ConceptverslagCommissieVBF2022-10-06.doc

Haar fractie is van mening dat de landelijke politiek hierin aan zet is. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) is het daarover hartgrondig eens. De heer Simsek (DENK) verneemt desgevraagd van mevrouw Assen (PvdA) de bevestiging dat het goed is zelf actie te ondernemen om een signaal te geven aan Den Haag. Zij benadrukt richting hem dat een lokaal vuurwerkverbod alleen gedaan moet worden als het effectief is. Hiermee rondt zij haar inbreng af. De heer Maas (VOLT) steunt de Partij voor de Dieren in zijn oproep en de heer Bos in zijn postzegelmotie. Hij vertelt over zijn bezoek aan Noordwest waar hij van bewoners te horen kreeg hoe zij willen omgaan met veranderingen in hun wijk. Hij concludeerde daaruit dat het stadsbestuur daarvan veel kan leren als het gaat om cultuuromslag en het creëren van draagvlak. Het zou helpen wanneer die opvattingen worden toegepast op deze casus. Zijn fractie ondersteunt een verbod. Hij vraagt zich af of het probleem wel zo groot is als het nu lijkt als het gaat om de verlenging van de kennisgevingtermijn. Verlengen lijkt hem niet per se nodig, vooral niet wanneer maatwerk te leveren is, en vooral niet wanneer dat ervaren kan worden als een inperking van het demonstratierecht.

De heer Koning (D66) verneemt desgevraagd van de heer Maas (VOLT) dat hij niet kan beoordelen of de verlenging van de termijn als een inperking wordt ervaren van de demonstratievrijheid. Voor hem speelt veel meer de vraag wat opgelost gaat worden met de verlenging van de termijn. Wanneer die verlenging wordt toegepast, is hij er voorstander van dat goed te evalueren. Mevrouw Fattal (GroenLinks) verneemt desgevraagd van de heer Maas (VOLT) dat ook hij van mening is dat als bijeffect van de verlenging van de termijn een afkoelingseffect kan optreden. Daarom spreekt hem maatwerk ook aan. Mevrouw Nolten (Bij1) verneemt desgevraagd dat de heer Maas (VOLT) zich kan vinden in het voorstel van Bij1 een uitzondering te maken voor een optocht of een mars en zij vernam van hem dat hij daaraan refereerde.

Pagina 18 van 51

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 6 oktober 2022

870

880

890

900

910

De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat weinig in de raad gesproken wordt over de handhavingscapaciteit. In dat licht vindt hij het belangrijk stil te staan bij dit onderwerp. Hij spreekt waardering uit voor de handhavers. Hij begrijpt dat de 48 uur nodig is voor een goede voorbereiding. Aan de andere kant begrijpt hij ook de oproep zich niet te laten leiden door de indruk bij de bevolking als wordt het demonstratierecht beperkt. Hij vindt het in dat licht belangrijk aandacht te hebben voor de communicatie. Hij vraagt de burgemeester hoe zij ervoor gaat zorgen dat het voor iedereen heel duidelijk is dat demonstreren altijd mag in Utrecht. Hij legt de vraag voor wat met de verbeterpunten gaat gebeuren; is het verstandig dit door te voeren met de zes verbeterpunten die genoemd zijn? Hij vindt het onduidelijk of daaraan gewerkt is. Hij vindt het ook jammer dat daarop niet verder is ingegaan. Hij krijgt hierop graag de reactie van de burgemeester. Hij vraagt naar het effect van het schrappen van de registratieplicht voor sekswerkers op het komende prostitutiebeleid. Gesproken is over het verbod op serpentines. Hij vindt dat schieten met een kanon op een mug. Dit zou niet in de APV geregeld moeten worden. Ook zijn fractie worstelt met het vuurwerkverbod. Hij is het er over eens dat toegewerkt moet worden naar een cultuurverandering.

Hij begrijpt niet waarom dit wordt geregeld met een experimenteerartikel in de APV. Hij sluit zich in dat opzicht aan bij de inbreng van de heer Te Hoonte van de VVD. Wat hem betreft is de lijn na te gaan hoe dit samen te organiseren is met mensen in de wijk: een nieuwe traditie op een mooie manier vormgeven. Hij vindt de nu gekozen manier onhandig. Hij stelt voor dat debat nog een keer goed te voeren in deze raad. Hij hoopt dat de burgemeester daarop kan reageren. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) begrijpt de inbreng van de heer Van Steeg over de wijk ingaan. Hij vraagt of de heer Van Steeg van mening is dat dat in de afgelopen decennia onvoldoende is gebeurd. De heer Van Steeg (CDA) is het er over eens dat genoeg genoeg is. Hij ontkent dat voldoende is geprobeerd om op wijkniveau samen zaken te organiseren. Hij is er nog niet van overtuigd dat een lokaal verbod gaat helpen. Hij herhaalt dat toegewerkt moet worden naar de verandering in de traditie. De heer Koning (D66) vindt de inbreng van de heer Van Steeg een goede voorzet voor een oplossing in het vuurwerkverbod. Ook hij ziet de houding in de stad ten aanzien van vuurwerk veranderen. Hij herhaalt zijn standpunt met betrekking tot het lokaal vuurwerkverbod.

Hij vindt het niet handhaafbaar en buitenproportioneel ten opzichte van de eerder gemaakte afspraken in de raad – de motie uit 2017 over het stapsgewijs veranderen van de vuurwerktraditie, breed ondertekend. Hij is het eens met heer Van Steeg dat het stadsbestuur daar nog onvoldoende voor doet. D66 stelt voor volgende week bij de behandeling van deze voorliggende APV dat deel van het voorstel te schrappen: het experimenteerartikel. Mevrouw Fattal (GroenLinks) verneemt desgevraagd dat de heer Koning (D66) zich bewust is van de status van het voorstel. Hij is geen voorstander van het lokale verbod. Hij herhaalt zijn standpunt. Mevrouw Fattal (GroenLinks) merkt op dat hiermee D66 de raad de kans ontneemt om het hierover te hebben en een voorstel in te dienen. Zij pleit ervoor dat artikel te handhaven en geef GroenLinks en de Partij voor de Dieren de gelegenheid een voorstel te doen. Als het voorstel wordt weggestemd is het stadsbestuur ook een stap verder. Pagina 19 van 51

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 6 oktober 2022

920

930

940

De heer Koning (D66) begrijpt dat punt. Hij herhaalt zijn standpunt. Mevrouw Fattal (GroenLinks) wil voorkomen dat straks weer opnieuw de beleidskaders moeten worden uitgewerkt voor een dergelijk voorstel. Zij legt de vraag voor of het wenselijker is dat nu te doen. De heer Koning (D66) zet het gebeuren in historisch perspectief. Het staat mevrouw Fattal vrij om op enig moment een initiatiefvoorstel in te dienen. Hij herhaalt zijn standpunt met betrekking tot het experimenteerartikel. De heer Maas (VOLT) pleit ervoor nu juist wel een experiment te starten en na te gaan wat ermee mogelijk is: hoe is draagvlak te creëren voor de handhaving ervan? De heer Koning (D66) zet uiteen dat het niet zozeer zit in het draagvlak. Hij vindt dat het in een capaciteitsprobleem zit. Hij schetst de huidige praktijk in de handhaving. De prioriteit moet wat hem betreft liggen in het optreden tegen zware ordeverstoring. Handhaving op klein vuurwerk wil hij niet extra op landelijke wetgeving. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) verneemt desgevraagd van de heer Koning (D66) dat hij zich voorneemt zijn handtekening te zetten onder de postzegelmotie; die boodschap mag wat hem betreft naar Den Haag. Ook zijn fractie is van mening dat de landelijke wetgeving strenger mag. Hij herhaalt zijn standpunt.

Hij pleit voor middelen voor de handhaving in Utrecht vanuit Den Haag zodra Den Haag wetgeving maakt. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) verneemt desgevraagd van de heer Koning dat D66 die maatschappelijke verandering ziet. Hij ziet ook de verandering in het debat. Hij verwacht dat landelijk een nog verderstrekkend vuurwerkverbod zal komen. Hij kijkt daar naar uit. Hij vervolgt zijn betoog met in te gaan op de gewenste activiteiten van de gemeente om de knallen rond de jaarwisseling verder te beperken. Hij vraagt de burgemeester of iets te doen is aan de handhavingscapaciteit. De heer Dijkstra (EenUtrecht) verneemt desgevraagd van de heer Koning (D66) dat het zijn geloofwaardigheid niet ondermijnt als hij lokaal geen verbod oplegt; wanneer de gemeente iets opneemt in de APV moet het handhaafbaar zijn. Hij schetst de praktijk in de handhaving. De heer Van Steeg (CDA) verneemt desgevraagd van de heer Koning (D66) dat voor het lokale beleid de landelijke overheid nodig is. De voorzitter heeft de indruk dat de standpunten gewisseld en helder zijn. Hij vraagt voor het vervolg van het debat korte bijdragen.

950

960

Voortzetting van het debat De heer Koning (D66) is bereid na te gaan in hoeverre de vuurwerkvrije zones zijn uit te breiden. Hij vraagt de burgemeester de toepassing weer mogelijk te maken door bij de afvalscheidingstations ook illegaal vuurwerk in te zamelen. Het liefst al bij de komende jaarwisseling. Hij dringt erop aan bij de burgemeester om nog meer prioriteit te geven aan de handhaving van het bezit en vervoer van illegaal vuurwerk, samen met landelijke organisaties. Daar zit wat hem betreft het echte gevaar voor de volksgezondheid en voor het milieu. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) verneemt desgevraagd van de heer Koning (D66) dat hij steunt op de professionaliteit in de gemeentelijke organisatie als het gaat om de uitbreiding van de vuurwerkvrije zones en hun oordeel over wat handhaafbaar is. Dat is een belangrijke leidraad in dit debat. Pagina 20 van 51

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 6 oktober 2022

970

980

990

1000

1010

De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) verneemt desgevraagd van de heer Koning (D66) dat hij in de moeilijke handhaafbaarheid van de regels tot nu toe, geen motivatie daarin ziet om de volgende stap te zetten naar het opleggen van een totaalverbod in de hele gemeente. De grote spanning zit wat hem betreft op de capaciteit waarop te handhaven is. Hij refereert aan de inbreng van mevrouw Assen als het gaat om de mensen in de stad die het afschieten van vuurwerk wel leuk vinden gedurende de 6:00 uur per jaar. Hij vindt dat hij in de gemeenteraad zit voor ook die mensen. Mevrouw Fattal (GroenLinks) noemt de cijfers over Amsterdam. Ook Utrecht zegt dat voor 30.000 euro minder schade berokkend is aan de stad. Zij verneemt desgevraagd van de heer Koning (D66) dat hij het onmogelijk vindt om dat resultaat direct te linken aan het lokale vuurwerkverbod. Hij herhaalt zijn statement over het landelijk vuurwerkverbod in dezelfde tijd. Mevrouw Fattal (GroenLinks) verneemt desgevraagd van de heer Koning (D66) dat hij niet vindt dat Utrecht verder van huis is wanneer er dit jaar helemaal geen vuurwerkverbod is en veel vuurwerk illegaal is verklaard op landelijk niveau.

De heer Van Bergen (ChristenUnie) haakt in op het punt van GroenLinks en benadrukt dat alleen het middel beschikbaar moet zijn voor de raad volgens het voorliggende voorstel; is dat dan op zichzelf handhaafbaar? De heer Koning (D66) ziet dit artikel als de opmaat naar een permanent totaalverbod. Eerst nadat de uiterste-inspanningen zijn gedaan om de overlast met illegaal vuurwerk te beperken, wil zijn fractie overgaan tot een totaalverbod. De heer Bosch (PVV) gaat in op het interruptiedebat tussen mevrouw Fattal en de heer Koning met de vraag aan de heer Koning of hij het eens is met hem dat bij een van de jaarwisselingen er ook nog een avondklok was. De heer Koning (D66) antwoordt bevestigend. Hij heeft nog niet goed kunnen zien wat de uitwerking is van het landelijk verbod. Daarnaast herhaalt hij dat de handhaving veel beter moet. Hij vervolgt zijn inbreng met in te gaan op de demonstratievrijheid waarover zijns inziens al veel goede dingen gezegd zijn. Hij heeft kennisgenomen van de argumenten in de evaluatie. Zijn wens is de 24 uur termijn als het enigszins mogelijk is te houden. Hij refereert aan de argumentatie van mevrouw Fattal. Uiteindelijk moet de aanmelding een laagdrempeligere uitstraling met de 24 uur termijn. Hij kan zich behoorlijk goed vinden in de compromisoplossing van de heer Te Hoonte.

Wanneer de veiligheid rond demonstraties in het geding is, kan de burgemeester hem overtuigen om voorstander te zijn van de 48 uurstermijn. Hij sluit zich aan bij de vragen van mevrouw Fattal als het gaat om de darkrooms. De raad had het serpentineverbod al aangenomen. Dat wordt in de APV verwerkt. Hij is blij dat de registratieplicht voor sekswerkers is geschrapt. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of de burgemeester het Amsterdamse model wil overwegen in lijn met het voorstel van Bij1. De uitleg ontbreekt op de gemeentelijke website waarom de gemeente graag wil dat organisatoren van demonstraties demonstraties melden. Veel mensen denken dat dit een vergunningsplicht is. Hij vraagt de burgemeester dit grondig aan te vullen op de website en op andere communicatiekanalen indien nodig om het ontmoedigen van demonstraties maximaal te kunnen uitsluiten. Dat is volledig in lijn met de analyse die GroenLinks heeft gegeven.

Pagina 21 van 51

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 6 oktober 2022

De heer Simşek (DENK) kan zich volledig aansluiten bij het betoog gehouden door GroenLinks, Bij1 en deels door Stadsbelang Utrecht. Hij sluit zich aan bij de opmerkingen over de mogelijke ontmoediging door de verlenging van de kennisgevingtermijn. Hij kan zich volledig aansluiten bij het betoog van GroenLinks en de Partij voor de Dieren over het lokale vuurwerkverbod. 1020

1030

1040

Mevrouw Oudejans (Student &Starter) vraagt hoe de handhaving zal plaatsvinden bij spontane demonstraties. Zij vraagt of de verlenging van de termijn ervoor gaat zorgen dat demonstraties minder vaak worden aangemeld. Wat wordt gedaan bij opzettelijk niet aanmelden van demonstratie? In de evaluatie ziet zij dat er maar vijf organisatoren zijn meegenomen. Zij begrijpt dat dit onderzoek voornamelijk is gericht op het bekijken van de veiligheid en de ordentelijkheid in demonstraties. Zij ziet ook graag de visie van de organisatoren. Vijf organisatoren meenemen in het onderzoek vindt zij vrij summier. Zij roept de burgemeester op dit scherp te houden in de toekomst en te kijken naar de ervaringen van organisatoren. Zij sluit zich aan bij de vraag over het afkoelingseffect van GroenLinks en van Bij1 over het eerder aanmoedigen van grote demonstraties en dat niet verplicht stellen. Haar fractie is blij met het schrappen van de registratieplicht van raamsekswerkers; dat bevordert het voorkomen van stigma's op sekswerk en voorkomt dat de privacy van sekswerkers in het geding komt. Zij sluit zich aan bij de inbreng van GroenLinks met vragen over de darkrooms. Haar fractie staat positief tegenover het voorstel voor het experimenteerartikel. Haar fractie kijkt ook naar het onderzoek dat de Partij voor de Dieren heeft aangehaald.

Haar fractie vindt het belangrijk dat er een enorm draagvlak is voor het invoeren van dit experimenteerartikel. Haar fractie ziet oplossingen door meer openbare evenementen te organiseren, zoals een aftelmoment op het Neude met een groot scherm en daarmee een alternatief bieden voor vuurwerk, samen met de buurt zoals ingebracht door het CDA. De beantwoording Burgemeester Dijksma zal op de hoofdonderwerpen algemene reacties geven. Zij zal daarbij nagaan of ze daarmee antwoord heeft gegeven op de specifieke vragen.

1050

1060

Met betrekking tot het thema kennisgeving gaf mevrouw Fattal een perfecte analyse: de WOM is onverbiddelijk; demonstreren is een grondrecht. Geen kennisgeving kan daaraan iets afdoen. Een spontane demonstratie vindt in principe doorgang. De taak van de burgemeester is erop gericht om het demonstreren in de stad vreedzaam en veilig te laten plaatsvinden. Niet alleen veilig voor anderen maar ook voor de demonstranten zelf. Sinds corona is er sprake van een enorme toename van demonstraties; de cijfers die de heer de Koning gaf, zijn correct. De burgemeester ziet niet dat met de termijn van 48 uur mensen minder geneigd zijn om een demonstratie te melden. De voorbereiding is het belangrijkste argument om de termijn te verlengen. Die voorbereiding vindt plaats met weinig mensen. De burgemeester beschikt niet zomaar over de mensen die nodig zijn voor de voorbereiding. De capaciteit is schaars bij OOV. De burgemeester denkt dat heer Van Steeg gelijk had toen hij zei dat dit mogelijk is op te lossen met betere communicatie waarin stelliger wordt aangegeven dat het Pagina 22 van 51

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 6 oktober 2022

grondrecht onaantastbaar is. De burgemeester heeft via de WOM slechts een paar gronden waarop zij een demonstratie kan beperken. Dat heeft niets te maken met kennisgeving. De burgemeester heeft navraag gedaan naar het afkoelingseffect. Haar ondersteuning geeft terug dat niet zozeer de termijn van de kennisgeving een afkoelingseffect kan zijn, maar wel de kennisgeving zelf of eventuele beperkingen die aan een demonstratie vanuit veiligheidsoverwegingen worden opgelegd. Zij weet niet zeker of er een verdiepend afkoelingseffect is op de verlenging van de aanmeldingstermijn. 1070

1080

1090

1100

1110

Voor de burgemeester is het belangrijk om waar mogelijk de ondersteuning van de demonstratie zo goed mogelijk voor te bereiden. Zij is zeer bereid na te gaan of een andere uitstraling mogelijk is via de communicatie rondom de kennisgeving. Zij vindt dat een terecht punt. Zij stelt zich voor de vraag van mevrouw Nolten hoe om te gaan met een spontane demonstratie te bespreken in de Driehoek. Sommige spontane demonstraties zorgen voor hevige ordeverstoring. Zij zoekt daarbij de nuance; de meeste demonstraties verlopen vlekkeloos. Zij vraagt de commissie de 48 uur wel de ruimte te geven in het licht van het onderzoek naar een andere vorm van communicatie. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of hiermee de burgemeester een toezegging heeft gedaan: te kijken naar een andere vorm van communicatie. Burgemeester Dijksma bevestigt dat het hier gaat om een toezegging. De voorzitter verneemt van de burgemeester dat zij een brief over die gewijzigde vorm van communicatie de raad zal toezenden voor de kerst 2022. Zij denkt dan ook het punt van mevrouw Nolten in de Driehoek te hebben kunnen bespreken. Mevrouw Fattal (GroenLinks) is blij met het bericht van de burgemeester. Dat neemt niet weg dat zij zich zorgen maakt; ook omdat zij andere signalen krijgt van uiteenlopende bronnen. Zij wil wel graag spreken over hoe de communicatie te kunnen verbeteren.

Zij merkt op het moeilijk te vinden om over deze APV-wijziging te stemmen zonder te weten hoe de communicatie er uit gaat zien. Zij wil graag weten waar zij mee instemt. Zij legt deze vraag voor aan ook de voorzitter: hoe dit zo in te richten dat dit mogelijk is. Burgemeester Dijksma zal voor de raadsvergadering van volgende week aangeven op welke punten zij meer duidelijkheid gaat bieden. Zij zal daarmee meer houvast geven aan de raad om de portee van haar toezegging beter te kunnen inschatten. Mevrouw Nolten (Bij1) dankt de burgemeester voor haar toezegging meer onderzoek te doen. Zij merkt op dat een groot deel in de communicatie zit. Zij vraagt of de burgemeester met haar eens is dat het vragen van een ID vragen aan demonstranten niet de vorm van communicatie is waaruit blijkt dat het demonstratierecht voorop staat. Burgemeester Dijksma zet uiteen dat dat afhangt van de situatie. Dat wil zij bespreken in de Driehoek. Het is niet bedoeld om mensen te remmen te demonstreren. Daarover is de wet duidelijk genoeg. Wel is het mogelijk om mensen daarna erop te wijzen dat de organisator van een demonstratie zichzelf helpt en de gemeente met de kennisgeving. Daarop zou mogelijk een meer genuanceerde benadering kunnen volgen; daarover is de burgemeester het eens.

Dit zou dan alleen toegepast moeten worden bij spontane demonstraties die een ernstige vorm van overlast gaan veroorzaken. Zij is ertoe genegen in die zin een stuk op te lopen met de raad. Mevrouw Nolten (Bij1) vraagt of de burgemeester kan toezeggen een kader te schetsen voor wat dan overlast inhoudt in dit onderzoek. Pagina 23 van 51

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 6 oktober 2022

1120

1130

1140

1150

Burgemeester Dijksma voorziet dat dat lastig wordt. Dat is niet van tevoren met een nagelschaar te knippen. Het gaat om zaken die onvoorzien zijn. Daarin zit ook een stuk discretionaire bevoegdheid van de burgemeester in de Driehoek. De raad kan haar op het matje roepen wanneer hierin iets niet is goed gegaan. Zij vervolgt haar beantwoording met in te gaan op de twijfel bij de heer Koning; juist het garanderen van een veilig verloop van demonstraties is een van de belangrijkste redenen voor de verlenging van de kennisgevingtermijn. Het college heeft met vijf van de organisatoren een verdiepend gesprek gehad. Zij vervolgt met in te gaan op de serpentines. Zij merkt op dat ze niet beschikt over BOA’s die achter elke boom op confetti controleren. Zij benadrukt dat het normstellend is. Bij grote evenementen is duidelijk te maken dat dit onderdeel uitmaakt van de lokale wetgeving. De heer Bosch (PVV) vraagt hoe vaak vorig jaar een proces-verbaal is uitgeschreven in verband met het gooien van confetti. Burgemeester Dijksma beschikt op dit moment niet over die informatie. De handhavers zullen niet op jacht gaan naar confetti. Een heterdaad zal bestraft worden. Hierop is geen extra capaciteit handhaving. Zij geeft de heer Te Hoonte twee keer gelijk op zijn inbreng over sekswerkers: registratieplicht is uit de wetgeving gehaald en daarom wordt het er uitgehaald.

Zodra de landelijke wetgeving wijzigt, is dat ook van betekenis voor de Utrechtse APV. Als het gaat om de vraag hoe te voorkomen dat de light variant met de darkrooms een soort van escape wordt naar een illegale seksinrichting toe, vraagt zij de raad de handhavers houvast te blijven bieden als het gaat om de vraag hoe daarmee om te gaan. De burgemeester heeft destijds toegezegd niet met dezelfde zware eisen de darkrooms te bejegenen vergeleken met de commerciële seksinrichtingen. Zij heeft wel een titel nodig om te kunnen handhaven. Dan gaat het om de inzet van minderjarigen, dan gaat het om zaken als hygiëne. Momenteel is een weg ingeslagen waarvan de burgemeester denkt dat dat gedragen wordt door een meerderheid in de raad. Zij verzoekt de commissie met klem daaraan niet te morrelen. De burgemeester gaat in op het gevraagde verbod op terrasverwarmers en antwoordt ontkennend: zij refereert aan een langjarig debat in deze raad. Zij voelt geen behoefte hierin een standpunt te gaan innemen. Zij schetst de weg waarlangs de raad hieraan iets kan doen: via een motie in de raad. De heer Dijksma (EenUtrecht) verneemt desgevraagd dat de burgemeester de voorkeur geeft aan één lijn in de kennisgevingtermijn: 48 uur. Het gaat haar om de werkbaarheid. De voorzitter legt de vraag voor aan de commissie of zij nog antwoorden heeft gemist op gestelde vragen.

De heer Van Steeg (CDA) had gevraagd naar aanleiding van de evaluatie die is gedaan over de verlenging van de kennisgevingtermijn wat gedaan is aan de punten ter verbetering van de procedure. Burgemeester Dijksma antwoordt dat dat geleid heeft tot andere instructies in de werkwijze. Die punten worden opgepakt in de interne werkwijze. De heer Van Steeg (CDA) vraagt of het mogelijk is hierop in te gaan in de brief die nog voor de raadsbehandeling komt. Burgemeester Dijksma antwoordt bevestigend. Pagina 24 van 51

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 6 oktober 2022

1160

1170

1180

1190

1200

Mevrouw Nolten (Bij1) miste het antwoord op haar vraag of Utrecht het manifest Demonstratierecht heeft ondertekend van Amnesty International en zo niet of Utrecht dat alsnog wil doen. Burgemeester Dijksma antwoordt dat Utrecht dat nog niet heeft ondertekend. Utrecht evalueert nog niet de gang van zaken. Voor het overige ziet zij in het manifest geen zaken waarmee zij het niet eens is. Utrecht zou het manifest kunnen ondertekenen. Mevrouw Nolten (Bij1) vraagt of de burgemeester dat op eigen initiatief zou doen of dat zij dat vanuit de raad zou willen ondertekenen. Burgemeester Dijksma zal dit verwerken in de brief die voor de raadsvergadering naar de raad zal gaan over hoe dit beoordeeld wordt vanuit de burgemeester en of er al dan niet de mogelijkheid is om als raad daarover een motie aan te nemen. Zij vraagt mevrouw Nolten alvast te werken aan een motie. Schorsing om 13.02 uur en hervatting van de vergadering om 14.00 uur. Vervolg beantwoording Burgemeester Dijksma gaat in op de discussie over het vuurwerk. Zij licht toe dat het college een knop introduceert waarmee bij wijze van experiment een lokaal vuurwerkverbod is in te stellen. Dat vraagt van de raad dat hij dat zelf actief doet. Zij ontkent op de vraag van de heer Van Heuven over of dat dit de stap is naar een lokaal vuurwerkverbod. Dit vraagt om een actieve uitspraak van de raad.

De burgemeester licht haar strategische overwegingen toe: tussen de brief die eerder door het vorige college werd gestuurd en de brief die de raad op 5 juli ontving is het een en ander gebeurd. Er is geen landelijk vuurwerkverbod meer in zicht. Ten tweede vond de burgemeester het belangrijk als voorzitter van het college in wording het Coalitieakkoord af te wachten en wat daarin zou worden opgenomen; over een vuurwerkverbod is niets opgenomen. Dit is relevant voor haar omdat dit betekent dat hierover geen eenduidigheid bestaat in de raad over de kant die het zou moeten opgaan. Als voorzitter van de veiligheidsregio en als lid van het Veiligheidsberaad had zij al ondersteund dat er een landelijk vuurwerkverbod moet komen, zoals alle voorzitters van de veiligheidsregio's hebben gezegd. Zij haalt de uitspraken hierover aan van de experts. Daarvoor valt inhoudelijk veel te zeggen. Op een aantal fracties na is er in de raad veel draagvlak voor het landelijk vuurwerkverbod. Alternatieven zijn nodig voor de cultuurverandering. Corona heeft wel roet in het eten gegooid; er kon niet gewerkt worden aan grote buurtfeesten. Tegelijkertijd heeft de gemeente daarvoor budget nodig. Op 5 juli was er nog geen evenementengeld voorzien.

Mevrouw De Vries (Partij voor de Dieren) vraagt of de schade die niet wordt veroorzaakt na een vuurwerkverbod een deel van het budget kan zijn dat nodig is voor een vuurwerkverbod. Burgemeester Dijksma antwoordt dat het ingewikkelder ligt. Het gaat daarbij niet alleen om publieke schade die de gemeente moet betalen. Het kan ook schade voor derden zijn. Dat geld heeft zij dan niet direct beschikbaar. Het gaat wat haar betreft om een combinatie van inzet op handhaving en het bieden van een alternatief. Het onderzoek is gedaan door een gerenommeerd onderzoeksinstituut. De trend die het onderzoek laat zien, noemt de burgemeester onmiskenbaar: de bewustwording rond de schade als gevolg van vuurwerk wordt steeds groter en het draagvlak voor Pagina 25 van 51

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 6 oktober 2022

1210

1220

1230

1240

1250

het afsteken wordt geringer. Dat is niet alleen in Utrecht zichtbaar, maar ook elders in het land. De heer Bosch (PVV) vraagt of de burgemeester heeft vastgesteld dat de schade steeds groter wordt als gevolg van het afsteken van legaal vuurwerk. Burgemeester Dijksma bevestigt dat heel veel schade veroorzaakt wordt door illegaal vuurwerk. De allerzwaarste vormen van vuurwerk zijn landelijk al verboden. Dat neemt niet weg dat het wel wordt afgestoken en schade veroorzaakt. Onder meer de oogartsen vinden dat het hier ook gaat om het stellen van de norm. Het stellen van de norm kan in die zin behulpzaam zijn voor de bewustwording die nodig is dat ook consumentenvuurwerk wel degelijk schade kan aanrichten. Met enkel een eenduidig vuurwerkverbod is niet elk probleem opgelost. Zij geeft de heer Bosch in dat opzicht gelijk. De heer Bosch (PVV) verneemt als reactie van de burgemeester op zijn vergelijking met het verkeerd gebruik van een fiets dat zij opteert voor faire vergelijkingen; aan vuurwerk zitten meer negatieve effecten dan alleen het veiligheidsprobleem bij verkeerd gebruik. Veiligheid is wel belangrijk, maar ook andere zaken zijn af te wegen in de belangen. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) legt de vraag voor of het experimenteerartikel wellicht beter op een later moment verwerkt zou kunnen worden in de APV.

Burgemeester Dijksma licht toe dat al eerder vanuit de raad initiatief is genomen en het college daarop ook heeft gereageerd. Niemand heeft het college weerhouden van het zetten van een vervolgstap. Dan vindt zij het niet onlogisch om deze stap te zetten. Dit geeft fracties de gelegenheid om op een andere knop te drukken en voor te leggen dat deze wens bestaat. Dan zal de vervolgstap in werking gaan. Dit voorstel is onder het motto Voorzichtig aan dat breekt het lijntje niet. In de samenleving is de beweging te zien. Steeds meer zal er discussie zijn over de vraag of er in Utrecht een lokaal vuurwerkverbod daadwerkelijk moet komen. De burgemeester vindt dat die ultieme afweging bij de raad moet liggen. Zij pleit ervoor bij de fracties anderen de gelegenheid van de knop niet te ontnemen. De heer Koning kan zijn principiële standpunt houden. Misschien heeft de raad die knop dit jaar niet nodig of wil de raad die knop nu niet, maar misschien denkt de raad daarover volgend jaar anders. De heer Koning (D66) brengt in dat daarvoor op dat moment een voorstel is in te dienen voor een APV-wijziging. Dan kan alsnog het lokaal verbod worden georganiseerd. Daarvoor is nu niet een experiment nodig. Burgemeester Dijksma ontkent dat het hier gaat om een experiment; zij licht toe dat het hier gaat om een experimenteerartikel.

Er zal nog een afzonderlijk besluit genomen moeten worden om te experimenteren met het lokale vuurwerkverbod. De burgemeester bereidt nu alleen de weg om dat al dan niet mogelijk te maken. Richting de heer Van Heuven zegt de burgemeester dat de raad direct na de zomer dit debat met haar had kunnen voeren. De raad koos daarvoor niet. Door die termijn nu pas te laten ingaan, zorgt de raad zelf voor het te late tijdstip om dit vuurwerkverbod dit jaar nog te realiseren. Dat neemt niet weg dat het een politieke afweging blijft. Mevrouw De Vries (Partij voor de Dieren) hoort de burgemeester nu zeggen dat de raad eerder had kunnen reageren. Haar fractie heeft hiervan al lange tijd geleden werk van gemaakt. Het college deed hierover ver voor de zomer al een uitspraak. Zij attendeert de burgemeester op het onredelijke door in dat licht de bal weer terug te spelen naar haar fractie. Burgemeester Dijksma antwoordt dat mevrouw De Vries gelijk heeft. Zij heeft haar argumentatie gegeven om het op deze wijze te doen; niemand die weet of de raad dit Pagina 26 van 51

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 6 oktober 2022

1260

1270

1280

1290

1300

in meerderheid gaat aanvaarden. Het zou haar spijten wanneer de raad het niet zou aanvaarden omdat de beweging in het maatschappelijke al in een bepaalde richting gaat; zij denkt dat het verstandig is deze tussenstap te zetten waardoor die knop nu even met rust wordt gelaten. Zij herhaalt haar pleidooi die knop een kans te geven. De heer Van Steeg (CDA) brengt in dat dit een administratieve wijziging is die niet leidt tot een extra stap naar een vuurwerkverbod. Burgemeester Dijksma antwoordt bevestigend; het is een administratieve wijziging, maar wel een wijziging die een landingszone maakt in de APV als de raad het vuurwerkverbod zou willen invoeren. Dit is niet het besluit over het lokale vuurwerkverbod. De heer Van Steeg (CDA) begrijpt dat. Dan moet het ook gezien worden als een voorsortering op het landelijk vuurwerkverbod; het is een administratieve aanpassing van de APV. Burgemeester Dijksma vindt het prima wanneer de raad dat zo wil beschrijven en de raad daarmee instemt. Zij vermoedt dat met de begroting een aantal meer opties is om na te gaan welke alternatieven te organiseren zijn. In antwoord op de vraag van de heer Koning over handhaving denkt de burgemeester dat het in ieder geval belangrijk is dat in de periode van de jaarwisseling de BOA’s hierop extra alert zijn. Zij bevestigt richting de heer Bosch dat het vooral gaat om een gedragsprobleem.

Zij schetst de mogelijkheden in de handhaving die de gemeente heeft. De burgemeester houdt een slag om de arm als het gaat om de ophaalactie illegaal vuurwerk. Het OM is daarin bepalend. Het college heeft dit neergelegd bij het OM. Zij schetst de voetangels en klemmen die gezien worden. Zij gaat in op de postzegelmotie. Wanneer die motie onderschrijft wat zij al aan het doen is, is zij er voorstander van. Ze betwijfelt de effectiviteit ervan al is zij bereid de motie positief te omarmen. Het zal geen invloed hebben op haar inzet. Mevrouw Assen (PvdA) vraagt welke stappen de burgemeester automatisch gaat zetten wanneer de raad de partiële wijziging in de APV in meerderheid zou aannemen. Wat zou er volgend jaar dan automatisch gebeuren of wat moet de raad nog explicieter in gang zetten? Burgemeester Dijksma antwoordt dat de APV dan wijzigt; dat betekent niet dat er automatisch verder nog iets gebeurt. Dan moet de raad zich in meerderheid uitspreken over dat hij wil dat het college hiermee verder gaat. Dit is een prima route voor de mensen die zeggen ik wil het niet nu maar misschien wel in de toekomst. Er gebeurt niets automatisch. Zij schetst welke activiteiten mogelijk zijn in dit kader en waarover dan nog een open bestuurlijk gesprek gevoerd moet worden met de raad over budgetten. Bovendien zullen de leden van de Driehoek iets vinden van de handhaving.

De burgemeester licht toe dat het hier gaat om een lokaal afsteekverbod, niet om een verkoopverbod. De heer Bosch (PVV) beseft dat dat niet te verbieden is in Utrecht. Dat versterkt zijn punt. De voorzitter concludeert dat hiermee de burgemeester in de eerste termijn geantwoord heeft.

Pagina 27 van 51

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 6 oktober 2022

1310

1320

1330

De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) neemt de woordvoering over van mevrouw De Vries. Hij vraagt of het in theorie mogelijk is voor dit jaar nog een vuurwerkverbod voor te stellen vanuit de raad. Burgemeester Dijksma antwoordt dat in de techniek alles kan. Zij zou dat onmogelijk vinden in de praktijk. De heer Van Steeg (CDA) vraagt hoe het staat met een eerder voorstel om Oud & Nieuw op een andere manier in te vullen. Burgemeester Dijksma zet uiteen dat in haar brief een aantal stappen zijn genoemd. Het college werkt aan het vergaand opvoeren van alle vuurwerkvrije zones die logischerwijs te bedenken zijn. In de brief van 5 juli zit daarin een vervolgstap. In het afgelopen jaar zijn gesprekken in wijken gevoerd. Het college wil dat blijven doen. In juli was er geen zicht op budget. In de programmabegroting komt nu een en ander los; de vraag is waaraan het college dat gaat besteden. En dat is ook niet aan de burgemeester. De portefeuillehouder moet daarvoor voorstellen doen in eerste instantie. Die portefeuillehouder heeft ook nog wel een aantal andere belangrijke onderwerpen op de agenda. Er wordt wel gewerkt aan het alternatief maar het is niet met een druk op de knop geregeld. Daarom is in de brief van 5 juli vermeld dat het college daar tijd voor nodig heeft met de vraag aan de raad het college die tijd te geven.

De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat in de brief van 5 juli ook is geschreven dat het college dat samen met ondernemers en bewoners mogelijk wil maken. De burgemeester zegt nu dat het kan maar dat het haar aan financiële middelen ontbreekt. Burgemeester Dijksma antwoordt bevestigend De voorzitter vraagt en verneemt dat over het gedeelte vuurwerk geen gestelde vragen onbeantwoord zijn. De tweede termijn De voorzitter leidt de tweede termijn in en hij vraagt de commissie haar inbreng te beperken tot alleen nieuwe punten. Hij zou het plezierig vinden wanneer de raadsleden vooruitkijken naar een mogelijk voorstel in de raad.

1340

Mevrouw Al-Saqaff (VVD) overweegt een vervolgactie op het gebied van het experiment met het vuurwerkverbod. Zij voorziet dat het een inhoudelijk verbod op vuurwerk wordt. Haar fractie neemt zich voor iets voor te bereiden met betrekking tot kennisgevingtermijn.

1350

Mevrouw Fattal (GroenLinks) dankt de burgemeester voor haar beantwoording. Zij merkt dat een deel van haar zorgen zijn geadresseerd al heeft zij er nog steeds moeite mee. Zij vindt dit een gehaaste stap. Zij vindt dat nog te weinig antwoord heeft gegeven op haar zorgen over het effect op Utrechters en op de uiting van het recht op demonstratie. Zij neigt er naar te onderzoeken in hoeverre de verruiming van de kennisgevingtermijn er uit te amenderen is met daarbij het voorstel nog een keer een proef te doen gedurende zes maanden of langer waarbij de evaluatie opnieuw plaatsvindt en daarbij ook met de vragen van haar. Zij is benieuwd hoe de burgemeester dat ziet. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) dankt de burgemeester voor haar beantwoording. Hij vindt dit een staaltje Catch22 waarbij de partijen op elkaar Pagina 28 van 51

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 6 oktober 2022

wachten. Hij ziet een vuurwerkverbod er nog niet zo snel komen; de burgemeester zegt ook dat er onder meer nog budget voor nodig is. Hij vraagt hoeveel budget hiervoor nodig is en hoe dit te organiseren. Hij vraagt zich af hoe de partijen die een vuurwerkverbod willen, het proces op de korte termijn daartoe in gang kunnen zetten. 1360

Mevrouw Nolten (Bij1) dankt de burgemeester voor haar beantwoording. Zij sluit zich geheel aan bij het voorstel van mevrouw Fattal. Haar fractie zal een motie indienen om het beleid rondom demonstraties jaarlijks te evalueren. De heer Bosch (PVV) overweegt een amendement tegen het experimenteerartikel. En voor het overige overweegt hij ook andere amendementen.

1370

De heer Van Steeg (CDA) kijkt met belangstelling uit naar de brief die is aangekondigd voor de raadsvergadering met betrekking tot de demonstraties. Als het gaat om het vuurwerk kijkt hij ter overweging naar de uitspraak over de komende jaarwisseling. Mevrouw Assen (PvdA) merkt op dat veel vragen van haar fractie rondom het vuurwerkverbod beantwoord zijn. Dat biedt meer duidelijkheid. Zij overweegt iets te doen op de kennisgevingtermijn wat monitoring en evaluatie betreft. Aansluitend op de inbreng van de heer Van Heuven vraagt zij waaruit de kosten bestaan waaraan de burgemeester refereert.

1380

1390

1400

De heer Koning (D66) heeft richting de burgemeester alle waardering voor haar poging recht te doen aan de verschillende opvattingen die in de raad leven over dit complexe onderwerp. Hij blijft staan achter zijn standpunt het nu geen goed idee te vinden om het experimenteerartikel toe te voegen. Zijn fractie zal daarvoor een voorstel doen. Hij heeft daarbij ook te maken met het verkiezingsprogramma van D66 in Utrecht. Ook D66 ziet dat er een verschuiving plaatsvindt in de samenleving; D66 wil daaraan recht doen in de stad. Ook zijn fractie is van mening dat uiteindelijk toegewerkt moet worden naar een totaalverbod. Nu is het in eerste instantie aan de landelijke overheid om daaraan invulling te geven. In aansluiting op de vraag van mevrouw Fattal en voortbordurend op zijn inbreng in de eerste termijn, vraagt hij in het kader van demonstraties, in hoeverre de huidige situatie een rol speelt met grote personeelstekorten en met het gegeven dat in 2022 er een meer knellende begroting was op veiligheid dan nu te voorzien is voor 2023. Hij schetst een alternatieve oplossing voor de burgemeester en hij vraagt of de burgemeester daarmee uit de voeten kan: dat de 48 uurstermijn nog nodig is voor 2023, maar dat voor het jaar daarna de organisatie er zo naar te richten is dat de capaciteit er is om de kennisgevingtermijn op 24 uur te zetten.

Hij merkt dat de raad daarvoor een grote voorkeur heeft. De heer Maas (VOLT) sluit zich aan bij de inbreng van zijn collega's in de commissie. Hij zal met hen in overleg treden.

Pagina 29 van 51

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 6 oktober 2022

De voorzitter constateert dat hiermee de commissie heeft gesproken in de tweede termijn.

1410

1420

1430

1440

Korte schorsing en hervatting van de vergadering Beantwoording Burgemeester Dijksma en deelt mee dat voor het noodzakelijke budget eerder ramingen gemaakt zijn nodig voor het organiseren van grote alternatieven in de stad. Die zitten tegen de 600.000 euro aan. Dan gaat het louter over activiteiten in wijken en niet over handhaving. Richting de heer Van Heuven zet de burgemeester uiteen een principiële uitspraak van wat de raad wil. Dat ligt met deze partiële wijziging niet voor. Ze geeft de heer Van Heuven mee wat haar strategische opzet is. Zij zou het betreuren wanneer de raad het experimenteerartikel afwijst. Zij benadrukt dat hiermee geen automatisme gecreëerd wordt op een lokaal vuurwerkverbod. Met betrekking tot de demonstratie en de kennisgevingtermijn: het experiment dat gedaan werd, is vervallen. Het college wil graag doorgaan met de 48 uurstermijn. Gehoord mevrouw Fattal, de heer Koning en anderen, doet de burgemeester het voorstel dat de raad haar de ruimte geeft dit in de APV te verwerken. Zij voorziet anders voor de komende periode in de problemen te komen als het gaat om menskracht.

Gezien de kritiek op het onderzoek en het uitblijven van het antwoord dat gewenst was, is de burgemeester bereid een nieuw onderzoek te laten plaatsvinden met dat type onderzoeksvragen: of deze termijn en de wijze waarop kennis wordt gegeven van een demonstratie, effect heeft op de bereidheid van mensen om een demonstratie te organiseren. Zij verwacht de resultaten daarvan te hebben vlak voor de bespreking van de APV volgend jaar. Zij stelt voor af te spreken op basis van wat er dan uitkomt de termijn terug te brengen of niet. Zij vindt het niet wijs om dat nu te doen. Zij bestrijdt dat er minder organisaties aangemeld worden. Zij zal het nodige doen op het gebied van de communicatie zoals toegezegd. Zij wil dan ook het nieuwe onderzoek doen. Mocht het resultaat van het onderzoek anders uitwijzen en het bevalt de raad toch niet, is er altijd nog de ruimte het terug te amenderen. Mevrouw Fattal (GroenLinks) vraagt hoe de tekorten in capaciteit zijn opgevangen in de afgelopen tijd. Burgemeester Dijksma merkt op dat dat nog niet zo lang speelt. Dit is ook nog niet aangepast op de website, misschien ook in afwachting van dit debat. Zij kan op die vraag nog geen antwoord geven omdat de praktijk nog niet volledig anders is. Een groot deel van de kennisgevingen zit boven de 48 uur. Wanneer gecommuniceerd gaat worden dat het 24 uur wordt, verwacht zij veel wijzigingen in de praktijk.

Ze noemt in dit verband de weekendpiketten. Richting de voorzitter bevestigt de burgemeester dat het onderzoek een toezegging is. Zij was dat anders niet van plan te doen en ook niet met deze vraagstelling. De voorzitter constateert dat hiermee het debat nagenoeg is afgerond. Wanneer samengewerkt wordt verwacht hij drie à vier moties en nog enkele amendementen. Hij stelt voor aan Het DB-presidium voor te stellen dit onderwerp voor een uur behandeltijd op de agenda te zetten van de gemeenteraad. Hij constateert dat de commissie daarmee akkoord gaat.

1450

Toezeggingen De burgemeester zal Pagina 30 van 51

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 6 oktober 2022

 voor het einde van 2022 de raad informeren over de gewijzigde communicatie rondom de kennisgevingtermijn en de kennisgeving van demonstraties. Voor de raadsvergadering van 13 oktober 2022 in een raadsbrief nader beschrijven op welke punten zij de communicatie zal aanpakken en de bespreking in de Veiligheidsdriehoek van “hoe te handelen bij spontane demonstraties”.  Opnieuw onderzoek starten naar of de termijn en de wijze waarop de kennisgeving moet plaatsvinden al dan niet beperkend werkt op de uitoefening van het demonstratierecht. De uitkomsten van het onderzoek zullen worden meegenomen bij de volgende wijziging van de APV in het komend jaar (2023). 1460

Hiermee is deze behandeling afgerond. De voorzitter last een korte schorsing in en heropent de vergadering. 8. Raadsbrief aard en omvang en aanpak van mensenhandel

1470

1480

Burgemeester, Openbare Orde en Veiligheid Geagendeerd door: B. Chirino, (ChristenUnie), H. Assen (PvdA), L. de Vries (PvdD), B. van Steeg, (CDA), T. Meerding, (VVD), F. Dekkers, (GroenLinks), fractie PVV. Het onderzoek van Regioplan lijkt te bevestigen dat mensenhandel in Utrecht een grotendeels verborgen probleem is. Het is hen niet gelukt om een reële inschatting te maken van de daadwerkelijke omvang van mensenhandel in Utrecht. Het volume, de kwaliteit en de eenduidigheid van de registraties liet dit niet toe. Uit het onderzoek blijkt dat er ook in Utrecht een aantal factoren belemmerend werken op een effectieve informatieverzameling en -uitwisseling. Er zijn nog steeds professionals die signalen niet of onvoldoende kunnen herkennen. Ook weten ze niet altijd welke signalen moeten worden geregistreerd en welke meldroute moet worden gevolgd. Om situaties zichtbaar te maken en de uitbuiting te stoppen is er dus een actieve inspanning van overheidsinstanties nodig. De fracties willen graag met elkaar in debat over deze raadsbrief en een recent WODC onderzoek. Hierbij komt o.a. aan de orde: • Welke acties worden ondernomen n.a.v. het onderzoek, bijvoorbeeld over het melden van arbeidsuitbuiting? • Welke rol heeft de gemeente in het uitwerken van de agenda? • Hoe wordt de raad daarin meegenomen? • Welk tijdspad ziet het college voor zich?

De voorzitter leidt de bespreking in. Mevrouw Meerding is digitaal aanwezig. De spreektijden van het voorgaande debat zullen gelden.

1490

1500

De commissie De heer Van Bergen (ChristenUnie) dankt Regioplan voor het onderzoek. Hij noemt mensenhandel een complex probleem. Mensenhandel heeft tot doel om mensen uit te buiten. Er is nog geen goed zicht op de omvang ervan in Utrecht. Voor zijn fractie is het duidelijk dat ieder slachtoffer er één teveel is. Uit de rapportage blijkt een schrijnend beeld van kwetsbare vrouwen en mannen, vaak jong en met beperkte sociale contacten. 70% van de slachtoffers wordt seksueel uitgebuit. Uit het onderzoek blijkt dat slachtoffers drempels ervaren om meldingen te maken, dat professionals onvoldoende opgeleid zijn om signalen te herkennen en dat zij niet weten waar ze zich moeten melden. Meldingen blijven soms liggen door capaciteitstekorten. Zijn fractie vindt het moeilijk te verteren. Wat hem betreft moet de gemeente de slachtoffers de nodige hulp bieden. Hij stelt de volgende vragen: Hoe ervoor te zorgen dat mensenhandel beter wordt gesignaleerd? Hij vraagt de burgemeester wat de gemeente gaat doen met het advies om de communicatie tussen de wijken te verbeteren. Professionals hebben betere training nodig om de signalen te herkennen. Hoe en door wie wordt dat opgepakt? Pagina 31 van 51

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 6 oktober 2022

1510

1520

1530

1540

1550

Daarnaast vindt hij het belangrijk dat de gemeente er vroeg bij is. Essentieel daarin is dat ook leraren en jeugdwerkers getraind worden om signalen te herkennen. Hij vraagt of de burgemeester het daarmee eens is. Hij vraagt of zij bereid is om daarop stappen te zetten. Zo ja vraagt hij welke. Wat zal de gemeente gaan doen om de meldingen beter af te handelen? Hij haalt de belofte aan een laagdrempelig centraal meldpunt in te stellen. In de brief leest hij geen toezegging daartoe, terwijl volgens het rapport daarmee veel te winnen is. Hij vraagt of dat centraal meldpunt er komt waarbij eenvoudige registratie van signalen en informatiedeling gefaciliteerd worden. Uit het rapport komt het advies in gesprek te gaan met kwetsbare groepen; welke mogelijkheden ziet de burgemeester daartoe om hen snel perspectief te bieden? Mevrouw Assen (PvdA) dankt de partijen die the lead namen in de organisatie van de Raadsinformatiebijeenkomst voor de zomervakantie. Cruciaal is integraal en over grenzen heen te werken om effectiever te zijn. Zij vindt de conclusie gerechtvaardigd dat de overheid nog niet maximaal effectief is, dat nog niet alles gedaan wordt wat mogelijk is. Zij vraagt of alle mensen die in dienst zijn van de gemeente en in contact staan met mogelijke slachtoffers van mensenhandel getraind zijn om de signalen te herkennen en daarop te acteren.

Zij heeft begrepen dat in Amsterdam de medewerkers daarop worden getraind. Verder noemt zij de persoonsgerichte aanpak om preventie onder jongeren te bewerkstelligen. Daarbij zijn onderwijzers en jongerenwerkers van belang. Zij vraagt of er kansen zijn om gebruikmakend van de middelen die er zijn een overbrugging te maken naar Jeugd. Bij veiligheid en jeugd is de noodzaak om samen te werken; wellicht is dat ook mogelijk waar het gaat om de middelen. Zij vraagt of er voldoende middelen zijn om de professionals die dicht bij jongeren staan te trainen of op een andere wijze in staat te stellen signalen van mogelijke uitbuiting op te pakken en ernaar te handelen. Duidelijk moet zijn voor professionals waar ze dan heen moeten. Dit is voor haar fractie een heikel punt. Zij ziet vaak dat het schort aan de integraliteit. Zij vraagt de burgemeester een toezegging te doen in een brief bij de raad terug te komen over de mogelijkheden om mensenhandel onder jongeren te voorkomen of tegen te gaan door inzet vanuit onderwijs en jeugd. Duidelijk is geworden dat criminele en arbeidsuitbuiting moeilijker in beeld te brengen zijn en aan te pakken dan seksuele uitbuiting. Zij vraagt of de burgemeester denkt dat mogelijk onterecht gefocust wordt op seksuele uitbuiting en dat de impact daarvanuitgaat.

Voor haar fractie is het belangrijk hierover te kunnen spreken zonder het stigma rondom sekswerk te versterken als zou ook daar altijd sprake zijn van dwang. Met betrekking tot Oekraïeners en andere vluchtelingen vraagt zij of iedereen maximaal alert is op het risico van uitbuiting vanwege de kwetsbaarheid; zij vraagt of de expertise in huis is bij alle opvanglocaties en mogelijk ook bij de onderwijsinstellingen waar deze mensen terechtkomen. Mevrouw De Vries (Partij voor de Dieren) deelt dat er een actieve overinspanning nodig is om de mensenhandel de wereld uit te helpen. Haar fractie is blij dat de gemeente verdere stappen zet en niet alleen het minimale doet dat volgens de wet verplicht is.

Pagina 32 van 51

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 6 oktober 2022

1560

1570

1580

In het rapport en op de Raadsinformatiebijeenkomst kwam naar voren dat we alleen nog maar het topje van de ijsberg zien. Haar fractie is geschrokken; zij brengt de volgende punten in: Haar fractie is blij met het uitwerken van de agenda; zij vraagt wanneer die agenda gaat komen en of daarvoor een tijdspad is en wat de rol van de raad daarin is. Het is al een tijd geleden dat het onderzoek van Regioplan op tafel kwam; in hoeverre zijn er acties ondernomen tussen het onderzoek en nu? Haar fractie maakt zich zorgen over de genuanceerde vormen van dwang die moeilijker te traceren zijn en daardoor ook lastiger te bewijzen. Chantage is moeilijker te bewijzen dan een pak slaag. In de Raadsinformatiebijeenkomst werd ook duidelijk dat er weinig grip is op de digitale wereld die heel erg verbonden is met mensenhandel. Momenteel is er weinig focus op preventie. Zij vraagt de burgemeester of zij deze zorgen deelt en of die zaken mee te nemen zijn in het opstellen van een Agenda. Zij ziet een mogelijkheid om de agenda Digitale Stad hierbij te betrekken. Zij refereert aan de desbetreffende inbreng van de PvdA en merkt op dat naast seksuele uitbuiting er ook arbeidsuitbuiting is; daarover gaan veel alarmbellen af. Het onderzoeksbureau kon het onderzoek daarop niet afronden. Daarop wordt minder gemeld, mede als gevolg dat daarvoor minder aandacht is.

Zij vraagt de burgemeester of hierop een vervolgonderzoek zal plaatsvinden en of het college met haar deelt dat een hechte samenwerking met de Nederlandse arbeidsinspectie van belang is. Zij maakt zich in specifieke zin zorgen over ongedocumenteerden. Zij kunnen geen aangifte doen. Zij zijn daardoor extra kwetsbaar voor dit soort uitbuiting. Hoe ziet de burgemeester dit? Krijgt dit specifieke aandacht in de agenda? Zij sluit zich aan bij de ChristenUnie over de gestelde vragen over een centraal meldpunt. Zij sluit zich ook aan bij de vragen over de herkenning van een mensenhandel. Zij vraagt de burgemeester wat eerdere trainingen hebben opgeleverd. Hoe ziet zij verbetering voor zich? Het lijkt haar fractie zinvol om de training voort te zetten. Ze kreeg van de politie te horen dat 30 medewerkers in het team Mensenhandel zitting hebben voor de hele regio waarvan 20 rechercheurs. De politie gaf aan dat dat te weinig is; er is onvoldoende menskracht om zaken op te pakken. De politie kan niets doen met aangiften door kinderen. Haar fractie vindt dat zorgelijk. Zij ziet dat binnen de gemeente slechts één ambtenaar zich hiermee bezighoudt; dat lijkt haar erg weinig. Zij vraagt de burgemeester of zij die mening deelt en hoe zij dit kan meenemen in de Agenda of hoe daaraan iets te doen is.

1590

De heer Van Steeg (CDA) maakt zich ook zorgen over de mensenhandel. Hij ziet ook dat de aanpak niet echt opschiet. Wat zijn fractie betreft kan daar nog veel meer aangedaan worden. Dat zou in extra geld of extra capaciteit kunnen zitten. Drie punten zijn voor hem vooral belangrijk: Betere regionale samenwerking, sneller herkenning van de problematiek en structurele aandacht voor het onderwerp. De gemeente Utrecht heeft een eigen aanpak en heeft een eigen ketenregisseur. Hij roept het college op met omringende gemeenten te kijken hoe die keten te versterken is en na te gaan of die omringende gemeenten al een ketenregisseur hebben.

Pagina 33 van 51

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 6 oktober 2022

1600

1610

Het herkennen van mensenhandel vindt hij heel belangrijk. Er zijn trainingen voor baliepersoneel. Hoe wordt er voor gezorgd dat baliepersoneel slachtoffers van mensenhandel herkent. Worden trainingspakketten benut? Binnen de gemeente zou er een aandachtsfunctionaris zijn. Hij roept het college op die meer podium te geven en regelmatig stil te staan bij het thema en andere functionarissen (ambtenaren) te laten zien hoe belangrijk dit thema is en hoe de problematiek is te herkennen. Hij noemt de verschillende soorten van mensenhandel. Hij legt de vraag voor hoe de verschillende soorten van mensenhandel elkaar versterken. Hij noemt in dit verband de integrale aanpak die hij nastreeft. Hij sluit zich graag aan bij de inbreng van mevrouw De Vries over de digitale ontwikkeling in de mensenhandel. Hij legt de vraag voor op welke manier dit wordt meegenomen in de (nieuwe) aanpak. De voorzitter deelt mee dat de PVV had aangegeven niet te kunnen aansluiten bij dit agendapunt.

1620

1630

1640

Mevrouw Fattal (GroenLinks) noemt het rapport van de Nationale rapporteur mensenhandel. Zij las daarin ernstige citaten waaronder “In Nederland prevaleert het economisch belang boven het belang van mensen”. Zij heeft het gevoel dat nu het economisch belang prevaleert, onder andere bij misstanden bij Post.nl. Het verschil tussen Nederland en België in de omgang daarmee is tastbaar: zelfde bedrijf zelfde arbeidsconstructie. In België komen mensen in de gevangenis voor mensenhandel en hier wordt geapplaudisseerd voor de mooie winstcijfers. In het rapport staat dat dat politieke keuzes zijn. Zij huivert daarvan. Zij noemt de omstandigheden waaronder mensen arbeid kunnen verrichten in Nederland: dwang, geweld, misleiding, lange werkdagen, onderbetaling. Dat soort uitbuiting is al lang strafbaar maar vindt nog steeds te vaak plaats. Ook betalingen onder het minimumloon of te lang laten werken, kan leiden tot vervolging. Blijkbaar is dat niet genoeg. Veel mensen zijn ongedocumenteerd en/of arbeidsmigrant en weten niet wat hun rechten zijn. Zij stelt dat mensenhandel en uitbuiting in Utrecht geen plek hebben. Zij is blij met de inzet van het college op dit onderwerp. Zij wil dat werkgevers van groepen die vatbaarder zijn voor uitbuiting zoals arbeidsmigranten die onbekend zijn met hun rechten, meer worden gecontroleerd. Zij weet dat de gemeente daarop inzet.

Zij verwacht dat de inspectie SZW ook tegen allerlei problemen aanloopt waar het gaat om het daadwerkelijk aanpakken van de daders van arbeidsuitbuiting. Dat gaat onder meer over het tekortschieten van de strafwetgeving. Maar het gaat ook over de samenwerking met partners zoals gemeenten. In 2018 is de gemeente een pilot gestart met de inspectie SZW over die versterkte samenwerking om arbeidsuitbuiting te signaleren. Zij vraagt wat er met dat pilot is gebeurd. Ze kan zich geen afwikkeling of evaluatie herinneren. Zij vraagt of dit pilot nog loopt. Of dit geëvalueerd is? Of de samenwerking met de inspectie SZW nog goed gaat? Moet daarop nog iets gebeuren? Tijdens de Raadsinformatiebijeenkomst werd gezegd dat mensenhandel in relatie tot arbeidsuitbuiting niet genoeg is onderzocht. Zij sluit zich aan bij de vraag van de Partij voor de Dieren, of dit nog verder onderzocht moet worden en hoe de gemeente

Pagina 34 van 51

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 6 oktober 2022

1650

1660

inzet op het informeren van werknemers zodat zij bij signalen van arbeidsuitbuiting weten waar ze terecht kunnen. Zij vraagt de burgemeester om in de agenda die uitgewerkt wordt ter bestrijding van mensenhandel goed te kijken naar de opvang van slachtoffers en de aandacht te besteden aan de verschillende doelgroepen onder slachtoffers en aan de specifieke hulpverlening die zij nodig hebben. Zeker als het gaat om slachtoffers van seksuele uitbuiting, zijn er risicogroepen die extra vatbaar zijn om slachtoffer te worden, meer dan anderen. Dan gaat het bijvoorbeeld over mensen met een licht verstandelijke beperking of om mensen zonder papieren of LHBTQI-plus-personen. Zij vraagt of zij kunnen rekenen op specifieke opvang en hulpverlening die bij hen past. Een andere risicogroep in de criminaliteit en binnen mensenhandel zijn de jongeren. Op 30 juni verscheen het rapport “Kijken met andere ogen” van het centrum tegen kinderhandel en mensenhandel. Dat geeft aan dat onder andere in Utrecht een zeer grote groep kwetsbare jongeren crimineel wordt uitgebuit. Dat cijfer is hoger dan officiële statistieken laten zien. Veel slachtoffers zijn niet bekend bij autoriteiten. In het afgelopen twee jaar zijn ruim 2500 jonge slachtoffers gedwongen om strafbare feiten te plegen. Criminelen ronselen bewust die kwetsbare jongeren omdat die gemakkelijk uit te buiten zijn.

GroenLinks maakt zich ernstig zorgen om deze jongeren.

1670

1680

1690

Zij kan de aanpak van mensenhandel niet los zien van de uitbuiting van deze jeugd. In het rapport van CKM wordt gesteld dat slachtoffers van criminele uitbuiting te vaak als dader worden behandeld, in plaats van als slachtoffer. Dat is een gevolg van gebrek aan kennis en ervaring op het gebied bij eerste lijns professionals, politie en OM. Zij vraagt of het college die conclusie deelt. Zij vraagt of er voldoende aandacht en prioriteit is voor de aanpak van criminele uitbuiting bij jongeren. Zo ja, vraagt zij, op welke wijze het college wil werken aan een integrale aanpak van criminele uitbuiting onder die zeer kwetsbare kinderen en jongeren, of is die er al? Welke mogelijkheden ziet het college om ronselpraktijken op scholen of zorginstellingen tegen te gaan of deze instellingen te ondersteunen bij het contact maken met slachtoffers. Zij vraagt of die bewustwording voldoende aanwezig is bij die instellingen. Mevrouw Meerding (VVD) vindt mensenhandel een vreselijke vorm van uitbuiting waartegen de gemeente moet optreden. Uit het onderzoek van RegioPlan bevestigt dat mensenhandel grotendeels een verborgen probleem is. Het is de onderzoekers niet gelukt om een reële inschatting te maken van de daadwerkelijke omvang van mensenhandel in Utrecht. Het volume, de kwaliteit en de eenduidigheid van de registraties van signalen lieten die inschatting niet toe.