ConceptverslagCommissieVBF2022-11-24.doc

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 november 2022

1660

1670

1680

1690

1700

Een belangrijke voorwaarde daarbij is dat het wijkplatform meer expliciet de opdracht krijgt om daarbij meer verschillende soorten inwoners te betrekken. Kijkend naar het wijkplatform in haar eigen wijk ziet zij dat de bevestiging dat zeker niet iedereen hieraan deelneemt. Zij vindt dat dat wel zou moeten wanneer het wijkplatform die positie weer meer zou krijgen. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of in dit perspectief het wijkplatform beheerder kan worden van het Initiatievenfonds. Mevrouw Van der Wilt (D66) heeft daarover op die manier nog niet nagedacht. Ze kan zich wel voorstellen dat het wijkplatform een rol krijgt in de buurtbudgetten. Zij weet niet hoe het wijkplatform daarover zelf denkt. De wijkplatforms schetsten mee met het college; zij ziet de resultaten daarvan graag tegemoet. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of D66 onderkent dat wanneer de wijkplatforms beheerders zijn van dat fonds, dat een aanzuigende werking op de bewoners kan hebben. Hoe meer ze te zeggen hebben, hoe meer ze willen meedraaien, hoe meer ze willen participeren. Mevrouw Van der Wilt (D66) bevestigt dat dat zo te zeggen zou zijn. Op dit moment is het Initiatievenfonds zo georganiseerd waardoor mensen uit alle windrichtingen daarbij betrokken kunnen raken. Het wijkplatform is niet voor iedere inwoner in de wijk bekend. Zij is voorzichtig over de herplaatsing.

Zij weet ook niet of mensen daarbij meer kunnen doen. Volgens haar zijn er ook andere manieren om mensen goed te betrekken bij het wijkplatform. Zij is hiervan nog niet overtuigd. De heer Dijkstra (EenUtrecht) is het daarmee eens. Hij vindt het wel een interessante gedachte; hij voorziet een versterking vanwege een daarmee toegenomen samenhang. De heer Dekkers (GroenLinks) haakt in op de laatste interrupties. Hij ziet als voordeel van het Initiatievenfonds dat snel te handelen is met een grote toegankelijkheid. Hij ziet dat het met buurtbudgetten interessant wordt wanneer ze niet zozeer over het Initiatievenfonds gaan maar over de normale programma's. Hij vraagt of mevrouw Van der Wilt het daarmee eens is. Mevrouw Van der Wilt (D66) zou het jammer vinden wanneer de kracht van het Initiatievenfonds verdwijnt. In dat opzicht kan zij de heer Dekkers vinden. Als het gaat om de buurtbegroting merkt zij op dat er al ervaringen zijn in Noordoost; zij stelt voor daarvan te leren. Ze kan zich voorstellen dat daar wel een wijkplatform een goede rol kan hebben. Zij vervolgt haar betoog en ziet dat de invoering van het Buurtbudget een andere manier is om bewoners bij het beleid te betrekken. Wat haar betreft is het nu tijd om de aanpak uit te rollen. Zij heeft daarover recentelijk niet veel gehoord. Zij ziet het graag opgenomen worden in de plannen in Q1.

Wat haar betreft moet het stadsbestuur daarvoor nu aan de bak. Ook voor haar geldt dat het interessant is dat het college doet om die groepen te bereiken die niet bereikt worden met participatie. Zij ziet in de eigen wijk hoe moeilijk mensen de weg naar initiatief en participatie vinden, soms omdat ze de taal niet machtig zijn, maar ook vaak omdat het vertrouwen in de overheid ontbreekt of het vertrouwen dat er iets gebeurt met hun stem. Haar collega de heer Bakker, vroeg in het vorige college met meerdere partijen aandacht voor motie 298. Zij is benieuwd hoe het staat met de uitvoering van die motie en of de koppeling wordt gemaakt met de wijk- en buurtaanpak die in het verloop van volgend jaar te verwachten is. Als het gaat om groepen met een ander standpunt, ziet zij dat vaak dezelfde inwonersgroepen meepraten. Zij vindt het belangrijk dat de gemeente actief zoekt naar Pagina 35 van 54

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 november 2022

1710

1720

1730

verschillende standpunten en belangen ook van nieuwe inwoners of toekomstige inwoners. Zij ziet dat graag terug in de vernieuwde uitwerking van Samen Stad Maken. De heer Simşek (DENK) vraagt of de fractie van D66 erkent dat juist wanneer niet geluisterd wordt naar inwoners met een ander standpunt dan de coalitiepartijen, dat de reden kan zijn dat inwoners afhaken. Mevrouw Van der Wilt (D66) antwoordt bevestigend. Mevrouw Chirino (ChristenUnie) hoort mevrouw Van der Wilt zeggen “de inbreng van toekomstige inwoners”. Zij is dan benieuwd op welke manier die inbreng te leveren is. Mevrouw Van der Wilt (D66) noemt als voorbeeld bouwprojecten voor nieuwe woningen. Ze kan zich voorstellen dat het daarbij gaat om bewoners in spe die maar wat graag in Utrecht willen komen wonen. Zij voorziet daar wel een spanningsveld met huidige bewonersm in de wijk. Zij zou de nieuwe bewoners gelegenheid willen geven te participeren. Mevrouw Chirino (ChristenUnie) is in praktisch opzicht op zoek naar hoe mevrouw Van der Wilt dit voor zich ziet; gaat het dan om mensen op een wachtlijst? Gaat het om mensen die al een huis hebben gekocht in een nieuwbouwwijk? Mevrouw Van der Wilt (D66) ziet dit in praktisch opzicht nog niet helemaal voor zich. Dit is wat haar betreft ook een vraag aan het college.

Zij denkt dat er manieren zijn om woningzoekenden meer te betrekken bij een dergelijk proces en dat op te halen is wie in een bepaalde wijk zouden willen wonen en hoe het een wijk te maken is waarbij nieuw en oud zich welkom voelen. Zij verwacht dat de gemeente daarmee iets kan in communicatief opzicht. Zij vindt het belangrijk dat ook de raad stilstaat bij zijn rol in Samen Stad Maken. Van belang is ervoor te zorgen dat de raad de participatie niet overdoet, daar waar inwoners worden betrokken, toezeggingen krijgen en ook mandaat krijgen. Zij is benieuwd hoe de commissie aan het einde van dit debat aankijkt tegen de rol van de raad en of de raad gezamenlijke stappen kan zetten. Op die manier zou volgens haar participatie en zeggenschap van het volledige bestuur kunnen worden. Zij ziet uit naar de bijdragen van haar collega's.

1740

1750

De heer Van der Zweth (PvdA) vindt dat participatie niet goed genoeg gaat in Utrecht. Dat raakt het vertrouwen tussen overheid en burger en andersom. Het is om die reden belangrijk maar ook om andere redenen: bewoners kennen hun eigen wijk en zij zijn in staat plannen te verbeteren. Die urgentie is beschreven in het coalitieakkoord. Dit zag zijn fractie nog onvoldoende terug in de recente brieven van het college. Hij vindt dat mevrouw Van der Wilt dat goed heeft verwoord. In dat opzicht moet er wel iets gebeuren. Dat vraagt de noodzaak van een andere manier van werken. Dat is moeilijker aan te raken: wat gaat het stadsbestuur dan anders doen? Iets moet gedaan worden om mensen die anders niet bereikt worden nu wel te bereiken. Dat betekent dat langs de deur gegaan moet worden, op straat gestaan, in winkelcentra: mensen aan te spreken die anders niet bereikt worden. Dat vraagt er ook om dat het politieke bestuur zaken uit handen durft te geven. In de interrupties op de inbreng van mevrouw Van der Wilt, bleek voor hem dat partijen het ingewikkeld vinden wanneer hun stokpaardje wordt geraakt. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt wie de PvdA langs de deuren gaat sturen. De heer Van der Zweth (PvdA) licht toe dat dat ambtenaren kunnen zijn, medewerkers van corporaties en de PvdA doet dat zelf ook. Pagina 36 van 54

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 november 2022

1760

1770

1780

1790

1800

De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt in welke mate ingezet moet worden op sleutelpersonen in de buurten zelf. De heer Van der Zweth (PvdA) merkt op dat die gebruikt moeten worden, dat die gehoord moeten worden. Het brede bereik is niet de verantwoordelijkheid van bepaalde mensen uit de wijk. Hij vindt dat de verantwoordelijkheid van de gemeente. Wanneer die sleutelpersonen uit bepaalde kringen komen, en wanneer het hen gevraagd wordt, hebben zij diezelfde makke: dat dezelfde groep eromheen (niet) gehoord wordt. Dat is aan de gemeente. Hij spoort betrokkenen aan de straat op te gaan. De heer Dijkstra (EenUtrecht) merkt op dat de PvdA ook heeft gezegd dat de mensen in de buurt, de buurt het beste kennen. Uiteraard kan dat goed en en zijn. Al 10 jaar lang wordt geroepen dat mensen beter bereikt moeten worden en 10 jaar lang wordt geconstateerd dat dat niet voldoende lukt. Al 10 jaar lang probeert de gemeente dit voor elkaar te krijgen door ambtenaren langs de deuren te sturen. Hij vraagt of de PvdA met hem van mening is dat toch een keer de stap gezet moet worden en zwaarder moet laten wegen hoe de eigen buurt dit kan organiseren. De heer Van der Zweth (PvdA) beschouwt dat als opgeven. Hij vindt dat de gemeente dit wel degelijk kan. Momenteel wordt vaak helemaal niet langs de deuren gegaan, al gebeurt het wel eens. Hij noemt als voorbeeld Overvecht Aardgas Vrij.

Hij vindt dat dat veel vaker gedaan moet worden. Uiteraard houdt hij zich aanbevolen voor mensen die goede tips hebben en kunnen meedenken. De heer Dekkers (GroenLinks) is verrast door de interruptie van EenUtrecht. Hij vraagt of het zo is dat naast dat de gemeente het zelf moet doen, ook sleutelfiguren wel degelijk een rol kunnen spelen bij het leggen van de brug naar anderen. Hij noemt de wijkraadpleging in het verleden als voorbeeld. Hij zou het jammer vinden wanneer dat blijft liggen. De heer Van der Zweth (PvdA) heeft dat ook gezegd; dat kan ook via sleutelpersonen. Hij voorziet desondanks een onvolkomenheid door limitatieve aantallen. Hij herhaalt zijn inbreng. Mevrouw Meerding (VVD) gaat in op de zin over stokpaardjes van partijen. Volgens haar is het parkeerbeleid in de breedste zin van dat begrip niet een stokpaardje van een partij, maar iets dat de stad heel erg raakt. De heer Van der Zweth (PvdA) vindt dat het elkaar niet uitsluit: het raakt de stad, het is heel belangrijk, en hij beschouwt het wel degelijk als een stokpaardje van de VVD. Hij vervolgt zijn inbreng in zijn termijn. Het politiek bestuur moet zaken uit handen durven geven. Wanneer gezegd wordt dat betaald parkeren er komt, worden in de raad een aantal partijen toch boos. Wanneer gezegd wordt dat windmolens ter discussie moeten staan, is een ander deel van de raad niet tevreden.

Dat dilemma speelt ook bij participatie en zeggenschap. Om participatie goed te kunnen doen moet die duidelijkheid aan de voorkant worden gegeven en daarvoor moeten kaders vastgesteld worden wanneer wel en wanneer niet. Wanneer is het stadsbreed, wanneer is het wijkoverstijgend en wanneer niet? De vraag blijft spelen wanneer het politiek bestuur iets uit handen durft te geven en bereid is bij te sturen op basis van het resultaat. Dat zit soms ook in de grotere projecten zoals RO, mobiliteit en wonen. Dat is een collegebrede opgave. Zijn fractie denkt dat dat een cultuuromslag vraagt. Hij herhaalt zijn inbreng over het op straat gaan.

Pagina 37 van 54

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 november 2022

1810

1820

1830

1840

1850

Mevrouw Van der Wilt (D66) vindt dit een mooie uiteenzetting. Zij vraagt of de PvdA ook een rol ziet voor de raad, of is dit aan het college om conclusies te trekken uit de afwegingen. De heer Van der Zweth (PvdA) vindt dat zowel het college als de raad daarover gaan. Hij vindt wel dat het college meer aan de lat staat omdat het college dagdagelijks hiermee te maken krijgt. Maar de raad moet daar zelf ook over nadenken. Hij wil voorkomen dat partijen elkaar onderuit schoffelen, steeds op een ander onderwerp steeds gericht op een andere groep. Daarmee zou het stadsbestuur niet verder komen. Hij vindt dat dit ook bij de raad ligt. Een hele concrete vindt hij de ondersteuning van bewoners wanneer zij zelf plannen willen uitwerken of wanneer de bewoners zich willen organiseren tegen een besluit van de overheid. Hij vindt het belangrijk dat de bewoners een vast contactpersoon hebben. Hij refereert aan het amendement 100 uit 2021 bij Samen Stad Maken. Hij vindt dat een belangrijk punt om op door te gaan en te versterken. Hij wil herkenbare en afrekenbare stappen zetten die concreter zijn zo dat het gemeentebestuur ziet dat de stad het het anders wil doen. Dan gaat het om (1) het burgerberaad, hij stelt voor na te denken over de onderwerpen die daarvoor geschikt zijn. Wat hem betreft moeten daarvoor bijvoorbeeld criteria worden opgesteld.

(2) de wijkplatforms met het pleidooi de positie te verstevigen. Zijn fractie denkt wel degelijk aan een adviesfunctie. (3) wijk- en buurtbudgetten. Daarmee wordt zeggenschap uit handen gegeven. Hij pleit ervoor dat het bestuur dit vaker en meer gaat inzetten. Ook hier gaat het om een cultuurverandering. Dat moet niet alleen vraaggericht zijn. De heer Dijkstra (EenUtrecht) mist nog twee dingen in de lijst van de PvdA. Hij vraagt of bij wijk- en buurtbudgetten, de wijk meer een plek kan krijgen in stedelijke aanbestedingen. De heer Van der Zweth (PvdA) sprak daarover niet. Hij beschouwt de vraag als een open vraag en antwoordt dat wat hem betreft prima na te gaan is bij dat soort grote budgetten of er ook onderdelen beschikbaar kunnen zijn voor bewoners die het zelf kunnen doen. Afsluitend zegt hij dat wat hem betreft ervoor gewaakt moet worden dat niet voortdurend nieuwe dingen bedacht worden; het stadsbestuur moet ook prioriteren en laten zien dat het stadsbestuur het serieus neemt en het anders wil doen. Hij heeft zojuist aangegeven op welke wijze. Hij stelt voor daarop te laten zien dat grote stappen te zetten zijn. Dan is in de loop van de tijd na te gaan wat er nog meer kan. Hij vond dat ook een mooie reactie van de heer Dijkstra.

De heer Dijkstra (EenUtrecht) stelt vast dat de PvdA open staat voor stedelijk aanbesteden en anders doen in een aantal gevallen en nagaan of ook bij buurten en burgerorganisaties een en ander is weg te zetten. In de lijst ontbrak dat er meer belegd wordt bij buurt- en burgerorganisaties; hij pleit ervoor nadrukkelijk na te denken over wat de gemeente hier te doen heeft en wat meer aan de buurt is over te laten. Het versterken van allerlei vormen van zelfbeheer en zelfsturing. Hij vraagt of de PvdA dat ook zo ziet. Wil de PvdA dit toevoegen als een extra punt? De heer Van der Zweth (PvdA) had zijn prioriteiten kenbaar gemaakt. Hij vindt het een goed idee om na te gaan waar de bewoners een positie kunnen krijgen. Zijn fractie is van mening dat de discussie over aanbesteden niet klaar is; wat hem betreft moet de gemeente veel minder vaak aanbesteden. De discussie is veel groter dan zoals nu geschetst door de heer Dijkstra. Pagina 38 van 54

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 november 2022

1860

1870

1880

1890

1900

De heer Dijkstra (EenUtrecht) hoorde de PvdA niet over de versterking van de positie van burgers bij burgerparticipatie gemeentelijke projecten. Hij vraagt of dat niet aan de orde is voor de PvdA. De heer Van der Zweth (PvdA) merkt op dat zijn betoog daarmee begon; hij refereert aan zijn inbreng over amendement 100. De heer Stam (VOLT) deelt de observatie van EenUtrecht dat het slecht gesteld is met de participatie in Utrecht. Hij is heel blij dat de PvdA en D66 het zelf benoemen in hun inbreng. Hij vraagt daarop de reactie van de wethouder. Wanneer hij de stukken leest van het college lijkt het allemaal fantastisch te gaan. Hij vindt dat er sprake is van een vertrouwenscrisis in dat opzicht in de Utrechtse politiek. Dat vertrouwen is eerder weg dan dat het komt. Een ondernemer gaf aan dat hij de ervaring heeft dat niet geluisterd wordt naar de mensen in de stad. Hij noemt de koopzondag als voorbeeld. Dat is ruim 10 jaar geleden. Dat beschadigde zijn vertrouwen in de Utrechtse politiek permanent. Dat onderstreept voor hem dat het stadsbestuur hiermee zorgvuldig moet zijn en dat er veel bewoners in de stad zijn die het vertrouwen in het stadhuis hebben verloren en dat het stadsbestuur er alles aan moet doen om dat vertrouwen weer terug te winnen.

Mevrouw Chirino (ChristenUnie) vraagt of VOLT het handig vindt om mensen te gaan vertellen dat zij mogen participeren maar dat Utrecht het niet goed doet. De heer Stam (VOLT) denkt dat de bewoners die hier om geven goed weten dat het niet goed gaat. Hij is tegen het opvoeren van een mooi weer show. Hij verwacht dan een cognitieve miscommunicatie en dat de ervaring versterkt zal worden dat de gemeente niet eerlijk is. Hij denkt dat toegeven dat het niet goed is gegaan en aangeven dat het bestuur het beter gaat doen, zal resoneren. Hij vervolgt zijn inbreng in zijn termijn. Hij zet uiteen dat in de analyse van zijn fractie het vooral misgaat in de afweging van belangen. Er staan mooie plannen op papier. Veel gebeurt er. Te vaak trekt het belang van participatie aan het kortste eind. In dat opzicht moet er een trendbreuk komen. Hij ziet die niet in de huidige plannen. Hij wacht met spanning het rapport van de Rekenkamer over dit onderwerp af. En hij wacht ook met spanning de plannen af van het college in het eerste kwartaal van volgend jaar. Zijn fractie zal daar kritisch naar kijken. Een duidelijker mandaat voor de bewoners is voor zijn fractie cruciaal. Hij refereert met enthousiasme aan de desbetreffende inbreng van EenUtrecht. Op dit soort onderwerpen is de stad zelf en de gemeente aan zet. Hij kan in dat opzicht de lijn van D66 goed volgen.

Mevrouw Van der Wilt (D66) hoort de heer Stam iets zeggen over “de participatie” tegenover een ander belang. Zij vraagt of de heer Stam het met haar eens is dat binnen een groep participerende inwoners ook weer heel verschillende meningen opgeld doen die soms ook weer conflicteren zodat ook de uitkomst van participatie nog conflicterend kan zijn. De heer Stam (VOlT) antwoordt bevestigend. De stad spreekt niet met één stem. De stad kiest de raad. Ook de raad spreekt met verschillende stemmen. Dit lijkt hem vanzelfsprekend. Mevrouw Van der Wilt (D66) vraagt hoe VOLT de verschillende stemmen weegt. Zij vraagt naar de afweging. De heer Stam (VOLT) denkt dat het belangrijk is dat bewoners een actievere vorm van participatie kennen. Hij denkt dat dat de sleutel is. Het gaat er niet alleen over dat de gemeente een plan heeft waarop gereageerd kan worden en dan schrijft de gemeente een lang stuk over allemaal “nees”. Dat leidt niet tot begrip en tot een

Pagina 39 van 54

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 november 2022

1910

1920

1930

1940

betere uitkomst. Misschien kan niet iedereen zijn zin krijgen, en dan is het van belang dat duidelijk wordt gemaakt waarom. De heer Dijkstra (EenUtrecht) is benieuwd naar de analyse van VOLT van de achterkant van participatie; hij vraagt of VOLT met zijn partij ziet dat het wel eens wordt onderschat dat bewoners heel goed het stedelijk belang kunnen meewegen versus hun buurtbelang. De heer Stam (VOLT) antwoordt met ja en nee. Hij ziet dat aan de ene kant onderschat wordt hoe goed de stad in staat is om het grote plaatje te zien. Die vraag stelde hij eerder ook aan mevrouw Van der Wilt. Anderzijds ziet hij dat ook het principe niet in mijn achtertuin ook in Utrecht springlevend is. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of VOLT ook ziet dat mensen soms last hebben van framing in de buurt in het opzicht van dat mensen vaak niet eens zijn met elkaar en dat mensen elkaar heel goed kunnen vinden wanneer participatie breed wordt georganiseerd. De heer Stam (VOLT) antwoordt bevestigend. Dat was ook zijn antwoord op de vraag van mevrouw Van der Wilt zojuist. Hij vindt het van belang dat mensen met elkaar in gesprek komen om te komen tot wederzijds begrip. Wanneer participatie bestaat uit “ik zeg iets, je mag iets terugzeggen en dan zeg ik nee” ontstaat dat begrip niet. Het is heel belangrijk dat de bewoners elkaars standpunten leren begrijpen. Hij vervolgt zijn inbreng in zijn termijn.

Hij vraagt de toezegging van de wethouder dat zij een puntige samenvatting maakt: de kernpunten van wat het stadsbestuur gaat doen op dit gebied en waarom het nu anders gaat zijn dan in het verleden. Dat zou helpen om het vertrouwen terug te winnen. Hij vindt DenkMee een mooi platform. Daar vinden veel mooie vormen van participatie plaats. Hij vraagt of de wethouder iets kan toelichten over hoe dat onder de aandacht wordt gebracht. Hij heeft de verwachting dat dit platform een specifieke groep mensen kan uitnodigen tot participatie. Hij verwacht dat deze betrokkenen niet per se naar inspraakavonden komen. Dat is weer een andere groep. DenkMee is erbij gebaat dat zoveel mogelijk mensen er aan meedoen. Hij vraagt wat de gemeente doet om dat te bereiken. VOLT is heel enthousiast over het stuk van EenUtrecht dat aan de basis lag van het debat. Participatie en zeggenschap van Utrechters hoort wat hem betreft in de haarvaten van deze stad door te dringen. In dit stuk staan goede inzichten als het gaat om hoe dit elders is gedaan en hoe ook de raad in Utrecht die omslag hier kan bewerkstelligen. Wat hem betreft verschuift participatie naar de voorkant van plannen en is het geen verplicht nummer. Het gedeelde eigenaarschap spreekt zijn fractie zeer aan. Zijn fractie is heel benieuwd hoe de gemeente het Peel en Maasproces heeft ingericht.

Het gaat daarbij ook over in discussie met elkaar gaan, meedenken en ook meebestissen en niet alleen over praten en luisteren. Zijn fractie steunt de voorstellen in dit stuk. Mevrouw Meerding (VVD) merkt op dat dit onderwerp heel breed is. Zij licht een paar punten uit participatie en zeggenschap. Echt de participatie betekent haars inziens dat het stadsbestuur inwoners serieus neemt en dat het stadsbestuur daadwerkelijk iets doet met de input die de participanten leveren. Dat is geen carte blanche want participatie betekent ook dat inwoners niet op ieder punt het laatste woord hebben.

Pagina 40 van 54

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 november 2022

1950

1960

1970

1980

1990

Soms ligt het mandaat ook bij de raad. Zij vindt dat nog een wereld te winnen is in hoe de participatie momenteel georganiseerd is. Het college geeft zelf aan in het coalitieakkoord dat hij het vertrouwen van de inwoners in participatie zal moeten terugwinnen. De VVD kan zich daarin vinden. De heer Bosch (PVV) vraagt wat voor de VVD een onderwerp is waarop de gemeenteraad aan zet moet blijven. Mevrouw Meerding (VVD) heeft daarvoor momenteel geen lijst van onderwerpen. Het gaat om onderwerpen waarover het stadsbestuur de inwoners moet vragen mee te praten. Mevrouw Van der Wilt (D66) merkt op dat dit een beschrijving is van het vraagstuk van het burgerberaad. Zij vraagt of zij de VVD aan haar zijde krijgt wanneer D66 meer wil doen met burgerberaad waarvoor financiering nodig is. Mevrouw Meerding (VVD) is niet bepaald een voorstander van burgerberaad. Daarvoor heeft haar fractie meerdere redenen. Dit zal terugkomen in haar spreektekst. Zij vervolgt haar inbreng in haar termijn. Het is de VVD een doorn in het oog dat de gemeente bewoners soms laat participeren terwijl er vervolgens niets met de input gedaan wordt en dat er niets aan plannen verandert. Zij vindt dat enorm frustrerend. Dat geeft bewoners het gevoel dat zij niet gehoord worden en voor niets participeren.

Haar fractie vindt het belangrijk bewoners aan de voorkant van het participatieproces duidelijkheid te geven over op welke punten mee te beslissen is en op welke punten dat niet kan. Dat zou standaard opgenomen moeten zijn in elk participatieproces. Zij vraagt die toezegging van de wethouder. Mevrouw Van der Wilt (D66) vraagt uitleg van de VVD als het gaat om het belang dat de VVD hecht aan dit thema. Mevrouw Meerding (VVD) schetste het kader. Zij is het met een aantal punten genoemd door mevrouw Van der Wilt nadrukkelijk eens. Op zich is de inhoudelijke lijn heel goed. De raad voert daarover nog een hele discussie wanneer die inhoudelijke lijn is uitgezet: welke onderwerpen wel en welke onderwerpen niet. De heer Van der Zweth (PvdA) vindt dit ingewikkeld. Hij begrijpt dat de VVD zegt dat de gemeente bereid moet zijn haar standpunt aan te passen wanneer de meningen daarover ver uiteenlopen; dat betreft ongeveer 80% van de onderwerpen op de agenda. Waar kan de gemeente dan nog duidelijkheid aan de voorkant geven? Hij vraagt verduidelijking. Mevrouw Meerding (VVD) maakt niet dezelfde inschatting als de heer Van der Zweth als zou het om 80% van de onderwerpen gaan. Zij denkt dat dat niet het geval is. Vaak verandert er ruimtelijk iets en staat niet per se ter discussie dat er iets moet veranderen. Die discussie is dan vaak hoe het veranderen moet.

Bij een dergelijk proces is aan de voorkant te zeggen dat partijen met elkaar in gesprek gaan over de wijze waarop een vaststaand besluit gerealiseerd wordt. Zij betreurt het dat nu juist de verschillen worden uitvergroot. Zij had de idee op één lijn te zitten met mevrouw Van der Wilt en de heer Van der Zweth. De heer Van der Zweth (PvdA) merkt op dat wanneer gesproken wordt over hoe de weg te veranderen partijen een stap verder zijn. Als het gaat om het belang van de buurt kan de discussie wel degelijk gaan over of de weg moet komen en hij vraagt of mevrouw Meerding inziet dat dat een groot dilemma kan opleveren waarbij partijen er nog niet uit zijn met de pure constatering dat de meningen uiteenlopen.

Pagina 41 van 54

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 november 2022

2000

2010

2020

2030

2040

Mevrouw Meerding (VVD) verduidelijkt dat het een te licht criterium zou zijn wanneer de meningen uiteenlopen. Het zou moeten gaan om hele sterke voor- en hele sterke tegenstanders. De heer Van der Zweth (PvdA) merkt op dat de situatie kan bestaan dat de gemeente de helft van de participanten moet teleurstellen. Dan komt het toch niet anders uit dan wat in de afgelopen jaren het geval was. Mevrouw Meerding (VVD) bevestigt dat dat deels klopt. Zij hoopt dat de gemeente het dan zo inricht dat vooraf wordt aangegeven bij welke percentages welke beslissing genomen wordt. Wanneer zij dan bij een nipte minderheid hoort, zou zij daarover niet teleurgesteld zijn. Mevrouw Chirino (ChristenUnie) vraagt wat er nieuw is aan het voorstel van mevrouw Meerding. De gemeente gaat inwoners vertellen waarover ze wel en niet mogen meepraten. De gemeente doet dat al. Dan zou de bewoners alsnog kunnen zeggen dat besluiten zijn genomen zonder hen. Zij vraagt of mevrouw Meerding het belangrijk vindt om uit te leggen waarom inwoners ergens niet over kunnen meepraten. Mevrouw Meerding (VVD) vindt dat belangrijk. Zij is het niet eens met de constatering dat de gemeente dat nu al doet. Zij woonde verschillende participatietrajecten bij in de afgelopen vier jaar. Het was niet altijd duidelijk. Het gaat nog niet goed genoeg. Zij vervolgt haar betoog in haar termijn.

Met betrekking tot de toekomst van de wijkplatforms valt het haar fractie op dat er nu verschillende wijkplatforms zijn, maar dat er nog een verschil zit in hoe actief die zijn. Het wijkplatform Overvecht is bijvoorbeeld heel actief. Sommige wijken hebben niet eens een platform. Zij vroeg de wethouder eerder al er zoveel mogelijk voor te zorgen dat in iedere wijk een wijkplatform komt. Zij kreeg destijds daarop een toezegging. Zij is benieuwd naar de stand van zaken daarin. Heeft het stadsbestuur daarin stappen gezet? Zij kon de evaluatie met betrekking tot de Maliebaan nergens vinden. Zij stelt deze vraag aan de wethouder. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt wat volgens mevrouw Meerding de analyse is waarom de wijkplatforms soms totaal niet functioneren. Mevrouw Meerding (VVD) weet dat niet. Eerder werden de wijkraden afgeschaft. Daarmee is een nieuw model gecreëerd dat niet goed van de grond kwam. Daar zit het startpunt van het probleem. Mogelijk heeft de heer Dijkstra hierop een antwoord. De heer Dijkstra (EenUtrecht) licht toe dat dat alles te maken heeft met dat de wijkplatforms niets te vertellen hebben en niets te doen. Hij vraagt of de VVD de opvatting deelt naar een plek toe te moeten waar mensen echt iets te zeggen hebben en echt iets te doen hebben en dat er dan een perspectief komt voor wijkraden en buurtraden in de toekomst.

Mevrouw Meerding (VVD) denkt zeker dat dat kan bijdragen en dat mensen dan ook sneller aan de wijkraad of een wijkplatforms gaan deelnemen. Zij vervolgt haar inbreng in haar termijn. Ze gaat in op de vraag van mevrouw Van der Wilt over het Utrechts burgerberaad en zij zet uiteen dat haar fractie niet enthousiast is over de burgerberaden. Nu is dat te zien dat het burgerberaad waarschijnlijk zal gaan over hele brede onderwerpen, zoals het klimaatdebat. En dat maakt het moeilijk om concreet invloed uit te oefenen. De heer Dekkers (GroenLinks) attendeert op de vele stadsgesprekken in Utrecht. Die hadden soms behoorlijk het karakter van een burgerberaad over locaties voor asielzoekerscentra, over energie, over talloze onderwerpen. Waarom konden die dan wel en het burgerberaad niet. Pagina 42 van 54

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 november 2022

2050

2060

2070

2080

Mevrouw Meerding (VVD) woonde een dergelijk stadsgesprek bij over Wonen; zij had aan het eind van de avond niet direct een bevredigend gevoel over het resultaat en wat er met het resultaat gedaan zou worden. Daaruit komt haar kritiek voort. De heer Dekkers (GroenLinks) vindt het te gemakkelijk om te oordelen naar aanleiding van één stadsgesprek. Hij benadrukt dat er verschillende hele goede stadsgesprekken gevoerd zijn. Hij herhaalt zijn vraag. Mevrouw Meerding (VVD) is ook bij andere stadsgesprekken geweest, onder andere over veiligheid. Zij vond die stadsgesprekken niet zo geslaagd. Bij burgerberaad heeft zij diezelfde angsten. Wanneer het burgerberaad wel effectief is, is zij de eerste die zegt dat het voort te zetten is. Mevrouw Van der Wilt (D66) merkt op dat het vooral gaat om de wil om het te gaan doen waarbij dan de vraag speelt of mensen echt iets te zeggen hebben. Die oproep is ook gedaan in de desbetreffende motie; hoe kan de vraagstelling zodanig zijn waarmee mensen uit de voeten kunnen en waarbij inwoners zelf een rol hebben in de besluiten. Wanneer dat het startpunt is van een burgerberaad, vraagt zij of mevrouw Meerding enthousiasme daarvoor kan opbrengen. Mevrouw Meerding (VVD) zet uiteen dat wanneer het burgerberaad goed blijkt te kunnen werken, zij er zeker voor openstaat.

Mevrouw Van der Wilt (D66) merkt op dat het burgerberaad valt of staat met de steun van de raad. Dan is een kritische houding naar de vraagstelling ook geboden. Zij roept de raad op dat goed te doen tegen die tijd. Mevrouw Meerding (VVD) vervolgt haar inbreng in haar termijn. Zij licht toe dat een ander punt waarover haar fractie zich zorgen maakt, is hoe ervoor te zorgen dat inderdaad alle Utrechters gehoord worden of in ieder geval een goede afspiegeling van de Utrechtse samenleving gehoord wordt. Zij merkt op dat andere fracties daarover ook al inbreng hebben gehad. Het is heel moeilijk om verschillende soorten Utrechters te betrekken in de participatie. Altijd is te zien dat er bepaalde mensen zijn die eerder meedoen en iets mondiger zijn. Juist wanneer het gemeentebestuur de stad wil betrekken, moet het bestuur zorgen voor een goede afspiegeling. Zij verneemt hierop graag de reflectie van de wethouder hoe zij denkt dat te gaan bereiken. Mevrouw Meerding vindt dat deze raad er een handje van heeft steeds nieuwe participatievormen te bedenken. Zo is er nu het burgerberaad, het klimaatpanel, de klankbordgroepen, referenda, Burgeragenderingen, de wijkplatforms, en de participatie bij ruimtelijke projecten. Haar oproep aan dit college is daarom het simpel te houden; meer is niet altijd beter. Zij roept het college op vooral ervoor te zorgen dat de basis op orde is.

Punt van orde De heer Van der Zweth (PvdA) vindt dat de interrupties op partijen uit verhouding is gekomen; één partij heeft bijna de helft van alle interrupties. Hij spreekt de hoop uit die verhouding gezamenlijk in balans te houden. De voorzitter schaart zich achter deze opmerking met daarbij aan te tekenen dat het debat ook belangrijk is. Dat debat vindt nu plaats.

2090

Voortzetting van het debat De heer Dijkstra (EenUtrecht) miste nog een punt in de lijst van de VVD; daarbij gaat het over zelfbeheer en zelfsturing bij burgerorganisaties. Hij wil weten hoe de VVD daar in zit. Pagina 43 van 54

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 november 2022

Mevrouw Meerding (VVD) refereert aan de Raadsinformatiebijeenkomst. Zij noemt in dit verband vraaggestuurd in plaats van aanbodgestuurd werken. Haar fractie heeft zeker interesse in hoe dit verder te kunnen oppakken. 2100

2110

2120

2130

2140

De heer Van Steeg (CDA) vindt dit een belangrijk debat. Hij pleit ervoor daadwerkelijk daarmee aan de slag te gaan. Inwoners kunnen het gevoel krijgen dat het een goede participatie in de weg staat wanneer dit onderwerp steeds geagendeerd wordt. Hij refereert aan de desbetreffende inbreng van mevrouw Meerding. Wat hem betreft maakt het stadsbestuur een duidelijk onderscheid tussen wat wel en wat niet open staat voor participatie. Hij refereert aan eerdere inbreng. Voor zijn partij is een belangrijk uitgangspunt de samenleving meer verantwoordelijkheid geven. Het zou in de wijken veel meer een ja tenzij moeten zijn. Hij pleit voor meer mogelijkheden om initiatieven te nemen zoals een voorziening in eigen beheer te nemen en het los te laten als stadsbestuur. Hij hoopt dat het stadsbestuur daarmee aan de slag gaat. Dit staat wat hem betreft los van participatie. Participatie gaat veel meer over het democratisch proces: hoe daarmee de inwoners te betrekken? Daarvoor zijn inmiddels erg veel initiatieven genomen. Hij noemt in dit verband het wijkplatform een belangrijke. Hij denkt dat de evaluatie van het Wijkplatform een goede was. Hij stelt voor daarmee aan de slag te gaan. Hij wacht af wat hiermee precies gaat gebeuren; hij zegt dit in het licht van het tijdstip waarop dit debat nu gevoerd wordt. Zijn fractie heeft de motie over burgerberaad gesteund.

Hij had een uitwerking daarvan gehoopt. Ook dat is een instrument waarop burgers op een hoger niveau kunnen meepraten over wat er in de stad gebeurt en waardoor mensen kunnen meebesluiten over de problemen die in de stad worden ervaren. Ook daarvan hoopt hij op een spoedige uitwerking. Hij steunt de heer Van der Zweth in zijn verwachting dat deze coalitie het anders wil doen dan in het verleden; de heer Van Steeg denkt dat daaraan ook echt behoefte is; zeker als het gaat om participatie op wijkniveau als het gaat om inspraak van inwoners over zaken die de wijk direct aangaan. Hij ziet er nog weinig van terug. Hij hoopt dat dat snel van de grond komt en dat het stadsbestuur daarover besluiten gaat nemen. Hij wacht in dat licht ook met veel spanning het rapport af van de Rekenkamer. Hij gaat ervan uit dat het bestuur in 2023 snel concreter over dit onderwerp zal gaan praten en dat het stadsbestuur dan ook besluiten kan gaan nemen. Wat hem betreft geeft het stadsbestuur dan ook meer duidelijkheid over participatietrajecten waarin inwoners inspraak hebben die wat hem betreft ook maar eens een keer ongelijk mogen krijgen. Van belang is dat de inwoners het gevoel hebben gekregen dat ze konden meepraten en dat het proces duidelijk was. Hij vindt dat het stadsbestuur in dat opzicht heeft gefaald in de afgelopen jaren. Hij pleit voor stappen ter verbetering.

De heer Bosch (PVV) merkt op dat participatie actieve deelname betekent. Hij stelt dat daar de fout al begint. Actief deelnemen staat niet vrij van actief meebeslissen. Het college heeft zich gehouden aan de letterlijke definitie in de voorgaande brief. Wanneer niets gebeurt met het meepraten, beschouwt hij het stadsbestuur als geen knip voor de neus waard. Hij stelt dat de grote partijen in deze raad participatie alleen gebruiken wanneer het ze uitkomt. Hij noemt als voorbeelden de Weerdsingel, Ledig Erf, de bussluis bij

Pagina 44 van 54

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 november 2022

2150

2160

2170

2180

2190

Overvecht. Hij hint in de richting van een wethouder die zijns inziens daarin een centrale rol heeft. Participatie richt zich vaak op de direct omwonenden. Hij legt de vraag voor of de gemeente bijvoorbeeld ook de gebruikers van de Balijelaan zou moeten betrekken bij de participatie. Het gaat om een doorgaande weg dus zijn er meer belangen. Hij noemt een tekstkar als mogelijkheid om ook gebruikers op te roepen deel te nemen aan de participatie. Nu komen de gebruikers er pas achteraf achter. Mevrouw Van der Wilt (D66) is blij met deze woorden van de heer Bosch. Ook zij roept op bredere groepen te betrekken bij de participatie. Zij vraagt of de heer Bosch nog meer voorbeelden heeft waar hij kansen ziet. De heer Bosch (PVV) ziet die vooral in de openbare ruimte waar mensen meer gebruik maken van de voorzieningen. Hij noemt een discussie over horeca in de binnenstad. Dat gaat niet alleen bewoners aan. De horeca in de binnenstad is voor meer mensen dan alleen voor de bewoners. De heer Dekkers (GroenLinks) is het eens met de inbreng van de PVV over de verschillende belangen. Dat geldt voor het herinrichten van een autoweg, voor het herinrichten van een fietspad of bij de inspraak over de horeca. Hij vraagt of de heer Bosch het met hem eens is het succes van participatie niet te moeten afmeten aan wat het politieke bestuur belangrijk vindt.

Dat zou in alle trajecten moeten plaatsvinden. De heer Bosch (PVV) probeert dit goed te duiden. Hij vraagt of de heer Dekkers dit wil uitrollen over alle projecten. De heer Dekkers (GroenLinks) pleit voor het stimuleren van het gesprek tussen de verschillende belangen; het succes van projecten moet niet beoordeeld worden op of het het politieke bestuur uitkomt. De heer Bosch (PVV) antwoordt dat dat niet helemaal is wat hij zei. In Overvecht wilde bijvoorbeeld 500 mensen de bussluis weg hebben. Daar waren nauwelijks tegenstanders die zeiden dat dat niet zou moeten gebeuren, buiten de fietsersbond. Dan moet wat hem betreft een politieke partij ook bereid zijn te luisteren naar de stad. Hij pleit ervoor dat de politieke partijen over hun politieke idealen heen stappen. De heer Dekkers (GroenLinks) zet uiteen dat voor zijn fractie geldt dat wanneer een spraakmakende groep zich ergens voor uitspreekt, nog niet voldoende is om te zeggen dat dat dan maar te doen. Dan moet steeds gekeken worden naar hoe dit door verschillende groepen wordt beoordeeld en welke verschillende belangen dan aan de orde zijn. Hij benadrukt het belang ervan in dit licht verschillende groepen met elkaar in gesprek te brengen. De heer Bosch (PVV) vervolgt zijn inbreng in zijn termijn. Hij vraagt de reactie van de wethouder op zijn suggestie voor een tekstkar.

Als het gaat om de inrichting van participatie in zijn totaliteit zou hij het goed vinden om een aantal keren in een raadsperiode een referendum te houden over de grotere onderwerpen waarover eerder vandaag gesproken is; hij denkt daarbij aan de RSU of een bijbehorend mobiliteitsplan. Maar hij denkt dan ook aan zaken als het nieuwe Zandpad. Wat hem betreft investeert het stadsbestuur veel meer op dat instrument. Hij hoopt in deze raadsperiode samen met andere partijen te werken aan de vernieuwde referendumverordening. Dat referendum zou wat hem betreft een bindend karakter moeten krijgen. In haar verkiezingsprogramma stelde zijn fractie voor meer draagvlakmeting in te zetten en dan niet alleen zoals nu plaatsvindt bij betaald parkeren maar ook bij te nemen beslissingen op andere wijkniveau's; hij denkt daarbij aan herinrichtingen of Pagina 45 van 54

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 november 2022

2200

asielplannen. Hij stelt voor mensen daarover mee te laten praten en mee te laten beslissen. Wat hem betreft moet het stadsbestuur zijn inwoners veel meer bij de besluitvorming betrekken om op die manier het vertrouwen in de politiek en in het bestuur te vergroten en te versterken. Hij attendeert in dit licht op de bereidheid van inwoners te gaan stemmen. Mevrouw Van der Wilt (D66) begrijpt de woorden van de heer Bosch goed. Zij merkt op dat ook politieke partijen zich moeten inzetten om het democratisch gehalte te bevorderen. De heer Bosch (PVV) vindt dat natuurlijk. Hij merkt op dat mensen vaak het vertrouwen in de politiek kwijt zijn juist doordat de gemeente bijvoorbeeld een participatietraject heeft opgetuigd waarvan de kaders niet goed duidelijk zijn (waarover gaan mensen en waarover kunnen ze beslissen) en dan blijkt dat de mensen er niet over gaan. Daarop haken mensen af. Daar moet wat hem betreft het gemeentebestuur van af. Hij vindt participatie een slecht woord voor wat in deze stad al jaren misgaat. Zeggenschap zou daarom een goede volgende stap zijn wat zijn fractie betreft. Daarmee rondt hij zijn bijdrage af.

2210

2220

2230

2240

Mevrouw Chirino (ChristenUnie) deelt de analyse van de voorzitter. Richting de heer Bosch zegt zij te hopen goede ideeën van inwoners nog meer er uit te lichten. Zij start haar bijdrage met aan te geven dat haar fractie graag wil dat mensen samen met andere inwoners in de gemeente de zorg voor de samenleving oppakken. Dat vraagt van de gemeente dat zij open staat voor ideeën van inwoners, maar ook van verenigingen, bedrijven en kerken. Daar ziet haar fractie nog veel kansen onbenut. Zij attendeert het stadsbestuur op de pagina van het Initiatievenfonds; zij wordt daarvan niet vrolijk. De motivatie om een aanvraag te doen verging haar in het doornemen van de uitgebreide teksten. Zij attendeert het stadsbestuur ook op de pagina van de gemeente Leuven; zij vraagt de wethouder die eens te bekijken om als Utrecht van te leren. Het is visueel aantrekkelijk, laagdrempelig, duidelijk en het straalt uit dat de gemeente er wel blij mee is wanneer de inwoner meedenkt en helpt bij het mooier maken van deze stad. Meer verantwoordelijkheid van inwoners vraagt misschien ook om minder administratieve lasten en bureaucratie. Bij de Raadsinformatiebijeenkomst kwam duidelijk naar voren dat de organisaties in zelfbeheer daar regelmatig tegen aanlopen. De taak van administratie en financiën is noodzakelijk.

Maar de last die inwoners daardoor ervaren is er een die het stadsbestuur mogelijk iets lichter kan maken. Zij vraagt of de wethouder daarover kan meedenken, bijvoorbeeld door het aanmoedigen van samenwerking tussen organisaties, verlagen van de regeldruk, of door trainingen te verzorgen voor Utrechters met een interesse hieraan bij te dragen. In Utrecht wonen veel jonge mensen die ervaring kunnen opdoen en kunnen bijdragen aan een buurt. Zij is benieuwd welke ideeën de wethouder hierover heeft. Zij is het helemaal eens met de contactpersonen zoals aangedragen door de heer Van der Zweth. Zij verneemt graag wat de wethouder daaraan gaat doen om die ervaringen te verbeteren. Haar fractie is voorstander van het burgerberaad. Voorwaarde is wel dergelijke projecten te doen op basis van de kennis die daarover is vanuit onderzoek en dat inwoners stevig inhoudelijk worden begeleid. Op welke informatie zij meekrijgen en door wie zij zich laten informeren is niet neutraal te doen, maar is wel in balans te Pagina 46 van 54

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 november 2022

2250

2260

2270

2280

brengen. Haar fractie wil graag dat daaraan in het bijzonder aandacht wordt besteed. Daarnaast is voor het slagen van het burgerberaad een scherpe beschrijving van de rol en de rechten van de gemeenteraad essentieel. Dit is namelijk waarom burgerberaden meestal aan het eind toch niet slagen. Om die reden vraagt zij de wethouder hoe zij aankijkt tegen de rol van de gemeenteraad bij een dergelijk proces en hoe zij gaat voorkomen dat de raad en het beraad uiteindelijk tegenover elkaar komen te staan, waarbij het eerlijke verhaal is dat het burgerberaad het dan meestal verliest. Andere initiatieven met inwoners verwelkomt zij ruimhartig en zij wil inwonersparticipatie stimuleren. Dit omdat haar fractie ervan overtuigd is dat het goed is om gebruik te maken van de kennis en ervaring van de inwoners. Haar fractie vindt het wel van belang erop te letten dat de gemeente vanaf het begin heel duidelijk is over de ruimte die er is om te participeren. In haar beleving zijn partijen het daarover eens; zij hoorde dit al veel collega’s zeggen. Haar fractie vindt het ook van belang om aan te geven waarom iets wordt gedaan; daarbij gaat het niet alleen om de inhoud maar ook om het proces. De inrichting van het proces is ook relevant voor hoe inwoners de participatie ervaren. Zij zijn namelijk niet de enige participanten in dat proces.

Samenwerkingspartners, zorgafnemers, maar ook al die stemmen van inwoners die via de raadsleden te horen zijn, kennen een plek in de besluiten. Welk gewicht elk van die participanten in het proces heeft, is momenteel erg ondoorzichtig. Dat zorgt haars inziens voor frictie. Zij vraagt of de wethouder kan toezeggen met het beter in kaart brengen hiervan aan de slag te gaan; wat is het aandeel, het gewicht, en het recht van al die mensen die willen bijdragen aan het vormgeven van het beleid: wie praat er mee, wanneer en waarom? Zij verneemt graag in de beantwoording van de wethouder of en hoe dat overzichtelijker en toegankelijker is vorm te geven. Hiermee rondt zij haar bijdrage af. De heer Dekkers (GroenLinks) beaamt dat het niet goed genoeg gaat en refereert daarbij aan de vraag van EenUtrecht of het stadsbestuur erkent dat het niet goed (genoeg) gaat. Tegelijkertijd betekent dat niet voor zijn fractie dat het nu nodig is om nieuw beleid te maken voor Samen Stad Maken. Met de twee stukken Samen Stad Maken, Participatie & Initiatief, inclusief de verschillende moties, heeft het stadsbestuur een ambitieus beleid geformuleerd. Heel veel van de voorstellen, ook die van Een Utrecht, zitten daar al in. De heer Dekkers benadrukt dat het stadsbestuur dit beleid in de praktijk niet waarmaakt.

Zijn fractie wil het beleid op een aantal punten aanscherpen, maar zijn fractie wil vooral dat het in de praktijk uitgevoerd wordt. Dan maakt hij zich zorgen over twee punten: (1) hij krijgt soms de indruk dat Samen Stad Maken alleen de taak is van de afdeling Wijken en één wethouder. Volgens hem moet dit de verantwoordelijkheid zijn van het hele college en in de hele organisatie moet daarvoor tijd vrijgemaakt worden. (2) Samen Stad Maken moet wat hem betreft niet alleen een feestje van de gemeente zijn. Dat moet samen met de stad gemaakt worden. In het verleden zijn al verschillende moties overgenomen of aangenomen met voorstellen over het adopteren van nieuwe participatieprojecten door managers en een regiegroep van ambtenaren en het managen vanuit de stad, richting gevend aan de inclusieve uitvoering van het programma. De heer Dijkstra gebruikt dezelfde namen, maar hij heeft de indruk dat de heer Dijkstra en hij net iets anders bedoelen. Hij vraagt de wethouder hoe ervoor te zorgen dat Samen Stad Maken de verantwoordelijkheid is van de hele organisatie en dat de hele organisatie er tijd in stopt en hoe ervoor te zorgen dat Samen Stad

Pagina 47 van 54

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 november 2022

2290

2300

2310

2320

2330

Maken ook samen met de stad gedaan wordt. Hij pleit ervoor de moties ook echt uit te voeren. In de praktijk gaat het vaak niet goed, maar eigenlijk gaat er in de praktijk heel veel goed. De heer Bosch (PVV) vraagt of GroenLinks ervoor gaat zorgen dat er ook echt geluisterd gaat worden. Of is deze fractie uit op een meepraatclubje. De heer Dekkers (GroenLinks) antwoordt ontkennend. Participatie vindt vooral plaats tussen verschillende inwoners en groepen en ambtenaren in de voorbereiding van besluiten om te nemen. Wat hem betreft gaat het dan vooral om echt luisteren. Een hele belangrijke voorwaarde daarin is dat gestopt wordt met de praktijk om afzonderlijke groepen afzonderlijk te bevragen op hun meningen, maar dat de gemeente zoveel mogelijk groepen met verschillende meningen en belangen aan één tafel brengt. De heer Bosch (PVV) vraagt wat dan te gebeuren staat na dat gesprek aan één tafel. De heer Dekkers (GroenLinks) vindt het belangrijk dat vooraf helder is over wat de gemeente van zaken vindt, welke kaders vast staan en welke onderwerpen nog nader ingevuld moeten worden. De heer Bosch (PVV) vraagt of de fractie van de heer Dekkers voorstander is van zeggenschap. De heer Dekkers (GroenLinks) antwoordt bevestigend en voegt toe “zoveel mogelijk”. Hij refereert aan de motie van zijn fractie.

Zijn fractie was druk doende met een groep die samen met ambtenaren daarover spraken. Zijn fractie is voor versterking van zeggenschap en dat de gemeente zich daadwerkelijk aantrekt van wat daarin wordt ingebracht. De heer Stam (VOLT) mist reflectie van de heer Dekkers. Hoe is het bestuur terecht gekomen in deze discussie? De heer Dekkers (GroenLinks) brengt in dat in de praktijk veel goed gaat: hij ziet heel veel initiatieven op het gebied van zelfbeheer in Groenbeheer, Buurtkamers, Buurthuizen, Speeltuinen, activiteiten voor vluchtelingen en daklozen, Energie en Cultuurn en dat ze een belangrijke rol spelen in de uitvoering van Utrechts beleid. De meeste van die initiatieven hebben vaste contactpersonen bij de gemeente die vaak ook de initiatieven ook begrijpen. In de afgelopen jaren is op het gebied van de regels voor subsidies en aanbesteding meer ruimte gemaakt voor dergelijke initiatieven. De heer Dekkers merkt op dat er zeker ook nog wensen zijn op dat gebied. Veel initiatieven worstelen nog steeds met ruimte en willen een andere manier van verantwoorden en overleggen met de gemeente. Hij refereert aan de desbetreffende bijdrage van mevrouw Chirino. Nog meer ruimte is te maken voor bewonersinitiatieven in de aanbestedingsprocedure. De samenwerking tussen grote organisaties en bewonersinitiatieven moet zijns inziens beter.

Hij denkt daarbij aan sociaal makelen en de Buurtteams. Hij vindt het fijn dat recentelijk het maximum voor bijdragen uit het Initiatievenfonds verhoogd is. Een van de problemen met initiatieven van bewoners is dat het gemeentebestuur hen wel vaak vraagt om draagvlak aan te tonen, maar dat het bestuur minder goed nagaat of er ook mensen zijn die bezwaren hebben. Hij haalt de recentelijke problemen omtrent speelplekken aan. Het lukt de gemeente dan lang niet altijd om mensen met verschillende gezichtspunten op een constructieve manier bij elkaar te brengen in een gesprek.

Pagina 48 van 54

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 november 2022

2340

2350

2360

2370

2380

De heer Bosch (PVV) vraagt of dit ook voor de leefstraten geldt. Hij refereert aan kritische geluiden. In zijn beleving werden die niet serieus genomen. Hij vraagt of de heer Dekkers van mening is dat die geluiden ook serieuzer genomen moeten worden. De heer Dekkers (GroenLinks) kan niet feitelijk ingaan op de voorbeelden die de heer Bosch bedoelt. Ook als het gaat om leefstraten zal zowel gekeken moeten worden naar het draagvlak van het initiatief van bewoners, als naar de bezwaren van bewoners. Hij vervolgt zijn inbreng in zijn termijn. Hij ziet een aantal hele mooie participatieprocessen, zoals de stadsgesprekken. Hij noemt in dit verband het Jaarbeurspleingebouw, het centrum van Overvecht. Tegelijkertijd ziet hij dat nogal wat participatieprocessen moeizaam verlopen. Zijn beeld is dat dat vooral veroorzaakt wordt omdat de gemeente teveel afzonderlijk met verschillende groepen bewoners of belanghebbenden spreekt en dat ze te weinig gezamenlijk aan tafel uitgenodigd worden. Over participatie is afgesproken dat bij de start van een proces op basis van inclusieve omgevings- en stakeholdersanalyse een participatieplan gemaakt wordt. In de praktijk ziet hij die participatieplannen niet. Hij ziet in startdocumenten doorgaans enkele algemene zinnen.

Hij doet twee suggesties: (1) zorg dat er concrete participatieplannen komen en dat die ergens terug te vinden zijn, bijvoorbeeld bij een project of op de DENKMEE pagina en (2) betrek de wijkplatforms bij het maken van startdocumenten, en participatieplannen. Hij vraagt de wethouder hoe ervoor te zorgen dat er concrete participatieplannen komen en wat zij van zijn voorstellen vindt. Recentelijk vond een technische bijeenkomst plaats over het Utrechts planproces; wat GroenLinks betreft gaat het bij de verbetering daarvan zowel over verkorting als over vereenvoudiging van het proces, als over de versterking van de positie van bestaande en nieuwe omwonenden. Daarbij is echt een gesprek nodig binnen de raad over hoe en wanneer de raad het beste zijn inbreng kan leveren. Wat dat betreft sluit hij aan bij de inbreng van D66. Als een soort voorschot op het aanstaande gesprek over de evaluatie van de wijkplatforms brengt hij twee punten in: (1) wijkplatforms komen niet overal goed van de grond. Daarvoor is ondersteuning nodig. Dat kan deels door het Wijkbureau, maar de heer Dekkers is van mening dat sommige ondersteuning niet hoort bij het Wijkbureau. Wat hem betreft moet meer ondersteuning georganiseerd worden door of sociaal makelaars, of door bewonerscoöperaties. Hij vraagt of de wethouder ruimte ziet voor dergelijke ondersteuning.

(2) Hij sluit zich aan bij de pleidooien voor het versterken van de positie van de wijkplatforms. In het verleden werden zij in zijn ogen ten onrechte alleen aan een proces en aan een netwerk toegekend. Het stadsbestuur moet geen exclusief advies willen dat tot één formalistisch adviesproces komt. Wijkplatforms kunnen wat hem betreft veel meer een inhoudelijke rol krijgen. Hij vindt dat het voorbeeld van het Wijkakkoord Overvecht navolging verdient in andere wijken. Hij vraagt de wethouder of dit gaat terugkomen bij de wijkevaluatie van de wijkplatforms. De heer Stam (VOLT) hoorde de door hem gevraagde reflectie. De reflectie hield vooral in de hoop dat de bewoners het besluit beter begrijpen, dat ze meer met elkaar in gesprek gaan en dat participatie meer draagvlak creëert. Hij vraagt of de heer Dekkers het daartoe beperkt. Of had het stadsbestuur beter naar de bewoners moeten luisteren? De heer Dekkers (GroenLinks) herkent de reflectie van de heer Stam niet. Hij vindt dat bij de start onvoldoende duidelijk gemaakt wordt hoe de participatie wordt gePagina 49 van 54

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 november 2022

2390

2400

2410

2420

maakt. Hij vindt dat onvoldoende groepen elkaar gebracht worden en dat wanneer verschillende groepen bij elkaar gebracht worden, hij ervan overtuigd is dat daaruit meer dingen komen waarvan de gemeente zaken kan overnemen. De heer Stam (VOLT) merkt op dat GroenLinks al jaren de grootste partij is in de stad. Hij hoort de heer Dekkers zeggen dat het slecht gaat maar dat ook geen andere beleidskeuzes gemaakt hoeven te worden. Hij vraagt daarop nadere uitleg. Ligt het echt alleen bij het stadskantoor? De heer Dekkers (GroenLinks) zet uiteen dat in de vorige collegeperiode veel energie gestoken is in de discussie over de uitgangspunten voor Samen Stad Maken. Daarin is ook het denken over participatie en zeggenschap verbeterd ten opzichte van de periode daarvoor. Tegelijkertijd is veel misgegaan in participatieprocessen door bijvoorbeeld het afschaffen van de wijkplatforms, de periode van corona, en door het niet goed uitvoeren van de afspraken. Daardoor raakte de gemeente ook veel vertrouwen kwijt. Hij benadrukt dat tegelijkertijd ook een aantal fantastische projecten zich voordeden. De niet-agenderene partijen Mevrouw Kendir (Student & Starter) is een groot voorstander van participatie. Wel is haar fractie van mening dat iedereen hoort mee te participeren in plaats van dat het beperkt blijft tot een kleine groep Utrechters. Er zijn mooie projecten. Maar de participatie kan beter.

Voor haar zit de participatie niet in een verouderde wijkraad maar in vormen van participatie waarin de hele stad wordt gehoord, bijvoorbeeld online. De heer Dekkers (GroenLinks) vraagt toelichting op de term “verouderde wijkraad”. Mevrouw Kendir (Student & Starter) denkt dat de wijkraden oude stijl niet werkten; het betrof een hele selectieve groep Utrechters. Het is belangrijk dat ook zij hun stem laten horen. Maar wanneer de gemeenteraad input wil krijgen, is het belangrijk dat de input een weerspiegeling is van de samenleving. De heer Dekkers (GroenLinks) bevestigt dat er van alles was aan te merken op de wijkraden. De inzet was om heel veel verschillende mensen te horen. Mevrouw Kendir (Student & Starter) vervolgt haar betoog met nader in te gaan op het online participeren. Via een app zou wat haar betreft elke burger inbreng kunnen hebben over de wijk, de buurt of de stad. Daarin moeten ook ideeën aangedragen kunnen worden. Bij de bespreking van de programmabegroting droeg haar fractie al een aantal ideeën aan. Daarop kreeg haar fractie ook een toezegging. Haar fractie is in afwachting daarvan. Student & Starter is voorstander van een burgerberaad. Zij sluit zich ook aan bij het belang ervan een open houding te hebben als het gaat om de invulling ervan. Haar fractie wil graag dat elke buurt een buurtbudget krijgt waarmee inwoners zelf iets mogen maken van hun buurt.

Haar fractie wil de buurtbewoners het recht geven een bod te doen op het overnemen van een publieke taak van de gemeente. Zij denkt dan aan het beheer van openbare ruimte en gebouwen. Daarbij kunnen buurtbewoners plannen inbrengen om de openbare ruimte in te richten.

2430

De heer Simşek (DENK) dankt de agenderende fracties en in het bijzonder de heer Dijkstra voor de agendering van dit onderwerp. Een goede participatie en zeggenschap is essentieel voor de bestuurslaag de het dichtst bij de burgers zou (moeten) staan. Pagina 50 van 54

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 november 2022

2440

2450

2460

2470

2480

Hij kan zich aansluiten bij het punt van de heer Dijkstra over dat participatie beter moet en dat de gemeente de stem van bewoners veel evenwichtiger terug moet laten komen in het beleid. In het bijzonder van die bewoners die normaal gesproken nooit bereikt worden en wiens vertrouwen in de overheid nagenoeg tot het nulpunt is gedaald. Hij noemt een aantal voorbeelden: het Nieuwe Zandpad, waaraan zijns inziens hardnekkig vast gehouden werd, of buurtbewoners uit Kanaleneiland die de noodklok luidden over het gebrek aan parkeerplaatsen en die genegeerd werden door het college, of burgers die zich zorgen maken over betaald parkeren bovenop de sterk gestegen kosten in het leven. Tijdens de Raadsinformatiebijeenkomst kwamen de zorgzusters uit Overvecht ter sprake. Die doen de meest prachtige dingen in hun wijk. De zorgzusters kampen met het probleem dat ze al jarenlang geen vaste locatie kunnen vinden voor hun activiteiten, met soms het gevolg dat ze vanuit het huis moeten werken en af en toe nee moeten zeggen aan donateurs omdat zij geen opslagruimte meer hebben voor de pakketten. En dat in een tijd waarin steeds meer mensen afhankelijk zijn van voedselhulp als gevolg van de hoge energieprijzen en inflatie. De zorgzusters lopen structureel tegen een muur aan. Deze casus illustreert wat hem betreft de muur waartegen Utrechters in de praktijk structureel tegenaan lopen.