visie van het college daarop. Had dat geld niet besteed kunnen worden aan bijvoorbeeld verkeersveiligheid, sport, circulaire economie, openbare

Pagina 6 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

290

300

310

320

330

ruimte: al die voorstellen die het niet haalden bij de begrotingsbehandeling maar waarvoor blijkbaar wel ruimte was. Hij krijgt hierop graag de reactie van het college. De heer Vasters (D66) merkt op dat de onderbesteding op de overhead voor een groot deel gedreven was door uitgestelde IT-projecten. Het lijkt hem zinnig als de gemeente juist daarop inzet. Wanneer dit geld ergens anders aan uitgegeven wordt, wordt het extra lastig om de IT op peil te houden. Hij vraagt het CDA naar zijn visie. De heer Van Steeg (CDA) bevestigt dat op IT geïnvesteerd moet worden. Al jaren zit de onderbesteding daar; in dat licht stelt hij voor dat geld dan elders aan uit te geven. Wellicht is een andere keuze te maken op een ander moment. De onderbesteding nu kon niet worden voorkomen. Hij vervolgt zijn inbreng met in te gaan op publieksdienstverlening. Te zien is dat in de wijken onvoldoende plaatsvindt op dat terrein. Hij vindt dat pijnlijk omdat juist daar het vertrouwen tussen de overheid en de inwoners te versterken is en dat dat juist ontzettend nodig is, gezien de ontwikkelingen. Daarnaast wordt een reservering gemaakt van bijna 5 miljoen euro op bestuur. Dat is alleen besteed aan de wet Open Overheid. De claim van 1 miljoen is bekend; hij vindt 5 miljoen euro een enorm bedrag. Hij betreurt deze gang van zaken.

Hij gaat in op de raadstoets en in het bijzonder de doelstelling daarvan: de gezondheidsverschillen verkleinen tussen de hoogste en de laagste sociaal-economische groepen. Sinds 2012 verkeert de gemeente in dit opzicht op hetzelfde niveau. Het gemeentebestuur zou dit in 2040 willen bereiken; hij vraagt of de doelstelling reëel is; wat is volgens hem mogelijk met het beperkte budget op Volksgezondheid? Is het nodig die doelstelling aan te passen? Wat vindt hij haalbaar? Wat is te doen met het voorliggende budget? In 2022 kreeg de wereldpolitiek steeds meer invloed op het lokale niveau, met prijsstijgingen, snel vertragende woningmarkt, een vluchtelingencrisis. Utrecht is een onderdeel van het grote geheel. Financiële voorzichtigheid, actief zoeken naar samenwerking en werken aan een stad met een menselijke maat is meer dan ooit nodig om Utrecht verder te brengen. Met deze uitgangspunten zal de CDA-fractie voorstellen blijven doen voor een beter Utrecht. De heer Vasters (D66) schetst de ontwikkelingen in 2022. Hij stelt dat op het vlak van duurzaamheid mooie stappen zijn gezet. Inmiddels staat het percentage zonneenergie op daken op 29%. Hard wordt gewerkt aan gelijke kansen voor iedereen. In 2022 bestond Utrecht met stadsrechten 900 jaar. Dat is goed gevierd. Hij leest daarover in de jaarstukken.

Zijn fractie heeft zes inhoudelijk aandachtspunten:  Onderwijs; voor zijn fractie is dat een belangrijk speerpunt en een belangrijk instrument om ervoor te zorgen dat elk kind gelijke kansen krijgt. Begonnen is met de rijke schooldag en de uitbreiding van schoollunches. Dat laatste mag wat zijn fractie betreft met meer tempo. Hij neemt zich voor een voorstel in te dienen bij de Voorjaarsnota. Huisvesting voor onderwijs is belangrijk: 19 schoolgebouwen erbij, vijf in aanbouw, 40 in ontwikkeling. De stijgende kosten voor huisvesting baren zijn fractie zorgen. Mogelijk moet de gemeente dat op een andere manier organiseren. Er komt een Utrechtse Onderwijsagenda en een Meerjarenplan Onderwijs Huisvesting. Zijn fractie is benieuwd of de wethouder deze zorgen over de stijgende kosten herkent en welke veranderingen mogelijk dit jaar al in te zetten zijn om de kosten beheersbaar te houden.

Pagina 7 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

340

350

360

370

380

 Werk & Inkomen; D66 is blij met de steun in de kosten voor het levensonderhoud die voorkwam dat veel Utrechters in armoede terecht zouden komen. De hoge inflatie en specifiek de energielasten zetten het leven van veel mensen op zijn kop. De problemen waren zonder deze steun waarschijnlijk gigantisch geweest voor veel mensen. Hij vindt de regel herstel en veerkracht begrijpelijk in de nasleep van de coronacrisis. De omvang van die investering in het domein Jeugd ligt zijn fractie zwaar op de maag. Hij vraagt of de wethouder kan zeggen hoe effectief die maatregel is en hoe zij aankijkt tegen het proces rondom de investeringen van die omvang in de toekomst in relatie tot het betrekken van de raad.  Volksgezondheid; er was op dat onderwerp een raadstoets. Een belangrijke conclusie uit die toets was dat vraagtekens gezet kunnen worden bij de haalbaarheid van de prestatiedoelstelling en dat niet helemaal helder is wat extra nodig is om die doelstelling ook te gaan halen. Zijn fractie is benieuwd naar de reflectie van de wethouder op die conclusies en aanbevelingen. Hij vraagt of de wethouder het met zijn fractie eens is dat vooral in de nieuwe nota Volksgezondheid dit tot verbetering moet leiden. Hij krijgt hierop graag de reactie van de wethouder. In het kader van dit beleid komt er een transkliniek. Zijn fractie heeft zich daarvoor hart gemaakt samen met andere partijen.

De kliniek wordt mogelijk na de zomer geopend. Zijn fractie is daarmee ontzettend blij.  Het beleidsveld Bewoners & Bestuur; ook hierop is een raadstoets gedaan. Die toets geeft onder meer aan dat terugkijkend op 2022 meerdere ambities op het gebied van participatie en dienstverlening niet gehaald zijn. Dat blijkt volgens het college samen te hangen met onvoldoende personeel. Een benchmark met andere G-4-gemeenten laat op het eerste gezicht zien dat hierop de gemeente veel minder uitgeeft, mogelijk veroorzaakt door het gebrek aan arbeidskrachten. Hij vraagt hoe het college daarop terugblikt. Is het college bereid de adviezen vanuit de raadstoets hierin op te volgen en in te zetten op het voorkomen van het niet behalen van de ambities vanwege personeelstekort in de toekomst? Zo ja, op welke manier, vraagt de heer Vasters. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of het D66 opgevallen is dat in die raadstoets nadrukkelijk was gesteld dat het niet zozeer ging om het personeelstekort – dat op zichzelf genomen kon de achterstand niet verklaren - maar dat het ging om onvoldoende aandacht, onvoldoende focus op dat verhaal. Hij vraagt of D66 dit is opgevallen en wat zijn oordeel is. De heer Vasters (D66) had de benchmark met andere gemeenten genoemd. Ten opzichte van andere G4 gemeente loopt Utrecht achter met investeringen. Dat zou aansluiten bij de inbreng van EenUtrecht.

Dat betekent dat daarop meer in te zetten is. In verhouding met kleinere gemeenten blijkt dat Utrecht een redelijke inzet heeft, al kan hij de inbreng van de heer Dijkstra volgen: meer focus daarop. Hij noemde dit personeelstekort omdat het college dat zelf inbracht. Hij vervolgt zijn betoog.  Duurzaamheid; te zien is dat het college zich tot doel had gesteld om 1000 panden van het gas af te sluiten; hij vindt het antwoord op de desbetreffende vraag over het niet halen van de doelstelling ontwijkend. Het college zegt dat dit komt door de pandeigenaren zelf en dat de invloed van de gemeente beperkt is. Dat lijkt hem niet de bedoeling bij prestatiedoelstellingen. Wanneer de gemeente doelen stelt, is hij van mening dat zij dat doel moet kunnen halen. Hij vraagt of het college dat in het algemeen eens is met zijn fractie en hoe het college reflecteert op dit specifieke geval. Pagina 8 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

390

400

In het kader van de onderbesteding op subsidies voor de energietransitie sluit zijn fractie zich aan bij de inbreng van de heer Claasen van GroenLinks. In aanvulling daarop vraagt hij de wethouder hoe zij alle regelingen voor het voetlicht brengt bij de inwoners - duurzaamheid is een voorbeeld. Ook bij andere regelingen in het sociale domein krijgt de gemeente dit niet goed in beeld bij de inwoners.  De bereikbaarheid van de gemeente; D66 is erg te spreken over de voortgang op alternatieven voor de fossiele auto. Hij noemt als voorbeeld het voltooien van doorfietsroutes, het opzetten van deelhubs in Vaartse Rijn, een krachtenstation en het grote aantal laadpalen: meer dan 1400 in de gemeente Utrecht.  Hij merkt op dat hij in de jaarstukken niet veel tegenkomt over het OV gebruik, mede omdat de inwonersenquête eens per twee jaar verschijnt. Die was er niet afgelopen jaar. Zijn fractie maakt zich zorgen over de verschraling van het aanbod: de opgeheven busdiensten, het uitvallen van trams. Hij leest dat er een overeenkomst bestaat tussen de gemeente en de provincie. Die is vorig jaar ondertekend. Hij vraagt hoe de wethouder oordeelt over het OV-aanbod binnen de gemeente en of zij er vertrouwen in heeft dat het OV-gebruik in de komende jaren weer zal toenemen.  Ter afsluiting van zijn inbreng gaat hij in op de leesbaarheid van de jaarstukken.

Hij refereert aan de desbetreffende inbreng van de VVD. Bekend is dat in de afgelopen periode hard gewerkt is aan het verbeteren van de leesbaarheid en dan vooral die van de begroting en de Voorjaarsnota. Hij hoopt dat volgend jaar ook de jaarstukken een stukje leesbaarder zijn geworden. Hij kan zich grotendeels aansluiten bij de inbreng van de VVD hierover. In aanvulling daarop pleit hij voor een beknoptere weergave, bijvoorbeeld door meer met bijlagen te gaan werken. Nu bevat het jaarverslag en de jaarrekening ruim 600 pagina's en een kleine 200 pagina’s aan bijlagen. Hij oppert dat dat mogelijk beter andersom kan. Ook ziet zijn fractie de weergave van doelstellingen versus resultaten graag meer in beeld gebracht dan alleen via de huidige vele tabellen.

410

420

De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) kiest een aantal voor zijn partij belangrijke thema's. Het college heeft in de ruimtelijke strategie laten opnemen dat groei geen doel op zich is. Uit de jaarstukken en uit de beantwoording van technische vragen blijkt dat het college nog steeds actief investeert in groei. Als voorbeeld noemt hij 600.000 euro in economische groei via de regionale ontwikkelingsmaatschappij. Ook het zakentoerisme wordt gepromoot via een investering van 228.000 euro. Die bedragen staan nog los van de stadspromotie en het verlies dat de gemeente lijdt op de nietkostendekkende leges voor evenementen en horeca. Hij stelt dat Utrecht verslaafd is aan groei en Utrecht trots is de meest competitieve regio te zijn. Als gevolg daarvan neemt de woningnood alleen maar toe. Hij ziet dan een vicieuze cirkel: woningen voor banen, en die woningen moeten dan ook gevuld worden door mensen met werk. Hij voorziet dat de stad op die manier dichtslibt en het groen massaal onder druk komt te staan. In hoeverre herkent het college deze vicieuze cirkel? Die werd ook in 2022 waargenomen. De heer Vasters (D66) herkent zich niet in de lezing van de Partij voor de Dieren. Zijn partij vindt het heel positief dat Utrecht zo’n economisch groeiende stad is. Hij legt de volgende vraag voor aan de Partij voor de Dieren.

Alle mensen in Nederland moeten ergens wonen; ze willen graag in Utrecht wonen. Utrecht heeft daar mogelijk

Pagina 9 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

430

440

450

460

470

niet de ruimte voor, maar kijkt naar manieren om die ruimte toch te kunnen geven. Hij vraagt de Partij voor de Dieren waar de mensen gaan wonen. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) antwoordt dat de mensen welkom zijn om hier te komen wonen. Hij constateert twee ontwikkelingen: Utrecht stuurt heel actief op de groei van de stad waardoor alleen maar meer mensen in Utrecht willen wonen. Hij ziet ook hele gebieden in Nederland waar sprake is van krimp. Daar zouden mensen wel kunnen wonen wanneer het daar aantrekkelijk gemaakt wordt. Waarom moet Utrecht de magneet van Nederland zijn? De heer Vasters (D66) vraagt of de Partij voor de Dieren bepleit dat de mensen in de regio's gaan wonen waar minder economische activiteit is. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) is geen voorstander van wegstuurbeleid. Hij is er ook geen voorstander van dat Utrecht geld blijft investeren in het promoten van de stad. Hij noemt massa-evenementen die vervuilend zijn. Hij zou willen dat het college andere keuzes maakt als het gaat om de versterking van de economie. De heer Vasters (D66) constateert dat de partijen verschillende visies hebben en dat D66 het niet eens is met de Partij voor de Dieren. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) vervolgt zijn betoog. Hij ziet dat het groen in de stad onder druk staat.

Ook het college ziet dat het groen achterblijft op de groei van de stad; er is een daling van het aantal vierkante meter groen ten opzichte van de bouwproductie. Dat komt doordat bouwprojecten eerder worden opgeleverd dan de openbare ruimte wordt vergroend, volgens het college. Het college ziet dit als een signaal dat het stadsbestuur scherp moet zijn op die koers. Hij vindt de term “scherp” in dit verband onvoldoende; hij bepleit natuurinclusief te bouwen en niet eerst te kappen. Dit is een onderwerp voor commissies en voor toekomstige debatten. De doelstelling 66 m² per huishouden groen staat onder druk. In de begroting openbare ruimte Groen was in 2021 8 miljoen te weinig uitgegeven en vorig jaar anderhalf miljoen. Hij concludeert dat er geld op de plank blijft liggen. Hij betreurt dat. Ook omdat dit punt al vaker is gemaakt. Hij hoopt dat het college hieruit lessen trekt en dat het geld wel wordt uitgegeven. Hij bepleit het weggeven van bomen en daaraan geld uit te geven. Dat is vorig jaar gedaan in het kader van Utrecht 900 jaar. Dat idee is door het college overgenomen van zijn partij. Dit is een goed middel om de nodige bomen te planten die het college ook wil planten en ook draagvlak te creëren voor een groene stad. Hij vraagt wat het college zelf van deze actie vindt; is het college bereid tot een vervolg? Diverse welzijnsambities blijven achter in de stukken.

Het college gaf eerder aan toe te werken naar nul evenementen met dieren. In de vragen over evenementen met dieren die in 2022 plaatsvonden, zegt het college toe te werken naar nul evenementen waarbij dieren uit hun natuurlijke omgeving worden gehaald of in hun natuurlijke gedrag worden verstoord. Die toevoeging begrijpt zijn partij niet helemaal. Wat hem betreft gaat het om nul evenementen met dieren. Hij vraagt waar die aanvulling plotseling vandaan komt. Hij refereert aan een evenement waar op een en dezelfde dag 122 dieren zijn ingezet. Hij vindt dat niet passen in een diervriendelijke stad die Utrecht wil zijn. Hij krijgt hierover graag een uitspraak van de wethouder: waarom is de doelstelling op deze manier afgezwakt? Alsof het college wist dat zijn partij extra geld voor dierenhulporganisaties ter sprake zou brengen, ontving zijn fractie hierover vandaag een brief. Het doel dat 24 uur per dag hulp geboden gaat worden aan dieren in nood, gaat het college niet halen. Er komt extra geld. Daarvoor kunnen mensen in dienst genomen worden. Dure kostenposten kunnen worden gecompenseerd. Het college laat dat doel los. Dat doel is Pagina 10 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

480

490

500

zijns inziens gemakkelijk te halen; het gaat hier om 100.000 euro extra, en misschien nog wat geld erbij. Op een begroting van 1,6 miljard, vraagt hij waarom het college zo moeilijk doet over dit punt. Hij benadrukt dat dieren in nood zijn. Veroorzaakt door de groei van de stad maar ook door de vogelgriep. Hij ziet de ambitie Klimaatneutraal in de jaarstukken nog wel, maar in de Voorjaarsnota is die term komen te vervallen. Daarin staat een andere doelstelling en andere informatie. Ook in de nieuwe klimaatvisie komen nieuwe voorstellen voor de doelstellingen. Hij vindt het lastig goed inzicht te krijgen in de voortgang op klimaat en duurzaamheid in de jaarstukken. Goed wordt verwezen naar het Duurzaamheidsverslag. Zijn partij vindt dat een goed leesbaar document. Hij zou graag willen dat het Duurzaamheidsverslag onderdeel wordt van de P&C-cyclus. Wanneer zijn fractie vragen stelt aan de ambtelijke staf om de inhoud daarvan bij de Voorjaarsnota te betrekken, heeft de ambtelijke organisatie de antwoorden niet tijdig paraat. Dat is te ondervangen wanneer Duurzaamheidsverslag wordt toegevoegd aan de P&C-cyclus. Hij krijgt daarop graag een toezegging. Ook zijn fractie zag de onderbesteding in de energiesubsidies; hij kan zich volledig aansluiten bij het punt van GroenLinks daarover.

De vorig jaar overgenomen motie van het CDA voor een groene verantwoordingsdag waarvan ook zijn fractie fan is en waarin hij ook meesprak over de voorbereiding voor raadsleden en ambtenaren. Hij vindt dat die overgenomen motie wel heel gemakkelijk door het college is teruggeschoven; hij krijgt daarbij het gevoel als wil het college zijn vingers daar niet aan branden. Hij weet dat het CDA daar ook niet heel blij mee is. Er is al een agendering van een commissiedebat; maar wat hem betreft verdient dit niet de schoonheidsprijs aangezien de verantwoording belangrijk is en het college hierop een stap zou zetten. Hij dankt de raadsleden die de raadstoets hebben opgesteld voor de waardevolle inzichten. De voorzitter schorst de vergadering voor enkele minuten.

510

520

De heer Van der Zweth (PvdA) schetst de ontwikkelingen sinds 2022. Hij concludeert dat 2022 een heel bewogen jaar was. Hij kijkt daarop terug. Hij zal zich aansluiten waar mogelijk bij de inbreng van andere fracties. Hij dankt het college voor het vele werk. Hij ziet enkele aandachtspunten die relevant zijn voor een grote stad als Utrecht is. Hij noemt in dat verband de SISA regeling. Hij sluit zich ook aan bij de woorden van de voorzitter van de adviescommissie C&F. Aan de raadstoets Volksgezondheid is het ingewikkelde te zien. Hij refereert aan de inbreng van de heer Claasen. Niet alles is meetbaar of stuurbaar. Hij noemt in dit verband de gezondheidsverschillen. Hij heeft op die budgetten een aantal specifieke punten; ook in de onderbesteding. Hij vindt de subsidiemonitor een mooi en duidelijk leesbaar stuk waarmee hij het college complimenteert. Hij ziet een afname in de subsidie Groene Daken in het kader van het beleidsterrein Groen. Dat is in de budgetten terug te zien. Er is slechts de helft van het geld uitgegeven. Hij vraagt of dit wellicht betekent dat opnieuw naar de regeling gekeken moet worden; of dit wellicht op een andere manier aantrekkelijk gemaakt moet worden. Hij refereert aan zijn debatten met wethouder Voortman als het gaat om de onderbesteding in het kader van Werk & inkomen. Hij ziet daarin veel verbetering.

Pagina 11 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

530

540

550

560

570

Met betrekking tot de loonkostensubsidie ziet hij de onderbesteding van 800.000 euro in een hele krappe arbeidsmarkt. Hij ziet daarin kansen om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt weer aan het werk te helpen. Hij vraagt de wethouder wat hierop verder is terug te zien en hoe dat budget te besteden is zo dat de loonkostensubsidie daarvan een goed onderdeel wordt. Met betrekking tot Economische Zaken ziet hij dat in het kader van de OZB voor kleine ondernemers 26.000 euro besteed is van de 1,4 miloen euro. Dan heeft één ondernemer dit bij toeval gevonden maar de rest heeft het gemist. Hij vraagt hoe dat kan? In de Voorjaarsnota staan ondernemers centraal; hij vraagt waarom het college dat optuigt terwijl dit nog niet echt van de grond is gekomen. Hij legt deze vraag voor aan de wethouder. De heer De Pagter (VVD) stelt voor de belastingen te verlagen in plaats van het geld steeds terug te pompen. De heer Van der Zweth (PvdA) spreekt hier alleen over kleine ondernemers die in een kwetsbare positie zetten; hij spreekt niet voor alle ondernemers. In het kader van onderwijs bij Voorschoolse Educatie en de brede school academie ziet hij flinke budgetten die achterblijven. Hij noemt de inbreng daarop van GroenLinks. Het telt op tot over één miljoen euro. Hij roept de wethouder op de budgetten te benutten. Hier blijft veel geld hangen.

In het kader van de portefeuille interne organisatie ziet hij hogere inhuurcijfers als gevolg van de krappe arbeidsmarkt. Hij ziet daar ook een mooi succes. Ooit is het amendement aangenomen om naar maximaal 10% externe inhuur te gaan tot en met schaal 9. Dat is inderdaad gelukt in 2022. Daar zit de gemeente met 8,4% ruim onder. Hij vindt dat een groot compliment voor de huidige wethouder en haar voorganger op dit dossier. Hij vraagt of de wethouder dit nu ook wil doen voor schaal 9 en hoger. Hij verneemt dat graag van haar. In het kader van Wonen noemt hij het Fonds Toevoegen Woonruimte. Daar is 8000 euro uitgegeven van de 300.000 euro die beschikbaar was. Hij concludeert dat er potjes zijn waarvan niemand ze kent. Hij vindt het bijzonder om ze hier terug te lezen. Met betrekking tot de RO en de budgetten die overblijven, merkt hij op dat dit steeds beter gaat, al gaat het om grote bedragen. Hierop wordt ook steeds nadrukkelijker gestuurd. Het stadsbestuur moedigt dat aan. Bij de Voorjaarsnota is hierop opnieuw een grote stap gezet. Hij hoort nu andere fracties ook zeggen daarop scherp te zijn. Dat nu niet meer voor lief nemen en ervoor zorgen dat er geen miljoenen op de plank blijven liggen, vindt hij een goede stap. Hij stelt voor bij het volgende P&C-cyclusmoment nog een keer terug te kijken vanuit de vraag of daar nog een stapje bij te zetten is.

De heer Dijkstra (EenUtrecht) vindt dat bij onderbesteding in het ruimtelijk domein sprake kan zijn van overmacht. Hij vindt dat dat geen argument kan zijn in het sociaal domein; hij vraagt of de PvdA dit een aanleiding vindt om aan de bel te trekken: hij vraagt of dit van de PvdA mag op de sociale sectoren. De heer Van der Zweth (PvdA) heeft zojuist er een paar uitgelicht waarvan de PvdA zich afvraagt waarom daar sprake is van onderbesteding. Een fonds voor Toevoegen Woonruimte waarvan nog geen 4% is benut, of 1 miljoen bij onderwijs; hij vindt dat wel een vraag en die komt ook steeds terug. Hij beaamt richting de heer Dijkstra dat een aantal potjes echt niet gevonden wordt of voor de helft niet gebruikt. Dat zou de raad zijns inziens uiteindelijk uit de jaarstukken moeten krijgen. Hiermee rondt hij zijn inbreng af. Pagina 12 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

580

590

600

610

620

De heer Maas (VOLT) vindt de jaarstukken duidelijk en uitgebreid. Hij dankt de ambtenaren en het college voor de enorme hoeveelheid werk. Hij hoopt dat volgend jaar de slag gemaakt zal zijn in de leesbaarheid. De grote kunst nu, is duidelijk te krijgen welke doelen precies gerealiseerd zijn. Mogelijk zal zijn fractie een aanvullend voorstel doen. Hij schetst de teleurstellingen in 2022. Tot zijn vreugde zijn er ook dingen goed gegaan. Hij stelt voor alle armoederegelingen te vervangen door het geven van geld. Mogelijk staat de wethouder daarvoor nu open. Voor zijn partij is het uitermate belangrijk dat het goed gaat met de Europese aanbestedingen. Uit onderzoek blijkt dat in heel veel gemeenten nog heel veel te halen is in dat opzicht. Hij betreurt het dat de accountant constateerde dat voor juist dit aspect extra aandacht nodig is. Zijn partij heeft begrepen dat de afdeling er inmiddels scherp op let. Hij heeft er vertrouwen in. Hij zou het goed vinden wanneer de wethouder soms eens de vinger aan de pols houdt. Hij vond de raadstoets Bewoners en Bestuur een super leuke ervaring. Hij schetst de sfeer waarin dit verliep. Hij verwijst naar de rapportage voor wat het heeft opgeleverd.

Een van de belangrijkste conclusies was dat bij het programma Participatie door knelpunten in de personele capaciteit en door een late melding daarvan in de voortgang, de doelen niet allemaal gehaald zijn en dat een aantal indicatoren lager scoort dan in 2021. Vooral het niet tijdig melden binnen de organisatie baart zijn fractie zorgen. Integrale samenwerking binnen programma's, ook op het gebied van uitvoeringskracht van afstemming zou daarbij kunnen helpen. Tijdig signaleren vindt hij van groot belang. Hij hoopt en verwacht dat het beter gaat. Hij krijgt hierop graag de visie van de wethouder. Meedoen aan de raadstoets maakte hem duidelijk dat het voor gewoon raadslid nog wel erg moeilijk is om in de beperkte tijd de jaarstukken goed te doorgronden en zich er een onderbouwde mening over te kunnen vormen. Dat kan zijns inziens beter. Naast de al bekende voorstellen, is hij heel benieuwd naar hoe de wethouder dit ziet. Mevrouw Kendir (Student & Starter) noemt de uitdagingen in 2022. Daarnaast was het een jaar waarin door het nieuwe college veel mooie stappen zijn gezet. Zij vindt dat de onderrealisatie een belangrijk aspect is; die komt duidelijk naar voren in de jaarstukken. Wat haar betreft moet het stadsbestuur nauwlettend in de gaten houden of het de begrotingsdoelstellingen realiseert en ervoor zorgen dat het bestuur tijdig bijstuurt waar nodig.

Daarbij vindt zij het belangrijk dat er grondige analyses gemaakt worden van de oorzaken van de onderrealisatie om ervoor te zorgen dat de middelen op de juiste manier worden ingezet en de doelen effectief bereikt. Haar aandacht gaat vooral uit naar de woningmarkt. In de jaarstukken wordt erkend dat het moeilijk was voor veel mensen om een betaalbare woning te vinden. Er zijn woningen bijgebouwd, maar het tempo was te laag om het woningtekort op te lossen. Binnen het programma Onderwijs is te zien dat er hogere baten zijn, onder andere als gevolg van vrijvallende bijdragen voor onderwijsachterstandsbeleid. Daarover is al een en ander gezegd. Zij kan zich daarbij aansluiten. Een van de grote afwijkingen doet zich voor bij de programma's Werk & Inkomen en Algemene Middelen, waar de energietoeslag een rol speelt. Op dat vlak ziet zij dat de compensatie voor hogere energiekosten voor studenten onderbesteed is, terwijl bekend is dat er veel studenten in financiële nood zijn. Zij concludeert dat er meer gedaan had kunnen worden om dit potje ook echt bij de studenten terecht te laten Pagina 13 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

komen. Zij refereert aan de inbreng van de heer Van der Zweth als het gaat om de potjes die de mensen niet hebben bereikt. Zij sluit zich aan bij de oproep van de PvdA. Een en ander is gezegd over de leesbaarheid van de jaarstukken en de raadstoets; zij sluit zich daarbij aan. 630

De heer Simşek (DENK) sluit zich aan bij wat is ingebracht over de leesbaarheid. En ook bij de inbreng over de energiesubsidie en het belang van het vergroten van de bekendheid. Bij het stukje over het uitvoeren van de Anti DiscriminatieAgenda en het daarbij behorende actieplan merkt hij op dat daar overbesteding is van 53 miljoen euro. In het bijzonder is er een overbesteding van 71 miljoen euro bij de opvolging van meldingen van discriminatie en stigmatisering. Hij vraagt hoe het college dat duidt; waar ligt dat aan? Is het misschien omdat er te weinig geld begroot wordt voor deze ambitie? Hij krijgt hierop graag de reactie van het college. 640

650

660

670

De heer Dijkstra (EenUtrecht) complimenteert de ambtenaren en het college voor alles wat is aangeleverd. Met betrekking tot participatie en zeggenschap beoordeelt hij 2022 als een jaar van stilstand. Hij noemt in dit verband de slecht verlopen participatietrajecten. Hij vindt dat slecht nieuws voor de lokale democratie, voor de versterking van gemeenschapskracht en voor de zelfsturing van burgers. Hij heeft de indruk dat het ging om onvoldoende prioriteiten stellen, of om focus op vernieuwen van participatie en zeggenschap. Hij vindt dat hiermee een compleet jaar verloren is gegaan. Hij vraagt de wethouder of het college dat kan erkennen en in die zin beterschap beloven; het verloren jaar in te halen in dit jaar en in het komend jaar. Mevrouw Kendir (Student & Starter) is verbaasd over deze woorden van de heer Dijkstra over dat het geen prioriteit zou hebben bij het college. Zij ziet juist dat het college hieraan prioriteit geeft en dat er juist wel stappen zijn gezet. Zij refereert aan de discussie die gevoerd is met het college over de uitwerking van het Burgerberaad. EenUtrecht was daarover ook positief. Zij begrijpt in dat licht het jaar van stilstand niet. De heer Dijkstra (EenUtrecht) bevestigt dat vanwege het amendement van zijn fractie het nog net in vorig jaar is gelukt om het Burgerberaad dit jaar te starten. Ook dat zou anders nog doorgeschoven worden naar 2024.

Zijn fractie is wel blij met de start hiervan. Hij benadrukt een optimistisch mens te zijnen en te hopen dat het stadsbestuur het verloren jaar inhaalt. Hij vervolgt zijn inbreng met zich aan te sluiten bij de Partij voor de Dieren over Groen en Groei. Hij kan zich daarin vinden. Zorgelijk vindt hij de onderbesteding in het sociaal domein. Bij vijf sectoren was 21 miljoen euro over. Dat is ongeveer 3%. Hij zou verwachten dat de gemeente daar eerder geld tekort zou komen. Hij weet dat in het sociaal domein om elke euro wordt gevochten. Hij hoort en ziet dat veel maatschappelijke instanties en veel buurt- en burgerorganisaties geconfronteerd worden met jarenlang ongeveer hetzelfde subsidiebedrag, en soms wordt dat bedrag een klein beetje verhoogd met een paar procent prijsindexatie/prijscompensatie. Voortdurend wordt gezegd dat er veel meer geld niet is. Hij vindt het dan des te vreemder wanneer onderbesteding zichtbaar wordt. Hij vraagt daarvoor een grondige verklaring van het college.

Pagina 14 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

680

690

In het ruimtelijk domein is ook sprake van een flinke onderbesteding; hij snapt die onderbesteding veel beter. Hij noemt enkele oorzaken. Hij doet in dit licht een ander appel aan het college. Hij doet de suggestie de planning anders in te steken en meer aan te passen aan wat in de markt dit jaar/volgend jaar wel kan; dit om te voorkomen dat het bestuur in de komende 1,2,3 jaar voortdurend aanloopt tegen onderbestedingen en daaraan heel veel energie spendeert. Dan ebt er energie weg uit het ambtelijk apparaat die op andere plekken hard nodig is. Hij krijgt graag de reflectie van het college op of het verstandig is om het tempo te vertragen en het dan goed te doen, in plaats van voortdurend te blijven mikken op een hoger ambitieniveau terwijl bekend is dat niet haalbaar is. Het valt zijn fractie op dat in het ruimtelijk domein en ook in de overhead over de hele linie over alle programma's, een behoorlijke indexatie plaatsvindt 5,6,7%. Dat is niet het geval in het sociaal domein. Hij vindt dat vreemd. Hij vraagt de reflectie van het college daarop: wordt daar niet met twee maten gemeten en is het college bereid om dat gelijk te trekken? Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) merkt op dat de vragen die zij gesteld zou hebben, gesteld zijn door de VVD, Een Utrecht en de Partij voor de Dieren en de Partij van de Arbeid.

Die gingen over onderbesteding, werkgelegenheid, het groen en Burgerberaad. Zij sluit zich daarbij aan. De beantwoording De voorzitter leidt de beantwoording als volgt in: De beantwoording is opgedeeld in drie blokjes: (1) burgemeester Dijksma, wethouder van Hooijdonk, en wethouder Eerenberg, en (2) de wethouders De Vries, Oosters en Streefland, en (3) Voortman en Schilderman.

700

710

Blok 1 Burgemeester Dijksma geeft nadere toelichting op het thema onderbesteding op veiligheid. De heer Dijkstra stipte dat is in diens bijdrage aan. Met de commissie is de burgemeester in algemene zin nadrukkelijk van mening dat onderbesteding ontzettend jammer is. Wat haar betreft moet daarop ook scherp gestuurd worden. Zij vindt de algemene notie van de heer De Pagter om te sturen op het doen een terechte. Het omzetten in concreet handelingsperspectief, is de kunst van het besturen. Daarop wordt het college beoordeeld door inwoners. Terecht dat de raad het college hierbij helpt om daarop stevig aan de wind te varen. Voor een deel is hoe dit mogelijk was bij Veiligheid goed uitgelegd in de stukken; vooral op het punt van de wijkboa's is het college begonnen met werving en selectie. Veiligheid kent een vrij overspannen markt; de particuliere organisaties zijn een stevige concurrent. Voordat de overheid mensen heeft gevonden en ze heeft opgeleid, kost het soms meer tijd dan gehoopt werd. Wethouder Streefland zal straks in algemene zin ingaan op de bredere vraag hoe de gemeente een aantrekkelijke werkgever blijft op verschillende van deze domeinen. Ten tweede moest eerst een plan gemaakt worden voordat de nieuwe Zandpadmiddelen straks besteed kunnen worden.

Vorige week was daarover een belangrijk debat in de raad en de wethouder neemt aan dat de raad aanstaande donderdag de volgende stap gaat zetten. Dat geld is met medeweten van de raad niet uitgegeven.

720

Pagina 15 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

730

740

750

760

Het laatste betreft de vraag van de heer Dijkstra of de burgemeester zich zorgen maakt; dat gaat over middelen die beschikbaar waren vanuit het Rijk voor anti radicalisering. Daar werd het college gehinderd door corona omdat dat mensenwerk was, bijvoorbeeld het opzetten van netwerken, in gesprek gaan. Het college heeft niet alles kunnen doen in 2022 wat het had willen doen. Dat heeft begrotingstechnisch gezien per saldo geen effect op het resultaat omdat het om rijksmiddelen gaat die tot haar spijt terug gaan naar het Rijk wanneer ze niet opgemaakt kunnen worden. Dit moet op een afzonderlijke manier beschouwd worden. Hiermee rondt zij haar beantwoording af. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of de wijkboa’s iets blijvends is; gaat de raad dat volgend jaar weer terugzien. Of wordt daar een tandje bijgezet. Burgemeester Dijksma licht toe dat dat geld alsnog wordt uitgegeven. Die wijkboa’s moeten er komen. Daarover is eensluidendheid in het bestuur. De burgemeester denkt dat de wethouder Personeel & Organisatie de raad gaat meenemen vanuit de vraag hoe ervoor te zorgen dat de gemeente Utrecht een aantrekkelijker werkgever kan zijn. Dat doet het college op dit domein.

De burgemeester voegt hieraan toe dat zij bij alle gemeenten ziet dat het lastig is mensen te verleiden emplooi te nemen in de publieksdienstverlening, zeker wanneer er schaarste is op de arbeidsmarkt - dat geldt ook voor de provincies en de waterschappen. Dan gaat de aandacht vooral uit naar zelfstandig ondernemers. De burgemeester voorziet dat dat een constante struggle zal zijn. Daar komt de gemeente niet zomaar onderuit. Wethouder Van Hooijdonk gaat in op de vragen over de energiesubsidies. Zij is het met iedereen eens die zegt dat die zoveel mogelijk uitgeput zouden moeten worden; daarvan gebeuren goede dingen. Als het gaat om de regels en de zorgen vanuit de raad of de voorziening vindbaar is en of de regels niet te ingewikkeld zijn, is de wethouder zeker niet zonder zorgen. Het college zal daar goed naar kijken en heeft dat eerder in een commissiedebat kenbaar gemaakt. De instelling van het klimaatpanel beschouwt zij als een succes in 2022. Daar wordt ook nagedacht over hoe zaken beter vindbaar en begrijpelijk te maken zijn; ook daarover is eerder informatie gewisseld. Met betrekking tot de subsidies zelf ziet zij appels en peren. De wethouder loopt ze bij langs. Het gaat om duurzame monumentenadviezen. Dat fonds is bijna uitgeput. Daarover zal de observatie niet gaan. Het gaat over maatschappelijk vastgoed. Dat is een meerjarige subsidie.

Daarvan is het niet meer merkwaardig dat het niet helemaal is uitgeput. Het gaat over zonneboilers. Die subsidie was begin 2022 opgeheven. Om die reden konden mensen die subsidie niet meer aanvragen in de rest van het jaar. De collectieve aanpak energiemaatregelen liep inderdaad niet goed. Die is getransformeerd. Daarvan is te zien dat de nieuwe variant in 2023 wel goed loopt. In het kader van het initiatief Utrechtse Energie reserveert het college een subsidie, maar keert het college pas uit nadat maatregelen gerealiseerd zijn. Daarin kreeg het college veel aanmeldingen in 2022. Te zien is dat de uitkering pas na realisatie plaatsvindt, en dat daarop dus een vertraging zit. Het maatschappelijk vastgoed lijkt op de collectieve maatregelen. Het college heeft die beter in de markt gezet, veel meer met ondernemers centraal en andere partners; daarbij is te zien dat het gebruik toeneemt. Pagina 16 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 juni 2023

770

780

790

800

810

Alle regelingen hebben een eigen verhaal. De wethouder is er scherp op ervoor te zorgen dat de regelingen goed gevonden worden. De heer Vasters stelde namens D66 enkele vragen over aardgasvrij; over woningen. De vraag was of een doelstelling haalbaar moet zijn en of de gemeente er grip op moet hebben. De wethouder zet uiteen dat wanneer dat laatste zou moeten, het stadsbestuur in de energietransitie niet zoveel zou overhouden. De waarheid is dat het college niet veel grip heeft. Het college zit heel vaak niet aan de knoppen. Het goede nieuws is dat er allerlei wetgeving in voorbereiding is die de gemeente veel beter in positie brengt. Nu werkt het college nog vaak op basis van vrijwilligheid. Dat betekent dat allerlei huishoudens, partners, ondernemers, organisaties nodig zijn omdat zij zelf beslissingen moeten nemen over hun eigendom. Daarover gaat de gemeente niet. D66 stelde een vraag over het OV; of het wel goed gaat met het aanbod en hoe dat in de komende jaren is te zien. De wethouder durft de raad daarover niet gerust te stellen. Zij zou dat heel graag willen. Zij denkt dat er drie onzekere factoren zijn: (1) het afnemend gebruik van het OV. Provincies hebben een smalle basis waarop zij gefinancierd worden: het Provinciefonds en de Opzetten. Ook bij de provincie gaat het om de lengte of de breedte. De provincie wordt niet gecompenseerd door het Rijk.

Ook dat is een tering en nering verhaal. De wethouder hoopt dat het gebruik toeneemt zo dat dat probleem afneemt. (2) zelfs wanneer het geld er is, is het de vraag of het personeel er is. Hierover zijn indringende gesprekken gevoerd met de Gedeputeerde. De provincie is daar scherp op: stuur de OV bedrijven naar een goed plan toe. (3) er wordt onderhandeld. In de raad zitten mensen die partijgenoten hebben in de provincie. De wethouder hoopt met iedereen dat er voldoende aandacht is en dat voldoende de portemonnee getrokken wordt voor het openbaar vervoer. Zij hoopt van harte dat het voldoende is. Het college gaat na hoe hij zijn eigen rol maximaal kan spelen. Te zien zal zijn dat deze factoren daarin een rol gaan spelen. Wethouder Eerenberg begint zijn beantwoording met Volksgezondheid. Hij dankt de raad voor de raadstoets en het inzicht. Ook de medewerkers van de wethouder hebben de gesprekken als prettig ervaren. Een van de dilemma's gaat over de weerbarstigheid van de beïnvloedbaarheid van de gezondheid van mensen. Daarop is een breed en langjarig beleid. Het tijdsframe van wat in het afgelopen jaar is gebeurd, past niet bij een dergelijke langjarige doelstelling als het verbeteren van de gezondheid of het verkleinen van de gezondheidsverschillen. Kijkend naar de statistieken is het niet vergroten van de verschillen in gezondheid een goed resultaat.