Conceptverslag Voorjaarsnota Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën 3 juli 2024

In de afgelopen tijd ontving zij brieven van het college die ingewikkeld of erg technisch van aard zijn. Zij geeft een voorbeeld van een zin uit de raadsbrief over Maatregelen Jeugd: “Aan deze tafel bespreken deelnemers casuïstiek die in principe illustratief is voor een reikwijdtevraagstuk.” Dit is een brief over een gevoelig onderwerp die voor Utrechtse ouders van groot belang zou kunnen zijn. Dit taalgebruik maakt het voor de betreffende ouders lastig om te begrijpen wat Utrecht van plan is met de aanpak van hun kind. Zij vraagt het college om beter te letten op het gebruik van B1 taal. Zij ziet hierop ook graag een plan van aanpak komen. Zij vraagt of de verantwoordelijke wethouder dat kan toezeggen. De heer Paalman (HORIZON) begrijpt dat het hier over de raadsbrieven gaat.

Pagina 17 van 39

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies inzake de commissie VBF d.d. 03-07-2024 inzake de Voorjaarsnota 2024

820

830

840

Mevrouw Kolenbrander (Student & Starter) antwoordt met “onder andere, beleidsstukken.” De heer Paalman (HORIZON) is het helemaal eens over als het gaat om overheidscommunicatie richting burgers. Hij vindt het fijn wanneer burgers raadsbrieven lezen; raadsbrieven die in principe voor de raad bestemd zijn. Dan is het misschien niet heel erg wanneer die niet in B1 taalgebruik zijn opgesteld. Zeker wanneer het gaat om ambtelijke taal die gebruikt moet worden in raadsbrieven om een bepaalde gedachte over te brengen. Of ziet Student & Starter dat anders? Mevrouw Kolenbrander (Student & Starter) ziet dat anders. Zij vindt het persoonlijk ook prettig wanneer begrijpelijke taal wordt gebruikt. De heer Paalman (HORIZON) is voorstander van eenvoudige taal richting de burgers. Hij kan zich voorstellen dat het voor de raad en voor het functioneren van de raad het handig is als bepaalde jargon en bepaalde termen gebruikt blijven worden. Hij wil voorkomen dat de brieven in een taal geschreven worden die voor de raadsleden onnodig simpel is. Mevrouw Kolenbrander (Student & Starter) hoorde geen vraag en vervolgt haar betoog in haar termijn. Zij gaat in op Diversiteit en Inclusie. Zij merkt op dat er nog steeds ongelijkheid is tussen mannen en vrouwen, ook in Utrecht. Wat haar betreft heeft iedereen gelijke kansen nodig om tot gelijke rechten te komen.

Daarom vindt haar fractie dat er een plek gecreëerd moet worden waar alle vrouwen zich welkom en gehoord voelen. Andere steden zoals Amsterdam gingen Utrecht voor. De berichten zijn enorm positief. Student & Starter ziet om die reden graag een Vrouwenrechtswinkel komen in Utrecht. Zij vraagt of de wethouder bereid is zich daarvoor in te zetten en het gesprek aan te gaan met de universiteit en andere organisaties die hiervoor opkomen. De voorzitter kondigt de laatste inbreng aan van de heer Şimşek in deze commissie.

850

860

De heer Şimşek (DENK) merkt op dat deze week een gitzwarte bladzijde markeerde in de Nederlandse geschiedenis. Deze week werd een extreem rechts kabinet gepresenteerd onder leiding van de PVV. Wat een extraparlementair kabinet moest worden, is in de praktijk een kabinet vol PVV politici die de meest racistische, islamofobe, en extreemrechtse uitingen hebben gedaan. Nederland wordt, mede dankzij de VVD, geregeerd door een partij die vindt dat het straatbeeld in Nederland ontdaan moet worden van moskeeën, minaretten, hoofddoeken en Jalaba’s. Een partij die 20 jaar lang groepen in de samenleving tegen elkaar uitspeelde en moslims als tweede rangs burgers wegzette zonder recht op een religie. Die partij zit nu aan de knoppen in het land. De woorden van Wilders en zijn medestanders hebben invloed gehad. Die hebben invloed gehad op de veiligheid van minderheden en in het bijzonder op de veiligheid van moslims. Bekladdingen, vernielingen en brandstichting aan moskeeën tot aan moslimvrouwen die op straat worden belaagd, bespuugd, uitgescholden of discriminerend bejegend of van wie de hoofddoek wordt afgetrokken. Vandaag wordt gesproken over veiligheid. DENK heeft er geen enkel vertrouwen in dat de veiligheid van moslims en andere minderheden in deze stad in goede handen is in het extreemrechtse kabinet, geleid door de PVV.

Daarom vindt hij het juist in deze tijd belangrijk dat een stad als Utrecht zich extra hard gaat maken dat Utrecht een stad is van iedereen en dat iedereen hier zichzelf moet kunnen zijn en dat iedereen hier veilig over straat moet kunnen. Zijn fractie heeft zich daarvoor altijd hard Pagina 18 van 39

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies inzake de commissie VBF d.d. 03-07-2024 inzake de Voorjaarsnota 2024

870

880

890

900

910

gemaakt en zal dat in de komende tijd ook in het bijzonder blijven doen. Utrecht gaat deze maand van start met een proef op handhaving op seksuele intimidatie in het openbaar. Dit hangt samen met de nieuwe wet op seksuele misdrijven. DENK steunt dat van harte. In de Utrechtse aanpak van straatintimidatie is er aandacht voor verschillende vormen van straatintimidatie, waaronder racistische islamofobe, en antisemitisch gemotiveerde intimidatie zoals naar mensen met een zichtbare religieuze uiting. Juist nu vindt hij het van belang om door te pakken en de aandacht uit te breiden naar andere vormen van straatintimidatie. Hij vraagt of de burgemeester bereid is de mogelijkheden te verkennen de proef die nu gedaan wordt op het strafbaar stellen van seksuele intimidatie, breder te trekken en uit te breiden naar andere vormen van straatintimidatie. Hij krijgt hierop graag de reactie. De heer Koning (D66) steunt het wetsvoorstel dat onlangs is aangenomen en dat hiervoor ook meer mogelijkheden biedt. D66 heeft in DENK altijd een partner gezien in het besef dat het moeilijk is om deze wetgeving te maken omdat het kan schuren met de vrijheid van meningsuiting. Hij vraagt of de heer Şimşek dat met hem eens is. De heer Şimşek (DENK) antwoordt bevestigend. Hij ziet niet helemaal de relatie met zijn inbreng. Misschien kan de heer Koning dat verduidelijken.

De heer Koning (D66) vindt [de bevestiging] fijn en geruststellend; zijn fractie is van mening dat goed gekeken moet worden of een aanpak te creëren is die effectief is. Dat moet de aanpak die nu ingezet wordt bewijzen. Dat is de achtergrond van zijn opmerking. De heer Şimşek (DENK) benadrukt dat er meerdere groepen zijn die zich onveilig voelen en daadwerkelijk onveilig zijn in het openbaar. Zoals het er naar uitziet gaat dat niet beter worden onder het nieuwe kabinet. Zijn oproep is vooral na te gaan waar de proef breder is te trekken naar meerdere groepen en meerdere vormen van straatintimidatie. Hij is erg benieuwd naar de visie van de burgemeester. De heer Koning (D66) kan het daarin goed vinden met DENK. De heer Şimşek (DENK) vindt het fijn om dat te horen. Hij vervolgt zijn inbreng met in te gaan op de raadsbrief van 27 juni waarin de burgemeester het goede nieuws aankondigt om in de komende jaren geen koffieshops te vestigen op bedrijventerrein nieuw Overvecht en op de Amsterdamse straatweg. Daarvoor pleitte zijn fractie al langer. Wat hem betreft gaat de stap niet ver genoeg. Het college geeft in de raadsbrief terecht aan dat het bedrijventerrein Nieuw Overvecht en de omgeving van de Amsterdamse straatweg en de Amsterdamse straatweg zelf kwetsbare gebieden zijn met veel uitdagingen op het gebied van leefbaarheid en economische ontwikkeling.

Dit geldt ook voor de rest van de wijk Overvecht en ook voor de wijk Kanaleneiland. De aanwezigheid van koffieshops in kwetsbare wijken kan leiden tot een toename van criminaliteit en overlast. Dat ondermijnt de leefbaarheid en veiligheid van deze wijken. Ook kan het vestigen van koffieshops negatieve gevolgen hebben voor de jeugd die dan meer blootgesteld worden aan drugsgebruik. Zijn fractie wil dat juist voorkomen. Het behouden van de leefbaarheid van Kanaleneiland en Overvecht zal wat zijn fractie betreft grotere prioriteit moeten krijgen, zeker kijkend naar de tijd waarin de stad nu verkeert met een groot handhavingtekort. Hij krijgt daarom graag een toezegging van de burgemeester om het besluit geen koffieshops te vestigen op het bedrijventerrein nieuw Overvecht uit te breiden naar de gehele wijk Overvecht en Kanaleneiland. Daarnaast zou zijn fractie ook graag zien dat de koffieshops niet meer in woonwijken worden gevestigd, ook in het licht van de leefbaarheid van wijken.

Pagina 19 van 39

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies inzake de commissie VBF d.d. 03-07-2024 inzake de Voorjaarsnota 2024

920

930

940

950

960

De heer Dekkers (GroenLinks) vraagt of DENK het wellicht juist als een probleem ziet dat op dit moment Utrecht veel minder koffieshops heeft in de stad dan dat eigenlijk gewenst is vanuit [het gegeven] dat meerdere kleinere koffieshops verspreid over de stad niet is waar te maken. De heer Şimşek (DENK) is de koffieshops liever kwijt dan rijk. Zeker wanneer gesproken wordt over woonwijken, zeker wanneer het gaat over kwetsbare wijken als Overvecht en Kanaleneiland, vindt hij het niet goed om koffieshops te vestigen. Hij herhaalt zijn argumenten. Hij vervolgt zijn inbreng in zijn termijn. Hij kan zich aansluiten bij vragen die gesteld zijn. De heer Van Bergen (ChristenUnie) ziet zich ook binnen deze commissie geconfronteerd met pijnlijke bezuinigingen. Hij vindt dat in veel gevallen het een goed moment om als overheid terug te vallen op de kracht die in de samenleving zit. Vorige week werd een motie aangenomen van zijn fractie die de samenwerking zocht met uitsmijters als het gaat om het vrijhouden van geleidestroken op de stoep. Zijn fractie ziet dit soort samenwerking graag vaker. Hij denkt bijvoorbeeld aan het betrekken van cafés als het gaat om orde en veiligheid tijdens het uitgaan. Hij is benieuwd hoe de burgemeester hierover denkt. Een aantal nuttige dingen is al gezegd over veiligheid, ook in combinatie met het Rekenkamerrapport.

Hij sluit zich graag aan bij de vragen die hierover gesteld zijn. Waar het gaat om de dienstverlening van de gemeente Utrecht, bellen mensen zo’n 1500 keer per jaar via video naar de gemeente. Het lijkt zijn fractie goed die mogelijkheid te behouden in het kader van toegankelijkheid. Dan zijn ook chronisch zieke mensen of mensen die vanwege hun fysieke beperking moeilijk naar het stadskantoor kunnen komen, goed te helpen. Hij stelt voor deze dienstverlening een dag per week te handhaven, of een dagdeel per week voor deze doelgroep. Hij krijgt graag de reactie van het college. Hij kijkt hiervoor naar de middelen voor webcare. Zijn fractie wil graag dat de gemeente sneller en efficiënter werkt. Tegelijkertijd merkt hij dat er al groot verzuim is in de ambtelijke organisatie; hij legt de vraag voor hoe slimmer en efficiënter is te werken zonder dat dat gaat leiden tot een nog hoger verzuim en hogere werkdruk voor de medewerkers. Hij krijgt hierop graag de reactie van het college. Mevrouw Beekmans (BIJ1) constateert dat met deze Voorjaarsnota echt veel gesneden wordt. Het college snijdt in preventie, in de zorg en begeleiding, in de opvang. Zij kan er niet omheen dat mensen geraakt worden, ondanks pogingen vanuit de raad om de meest kwetsbare personen niet te raken. De gemeente zal minder mensen kunnen helpen en opvangen.

Tegelijkertijd stelt zij vast dat er nog steeds mensen worden beboet wanneer zij gedwongen buiten slapen. In het afgelopen jaar zijn ongeveer 180 mensen beboet voor buiten slapen, waarvan het voor 80% gaat om mensen die dakloos zijn of geen vast thuisadres hebben. Wanneer de gemeente mensen geen dak boven het hoofd biedt, geen opvang, geen andere plek om te slapen, mag het wat haar betreft niet zo zijn dat mensen beboet worden om te proberen nachtrust te krijgen. Zij krijgt hierop graag de reactie van de burgemeester. Beboeten zorgt er niet voor dat mensen niet meer op straat slapen; de mensen kunnen verder nergens heen. Het beboeten van mensen die de boete niet kunnen Pagina 20 van 39

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies inzake de commissie VBF d.d. 03-07-2024 inzake de Voorjaarsnota 2024

betalen kost alleen meer geld. Zij stelt voor om daarmee te stoppen. Haar fractie zal volgende week een voorstel doen waarin zij vraagt te stoppen met het beboeten van buiten slapers en zal zij het college vragen om bij de volgende APV wijziging de APV daarop aan te passen.

970

980

990

1000

De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) toont zijn tabellen in de stream. De eerste tabel betreft externe inhuur. Hij heeft meerjarig doorgerekend. Hij heeft de cijfers gehaald uit de jaarverslagen. In 2018 was 11,4% van het personeelsbestand ingehuurd, 439 mensen. Daar werd voor betaald 44,1 miljoen euro. Dat is terug gerekend 100.000 euro per fte. In 2023 gaat het om 7,7% inhuur van het personeelsbestand, 367 mensen voor 88,4 miljoen. Dat is 241.000 euro per fte. Hij betoogt dat Utrecht voor een groot deel zijn schraalte aan zichzelf te wijten heeft. Hij toont een plaatje van externe inhuur om te laten zien dat de gemeente Utrecht niet in Control is. In 2018 is vanuit het college een ambitie neergelegd om nooit meer dan 10% van het personeelsbestand tot en met schaal 9 in te huren. De raad heeft dat bekrachtigd met amendement 52 van de PvdA in 2018. Die 10% is vastgeklikt. Er is nooit goed gekeken naar het in de pas houden van het budgettair beslag van de ingehuurde externen. Dat breekt Utrecht verder op. Jaar op jaar werd het voorgenomen budget inhuur externen overschreden en verhoogd. Hij vindt de stijging onacceptabel; ruim boven de Dijksma norm, zelfs de Balkenende norm wordt overschreden. Het probleem ligt niet in de omvang van de formatie externen, maar in de kosten ervan. Er had ook een maximum gesteld moeten worden aan de maximaal gemiddelde vergoeding per fte externen.

De cao lonen zijn sinds 2018 tot heden gestegen met 20%. Die 100.000 euro had niet meer mogen worden dan 120.000 euro in 2023. Wat zijn fractie betreft, maximeert het bestuur de maximale vergoeding per externe tot 120.000 euro met een correctie per jaar van de gemiddelde cao stijging. Dan waren de kosten beperkt geweest tot 47,52 miljoen euro over 2023. Dat is een besparing van 41 miljoen per jaar ten opzichte van wat nu wordt uitgegeven. Hij wil graag weten hoe het college in de wedstrijd zit. De heer Snijder (Student & Starter) deelt dit helemaal. Ook hij heeft liever geen externe inhuur. Hij vraagt hoe dit op te lossen. Het college werkt al jaar in jaar uit om dit omlaag te brengen en probeert het mensen te vinden die in de organisatie komen. Hoe denkt Stadsbelang zelf over hoe dit op te lossen? De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) sprak niet zozeer over de beperking van het aantal externe fte. Hij sprak over de beperking van de loonsom; dat zijn de kosten die externen in rekening brengen bij de gemeente. De stijging van 100.000 naar 241.000 per fte baart hem zorgen. Hierop moet de gemeente Utrecht in Control zijn. Wat hem betreft moeten er maximale prijsafspraken gemaakt worden. Wanneer Utrecht zo doorgaat, zit de gemeente volgend jaar over de 300.000 euro per fte. Hij vindt dat niet kunnen. De heer Snijder (Student & Starter) is het ook daarmee eens.

Hij legt de vraag voor waarom de gemeente Utrecht de externen zoveel betaalt. Daarvoor moet dan toch een reden zijn. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) geleidt die vraag graag door naar de verantwoordelijk wethouder. De heer Snijder (Student & Starter) vraagt of Stadsbelang Utrecht een reden kan verzinnen.

Pagina 21 van 39

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies inzake de commissie VBF d.d. 03-07-2024 inzake de Voorjaarsnota 2024

1010

1020

1030

1040

De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) bevestigt heel veel dingen te kunnen bedenken waarom tarieven gestegen zijn. Maar de stijging die hij heeft vastgesteld kan hij niet verklaren. Er zijn voldoende mensen in de markt die 120.000 euro een prachtig loon vinden. Hij toont een overzicht van ziekteverzuim in de gemeentelijke organisatie. Al jaren maken meerdere partijen zich zorgen over dit verzuim. Hij vindt dat die zorgen met reden zijn. Al jaren haalt de gemeente haar doelstelling niet. De gemeentelijke organisatie steekt schril af tegen alle andere gemeenten, inclusief de G4. De gemeente Utrecht geeft 28,7 miljoen meer uit dan de doelstelling. De organisatie loopt meer en meer uit de pas. Hij benadrukt dat het goed fout gaat, ondanks de vitaliteitprogramma’s en de maatregelen die het college als goed werkgever genomen heeft. Het ziekteverzuimpercentage is eind 2023 8,2% van het totale personeelsbestand geweest. De inhuur van externen ligt op 7,7%. Hij kan zich gezien de hoogte van de loonkosten niet voorstellen dat deze externen allemaal worden ingezet om de kloof te dichten van het werk dat niet uitgevoerd wordt omdat ambtenaren niet aanwezig zijn. Ambtenaren bezwijken onder de werkdruk. De heer Bos vindt dat de gemeentelijke organisatie op een hellend vlak is gekomen omdat het zieke personeel onvoldoende wordt vervangen; dan wordt de werkdruk hoger en hoger.

Het is tijd om te gaan bezien wat mogelijk is om de ambtenaren uit de lappenmand te krijgen. Hij betoogt dat de gemeentelijke organisatie niet moet doen aan symptoombestrijding. Hij vindt dat het tijd is om op korte termijn te werken aan een blije, gemotiveerde en uitgeruste ambtenaar. Een ambtenaar voor wie het werk gemakkelijker gemaakt wordt. Wanneer ervoor gezorgd wordt dat het ziekteverzuim op doelstelling ligt, bespaart de gemeentelijke organisatie 8,75 miljoen euro en een bak geld voor externe inhuur. Dan ligt daar een bezuinigingsresultaat met meerwaarde; een potentieel tot wel 50 miljoen euro per jaar. De heer Stam (PvdA) vindt dit een mooi betoog van de heer Bos; hij vraagt hem of hij de motie onderschrijft die vorig jaar is aangenomen om de inhuur boven schaal 9 ook te limiteren onder de 10%. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) vindt dat prima. De gemeente Utrecht zit daar ruim onder. Hij stelt voor de huidige 7,7% af te schalen naar 5% en na te gaan of op die manier te komen is tot een forse bezuiniging met een cap op de gemiddelde maximale vergoeding per fte externe inhuur. De heer Stam (PvdA) volgt de heer Bos in zijn redenering. In zijn beleving is de gemeente Utrecht boven schaal 9 niet onder de 10%. Hij vraagt waarom de heer Bos destijds tegen de motie stemde.

De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) antwoordt dat het een symbolische maatregel is en hij het niet eens is met 10%. Hij heeft de motie mede ingediend in 2015. Hiermee rondt hij zijn bijdrage af.

1050

De heer Paalman (HORIZON) beseft goed een kleine partij te zijn; ook daarom focust hij zich in deze commissie op enkele kernpunten. Rest hem in te gaan op Veiligheid en Bestuur. In het kader van veiligheid merkt hij op dat Utrecht over het algemeen een fijne en veilige stad is. Hij ziet dan ook in de Voorjaarsnota dat weinig bezuinigd wordt op het hoofdstuk Veilige Stad; van 17 overbruggingsmaatregelen zijn er slechts vier die terugkeren op de daadwerkelijke Voorjaarsnota. Hij vindt dat goed nieuws.

Pagina 22 van 39

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies inzake de commissie VBF d.d. 03-07-2024 inzake de Voorjaarsnota 2024

1060

1070

1080

1090

1100

Utrecht blijft de vierde stad van het land met alle veiligheidsimplicaties die daarbij horen. Hij ziet dat de criminaliteit zich verplaatst van het fysieke domein naar het digitale. Dat is lastig. Fysiek is voorspelbaar, controleerbaar, tastbaar. Verdachten zijn op straat te zien en zijn eventueel aan te houden. Een digitale verdachte is een pakketje bits en bytes van 1-tjes en 0-letjes van elektrische signalen die aan- of uitstaan. Wie kan daar crimineel gedrag in herkennen en voorspellen? Ook de Utrechtse overheid staat voor deze uitdaging. Zijn partij ziet het als missie om steeds wanneer het over veiligheid gaat, te benadrukken dat deze verplaatsing al gaande is. Hij hoort positieve dingen. Utrecht gaat jonge hackers gebruiken om de stad digitaal veiliger te maken en hij ziet geen bezuinigingen op dit vlak in de Voorjaarsnota. Hij benadrukt dat het in de Voorjaarsnota niet alleen gaat om bezuinigen; soms gaat het juist om investeren. Hij vraagt de burgemeester of met deze Voorjaarsnota de stad er digitaal klaar voor is om de stad veilig te houden. Is Utrecht klaar om de burgers te beschermen tegen alle dreigingen die zich in het digitale domein voordoen. Is Utrecht klaar om ondernemers te beschermen tegen dreigingen als corporate phishing, ransomware, social engineering, et cetera.

Of moet in deze Voorjaarsnota toch ergens nog op zoek gegaan worden naar een zak geld om dit in orde te maken? Hij krijgt graag een kritische reflectie van de burgemeester. HORIZON wil een intern IT sterrenteam van de gemeente Utrecht. Bepaalde uitdagingen voor de gemeente Utrecht zijn gelijk aan die van commerciële bedrijven. In alle grote projecten waarin IT enige rol heeft, komt hij hetzelfde knelpunt tegen: capaciteit. IT-ers, en zeker talentvolle starters die net uit de collegebanken komen, worden weggekaapt door grote bureaus. Die komen dan aan het werk bij gemeenten tegen de hoofdprijs. Dat kost de gemeente miljoenen, ruim 14 miljoen is de prognose voor IT-inhuur voor 2024. Ook wanneer de gemeente intern IT-ers in dienst heeft kost dat geld, maar lang niet zoveel als de ruim 14 miljoen die er nu voor staat. Wat hem betreft moet op deze post gesneden worden omdat de gemeentelijke organisatie in een vicieuze cirkel dreigt te belanden. Utrecht blijft achter het net vissen omdat de IT-ers afgevangen worden door de bureaus die de gemeente Utrecht inhuurt. Utrecht kan de eerste gemeente zijn die deze cirkel gaat doorbreken. Hij vraagt een plan van de wethouder, een plan van mogelijkheden. Hij weet van de wethouder dat de wil er is.

Vanuit zijn controlerende taak zegt hij dat het geen tijd is van willen maar van moeten, zo dat in 2024 de overhead die nu zit in die 14 miljoen euro anders te besteden is. Hij vraagt of de wethouder kan toezeggen een masterplan te leveren om het intern IT-personeelsbestand in het aankomende jaar flink te laten groeien en dat masterplan de raad te laten toekomen. Hij biedt zijn hulp aan. Hij werkt met IT-starters. Ze hebben het laatste zetje nodig. Wanneer de wethouder deze toezegging niet wil doen, heeft hij voor de tweede termijn concrete vragen om de wethouder tot bewegen aan te sporen. Zijn puntje van kritiek betreft het zaaksysteem; hij weet dat de raadsbrief onderweg is. Hij vindt het erg zonde; het kost minimaal 1 miljoen. Genoeg geld om al zijn voorstellen voor cultuur, Wonen en mobiliteit te dekken. Hij vraagt of de wethouder de treurnis van HORIZON deelt dat dit geld uitgegeven moet worden aan het onverwachte van het te laat gesaneerde onderhoud van het zaaksysteem. Welke maatregelen zijn genomen om te voorkomen dat er weer een end of life datum van een systeem over het hoofd gezien wordt? Pagina 23 van 39

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies inzake de commissie VBF d.d. 03-07-2024 inzake de Voorjaarsnota 2024

1110

1120

1130

1140

1150

De voorzitter constateert dat hiermee de fracties hun inbreng hebben geleverd. Zij schorst de vergadering en heropent de vergadering voor de beantwoording door het college. De ambitie is om 23.45 uur de vergadering af te ronden; anders zal er geschorst worden om de fietsen uit de fietsenstalling te halen. De beantwoording Burgemeester Dijksma beantwoordt de vragen naar categorieën. Zij bevestigt dat binnen het programma Veilige Stad forse maatregelen zijn voorgesteld. Die zullen pijn gaan doen bij ook VTH. Die gaan ook ten koste van uitvoeringskracht. Het college heeft zich ingespannen om het zo in te vullen dat het al met al verantwoord blijft. Over de handhaving heeft bijna iedereen gesproken. Zij vindt het sowieso verstandig om dit debat langer en diepgaander te voeren naar aanleiding van de reactie die het college zal geven op het algemene rekenkamerrapport. Aan de ene kant is te zien dat het aantal meldingen en het aantal situaties waarbij handhaving zou kunnen optreden steeds groter wordt. Tegelijkertijd is de gemeente Utrecht niet altijd in staat om voldoende mensen aan te trekken om de vacatures te vervullen. Dat noopt tot een andere manier van nadenken over hoe verstandig om te gaan met het werk. De suggestie die de heer Maas deed om naar al die potjes te kijken, maakt daar zeker onderdeel van uit.

Dan gaat het ook om de vraag hoe preventief en repressief in balans te houden met de handhavende taken. Het gaat ook over de vraag wat dubbel gedaan wordt of wat niet meer gedaan zou moeten worden. En het gaat over de vraag hoe op een andere manier effectiever risicogestuurd te handhaven. De burgemeester is van plan om het hele domein van alle kanten te bekijken, en ook te kijken naar andere steden en wat daarvan te leren is van hoe het daar gaat. Dan wil zij met een integrale reactie en een voorstel naar de raad toekomen. Als het gaat om de meldingen, betreffen die vooral de scanauto. Daarover zijn twijfels als het gaat om de effectiviteit van de inzet van die auto. Dat betekent niet dat de gemeente niet meer op meldingen reageert. De gemeente gaat het wel anders doen. De burgemeester zal laten terugkomen op hoe de gemeente het anders gaat doen. Zij gaat in op ondermijnende criminaliteit. Zij betrekt daarbij de beantwoording op schriftelijke vragen. Zij geeft toe dat de suggestie lijkt te worden gewekt alsof dat ook de preventieve kant raakt van de PGA-aanpak. Dat is niet het geval. In dit programma wordt ook gewerkt aan de vergroting van de weerbaarheid van de stad. Daar is het verantwoord iets minder te doen. Daarmee houdt de gemeente de PGA-aanpak overeind. De burgemeester vindt dat heel belangrijk, en zij heeft begrepen ook de raad.

Daarmee voorkomt het bestuur op de mensen te gaan bezuinigen. Dit wordt ook gedaan met het naar voren halen van de bezuinigingen op het Wijkveiligheidsbudget aan de materiële kant. Het college kiest liever voor de bezuiniging op de fysieke kant van de zaak. De heer Van Steeg vroeg hoe het nou kan dat het budget niet op gemaakt is; zij vindt dat op zichzelf een goede vraag. Wanneer wordt vastgesteld dat daarvoor geen aanvragen zijn en er ruim begroot is, is het niet onlogisch om als er dan bezuinigd moet worden als eerste hier iets weg te halen. De heer Van Steeg (CDA) volgt die redenering. Zijn vraag is waarom het budget niet gebruikt is. Wanneer de ruimte er steeds al was, kan hij het nog steeds niet volgen. Pagina 24 van 39

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies inzake de commissie VBF d.d. 03-07-2024 inzake de Voorjaarsnota 2024

1160

1170

1180

1190

1200

Burgemeester Dijksma merkt op dat dit niet alleen voor de raad een belangrijk thema is, ook voor haarzelf. Het antwoord op de vraag van de heer Van Steeg is niet gemakkelijk te achterhalen; uiteindelijk wordt ook gereageerd op verzoeken die vanuit de wijk zelf komen en waarschijnlijk toen het geld er ook was er iets ruimer werd begroot dan wellicht strikt noodzakelijk. Sommige problemen worden via andere potjes opgelost. Niet alles wat nodig is, hoeft via dit budget. De heer Van Steeg (CDA) vindt dit nog steeds goed te volgen; het frustrerende hiervan is dat wanneer de financiële druk heel hoog wordt, er plotseling geld is. Hij vindt het een vreemd verhaal richting de raad. Burgemeester Dijksma merkt op dat het in ieder geval een eerlijk verhaal is. Zij hecht daar het meest aan. Wanneer een tijdlang budget niet worden aangesproken is het meest logisch om die naar voren te schuiven. Daarmee is het niet terecht de wijkveiligheid te kwalificeren als niet van groot belang voor het programma waarmee het college bezig is. Het college doet er juist enorm veel aan, maar misschien niet per se via deze begrotingspost. De heer Stam (PvdA) heeft de schriftelijke vragen er ook bij gepakt over de persoonsgebonden aanpak. Aan de ene kant zegt de beantwoording dat de inzet onverminderd doorgaat.

Tegelijkertijd zit daarin de waarschuwing dat cofinanciering lager kan uitvallen en dat dan de PGA niet zeker is. Hij vraagt hoe hij de twee antwoorden moet lezen. Burgemeester Dijksma antwoordt: als een beetje een winstwaarschuwing; dat de raad voortaan van dat budget moet afblijven. De heer Stam (PvdA) vraagt of er dan wel zekerheid is dat de huidige bezuiniging die al is ingeboekt in die zin niet negatief uitpakt op de huidige PGA. Burgemeester Dijksma antwoordt garanties altijd tot de voordeur te kunnen geven. Zij weet nooit zeker hoe een nieuw kabinet met al toegezegde budgetten wenst om te gaan. Dat kan ook andere redenen hebben dan gedragingen aan de kant van de gemeente. Zij wil daarin voorzichtig zijn. Zij heeft nu geen reden aan te nemen dat dit op het spel staat; hiervoor is ook cofinanciering gekregen. Duidelijk is wel dat risico's gelopen worden wanneer verdergegaan wordt op dit pad. Ook als het gaat om cofinanciering. Zij gaat in op Burgerzaken. Mevrouw Meerding gaf een winstwaarschuwing op het wijkcentrum Vleuten De Meern. Ook hiervoor geldt dat het college in de breedte gaat kijken naar de hele dienstverlening. Daarbij zal het college een aantal van de argumenten die gegeven werd aan de kant van de raad zeker meenemen: het gemakkelijker bereikbaar zijn voor bepaalde groepen, ook voor de stad goed bereikbaar zijn, en efficiëntie.

Zij kan niet op voorhand zeggen dat het open blijft en dat het zo blijft als het is. Zij heeft goed gehoord wat is gezegd door de commissie. Zij doet de suggestie het oordeel nog even op te schorten tot er een uitgewerkt voorstel ligt. De moeder van de burgemeester zei ooit: “nooit huilen voordat je geslagen wordt”. Dat zou in dit verband ook een wijze gedachten kunnen zijn. Als er dan wel een voorstel in zit dat de raad niet bevalt, is dat er uit te amenderen. Mevrouw Meerding (VVD) is over het algemeen best bereid geduldig te zijn. Zij licht toe dat deze vragen van de VVD niet uit het niets kwam. In de stukken werd gezegd dat gekeken gaat worden naar efficiëntie en of locaties te sluiten zijn. Dan wordt er geen enkele locatie bij naam genoemd, behalve het Wijkservice Centrum Vleuten De Meern. Dat doet haar vermoeden dat die bovenaan het lijstje staat. Zij vraagt de burgemeester of dat niet het geval is; kan de burgemeester haar geruststellen?

Pagina 25 van 39

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies inzake de commissie VBF d.d. 03-07-2024 inzake de Voorjaarsnota 2024

1210

1220

1230

1240

1250

Burgemeester Dijksma bevestigt dat het Wijkservicecentrum Vleuten De Meern genoemd wordt en dat dat niet alleen goed nieuws is. Dat geeft zij mevrouw Meerding na. Dat gaat over meer dan alleen de dienstverlening die daar plaatsvindt en hoe daarmee is om te gaan. De burgemeester herhaalt haar vraag af te wachten totdat de plannen er liggen. Zij herkent een aantal argumenten die mevrouw Meerding noemde. Zij zou het unfair vinden het nu uit te sluiten; dat is eigenlijk wat mevrouw Meerding van haar vraagt. Zij vervolgt haar beantwoording met in te gaan op de huwelijksleges. Zij licht toe richting de heer Van Steeg dat dit voortvloeit uit wat de raad eerder met de nota 100% Kostendekkendheid Leges heeft uitgesproken; het college doet wat de raad in meerderheid heeft gevraagd. Zij noemt in dit verband ook de inflatie. Bovendien betreft datgene wat in de nota staat de eenvoudige huwelijken; dus niet die op de dure buitenlocaties. Zij gaat in op Global Calls. De heer Dekkers vroeg daarvoor aandacht. Burgemeester Dijksma bevestigt dat het pijnlijk is dat de gemeente daarmee niet door kan gaan. Daarmee is het ook adel verplicht voor het voltallige bestuur. Dat betekent eigenlijk dat zowel het stadsbestuur als de raad in gemeenschappelijkheid de SCG’s gezamenlijk moet voorleven en daarvan veel werk moeten maken. Zij ziet zeker mogelijkheden om dat te blijven doen.

Zij hoopt dat de partners in de stad dat ook doen, maar niet meer via deze subsidieroute. De burgemeester dankt de commissie voor alle mooie opmerkingen die breed gemaakt zijn in het kader van de aanpak van straatintimidatie waar het gaat om de inzet van BOA's op het wetsvoorstel. Zij noemt in dit verband mevrouw Rajkowski; zij heeft dit ooit in gang gebracht. Het succes heeft vele vaders en moeders. Naar wat de burgemeester weet is het niet mogelijk om het aantal BOA's uit te breiden op basis van de wet; deze wet is ingegaan vanaf 1 juli. Die is specifiek gericht op dit type problematiek. Daarmee is de pilot ingekaderd door justitie. De burgemeester sluit niet uit dat dit in de toekomst te verbreden is. Dan kan dat niet op basis van het wetsvoorstel. De heer Şimşek (DENK) bevestigt dat de wet alleen gaat over seksuele straatintimidatie. Andere zaken zoals discriminatie, groepsbelediging, zijn al strafbaar. Hij stelde zijn vraag meer gericht op wetten die er al liggen om deze proef al uit te breiden naar andere vormen van straatintimidatie. Andere vormen van straatintimidaties zijn wel degelijk aanwezig in deze stad. Burgemeester Dijksma bevestigt dat die behoefte om er goed op toe te zien er is in de stad. Dat heeft de raad ook meegegeven in een bredere aanpak Straatintimidatie. Daar zit hij ook vol in.

Haar advies zou zijn deze pilot eerst een succes te laten worden; wanneer dat succes daar is, heeft hij een betere titel om op jacht te gaan naar eventueel andere gronden om binnen dit thema iets meer te doen. De heer Şimşek (DENK) vraagt of de burgemeester in dat kader kan toezeggen dat wanneer de raad een terugkoppeling krijgt over hoe deze pilot is gelopen, expliciet te vermelden hoe dat naar andere vormen van straatintimidatie mee te nemen is. Burgemeester Dijksma wil dat zeker verkennen. Dat kan ook leiden tot een negatief oordeel. Zij sluit niet uit dat zij mogelijkheden gaat zien. Met betrekking tot femicide merkt de burgemeester op dat het een heel goed voorstel is; zij ontraadt dit op te nemen in de agenda van straatintimidatie. Dan verwatert de aanpak. Dit thema is het meest geschikt om te koppelen aan huiselijk geweld. Dit is daarbinnen het grootste probleem. Zij neemt het op zich om met wethouder

Pagina 26 van 39

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies inzake de commissie VBF d.d. 03-07-2024 inzake de Voorjaarsnota 2024

1260

1270

1280

1290

Eerenberg hierover te spreken over hoe daarmee iets te kunnen. De raad heeft daarvoor nog geen dekking. Dekking ontbrak ook bij motie 35. Het college is daarop streng geworden. De gemeente beschikt niet over het geld. Zeker met alle extra verkiezingen die ook uit de reserves moeten komen, krijgt de gemeente ook 0 euro vanuit Binnenlandse Zaken. Zij lobbyt voor een vergoeding. Zij zegt: steeds wanneer in Den Haag het huwelijk verbroken wordt, betalen de gemeenten de rekening. Zij vraagt de raadsleden daarop discipline te zetten. Dat betekent dat er ook geen geld is voor voorbedrukte borden. Dat geld is er niet. Wanneer iemand daarop iets wil, vraagt zij een voorstel met dekking. De heer Koning (D66) vindt dit een moeizame stellingname precies op dit onderwerp. De gemeente Utrecht moet de verkiezingen zelf bekostigen. Wanneer de raad kaders stelt aan hoe de verkiezingen te organiseren, moet dat mogelijk zijn. Burgemeester Dijksma antwoordt bevestigend. De raad kan dat. Maar dan moet de raad daarbij een budget leveren. De heer Koning (D66) merkt op dat de burgemeester daarbij zelf al aangeeft dat het budget er niet is, ook voor de rest van de verkiezingen. Dan geldt dat toch ook voor elk kader dat daarin gehanteerd wordt? Burgemeester Dijksma licht toe dat de verkiezingen die uit de lucht komen vallen ingeboekt worden als een tegenvaller.

Dat mag zij niet doen met een extra motie, een wens vanuit de raad. Dat zijn de spelregels. Zij vervolgt met in te gaan op de vragen over de video deurbel. Zij heeft richting de heer Koning een folder van de politie doorgeappt waarin de politie uitlegt aan burgers hoe dat verstandig is te doen. Dat terechte aandachtspunt is hiermee belegd. Over de raadstoets Veilige Stad zet de burgemeester uiteen dat de raadstoets op zichzelf met de aanbevelingen die gedaan zijn, prima is. Het college laat dat liever gelijk oplopen met de verantwoording uitvoering Veiligheidsagenda in plaats van weer een separaat traject via de jaarstukken te organiseren. Ook dat is een efficiency slag die het bestuur gezamenlijk maakt; voorkomen moet worden dat zaken dubbel of via andere routes gedaan worden. De heer Dekkers (GroenLinks) is verbaasd over het antwoord omdat juist in de brief staat dat de aanbevelingen opgepakt worden bij de evaluatie; zijn punt is dat er een suggestie lijkt te zijn dat de aanbevelingen niet zouden stroken met het idee dat de jaarstukken dunner moeten worden terwijl de aanbevelingen juist gericht zijn op de jaarstukken inhoudelijk sterker en beter leesbaar maken. Burgemeester Dijksma begrijpt hieruit dat college en raad daar nog naar moeten kijken. Het gaat wat haar betreft ook over het momentum en wanneer het college op welke manier zich verantwoordt via welk traject.

Zij vindt dit een lastige. Dit zit in de ambtelijke finesses van de techniek. Zij verwacht niet dat met het over en weer uitwisselen van informatie, de oplossing gevonden wordt. Zij voelt zich onthand in deze discussie. De heer Dekkers (GroenLinks) begrijpt dat en stelt voor buiten de vergadering om hierover van gedachten te wisselen. Burgemeester Dijksma lijkt dat een uitstekende gedachte. Zij gaat in op de vragen over de koffieshops. Zij begrijpt de wens. Zij wil wel precies blijven ook op het gebied van dit beleid en op het aanwijzen van gebieden waarvan zij goed kan onderbouwen waarom dat hier tijdelijk nodig is. Wanneer dit uitgespreid wordt over hele stadsdelen, ontbeert voor haar de argumentatie.

Pagina 27 van 39

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies inzake de commissie VBF d.d. 03-07-2024 inzake de Voorjaarsnota 2024

1300

1310

1320

1330

1340

De heer Şimşek (DENK) brengt zijn visie met betrekking tot de leefbaarheid in wijken onder de aandacht om deze wijken te ontzien van koffieshops. Dit zijn de risico's waarover de burgemeester in haar brief ook schrijft. Burgemeester Dijksma merkt op dat het college vrij precies bezig is met het uitzoeken van waar de koffieshops wel te plaatsen zijn. Er zijn locaties in beeld die veel minder kwetsbaar zijn. Zij wil niet op voorhand hele wijken uitsluiten. Daarvoor is een betere onderbouwing nodig. De heer Şimşek (DENK) vraagt welke onderbouwing de burgemeester nodig heeft. Burgemeester Dijksma licht toe dat dat te maken heeft met hoe tot een dergelijke conclusie te komen; het gaat om een optelsom van meldingen, van bestuurlijke rapportages van de politie, van kluitjesvoetbal op kleine gebieden met heel veel incidenten tegelijk. Dat is dan als bewijslast achter de hand. De burgemeester licht toe dat het nagenoeg onmogelijk is om dat op die manier te doen voor hele wijken. De besluiten die genomen zijn, zijn gebiedsgericht en zijn onderbouwd met casussen. Het wordt ingewikkeld om dat uit te smeren over een hele wijk. De burgemeester is het niet eens met BIJ1 over boetes voor buitenslapen; boetes worden nooit zomaar gegeven. Mensen krijgen altijd eerst een waarschuwing. Mensen krijgen ook een verwijzing naar een zorgtraject.

Zij wil voorkomen dat de handelingscapaciteit van BOA's wordt ontmanteld. De burgemeester benadrukt dat er echt iets aan de hand is als boetes worden uitgedeeld. De heer Şimşek (DENK) vindt dat BIJ1 terecht vroeg naar de boetes omdat buiten slapers die boetes vaak niet kunnen betalen. Dat leidt dan tot aanvullende problemen. Hij vraagt de burgemeester daarop specifiek in te gaan. Burgemeester Dijksma antwoordt dat dat geen reden kan zijn om op voorhand te kiezen voor een andere benadering. Op die manier wil zij niet omgaan met de rechtsmiddelen. Wanneer iemand een boete niet kan betalen, is dat op enig moment een feit. Zij noemt het voorbeeld van de arbeidsmigranten die overdag werk hebben en het geld wel hebben. Niet iedereen is altijd zielig. De heer Şimşek (DENK) spreekt vooral over hele kwetsbare mensen, verslaafden bijvoorbeeld. Dan is de route van de repressie niet altijd de beste. Hij vraagt of de burgemeester dat ook van mening is. Burgemeester Dijksma deelt die mening. Zij herhaalt het door haar geschetste traject voordat overgegaan wordt tot het geven van boetes. Mevrouw Beekmans (BIJ1) merkt op dat de getallen die zij ambtelijk heeft gekregen niet op deze manier zijn opgesplitst; die laten slechts buitenslapers zien die beboet worden omdat ze buiten slapen. Zij vraagt of de burgemeester in staat is om deze getallen opgesplitst te krijgen.

Of minimaal welk gedeelte van de buitenslapers een waarschuwing heeft gekregen, en welk gedeelte ervan de eerste keer beboet is. Burgemeester Dijksma antwoordt dat niet te zullen doen. Mensen krijgen altijd eerst een waarschuwing, altijd. Dat is de standaard aanpak. Pas wanneer de betrokkenen gedrag vertonen dat een boete rechtvaardigt, krijgen ze nadat ze doorverwezen zijn een boete. Zij kan de gegevens niet opsplitsen. Het ambtelijk apparaat is al overbelast. Mevrouw Beekmans (BIJ1) stelt dat ze het schrijnend vindt dat de gemeente geld wil halen over de rug van deze kwetsbare groep. Deze mensen denken nergens anders aan dan aan overleven. Zij betreurt het antwoord van burgemeester. Burgemeester Dijksma vindt het erg dat mevrouw Beekmans denkt dat de gemeente hier geld wil weghalen. Zij benadrukt dat deze boetes niet worden gegeven om geld op te halen. Met deze boetes wordt een grens gesteld. De gemeente ziet deze Pagina 28 van 39

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies inzake de commissie VBF d.d. 03-07-2024 inzake de Voorjaarsnota 2024

1350

1360

1370

1380

1390

mensen niet als een verdienmodel. Zij neemt afstand van het oordeel van mevrouw Beekmans. Mevrouw Beekmans (BIJ1) begrijpt dat de burgemeester en zij duidelijk van mening verschillen en merkt op het interessant vinden dat grenzen gesteld worden bij mensen wier wereld al zo klein is. Zij wil dit gezegd hebben. Burgemeester Dijksma begrijpt dat en is van mening dat dit geen rechtvaardiging kan zijn om andere mensen bijvoorbeeld agressief te benaderen. De heer Stam (PvdA) wil dit inzichtelijk maken. Hij vraagt of er geen andere handhavinggrond is binnen de APV voor buiten slapen. Of is buitenslapen nodig om op te treden? Wanneer het gaat om aanstootgevend gedrag, overlastgevend gedrag, verbaal geweld, alcoholmisbruik, is dat ook in de APV belegd. Hij vraagt of deze specifieke casus per se nodig is. Of is een andere handhavinggrond in stelling te brengen? Burgemeester Dijksma houdt het voor mogelijk dat iemand op meerdere titels tegelijk een boete krijgt. Zij vermoedt dat het heel vaak het geval is. Zij vervolgt haar beantwoording met in te gaan op het thema duidelijke taal. Zij bevestigt dat het college daarvan is. Dit betreft een richtlijn. Dat is een lopend programma voor de gemeente. De heer Paalman noemde heel veel verschillende doelgroepen in het kader van digitale veiligheid.

Haar wedervraag is waarom de gemeente voor elke ondernemer in de stad moet zorgen dat hij of zij digitaal veilig is. Dat is ook een verantwoordelijkheid van de doelgroep zelf. Het gaat hierbij ook om het maken van politieke keuzes waarop in te zetten. De heer Paalman (HORIZON) had begrepen uit een van de stukken en noemt “digitale stad” dat dit wel de ambitie is van het college om ook voor ondernemers pro actief op te treden onder het motto dat de gemeente het liever zelf doet dan dat criminelen het doen en dat het dan te laat is. Burgemeester Dijksma antwoordt dat het college dat ook doet. Er zijn programma's waarin de gemeente samenwerkt met ondernemers. De ondernemers zijn een van de targets in het programma van digitaal veilig maken. De gemeente gaat het niet allemaal zelf doen voor de ondernemers. Het gaat om samenwerken, de gemeente biedt zaken aan. De gemeente neemt daarmee niet de hele verantwoordelijkheid over. De heer Paalman (HORIZON) kan daar prima in komen. Het lijkt hem wel mooi wanneer de gemeente de ambitie houdt. Hij denkt hierbij vooral aan kleine ondernemers. Burgemeester Dijksma stelt voor hierover verder te spreken bij het uitvoeringsplan Digitale Veiligheid. De ChristenUnie sneed het videobellen aan. Deze vraag is vanochtend beantwoord door wethouder Voortman.

Hij sprak nog over het betrekken van cafés en andere ondernemers bij het veilig houden van de stad. De burgemeester antwoordt dat de gemeente dat in de breedte al doet. Hiermee rondt zij haar beantwoording af. Toezeggingen  Er komt in Q4 2024 een integrale reactie op de gevolgen van de bezuinigingen op handhaving in samenhang met het Rekenkamerrapport daarover.  Bij de Voortgangsbrief over de aanpak van de straatintimidatie met terugkoppeling op het verloop van de pijlers, komt er een reflectie op de vraag of deze aanpak ook uit te breiden is. Pagina 29 van 39

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies inzake de commissie VBF d.d. 03-07-2024 inzake de Voorjaarsnota 2024

1400

1410

1420

1430

1440

Wethouder Oosters gaat in op de vragen over het Initiatievenfonds, op Samen Stad Maken en op het burgerberaad. Haar streven is alle vragen daarmee te dekken. Zij bevestigt dat voorgesteld is om 25% te bezuinigen op het Initiatievenfonds. Dat is ontzettend pijnlijk. De pijn op dit thema wordt enigszins verzacht door de investeringen op de Buurtagenda's die in dit coalitieakkoord zijn gedaan. Het college wil samen met fondsen en bedrijven nagaan hoe dat gat wellicht is op te vullen. De wethouder benadrukt dat het te vroeg is om conclusies te trekken die de Partij voor de Dieren deed, nu ook weer in deze commissie. Het is zeker goed om de effecten van de bezuinigingen in de gaten te houden. Het college zal de voorstellen die vanuit de raad gedaan worden met interesse bekijken en beoordelen op haalbaarheid. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) vraagt uitleg op dat het te vroeg is om die conclusie te trekken; door 25% in te leveren, zullen 25% minder initiatieven genomen worden, dus een kwart minder groen, leefbaarheid et cetera. Wethouder Oosters licht toe dat het college denkt dat het mogelijk is om andere partijen in de stad aan te wakkeren om mee te doen met het initiatief, en na te gaan welke aandacht te krijgen is van private partijen. De wethouder ziet nog niet meteen het effect zoals de heer Van Heuven zich dat nu voorstelt.

Dit zal gewoonlijk gemonitoord moeten worden. Die monitor zal zeker plaatsvinden. GroenLinks ging in op de mogelijkheden om ervoor te zorgen dat het Initiatievenfonds niet te snel wordt uitgeput. De wethouder bevestigt dat daarvoor vroeg in het jaar keuzes gemaakt moeten worden. Zij vindt de suggesties van de heer Dekkers mooie. Het college zal eerst allerlei opties in beeld moeten brengen om daarna een keuze te maken. In de aankomende periode worden daarom verschillende opties verkend, zoals aangegeven in de raadsbrief Initiatievenfonds van 24 mei, informeert het college de raad voor het einde van 2024 over de uitwerking daarvan. Daarin zal het college de suggesties van de heer Dekkers meenemen. Met betrekking tot Samen Stad Maken deelt de commissie haar zorgen over de bezuiniging. De wethouder begrijpt die zorgen. In de commissiebespreking over de nota, is nog niet precies bekend hoe de bezuiniging zal uitwerken, maar het zal zeker effect hebben op de snelheid waarmee het college de doelen wil bereiken, bijvoorbeeld in het aantal trainingen aan medewerkers van de gemeente om zo uiteindelijk de cultuurverandering voor elkaar te krijgen. In ieder geval blijft wat GroenLinks hierover zei, staan: samenwerken met de stad is niet alleen iets van de afdeling Participatie; dat gaat breder en daaraan wordt gebouwd.

Dit brengt het college in beeld voor de raad om uiteindelijk te proberen te zorgen dat de zorgen van de PvdA over een groter wordende afstand geen realiteit zal worden. De vraag van het CDA ging over de zichtbaarheid van het stadskantoor in de wijk. Dan gaat het in de ogen van het college niet per se over fysieke wijklocaties; het gaat het college bij Samen Stad Maken om een andere manier van werken, voor bijvoorbeeld projectleiders en beleidsadviseurs, dat zij meer ter plekke aanwezig zijn, bijvoorbeeld vaker in een winkelcentrum. Bij de behandeling van Samen Stad Maken stemde de raad in met het amendement om het leidend principe over meer het stadskantoor uitgaan, uit te gaan werken, zoals al gezegd door de heer Stam. In de beantwoording gaf zij al aan dat het wat haar betreft breder gaat dan alleen ambtenaren van de afdeling Ruimte. Het college zal dit in de gaten houden. De specifieke vraag van Student & Starter ging over de online participatie en het bereiken van jongeren. De wethouder bevestigt dat de bezuiniging inhoudt dat onder andere structureel extra budget voor online participatie vervalt. Maar de gemeente

Pagina 30 van 39

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies inzake de commissie VBF d.d. 03-07-2024 inzake de Voorjaarsnota 2024

1450

1460

1470

1480

1490

heeft in 2024 en 2025 met extra geld, online participatie een stap verder gebracht. Dat gaat het college zeker doen door bijvoorbeeld DenkMee te verbeteren. De Partij voor de Dieren en VOLT refereerden in hun bijdrage aan het Burgerberaad; de wethouder benadrukt dat het Burgerberaad niet wegbezuinigd is. Zij zet uiteen dat er nooit structurele middelen zijn geweest voor het organiseren van burgerberaden. Tot haar geluk kan het organiseren van een burgerberaad ook incidenteel, en houdt het college de kans op verschillende onderwerpen in de gaten in de komende tijd. Het college zal de raad informeren in Q3. Die brief heeft de wethouder al eerder toegezegd. In de brief schetst het college een beeld van de mogelijke onderwerpen, resultaten van gesprekken met Utrechters hierover, onder andere op straat maar ook bij het bewonerspanel en zij schetst de knelpunten en de kansen die het college ziet voor de financiering van het Burgerberaad. Ook die kan de raad van het college verwachten. Hiermee rondt de wethouder haar beantwoording af. De voorzitter constateert dat er geen gemiste vragen zijn. Zij vraagt of er behoefte is aan een tweede termijn en zij verneemt dat die in niet is. Wethouder Streefland begint haar beantwoording door in te gaan op de vragen over P&O. Zij begrijpt dat dit onderwerp nu in deze tijden van bezuiniging een stevig onderwerp van gesprek is.

De VVD ging in op de groei van het aantal ambtenaren en hoe dat te gaan doen in relatie tot de bezuinigingen. De wethouder bevestigt dat de organisatie in de afgelopen vijf jaar gegroeid is van 10 fte per 1000 inwoners naar 14 fte per 1000. Dat heeft onder meer te maken met extra taken, en extra wensen, coalitieambitie maar ook wensen vanuit de raad. De wethouder vraagt de commissie niet te onderschatten wat de invloed is van de context van de huidige tijd. Ooit is begonnen met de Jeugd-Wmo decentralisatie, de crisis in de Oekraïne, de coronacrisis, de toeslagenaffaire, inbesteding van beveiliging, van de WOB naar de WOO heeft geleid tot veel meer mensen die aangenomen moesten worden, de extra opvang van groepen in de stad en de Europese wetgeving op het gebied van IT. Dan gaat het om ongeveer 13 wetten en die leiden allemaal tot meer taken die de gemeente moet doen. De wethouder noemt onder andere de IA en de NIS2, et cetera. Het college moet die vormgeven in het ambtenarenapparaat. De wethouder bevestigt dat onder de verschillende besparingsvoorstellen die er ook zijn vanuit de UBA ook personeelsbudgetten zitten. Ook daar zal worden geslonken. Wanneer ergens mee gestopt wordt, gaan de werkzaamheden door.

Ook richting de hervormingen kijkt het college scherper naar de eigen organisatie; VOLT vroeg daar ook naar - de wethouder bevestigt dat de gemeente gebruik maakt van de managementletter van de accountant. Zij geeft als voorbeeld daaruit wat te centraliseren is. Waarop is versterking nodig? Financiën, juridische zaken. Het college doet dat ook. Dan gaat het ook om vragen over wat effectiever te doen is. De wethouder zegt minder overleggen, minder visie, wel goede uitvoering. Dat zijn gebieden waaraan het college denkt. Hierin zitten ook cultuuraspecten; die neemt het college zeker meenemen. De heer Maas (VOLT) vroeg specifiek naar het schrappen van managementlagen. Wethouder Streefland antwoordt dat zij daarop komt in haar beantwoording. Het college kijkt ook naar de noodzakelijke bovenwettelijke taken; de Utrechtse FLUX - wat is daarvan echt nodig? Wat kan de gemeente niet meer doen of aan een ander overlaten? Dat zal een reductie tot gevolg hebben van personeelsbudgetten. Pagina 31 van 39

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies inzake de commissie VBF d.d. 03-07-2024 inzake de Voorjaarsnota 2024

1500

1510

1520

1530

1540

Het college kijkt met wijsheid en waakzaamheid naar deze behoorlijk grote bezuiniging, 25 hervormingsbezuinigingen. Daarvoor is iets meer de tijd. Het college wil niet te snel tot handelen overgaan, maar continu verbeteren en taken verminderen waar de taken niet nodig zijn. Het Gemeentefonds is te complex geworden; daarop kan dan niet bezuinigd worden bij Financiën. Terug naar 2014; destijds was er een eerdere bezuiniging. Dat heeft geleid tot managementlagen die er tussenuit gingen. Maar ook tot digitalisering en archivering. De gemeente had destijds geen vet op de botten. Dat is nog steeds voelbaar. Het college wil slimme keuzes maken. Het college zal de raad daarin meenemen. De heer Maas (VOLT) merkt op dat dit niet de signalen zijn die hij krijgt. Zijn fractie heeft hierover andere ideeën. Hij vindt 25 directies op de gemeentelijke organisatie heel veel. Hij begrijpt ook dat er een logica in zit rondom thema's zoals juridische zaken om dat afzonderlijk te doen. Dat neemt niet weg dat het aantal managementlagen onverminderd hoog blijft. Hij vraagt wat de wethouder daarvan vindt. Wethouder Streefland focust zich nu in haar beantwoording op de inbreng van VOLT. Het gaat om een organisatie van ruim 5000 medewerkers; de vraag is te stellen of dat aantal groot is of niet - daarboven zit de concerndirectie. Het college kijkt daarbij ook naar een benchmark.

Berenschot zegt dat de span of Control altijd 1 op 19 zou moeten zijn. Misschien is het dan goed om te weten dat op dit moment veel leidinggevenden een span of control hebben van 1 op 30 tot soms 40. Dat is de concrete situatie. De opmerking dat het minder zou kunnen, moet ergens op gestoeld worden. Het college zal de raad daarin goed meenemen. De commissie spreekt onder meer over ziekteverzuim. De wethouder vindt dat terecht. Dat zit soms ook hierop. Dat zit soms ook op het omvallen van leidinggevenden. Er kan niet per se bij voorbaat gesteld worden dat er teveel leidinggevenden zouden zijn. In het kader van werkdruk en verzuim is voldoende personele aandacht van de leidinggevende belangrijk. De wethouder gaat terug met haar beantwoording op de inbreng van de VVD en gaat in op de vragen over Handhavingdossier. De procedures van bezwaar en beroep richting de rechtbank hebben momenteel een doorlooptijd van 2-3 jaar. De Raad van State afdeling Rechtbank heeft te maken met achterstanden. Momenteel lopen er nog 42 zaken. Het lijkt de wethouder goed om de raad voor het reces de eerder toegezegde brief te doen toekomen. Er zijn ook schriftelijke vragen gesteld en de wethouder zal die bij de brief betrekken. Dan heeft de raad in beeld hoe het college zich worstelt door het dossier en daar ook weer bovenop komt.

De ervaring in de afgelopen jaren leert het college dat veelvuldig wordt geprocedeerd in het Handhavingdossier tot de hoogste instantie. De wethouder spreekt dan over één persoon. Wanneer het college door de WOO verzoeken heen is, komen er weer nieuwe. Ter illustratie zet de wethouder uiteen dat het verloop van het moederbesluit van de handhaving, het college in 2022 de beslissing nam op bezwaar. In mei 2023 deed de rechtbank daarop uitspraak. Het college verwacht nog niet dat het voorbij is. De raad zal zo snel mogelijk voor het reces worden geïnformeerd over dit dossier. Mevrouw Meerding (VVD) vreesde al dat het in de doorlooptijden zou zitten. Toch verbaast het de VVD dat ieder jaar hetzelfde bedrag wordt opgenomen aan juridische kosten, terwijl ook te zeggen is dat er op enig moment een stuk is ingediend en dat er dan een lange wachttijd is totdat de zitting wordt ingepland en dat dan geen kosten worden gemaakt in principe. Zij vraagt of gekeken is naar hoe dit reëel te begroten is.

Pagina 32 van 39

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van Commissies inzake de commissie VBF d.d. 03-07-2024 inzake de Voorjaarsnota 2024

1550

1560

1570

1580

1590

Wethouder Streefland zet uiteen dat dit wel gedaan is, ook op basis van een eerdere ervaring. Dit dossier loopt al vanaf het begin van 2019. Het college komt nu aan de voorkant. Sinds afgelopen kerstvakantie liggen er in twee dagen 9 WOOverzoeken. Die hebben heel veel impact op de organisatie om een en ander uit te zoeken. De wethouder zou heel graag willen dat het college dat beter kon begroten en beter kon plannen van wat nodig is. Tot nu toe is dat in dit dossier nog niet het geval. De wethouder verzekert de commissie dat het college er strak op zit. De heer Paalman (HORIZON) heeft wel eens gestruind door het intranet van de gemeente; hij begrijpt het werk dat komt kijken bij een WOO-verzoek. Hij vraagt of er tools zijn om hierop automatisering toe te passen en het gemakkelijker te maken; hij kan zich voorstellen dat de computer de organisatie kan helpen. Wethouder Streefland antwoordt dat dat absoluut het geval is. Dat wordt gedaan bij de Regeling Risicovolle Projecten waarover de raad op de hoogte gehouden wordt over Informatie op Orde. Daarop is een AI tool in te zetten. Het zit ook op mensen en processen: wat wordt opgeslagen; dat is design aan de voorkant - wat moet opgeslagen worden en wat niet. En dat zit ook op een andere manier leren werken van werknemers. Dat is absoluut een kans omdat dan ook niet een WOO-team enorm uitgebreid moet worden.

Het college is nog niet zo ver, maar hiermee wel bezig. Zij gaat in op kostenbesparing door efficiënter te werken; het college kijkt naar een veelvoud van onderwerpen die onder deze noemer valt. Dan gaat het over externe inhuur en het proces daarvan optimaliseren, de checks and balances, wanneer is het nodig en is het echt nodig? Scherper sturen op verzuim – de heer Bos heeft een goede aanleiding gegeven met zijn betoog om daarover door te praten. Automatisering maar ook standaardisering van werkprocessen en planningsoptimisme. Het college denkt aan dit soort zaken bij effectiever en slimmer werken. Daarbij gaat het ook om minder overlegstructuren ook dat hoort bij slimmer werken. Het college informeert de raad nader bij de programmabegroting; dat is eerder dan in Q1 2025. Daarbij geeft het college de zoekrichting en de bandbreedtes aan en legt het college bij de Voorjaarsnota 2025 concrete hervormingsvoorstellen voor omdat verder onderzocht kon worden wat nu werkt: wat zijn de bezuinigingsbandbreedtes? Die liggen dan ook voor bij de besluitvorming. De wethouder kan zich voorstellen zoals bij de hervormingsbezuinigingen Jeugd en Sociaal Domein dat het college de raad tussentijds informeert met ook een technische sessie en ook met een brief over hoe het loopt, tussen de Programmabegroting en de Voorjaarsnota. De wethouder geeft aan dat dit een toezegging is.

Zij verwacht dat dit in Q1 2025 zal zijn, in februari. Dit vraagt onderzoek naar de dingen die nodig zijn ten behoeve van de bezuiniging. GroenLinks sprak over de overgang van het zaaksysteem; hoewel zoals gemeld er onzekerheden zitten in de vervanging, gaat het vooralsnog conform plan in tijd zoals gezegd. De realisatie heeft grote prioriteit binnen de gehele organisatie. De realisatie wordt nauwgezet vervolgd. Voorbereidingen worden getroffen. Mocht het oude zaaksysteem toch niet beschikbaar zijn, is de vraag hoe dan zo goed mogelijk de dienstverlening continueren. Overigens merkt de wethouder op dat het gelukt is om alle DigiD formulieren te vervangen die vervangen moesten worden. Hieraan is heel hard gewerkt. Kort na het reces stuurt het college de toegezegde brief over de evaluatie over hoe het college in deze situatie terecht is gekomen. Dit is geen toezegging omdat de brief al is toege-