Conceptverslag Veiligheid, Bestuur en Financiën 19 september 2024

Hij krijgt hierop graag een toezegging, of een reactie. Hij ziet dat er veel ambities zijn en veel te weinig geld om het uit te voeren. Hij vraagt de wethouder of zij dit beeld herkent; wanneer de wethouder dit beeld herkent, vraagt hij een toezegging: kan het college de raad op korte termijn laten weten in de brief van het college in reactie op dit Rekenkamerrapport hoe het de aanbevelingen wil uitvoeren. Hij vraagt wanneer de raad deze brief kan verwachten. Hij neemt aan dat deze brief nog in september zal komen. Hij vraagt de toezegging van de wethouder of zij in de brief kan laten weten op welke manier de handhavingambities, in het bijzonder voor THOR, naar beneden toe bijgesteld worden met een voorstel aan de

Pagina 18 van 45

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 19 september 2024

870

raad, of hoe het college binnen het totale budget van de gemeente meer geld kan vrijmaken voor in het bijzonder de afdeling THOR. Als het gaat om de bijplaatsingen wordt het budget daarvoor mede bepaald door bijdragen vanuit afvalstoffenheffing. Dan is de vraag aan het college of het van oordeel is dat naar aanleiding van dit rapport het te overwegen valt om ook de afvalstoffenheffing iets verder te verhogen gezien alles wat hij nu heeft gelezen. Hij refereert aan de inbreng van de heer Van Steeg: een verachtvoudiging op de overlastmeldingen van parkeeroverlast van 1300 naar meer dan 10.000 in 7 jaar tijd. Hij vraagt hiervoor een verklaring van de wethouder. Hij vraagt de toezegging van het college hierop in een brief terug te komen bij de raad. Dit vraagt wat hem betreft om vervolgactie.

880

890

900

910

Mevrouw Assen (PvdA) spreekt haar grote waardering uit voor de toezichthouders en handhavers. Ook deze raad en haar fractie zijn kritisch geweest op zaken die beter moeten. Zij dankt de handhavers en toezichthouders voor hun enorme inzet ondanks de druk op de organisatie. Zij dankt de Rekenkamer voor het rapport; dit rapport maakt duidelijk waar de spanning zit. Zij vraagt waar de Rekenkamer de grootste winst ziet op de handhaving; wat zou de Rekenkamer willen teruggeven over het aantal taken dat door het bestuur is toegekend aan Handhaving. Zij leest dit rapport niet als kritiek op Toezicht en Handhaving, eerder als tegenovergesteld daaraan. Zij kan de reactie van het college anders lezen. De Rekenkamer benoemt de standaardisatie van antwoorden als negatieve factor bij tevredenheid. Zij vraagt of de Rekenkamer een uitspraak kan doen over hoe tevredenheid door communicatie te verbeteren is, ook wanneer een melding niet of niet helemaal opgelost is. Haar fractie is blij met de stappen die gezet worden als gevolg van het overnemen door het college van de aanbevelingen 2, 3 en 4. Ook in haar beleving is de reactie van het college een beetje defensief. Zij vraagt of het college van mening is dat de algemene conclusie over capaciteit, kwaliteit die onder druk staat en de verkokering van de budgetten, ook voor OOV zou gelden.

Met betrekking tot de aanbeveling melder ontevreden over afhandeling en de conclusie, neemt het college de aanbevelingen en de conclusie deels over. Zij is verbaasd over de argumenten; ook al speelt de onvrede over bredere politiek mee en werken mensen heel hard, waarom zou het college de conclusie níet overnemen? Zij vraagt of het college met haar deelt dat de systeemwereld van de formele afhandeling en de leefwereld van de melder niet altijd aansluiten. In de opvatting van haar fractie is het een van de belangrijkste conclusies daarmee iets te doen. Zij gelooft in het kader van verkokering na contact met handhaving en toezichthouders dat het terugdringen van de verkokering voor meer autonomie voor Toezicht en Handhaving moet zorgen. Dat is voor haar fractie de kern. Zij vraagt de reactie van het college. Hieraan raakt de aanbeveling over standaardisatie die maar deels wordt overgenomen; zelfs als telefonisch contact niet haalbaar is, kan een mail ook vollediger en persoonlijker. Vanuit de ervaring van bewoners ziet zij dat hier veel te winnen is. Zij

Pagina 19 van 45

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 19 september 2024

920

930

940

950

960

vraagt het college waarom het de aanbevelingen niet overneemt. Zij roept het college ertoe op de meldingen en de melders te benutten; van hen te leren. In dit licht is ook de aangestelde functionaris van belang die meldingen analyseert. Zij is er blij mee inmiddels te hebben vernomen dat die functionaris in augustus 2023 is begonnen. Die is er nog steeds en blijft. Zij vraagt hoe integraal binnen de diensten gekeken is naar oplossingen van meldingen, zoals vaker afvalcontainers legen. De Rekenkamer zegt hierover dat de afstemming met andere diensten te weinig structureel is. Haar fractie is blij dat aanbeveling 5 wordt overgenomen; zij vraagt naar welk effect het college daarmee wil beogen. De heer Dijkstra (EenUtrecht) kan zich goed vinden in de analyse en de vragen van de PvdA. Hij vraagt of de PvdA nu van mening is dat het college alle 5 aanbevelingen integraal over moet nemen. Mevrouw Assen (PvdA) vindt de reactie van het college in generieke zin een beetje defensief en is op zoek naar het ruimhartig overnemen van specifieke aanbevelingen. Zij begrijpt dat het college over de budgetten zegt de aanbevelingen niet over te kúnnen nemen. De heer Dijkstra (EenUtrecht) begrijpt dat daar een nuance is aan te brengen.

Hij ziet in de reactie van het college nu nul beweging; hij vraagt of de PvdA van mening is naar aanleiding van het Rekenkamerrapport er kritisch naar te willen kijken of Handhaving wellicht te kort gedaan wordt en dat vanuit de raad het college uitgedaagd wordt, te zoeken naar een kleine uitbreiding van het budget. Mevrouw Assen (PvdA) kijkt daar zeker kritisch naar en altijd. Dat zal de PvdA zeker doen bij deze programmabegroting. Gezien de besproken Voorjaarsnota ziet het er niet goed uit. Haar analyse is dat er winst zit die niet alleen gaat over meer geld maar juist over de verkokering en het gebrek aan autonomie. De heer Dijkstra mag erop vertrouwen dat zij ook met de bril die hij op heeft naar de financiën blijft kijken. Mevrouw Kolenbrander (Student & Starter) merkt op dat ook het rekenkamerrapport kampt met de toenemende uitdaging waarmee THOR kampt. Zij noemt de factoren waarmee de Utrechtse handhavers onder steeds grotere druk komen te staan. Zij benadrukt om die reden dat de inzet van de personen achter die organisatie van grote waarde is voor de gemeente Utrecht. Naar aanleiding van de aanbevelingen en de reactie van het college stelt haar fractie enkele vragen.

Zij noemt deelconclusie 1 over telefonisch contact met de melders; haar fractie ziet veel voordelen in het actief betrekken van melders: persoonlijk contact toont betrokkenheid en biedt kansen voor structurele verbeteringen. Hoewel zij begrijpt dat niet iedere melder gebeld kan worden, vraagt zij de wethouder een plan voor verbeterd contact. Bijvoorbeeld door persoonlijke terugkoppelingen in plaats van gestandaardiseerde terugkoppelingen. Zij krijgt hierop graag de reactie van de wethouder. Daarnaast ziet Student & Starter mogelijkheden voor een brongerichte aanpak. Niet alleen moet de vraag gesteld worden waar effectiever en efficiënter is af te handelen, maar ook hoe het aantal meldingen is terug te dringen. Het hoge aantal meldingen legt een grote druk op de handhavingcapaciteit die volgens het rapport niet meegroeit. Door overlast te verminderen, verlicht het bestuur de werkdruk en verbetert het de afhandeling. Dat zal ten goede komen aan de tevredenheid van de melders. Zij vraagt de wethouder of zij de gedachte deelt dat het terugdringen van meldingen een essentieel onderdeel is van het verminderen van de druk op de handhavers. Zo Pagina 20 van 45

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 19 september 2024

ja, vraagt zij of de wethouder een mogelijkheid ziet om die brongerichte aanpak mee te nemen in het te presenteren Plan van Aanpak.

970

980

990

1000

Mevrouw Fattal (GroenLinks) kan zich aansluiten bij wat verschillende partijen hebben ingebracht, bij wat gezegd is over het belangrijke werk van Handhaving, bij wat gezegd is over wat het stukje dienstverlening meer kan als handhaving in de stad. Verder heeft zij nog enkele specifieke vragen. Terecht wordt gezegd dat de gemeente het streefcijfer niet haalt dat het bestuur voor zich zelf heeft gesteld. Zij betreurt dat. De conclusie dat een en ander genuanceerd moet worden, deelt zij voor een deel. De conclusie voor haar is ook dat het gemeentebestuur een beter beeld moet krijgen van wat de inwoners van de gemeente Utrecht van hun gemeente vinden. Zij vindt de reactie van het college niet goed genoeg. Zij vindt dat het gemeentebestuur de indicatoren voor het meten van de tevredenheid moet herzien. Zij krijgt graag de reactie van het college daarop. Zij kan zich voor een deel aansluiten bij wat de PvdA heeft gezegd over de standaard mails en over het verwachtingenmanagement richting de inwoners van Utrecht over wat er wel of niet gebeurt met hun klacht. Het probleem blijft zich opstapelen met simpelweg een standaardmail. Wanneer op zijn minst gezegd zou worden dat de gemeente niets met de klacht kan, is zij helderder bezig als het gaat om de communicatie over waar de gemeente over gaat en waar niet.

Zij refereert aan de inbreng van Student & Starter over de bronaanpak van; in hoeverre schakelt het gemeentebestuur goed met de bureaus in de wijken en met de andere afdelingen in de gemeente, zo dat een oorzaakaanpak te doen is in de dossiers met duizenden meldingen waarop steeds maar niets gebeurt. Mogelijk is meer te doen langs andere beleidslijnen dan handhaving als op die andere beleidslijnen meer capaciteit zit. Zij vraagt in hoeverre die afstemming plaatsvindt. . De heer Van Bergen (ChristenUnie) sluit zich aan bij veel partijen die spraken over het respect voor de mensen die de uitvoering doen. Hij spreekt zijn dank uit richting de Rekenkamer voor het gedegen rapport. De heer Van Bemmel (Partij voor de Dieren) kan zich goed vinden in de meeste voorstellen van de Rekenkamer en de overnames van het college. Hij is het er over eens dat het verstandig is om mensen persoonlijk te benaderen om de werkdruk niet verder te verhogen en over dat de indicatoren en prioriteiten rondom handhaving wenselijk zijn. Hij is blij dat het college die aanbevelingen wil overnemen. Hij sluit zich graag aan bij de fractie van Student & Starter over de brongerichte aanpak. De voorzitter, mevrouw Bode schorst de vergadering tot 14.00 uur en de voorzitter de heer Peters heropent die om 14.00 uur.

1010

De beantwoording De Rekenkamer De heer Keulen gaat in op de vragen die gesteld zijn aan de Rekenkamer. In het rapport is geschreven dat er grenzen zijn aan innovatie; VTH THOR doet al veel met innovatie. De PvdA heeft geopperd dat er dingen te doen zijn in de terugkoppeling. Uit onderzoek is gebleken dat de beoordeling van de handhaving

Pagina 21 van 45

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 19 september 2024

1020

1030

gebaseerd is op de moeite die het kost om een melding te doen, de oplossing die uiteindelijk wordt geboden en het soort contact met de mensen. In het onderzoek is getoond dat er veel data zijn die ingaan op hoe de klacht wordt afgehandeld. De relevante informatie valt uit het proces wanneer burgers een geautomatiseerd antwoord krijgen. Die relevante informatie is wel voorhanden. Dat zou een voorbeeld zijn van hoe een goede stap te zetten is met innovatie zonder dat het extra geld hoeft te kosten. Als het gaat om de indicator is die zelfgekozen door het college. Die methodiek wordt meerdere jaren gebruikt. Het is altijd een laag aantal geweest op basis waarvan de klantentevredenheid is onderzocht. Wat de Rekenkamer betreft, betekent dat niet dat daarover geen uitspraak te doen is. De Rekenkamer zegt niet dat het een ultieme indicator is. De gemeente heeft de indicator wel zelf in het leven geroepen en belangrijk verklaard. De stijging van het aantal meldingen over parkeeroveroverlast, koppelt de heer Keulen in dit verband aan aanbeveling 4: de buitenwereld te koppelen aan de budgetten en andere zaken die VTH THOR aangaan. Waar het gaat om de vraag of het een onsje minder kan, gaat de raad over de prioriteiten en de handhaving. De professionaliteit van de uitvoerders maakt dat ze zelf een inschatting kunnen maken van de prioriteiten. Uiteindelijk maakt de raad de keuze.

De Rekenkamer stelt dat geen taak zonder geld kan en vooral niet zonder mensen. Binnen het huidige budget zijn de prioriteiten onduidelijk. Daar zit het eerste stuurmiddel in de ogen van de Rekenkamer. Gemiste vragen? Nee.

1040

1050

1060

Wethouder Schilderman dankt de leden van de raad voor hun aandacht voor dit onderwerp. Zij vindt het fijn te horen dat vanuit de raad veel aandacht is voor het werk van de handhavers. Zij zal de complimenten zeker delen met alle medewerkers. Zij beaamt dat dit een onderwerp is dat alle Utrechters raakt. Zij deelt in de algemene zin gemaakte opmerkingen. Zij ziet die ook terug in de aanbevelingen. Het college kan de richting van de aanbevelingen helemaal volgen; de reden om niet alles integraal over te nemen, heeft te maken met de absolute formulering. Zij leest daarin onder meer dat mensen altijd teruggebeld worden. De richting van de aanbeveling vindt zij een hele goede. In die richting zijn ook verbeteringen mogelijk. De absolute formuleringen maken dat in de praktijk niet alles is waar te maken. Veel van de stukken gaan over de opdracht, de prioritering en budgettering. Mevrouw Meerding (VVD) merkt op dat veel commissieleden vallen over de frase dat het wel meevalt omdat er niet veel burgers hebben gereageerd. Zij vraagt hoe de wethouder reageert op de kritiek van de commissie. Wethouder Schilderman heeft niet geprobeerd te zeggen dat het wel meevalt. Het college heeft proberen aan te geven dat dit niet alles zegt. Zowel op basis hiervan als de meting die het college op dit moment doet, geven onvoldoende de waardering weer.

De wethouder begrijpt in dat licht de vraag of er wellicht een betere indicator nodig is. Mevrouw Meerding (VVD) begrijpt dat het college een nog beter beeld wil hebben; zij vraagt of de wethouder iets kan met het signaal dat het niet goed gaat. Wethouder Schilderman vindt het gaat nu niet goed nooit een goede weergave van een complexe taak die uitgevoerd moet worden. Dat is niet zwart-wit te zeggen. Zij Pagina 22 van 45

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 19 september 2024

1070

1080

1090

1100

1110

denkt dat er onderdelen zijn die voor verbetering vatbaar zijn. Zij ziet ook dat er hard gewerkt wordt aan een groot aantal verschillende zaken en dat in de afgelopen jaren veel verbetering is aangebracht. Zij ziet het niet in absolute zin dat het daar niet goed gaat. Een aantal opmerkingen is gemaakt in het kader van opdracht geven, prioriteren en budgetteren. Het college heeft contact gehad met een aantal kleinere gemeenten over hoe zij dat ophalen. Verandering in budget gaat een stuk minder snel dan de veranderingen buiten. Er staan teveel hekjes om de budgetten en die maken het onmogelijk om snel te handelen als buiten nodig is. Dat roept wel de vraag op welk niveau het hekje rond het budget gewenst is. Eén hele grote pot kent ook nadelen; het zorgt er onder meer voor dat er een grotere afstand komt van de beleidscyclus. Als het gaat om het beleid dat de raad maakt, resulteert dat ook in een hekje. Verschillende onderdelen van Handhaving staan in verschillende onderdelen van de begroting; ook dat veroorzaakt hekjes. Het college denkt dat minder hekjes een verbetering zou kunnen zijn. Dat zal dan ook terugkomen in het Plan van Aanpak. Naast het duidelijker vastleggen van afspraken en gewenste effecten, gaat het college ook na of betere effectindicatoren zijn vast te stellen voor de handhaving.

De vraag is wat mogelijk is als het gaat om de kwaliteit van dienstverlening; te zien is aan de reacties dat die voor verbetering vatbaar is. De standaard mails dekken niet altijd helemaal de lading; die zorgen ook voor onvrede. Zij begrijpt waarom. Het college ziet daar een kans voor verbetering. Het is onmogelijk alle melders terug te bellen. Dat zou tijd wegnemen van zaken die daadwerkelijk gedaan moeten worden. Hierin is iets te verbeteren. Dat zal terugkomen in het Verbeterplan. Het college denkt ook dat daarmee veel te halen is; uiteindelijk gaat de onvrede ook over dat het probleem niet is opgelost. Een ander thema dat uitgebreider terugkwam is, is de impact van de bezuinigingen. Door slimmer te werken en de inzet van Handhaving om die zo goed mogelijk op peil te houden, zullen de bezuinigingen hierop toch zeker effect hebben, zeker als het gaat om bezuinigingen die te maken hebben met de afhandeling van meldingen. Hierop komt het college terug in het Plan van Aanpak. De wethouder vond het heel goed dat het CDA iets zei over het handhavingprogramma en het handhavingverslag. Welk handhavinginzet wil het bestuur hebben? Belangrijk vindt de wethouder flexibel mee te kunnen bewegen. Dat betekent nog niet dat op ieder incident de handhavingaanpak aangepast moet worden. De wethouder vindt het goed om in de komende jaren na te gaan hoe daaraan meer aandacht te kunnen besteden.

Een groot aantal vragen is gesteld; veel van die vragen gaan over zaken die terug moeten komen in het Plan van Aanpak. Zes weken na vaststelling zal het college daarover terugkomen bij de raad. Het college blijft klantentevredenheid monitoren en komt daarover terug in het handhavingverslag. De wethouder kan zich voorstellen dat het Plan van Aanpak aanleiding geeft om na te gaan of dit de juiste indicatoren zijn. In de Voorjaarsnota is altijd een andere keuze te maken. Dan ligt het er ook aan of het in een enquêtevorm gaat of in iets anders. Daarop zal het college nog moet studeren. Bepaalde functies hebben een mate van autonomie in de uitvoering van de werkzaamheden; de Wijk BOA is de oren en de ogen van de organisatie. Die kan veel keuzes maken over de te plegen inzet. Bij taakgerichte uitvoering is de autonomie wel minder; bij een specifiek budget hoort de taak erbij. Pagina 23 van 45

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 19 september 2024

1120

1130

1140

Mevrouw Assen (PvdA) vraagt of het college zich tot doel stelt om ook dat te verbeteren. Wethouder Schilderman vindt dat de fundamentele vraag; in de taken van de wijk boa's zit veel autonomie. Daarvan denkt het college dat die autonomie heel passend is. De BOA's worden daarop ook getraind. Die ruimte is er. Het zou een fundamentele keuze zijn te stoppen met taakgerichte handhaving. Mevrouw Assen (PvdA) ziet dit als grijs; zij zou willen dat dit meegenomen wordt na het rekenkamerrapport in het Plan van Aanpak; zij vraagt of de wethouder dat kan toezeggen. Wethouder Schilderman lijkt het goed om na te gaan wat het juiste niveau is. Daarop kan zij in een Plan van Aanpak terugkomen. Dan ziet zij dit signaal niet als helemaal te willen stoppen met taakgerichte handhaving; dan kan het college er iets mee. De heer Maas (Volt) sluit zich aan bij de inbreng van de PvdA. Hij vraagt wat de wethouder ervan vindt wanneer het stadsbestuur erin slaagt de doelen en indicatoren strakker te maken; zou dat het probleem oplossen? Wethouder Schilderman denkt van niet. Met doelen en indicatoren zijn ontwikkelingen in hun geheel te volgen. Er is altijd verschil tussen het effect dat gewenst was; dat is onderhevig aan veel externe invloeden. Zij verwacht niet dat dit de autonomie van een individuele handhaver gaat oplossen. Het zal altijd nodig zijn dat er ruimte is om zelf afwegingen te maken.

Dat is de aard van het werk. Er zal altijd autonomie nodig zijn, ook als een slag gemaakt wordt met indicatoren. De heer Maas (Volt) benadrukt de autonomie te willen vergroten; hij ziet dat als de essentie van de inbreng van mevrouw Assen. Daarover zou te rapporteren zijn in het handhavingverslag. Hij vraagt wat de wethouder daarvan vindt. Wethouder Schilderman houdt dat voor mogelijk. Wanneer hier een mening is over het stoppen met taakgerichte inzet van handhavers, vindt zij een fundamenteel debat noodzakelijk. In het geheel gezien lijkt het haar goed hierop terug te komen in het Plan van Aanpak. De voorzitter merkt op dat dit in de raad te bespreken is en dat iedereen zijn eigen kleuren kan aanbrengen al dan niet met moties of amendementen. Wethouder Schilderman onderzoekt mogelijkheden of meldingen effectiever en efficiënter te behandelen zijn. Wanneer technologie daarbij helpt is dat zeker een optie. Het college onderzoekt of hierop op kansen zijn. Waar het gaat om prioritering, zorgen de bezuinigingen ervoor dat het college andere keuzes moet gaan maken. Het college zal moeten nagaan hoe dat zo efficiënt mogelijk in te zetten binnen de beschikbare middelen. De wethouder refereert aan de discussie bij de Voorjaarsnota als het gaat om de vraag of zaken groter of kleiner moeten. Daaruit is een keuze gekomen. Die keuze ziet het bestuur nu terug.

Zij verwacht dat het effect daarvan merkbaar zal zijn.

1150

Richting D66 merkt de wethouder op dat zij het verstandig vindt niet in te gaan op casuïstiek in dit kader van het stadsbestuur. De casussen die de heer Koning noemde zijn geen voorbeelden van heel uitgebreide controles die overal constant gebeuren. Wanneer er sprake is van een vergunningverruiming moet in de evaluatie ervan een controle uitgevoerd worden. Als het gaat om het aanspreken van exploitanten zal VTH het principe volgen van gelijke monniken gelijke kappen. De heer Koning (D66) vraagt of het college zijn voorbeeld van de pubquiz proportioneel vindt.

Pagina 24 van 45

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 19 september 2024

1160

1170

1180

1190

1200

Wethouder Schilderman schetst de casus waarop het college ook is ingegaan na mondelinge vragen. Dit is geen voorbeeld dat breed naar boven te halen is als het summum van de handhavingpraktijk. Het CDA stelde vragen over de norm, of het haalbaar is, gegeven de bezuinigingen. De wethouder zet uiteen dat binnen de klantentevredenheidsonderzoeken te zien is dat de beoordeling op onderdelen niet specifiek over THOR gaat. Bijvoorbeeld over de moeite van het indienen van een melding of beleidsmatige keuzes. Het tevredenheidoordeel gaat vaak daarop in. Daarom kijkt het college of de waardering van de Handhaving op een betere manier te isoleren is uit het klanttevredenheidsonderzoek. Wanneer het college daarvoor een betere manier heeft, is dat het moment om te stellen hoe hoog die eis moet zijn. De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat de keuze van het advies van de Rekenkamer en de keuze in de Voorjaarsnota elkaar kruisen en dat ze elkaar raken. Voor hem blijft de vraag in hoeverre de aanbevelingen op een geloofwaardige manier over te nemen zijn. Wethouder Schilderman heeft in zijn geheel iets gezegd over dat het college de analyse en de beweging die is beschreven duidelijk ziet. Zij heeft meerdere voorbeelden gegeven hoe daaraan invulling is te geven. Op onderdelen zijn de aanbevelingen te absoluut om op die manier te kunnen invoeren.

Het lijkt haar verstandig de indicator op de keper te beschouwen en op zoek te gaan naar een betere indicator. Wanneer het college een betere indicator heeft gevonden, zal het college daarop terugkomen in het Plan van Aanpak. Dan is dat het moment om af te wegen of het reëel is om die naar boven of naar beneden bij te stellen. De heer Van Steeg (CDA) vraagt in het Plan van Aanpak specifiek aandacht te geven aan de impact van de bezuinigingen; nu lijken een en ander langs elkaar heen te gaan. Wethouder Schilderman had die toezegging al gedaan. Zij vervolgt met in te gaan op de inbreng van het CDA. Zij bevestigt dat meer te doen is met datagestuurd werken. Die richting is ook meegegeven aan een van de besparingen; te kijken naar de effecten van datagestuurd werken om beter uit te komen bij wat ook door andere raadsleden is genoemd: bij de oorzaak van de klacht of bij het issue. Het college is blij met de complimenten van EenUtrecht over de meldingen die binnen de termijn zijn afgehandeld. EenUtrecht stelde dat de tevredenheid van melders het zwaarst moet wegen. De wethouder vindt dat een lastige. Het is onmogelijk om iedere burger tevreden te stellen. Dat neemt niet weg dat de tevredenheid zwaar moet wegen. Ook is het een gegeven dat sommige mensen meer melden dan anderen. Meldingen zijn een hele belangrijke wijze om de handhaving in te richten, maar niet de enige.

Wanneer alleen afgegaan zou worden op meldingen, zou het gemeentebestuur de stad ongelijk bedienen. De heer Dijkstra (EenUtrecht) merkt op dat het antwoord van de wethouder niet precies het antwoord was op zijn vraag. Zijn vraag was of de tevredenheid van de burgers het zwaarst wegend is voor de gemeentelijke dienstverlening. Wethouder Schilderman merkt op dat de vraag aanvankelijk was of de tevredenheid van melders het zwaarst moet wegen. Daarop antwoordt zij ontkennend. Uiteindelijk is de tevredenheid van de burgers het zwaarst wegend.

Pagina 25 van 45

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 19 september 2024

1210

1220

1230

1240

1250

EenUtrecht vroeg of buurttevredenheid een belangrijke maatstaf is; dit lijkt de wethouder een van de onderdelen die mee te nemen is in het Plan van Aanpak om te zien of dit een passende indicator is. EenUtrecht stelde vragen over budgetten; de wethouder zet uiteen dat het prioriteren jaarlijks plaatsvindt als het gaat om ruimte en stadsbedrijven en ook openbare orde en veiligheid. Met de nieuwe bezuiniging moet met de meldingen geprioriteerd worden vanaf 2025 en de nachtelijke inzet vanaf 2026. Ook dat zijn momenten waarop geprioriteerd moet worden en keuzes gemaakt. EenUtrecht vroeg ook of het een overweging is de afvalstoffenheffing iets te verhogen; het lijkt de wethouder verstandig dat gesprek verder te voeren rondom afval. Daarover is vaker gesproken. In de afgelopen tijd is het aantal handhavinginterventies opgeschroefd. Er is in de afgelopen tijd meer handhaving gekomen. De boetes zijn verhoogd. Maar aan de andere kant is te zien dat er toch meer spullen op straat staan, terwijl er meer en meer op tijd wordt opgehaald en mensen ontevredener zijn. In het geheel hiervan is een opmerkelijke situatie te zien. Het is te overwegen om de afvalstoffenheffing te verhogen. De wethouder benadrukt dat de heffing in Utrecht niet laag is in verhouding tot die heffing in andere steden. De PvdA ging in op de verbetering van de communicatie over de melding.

De wethouder antwoordt bevestigend. Daartoe ziet het college kansen. Hierop komt het college terug in het Plan van Aanpak. Het samenvoegen van budgetten lijkt het college daarvan een belangrijk onderdeel. De vraag is hoe absoluut dat te willen doen. Met de verschillende organisatieonderdelen wordt altijd gekeken naar een integrale aanpak op bepaalde problemen die een integrale aanpak vragen. Bij voorbeeld bijplaatsingen is in de handhaving een van de oplossingen. Een groot gedeelte van het probleem zit in het gedrag van mensen die hun afval op straat gooien in plaats van in de bak waarvoor die bedoeld is. Dat levert een interessante vraag op of het verstandig is meer te handhaven of andere zaken te gaan doen Student & Starter stelde de vraag hoe de inwoners goed te betrekken bij meldingen. Het college gaat de gestandaardiseerde antwoorden evalueren; daarop komt het college terug in het Plan van Aanpak. Omwille van het aantal meldingen vindt het college dat gestandaardiseerde antwoorden op een bepaald niveau belangrijk blijven. Dat betekent nog niet dat ze voor iedere vorm van melding geschikt zijn. De standaard reactie die zij krijgt op haar meldingen vindt zij prima. Student & Starter vroeg of het mogelijk is om het aantal meldingen te verminderen.

De wethouder vindt het belangrijk wanneer gesproken wordt over het vaststellen van beleid, goed na te denken over de handhaafbaarheid daarvan of hoe groot de kans is dat de handhaving in de praktijk mis gaat. Handhavingen die in de praktijk mis gaan, leiden tot meer meldingen. De suggestie van GroenLinks om aan verwachtingenmanagement te doen bij standaardberichten vindt de wethouder een interessante; zij neemt de suggestie mee. GroenLinks vroeg ook hoe te komen bij de bron van de oorzaak; het college meent dat data het daarbij kan helpen. Wanneer het mogelijk is om meer te analyseren over de meldingen die gedaan worden, is het gemakkelijker trends en problemen te zien en kan dat helpen om eerder voor het probleem uit te komen. Gemiste vragen? De heer Dijkstra (EenUtrecht) had gevraagd naar een verklaring voor de verachtvoudiging van de klachten over de parkeeroverlast. Pagina 26 van 45

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 19 september 2024

Tevens had hij gevraagd de analyse daarop ergens op te nemen; dat zou wat hem betreft kunnen in het Plan van Aanpak.

1260

1270

Procedureel Mevrouw Assen (PvdA) merkt op dat gecommuniceerd is dat het Plan van Aanpak in september zou komen. Zij vraagt of de wethouder nu iets anders heeft gezegd. Wethouder Schilderman bevestigt dat het Plan van Aanpak in september zou komen en dat daarover ook gecommuniceerd is. Deze behandeling stond eerder gepland; dan zou september zes weken na de vaststelling zijn. Zes weken na de vaststelling kan de raad het Plan van Aanpak verwachten. Het lijkt het college verstandig dieper te kijken naar de toegenomen klachten over de parkeeroverlast. Zij heeft daarover nu geen uitgebreide analyse. Zij ziet wel dat een aantal andere factoren hierin speelt. De wijze van melden is bijvoorbeeld gemakkelijker geworden; dat zou een deel van de verklaring kunnen zijn. Daarmee verwacht zij dat het ook kan zijn dat de grote toename in de realiteit een net iets kleinere toename is. Het college zal daarop terugkomen in het Plan van Aanpak. De voorzitter constateert dat de commissie geen behoefte heeft aan een tweede termijn. Dit onderwerp gaat door naar de raad. In afstemming met de commissie stelt hij voor 15 minuten te reserveren voor de behandeling in de raad.

1280

1290

De heer Dijkstra (EenUtrecht) vindt de beantwoording op de vragen over de klantentevredenheid mager; hij zou een inspirerende motie willen indienen. De heer Van Steeg (CDA) verwacht een motie te moeten indienen op het meegroeien met de groei van de stad. Hij wacht daarvoor het Plan van Aanpak af. Mevrouw Meerding (VVD) denkt aan de twee zaken die de vorige sprekers hebben ingebracht. Zij stelt voor hierover contacten hebben over het eventueel samenvoegen. De heer Maas (Volt) heeft nog intern overleg in zijn fractie. Mevrouw Assen (PvdA) verwacht dat het reëel is om 30 minuten uit te trekken voor de behandeling. De voorzitter hoort veel mensen twijfelen of ze wel een inbreng gaan hebben of dat zij zich richten op inbreng bij het Plan van Aanpak. Hij houdt vast aan 15 minuten. 10 Voortgangsbrief aanpak Agenda tegen uitbuiting 2023 Burgemeester, Beleidsterrein: Openbare Orde en Veiligheid Geagendeerd door: Derk van Bergen (ChristenUnie), Maarten Koning (D66), Tess Meerding (VVD), Bert van Steeg (CDA), Noura Oul Fakir (Bij1) Mensenhandel blijft een groot en complex probleem waar onze stad moeilijk grip op krijgt. Ruim een jaar geleden is voor het laatst gesproken over dit onderwerp, toen aan de hand van het verschijnen van de Agenda tegen Uitbuiting.

De agenderende partijen willen spreken over de voortgang van de strijd tegen uitbuiting in Utrecht en over welke ruimte er nog is om deze aanpak te verbeteren. Hierbij is aandacht voor de verschillende vormen van uitbuiting; arbeidsuitbuiting, gedwongen criminaliteit en seksuele uitbuiting.

1300

De voorzitter leidt de bespreking in aan de hand van de annotatie bij de agenda (zie hierboven) De behandeling is in een termijn. De commissie De heer Van Bergen (ChristenUnie) merkt op dat de voortgang voorzichtig positief stemt. Het beleid lijkt zijn eerste vruchten af te werpen, getuige de voorlichting die Pagina 27 van 45

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 19 september 2024

1310

1320

1330

1340

1350

wordt gegeven, de mate van kennis onder Utrechters, het grote aantal meldingen van misstanden, en de eerste veroordelingen. Zijn fractie is blij met deze ontwikkelingen. Daarmee is het stadsbestuur er nog niet. Hij waakt voor verslapping van de aandacht. Wat hem betreft blijft het stadsbestuur inzet plegen op kennis over en bestrijding van mensenhandel. De drie genoemde vormen van uitbuiting komen voor in de stad. Volgens alle indicatoren is seksuele uitbuiting de meest voorkomende vorm van uitbuiting. De moderniseringslag die er op dit moment gemaakt wordt op het gebied van sekswerkbeleid, mag er nooit toe leiden dat kwetsbare personen een groter risico lopen slachtoffer te worden van mensenhandel. Wat hem betreft moet het stadsbestuur blijven letten op de versterking van de positie van potentiële slachtoffers in alle beleid dat gevoerd wordt. Het was een van de drie dromen van het stadsbestuur om de kennispositie van de gemeente te versterken aan de hand van een onderzoek. Nu na anderhalf jaar vraagt hij het college of dit nog altijd de plaats is waar de grootste stap te zetten is in de strijd tegen mensenhandel. Over ruim een maand wordt de programmabegroting besproken; hij legt de vraag voor wat de bestrijding van mensenhandel het meest gaat helpen. Is dat meer kennis, meer handhaving? Hij verneemt dat graag van het college.

Uit eerdere brieven komt naar voren dat de aangiftebereidheid van slachtoffers laag is. Hij leest in deze voortgangsrapportage daarover niets meer. Hij vraagt het college naar de stand van zaken. Is dit nog altijd lager dan bij andere slachtoffers? Welke ontwikkelingen hebben op dat gebied plaatsgevonden? Welke stappen zijn er nog te zetten in de toekomst? Hij krijgt graag een reactie hierop. Vanaf volgend jaar is het college voornemens om de strijd tegen mensenhandel op te nemen in jaarlijkse rapportage van de Veiligheidsagenda. Hij verzoekt het college dat niet te doen en hierover een afzonderlijke brief te blijven sturen. Een afzonderlijke brief zal meer recht doen aan de urgentie en de omvang van de problematiek en niets afdoen aan dat het beleid integraal gevoerd wordt. Hij ontvangt hierop graag een toezegging van de wethouder. De heer Koning (D66) ziet goede stappen in de aanpak op uitbuiting. Hij ziet dat dit de aandacht krijgt die dit verdient. Mensen moeten er zeker van kunnen zijn dat in Utrecht, grove schendingen van mensenrechten zoals uitbuiting en mensenhandel aangepakt worden en dat de gemeente daarin doet wat zij kan. Het college beargumenteert duidelijk waarom het de accentverschuiving voor 2025 zet en voor de periode daarna. Hij stelt de volgende vragen.

D66 haalt expliciet de uitbuiting van EU arbeidsmigranten naar voren; hij refereert aan zijn inbreng anderhalf jaar geleden. Ook al is het aantal arbeidsmigranten in de regio veel kleiner dan in sommige andere regio’s van Nederland, toch wil zijn fractie dat het college hiervoor veel oog blijft houden. Immigratie op zichzelf is niet een probleem. De gemeente Utrecht heeft zowel arbeids- als kennismigranten nodig in de sterk vergrijzende samenleving. Bedrijven en ondernemers moeten dan wel samen de verantwoordelijkheid nemen om het voor deze migranten goed te regelen en zich aan de wet te houden. Hij vraagt hoe het college de huidige aanpak ziet in relatie tot de ontwikkelingen in de uitbuiting in sectoren die niet goed de verantwoordelijkheid nemen voor huisvesting van buitenlandse medewerkers. Hij vraagt de reflectie van het college op de vraag Pagina 28 van 45

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 19 september 2024

1360

1370

1380

hoe zich dit ontwikkeld heeft in de afgelopen tijd en/of Utrecht en de regio Utrecht erin slagen dit effectiever tegen te gaan. Hij denkt daarbij aan onder meer huisvesting. Tenslotte sluit hij zich aan bij de vraag van de ChristenUnie over de afzonderlijke rapportage in plaats van opname hiervan in de veiligheidsrapportage. Hij overweegt of een verslag in de veiligheidsrapportage voldoende is. Mevrouw Meerding (VVD) merkt op dat haar fractie het aanpakken van uitbuiting en mensenhandel van groot belang vindt. De aanpak loopt nu zo'n anderhalf jaar. Ook haar fractie is voorzichtig positief over de voortgang. Zij kan zich grotendeels aansluiten bij de inbreng en de vragen die de ChristenUnie heeft gesteld. Zij heeft twee onderwerpen die zij in dit kader is expliciet wil benoemen. De eerste gaat over het nieuwe sekswerkbeleid en hoe dat uitwerking heeft op het controleren op mensenhandel in de prostitutie. Zij vraagt of met het nieuwe beleid effectief thuis te controleren is op thuiswerken. Wordt dat niet moeilijker? Op welke titel wordt dan gecontroleerd? Mevrouw Nolten (BIJ1) merkt op dat bij de modernisering van het sekswerkbeleid een motie is aangenomen om decriminalisering in te zetten en zoveel mogelijk te kijken naar waar sekswerk te legaliseren is.

De stap naar thuissekswerk is daarvan één; zij vraagt hoe de VVD er tegenaan kijkt dat dit door de meerderheid van de raad is aangenomen. Mevrouw Meerding (VVD) bevestigt dat dit door de meerderheid van de raad is aangenomen, maar niet door de VVD. Haar fractie maakt zich nog wel degelijk zorgen over het nieuwe sekswerkbeleid; de vraag is of het stadsbestuur goed zicht houdt op de gevallen waar het niet goed gaat. Die vraag stelt zij aan de wethouder. De voorzitter merkt op dat vorige week een debat is gevoerd over het sekswerkbeleid; het debat nu gaat over een breder onderwerp. Mevrouw Meerding (VVD) merkt op dat zij in de brief van het college leest over een verkennend onderzoek naar bedelaars rondom het Stationsgebied. Haar vraag is of die georganiseerd te werk gaan en of er mogelijk sprake is van dwang. Wat hierover nu in de brief staat, is voor haar fractie te onduidelijk; gemeld wordt dat het expertisecentrum mensenhandel en mensensmokkel hier verder naar heeft gekeken. Maar er wordt niet echt een conclusie gedeeld. Haar fractie vraagt zich af wat de conclusie is die het expertisecentrum heeft getrokken. Het is al veel langer bekend dat de bedelaars wellicht in georganiseerd verband werken. Zij begrijpt niet waarom dit nog niet is opgehelderd. Zij verneemt graag de laatste stand van zaken van de wethouder.

1390

1400

De heer Van Steeg (CDA) sluit zich in grote mate aan bij de inbreng van de ChristenUnie; ook hij vindt het belangrijk hierover – ook afzonderlijk - te blijven spreken. Te zien is dat dit thema breed leeft in de stad, maar tot zijn geluk steeds ook meer landelijk. Hij sluit zich aan bij de vraag van de VVD rond het bedelen rond het Bollendak en zeker in relatie tot deze aanpak. Op welke manier helpt deze aanpak als het gaat om het optreden als BOA en als handhaver. Hij legt de vraag voor of daarvoor iets extra's nodig is en vraagt de reactie van het college. Bij een vorig debat kwam aan de orde dat met heel weinig middelen de pretentie bestaat een groot actieplan te bewerkstelligen. Hij merkt op dat het lastig is. Hij dankt het college voor de rapportage. De rapportage is inzichtelijk. Op het gebied van veiligheid werd zijns inziens cijfermatig de problematiek heel inzichtelijk.

Pagina 29 van 45

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 19 september 2024

1410

1420

1430

1440

1450

Hij vindt dat heel nadrukkelijk alleen naar Utrecht wordt gekeken. Hij vindt dat dit gezamenlijk opgepakt moet worden. In Utrecht is nog niet één fte bezig met dit onderwerp. Hij vraagt in komende afzonderlijke rapportages dit breder te pakken. Er is nu een nationaal actieplan in het kader van mensenhandel. Hij vraagt hoe daarop wordt aangesloten bij alle actiepunten. Dit is een onderwerp dat gezamenlijk opgepakt moet worden, zeker wanneer het gaat over arbeidsmigratie; het is niet mogelijk om dit alleen te doen. Ten tweede gaat hij in op recidive. Dit ligt nadrukkelijk op het bord van de gemeente. Hij vraagt of hiervoor aandacht is in het beleid. Hij vraagt of daaraan nog meer aandacht te besteden is. Hij vraagt de reactie van de wethouder. Mevrouw Nolten (BIJ1) heeft ook graag dat mensen niet opnieuw in een kwetsbare positie terecht komen; zij vraagt of de vraag van het CDA gestoeld is op het willen bewerkstelligen dat mensen een betere positie krijgen, of gaat het CDA met repressie hierin. De heer Van Steeg (CDA) licht toe dat het hem om die gevallen gaat waarin iemand zich meldt waarna een oplossing gezocht wordt; de vraag is dan wat daarna gebeurt.

Is dan een structurele oplossing te bieden als gemeente of vervalt iemand in dezelfde situatie? Dit heeft wat hem betreft niets te maken met repressie of met iets anders; wat kan de gemeente nog meer doen en hoe kan dit nog meer aandacht krijgen in dit plan. Mevrouw Nolten (BIJ1) dankt de heer Van Steeg voor zijn opheldering. Zij vraagt of de heer Van Steeg dan een verbetering voor zich ziet van de materiële omstandigheden en of de heer Van Steeg pleit voor ondersteuning van die verbetering. De heer Van Steeg (CDA) weet niet of het altijd gaat om verbetering van materiële omstandigheden. Wellicht kunnen ook andere vormen van hulp hierin helpen? Het gaat hem om hulp op langere termijn. Mevrouw Nolten (BIJ1) merkt op dat als gemeenschappelijke deler te zien is dat uitbuiting hand in hand gaat met kwetsbare maatschappelijke posities van de slachtoffers. Dat is gevolg van beleid dat ongelijkheid produceert en in stand houdt. De kans op uitbuiting is groot voor kwetsbare groepen. Dat is de realiteit wanneer deze mensen niets geboden wordt. Daarop moet haars inziens zoveel mogelijk geïnvesteerd worden. In de aanpak wordt gemonitoord op arbeidsuitbuiting; zij ziet daarin vooral de focus op EU arbeidsmigranten. Om die reden is ook Barka genoemd als samenwerkingspartner. Een andere groep die hiermee ook te maken heeft, zijn ongedocumenteerde mensen.

Die groep is volledig op zichzelf aangewezen; tegelijkertijd wordt werken hen ook verboden. Zij beschouwt dit als dwang in de illegaliteit te gaan werken. Zij ziet in de brief dat door middel van inspecties toezicht wordt gehouden op de Wet Arbeid Vreemdelingen. Deze werkwijze is vooral gefocust op overtredingen door werkgevers. Om hen aan te pakken en hen uitgebreid te helpen, vindt zij het belangrijk dat mensen die met uitbuiting te maken krijgen, de weg vinden om zelf hun melding al dan niet anoniem te doen wanneer zij zich bevinden in een onveilige situatie. Zij vraagt de wethouder op welke manier rekening gehouden wordt met uitbuiting van ongedocumenteerde mensen en of daarbij zorg gedragen wordt voor de gevoeligheid omtrent hun verblijfsstatus. Zij vraagt of de gemeente contacten onderhoudt met relevante partners en belangenorganisaties op dit vlak. Zij ziet die nog niet terug in de genoemde samenwerkingspartners; zo niet vraagt zij of het college kan toezeggen dit in het vervolg in de aanpak mee te nemen. Pagina 30 van 45

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 19 september 2024

1460

1470

1480

1490

1500

Zij ziet een landelijke afbraak van voorzieningen voor ongedocumenteerde mensen terug in de gemeente Utrecht; hun bestaanszekerheid komt daarmee nog meer in gevaar. Zij vindt het daarom belangrijk een duurzame oplossing te zoeken die zelfredzaamheid bevordert door mensen te laten werken. Arbeidsuitbuiting is te bestrijden op die manier; werk legaal maken ongeacht de papieren van betrokkenen. Met het huidige extreemrechtse kabinet en de koers die op asiel en migratie gevoerd wordt, is haar fractie niet hoopvol. Het college gaf eerder aan op verzoek van BIJ1 hiervoor te willen lobbyen bij het Rijk. Haar fractie is benieuwd of hierin ontwikkelingen zijn. Zijn er op andere wijze nog mogelijkheden om op lokaal niveau hieraan te kunnen bijdragen. Haar fractie focust zich liever op preventie van uitbuiting en op het direct investeren in de levenskwaliteit en de -omstandigheden van mensen. Zij vindt dat het beste middel om te voorkomen dat mensen in een kwetsbare positie terecht komen en ook om ze er uit te houden. Hulp dient dan ook beschikbaar en laagdrempelig te zijn om hen handvatten te bieden op een veilige manier te voorzien in hun levensonderhoud. Dat geldt wat haar betreft ook voor de sekswerkers in de gemeente Utrecht. Keer op keer hamert BIJ1 erop dat sekswerkers in een kwetsbare positie onderdeel moeten zijn van het gemoderniseerd sekswerk beleid.

Ondanks de door de raad aangenomen motie van haar fractie, en de aanbeveling van de commissie Sorgdrager, faalt wat haar betreft het college nog steeds om hen daadwerkelijk te betrekken in de proeftuinen. Die keuze heeft als gevolg dat deze groep sekswerkers gedwongen wordt om in de illegaliteit te blijven werken waardoor de kans op uitbuiting aanzienlijk stijgt. Zij benadrukt daarom nogmaals kwetsbare sekswerkers onderdeel te maken van de proeftuinen. Haar fractie is van mening dat een tippelzone daarin werkt, juist omdat mensen daar autonomie hebben en er minder tussenkomst is van derden. Haar fractie denkt dat het daarom helpt hen meer zelfwerkzaamheid te geven. Zij maakt hier de koppeling omdat zij de verbondenheid tussen deze twee ziet. Zij vraagt het college deze oproep van sekswerkers niet te negeren. Ze krijgt graag de reflectie van de wethouder. De heer Van Bergen (ChristenUnie) dankt mevrouw Nolten voor haar heldere betoog. Hij concludeert dat de ChristenUnie en BIJ1 elkaar een heel eind kunnen vinden op dit dossier. Hij vraagt naar het standpunt van Bij1 op zijn oproep hierover een afzonderlijke brief te blijven sturen naar de raad. Mevrouw Nolten (BIJ1) is het daarmee eens. Niet-agenderende fracties Mevrouw Assen (PvdA) kan zich aansluiten bij veel van wat gezegd is. Zij is er blij mee dat nu de bredere agenda voorligt.

Meldingen et cetera, laten zien dat dat nodig is. Zij vraagt of Moviera duurzaam kon uitbreiden. Mevrouw Fattal (GroenLinks) stelt vragen over digitaliseren en cultuursensitiviteit. Zij leest in de voortgangsrapportage over digitaliseren dat er heel veel plaatsvindt in het echte leven. De gemeente Utrecht sluit zich aan bij de controle die al plaatsvindt in de sectoren waar veel uitbuiting plaatsvindt. Zij maakt zich daarover zorgen. Het ronselen van jongeren voor criminaliteit, gebeurt merendeels online. Zij vraagt naar de aandacht hiervoor in deze voortgangsrapportage. Zij legt de vraag voor of daarop meer is in te zetten. Zij vraagt naar de hindernissen die nu ervaren worden. Dat heeft veel te maken met de private partijen waarmee wordt samengewerkt. Pagina 31 van 45

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 19 september 2024

Zij vraagt naar de cultuursensitiviteit bij hulpverleners; zij is er benieuwd naar te vernemen of het bewustzijn bij hulpverleners er is. Soms komen zij signalen tegen in hun werk die ze niet herkennen. Zij krijgt deze signalen zelf uit het werkveld. Zij vraagt of hierop meer is in te zetten richting de hulpverleners.

1510

1520

1530

1540

Mevrouw Krul (Partij voor de Dieren) sluit zich aan bij de inbreng van BIJ1. Zij vindt het een goede ontwikkeling dat er aandacht is voor uitbuiting. Haar fractie maakt zich er zorgen over dat arbeidsuitbuiting in de huidige plannen een ondergeschoven kindje is. De relatief veel van de door de NLA gecontroleerde locaties die buiten de scope van seksuele uitbuiting vallen, zijn schendingen rondom arbeidsuitbuiting. Maar in verhouding zijn er weinig meldingen op het gebied van arbeidsuitbuiting bij Veilig Thuis. Veel van de campagnes en focus op dit moment in het breder belang, liggen wat haar betreft bij seksuele uitbuiting. Zij vindt het kloppen dat die sector kwetsbaar is, maar teveel focus daarop stigmatiseert. Daarom vraagt haar fractie expliciet of de wethouder het met haar fractie eens is dat de nadruk nadrukkelijk ligt op seksuele uitbuiting. Wat gaat het college doen om de meldingsbereidheid te verhogen voor arbeidsuitbuiting. De heer Van Bergen (ChristenUnie) vindt dit een opvallende vraag. De cijfers laten wel degelijk zien dat volgens het rapport van Regioplan 2,5 jaar geleden 70% van de meldingen gaat over seksuele uitbuiting. Hij begrijpt de opmerking niet van de Partij voor de Dieren dat de aandacht daarvoor disproportioneel is. Mevrouw Krul (Partij voor de Dieren) licht toe dat het in dit geval gaat over de voortgang van het plan.

Te zien is dat de NLA in 45 locaties heeft gecontroleerd; waarbij in ieder geval 23 schendingen zijn geweest. Kijkend naar de locaties waar de NLA gecontroleerd heeft op het gebied van seksuele uitbuiting, zijn dat er 7 van de 45. Om die reden zegt haar fractie dat het relatief gezien erop lijkt dat daarvoor meer aandacht moet komen. De heer Van Bergen (ChristenUnie) gaat in op de opmerking over stigmatisering; hij vond dat een vreemde. Nu wordt gesteld dat er teveel aandacht is voor de seksuele uitbuiting en dat dat stigmatiserend is. Het lijkt hem heel goed dat dit aangepakt wordt op het moment waarop sprake is van misstanden. Mevrouw Krul (Partij voor de Dieren) antwoordt bevestigend. Dit is een verspreking. Zij sprak over stigmatisering van sekswerkers, en niet de stigmatisering van seksuele uitbuiting. Mevrouw Kolenbrander (Student & Starter) sluit zich aan bij de inbreng van D66 en de ChristenUnie omtrent de behoefte van het behoud van de losstaande voortgangs brief over dit onderwerp. Zij sluit zich aan bij BIJ1 over ongedocumenteerden en zij is benieuwd naar het plan van het college om Toezicht en Handhaving op arbeidsuitbuiting van ongedocumenteerden te versterken. De voorzitter schorst de vergadering voor 10 minuten en heropent de vergadering. De beantwoording Wethouder Streefland merkt op dat met relatief beperkte middelen een behoorlijk programma is neergezet.

Zij dankt de commissie voor de waardering daarvoor. Zij

Pagina 32 van 45

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 19 september 2024

1550

1560

1570

1580

1590

vindt dit een goede aanzet om hiermee door te gaan. Zij zal de waardering doorgeven. Zij vervolgt met in te gaan op de inbreng van de verschillende fracties. Richting de ChristenUnie bevestigd de wethouder dat zicht, inzicht en overzicht het belang is als basis. Dat geeft handvatten voor het college om de aanpak verder vorm te geven. Duurzaam investeren in bewustwording in samenwerking en kennisvergroting, maakt dat de olievlek van de bewustwording zich uitstrekt en er een grotere altertheid tot stand komt. Uitgevoerd wordt ook door de partners en niet alleen door de gemeente. De aangiftebereidheid is lager dan bij andere slachtoffers. Daarbij spelen verschillende aspecten een rol, zoals schaamte, angst, onwetendheid van rechten en plichten; dat laatste is te zien bij EU arbeidsmigranten. Niet altijd is er vertrouwen in de overheid. Daarom is het belangrijk het hele netwerk aan te zetten om de alertheid te behouden. De heer Van Bergen (ChristenUnie) licht toe dat zijn vraag zich toespitste op het gebrek aan voortgang. De wethouder licht toe dat er pragmatische redenen zijn om dit zo onder te brengen. Van belang is dat het niet ondersneeuwt in de Veiligheidsagenda. De heer Van Bergen (ChristenUnie) begrijpt die praktische reden. Hij handhaaft zijn standpunt liever een afzonderlijke brief te zien om het top of mind te houden bij de verschillende fracties.

Wethouder Streefland vindt dit aan de raad; wanneer dit een gedeelde grote wens is, moet het college daar naar luisteren. D66 ging in op de EU arbeidsmigranten; het hele palet van strijd tegen de uitbuiting en de wens die wat meer op de voorgrond te krijgen zit ook op die groep. De vraag hoe het college de ontwikkeling ziet, beantwoordt de wethouder met op te merken dat dit in de agrarische sector zit, in het transport, de bouw, vleesverwerking. Het zit minder in Utrecht omdat het college alert is op de gebieden. Het zit wel in de regio Utrecht. De wethouder benadrukt dat het moeilijk is dit sluitend te krijgen. Zij merkt dit in de dossiervorming over mensen op straat. Via de hulpverlening aan de EU arbeidsmigranten die op straat terecht komen, probeert het college met een goede veilige triage de misstanden naar boven te krijgen en daarop te acteren. Het college probeert dit in samenwerking met Barka te doen en met het Leger des Heils en de Tussenvoorziening. Het beeld is dat het merendeels niet plaatsvindt in de stad Utrecht, maar wel in heel Nederland. Soms weten de mensen ook waar ze hebben gewerkt. De wethouder kan toezeggen te zullen nagaan hoe deze agenda meer te koppelen is met het werken met Barka om ook namen van bedrijven, tussenpersonen, et cetera naar boven te halen. De wethouder zegt dat dit top of mind is met migratie.

De grootste groep is de groep arbeidsmigranten; 60% van de mensen die op straat verkeren zijn EU arbeidsmigranten. De provinciale regietafel betreft niet alleen asiel, niet alleen Oekraïne, maar ook arbeidsmigranten met wie het niet goed gaat. De vraag is dan waar ze gewerkt hebben in de regio. Richting de VVD bevestigt de wethouder dat het college blijft controleren op misstanden en signalen van mensenhandel. Het college werkt nauw samen met de politie. Dat kwam vorige week uitgebreider aan bod. De gemeente heeft zelf de bevoegdheid toezicht te houden op misstanden in sekswerk en indien nodig te handhaven. Dit geldt ook voor de nieuwe aanpak. De wethouder bevestigt dat het toezicht niet altijd gemakkelijk is.

Pagina 33 van 45

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 19 september 2024

1600

1610

1620

1630

1640

Mevrouw Meerding (VVD) merkt op dat straks sekswerk thuis is toegestaan; zij vraagt of de verwachting daarbij is dat dit het ontdekken van mensenhandel moeilijker maakt. Wethouder Streefland antwoordt dat het dubbel is; daar waar sprake is van overlast zal dat gemeld worden. Bovendien is het voorgekomen dat er sprake was van overlast maar dat die niet werd gemeld. Mevrouw Nolten (BIJ1) vraagt of door het legaliseren van sekswerk thuis het minder eng zal zijn om een melding te doen wanneer er misstanden zijn; zij legt de vraag voor of dat ook niet de reden was om sekswerk thuis te legaliseren. Wethouder Streefland antwoordt bevestigend. Daar zit nog een wereld omheen. De wethouder weet dat niet. Met betrekking tot het bedelen zet de wethouder uiteen dat de conclusie van het expertisecentrum er nog niet is. Momenteel wordt nog onderzoek gedaan. Dat onderzoek is breder dan wat in Utrecht gebeurt. Het gaat dan ook om de regio en zelfs internationaal. Zodra die conclusie naar buiten komt, zal het college die delen met de raad. Dan zal het college die conclusie zo snel mogelijk de raad doen toekomen. Mevrouw Meerding (VVD) merkt op dat de politie ook een vooronderzoek had gedaan. Daarna is het expertisecentrum verder gegaan. Zij vraagt naar de conclusie van de politie.

Wethouder Streefland antwoordt dat zij weet dat het vele malen complexer is; mogelijk zal een verbod de uitkomst niet zijn. De conclusies komen naar de raad toe. Het CDA vroeg naar de gezamenlijke aanpak met andere steden. Dit is aansluitend op het programma Samen tegen Mensenhandel. Daarvoor is in het nieuwe coalitieakkoord geld vrijgemaakt. Met de GGD is gelobbyd om in ieder geval niet de middelen aan de gemeente te vergeten. Het college wil in Utrecht gefaciliteerd worden voor datgene wat in Utrecht plaatsvindt zowel op de portefeuille Veiligheid als op de portefeuille vrouwenopvang. Er wordt voor gezorgd dat Moviera voldoende wordt gefinancierd, ook voor de toekomst. Richting BIJ1 gaat de wethouder in op de inbreng over ongedocumenteerden. Het college sluit zich aan bij de bestaande programma's die zich richten op de positie van arbeidsmigranten en ook op ongedocumenteerden. De wethouder bevestigt dat deze groep nog meer gemarginaliseerd is omdat de groep geen recht heeft om hier te kunnen werken. Het gaat om overleven en the way of living. De wethouder verwacht in de huidige politieke verhoudingen niet veel mogelijkheden in de lobby om deze groepen (ongedocumenteerden en uitgeprocedeerde mensen) aan werk te helpen.

Mevrouw Nolten (BIJ1) ging er al vanuit dat de wethouder contact heeft met partijen die zich bezighouden met ongedocumenteerden; haar vraag was deze groep toe te voegen aan deze aanpak; het integraal te maken, zoals ook gedaan bij BARKA. Zij vraagt of de wethouder daartoe kans ziet zodat de groep een betere toegang krijgt tot de hulp. Het gaat haar om preventie. Zij attendeert op de meerderheid in de raad. Wethouder Streefland vindt dat het debat van vorige week over deze groep en de positie die de groep heeft binnen het sekswerkbeleid in Utrecht. De PvdA ging in op Moviera, de uitbreiding van de fte zorgcoördinatie is structureel. Het merendeel daarvan wordt door de gemeente Utrecht gefinancierd en het andere deel door de Centrumgemeente Amersfoort. De wethouder deelt de visie dat het ronselen van mensen een grote vlucht heeft genomen, ook als het gaat om de jongeren. De hulpverleners worden getraind op bewustwording daarvan. Het is voor het college in deze aanpak ingewikkeld; de vraag Pagina 34 van 45

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 19 september 2024

1650

1660

is hoe Telegram en X aan te pakken. De recherche heeft een onderdeel Online. Zij deelt het ongemak over hoe gemakkelijk jongeren en anderen in de situatie terechtkomen die voor hen onwenselijk is. Mevrouw Fattal (GroenLinks) merkt op dat zij vindt dat de inbreng van de wethouder vrij hopeloos klinkt. Zij vraagt naar de reflectie van de wethouder hierop. Wethouder Streefland bevestigt dat zij zich vrij hopeloos voelt en dat zij het beangstigend vindt als het gaat om de snelheid en de invloed van de online technologie om jongeren en anderen in een voor hen ongewenste wereld te trekken. ongerenwerkers bevestigen dat ook. Zij ziet dit ook op scholen en merkt op dat ook leraren dit zeggen over meisjes die kwetsbaar zijn. Zij noemt in dit verband Moviera aan de voorkant. Vroeger was het fysiek zichtbaar, nu niet meer. Zij attendeert vaders en moeders goed op hun kinderen te letten. Richting de Partij voor de Dieren zet de wethouder uiteen dat de arbeidsinspectie op misstanden controleert in de arbeidsector. In principe controleert de gemeente op seksuele uitbuiting. Daarom klopt die redenering van 47 versus 7 niet helemaal. Wel ging de NLA mee met de controles van de gemeente naar massagesalons; daar liepen de controleurs tegen uitbuitingsituaties gaan. Dat is in principe een andere categorie en beide zijn belangrijk.

Mevrouw Krul (Partij voor de Dieren) vraagt of de wethouder hiermee zegt dat de bestrijding van arbeidsuitbuiting vooral bij de arbeidsinspectie ligt. Wethouder Streefland antwoordt bevestigend. Dat maakt het soms ook ingewikkeld. De effecten voor de werkgever met boetes zijn soms verwaarloosbaar. Dit ligt in de Tweede Kamer. De Tweede Kamer is bezig arbeidsmigratie steviger op de agenda te zetten en werkgevers meer verantwoordelijk maken. Zij adviseert de raad dat goed te volgen. Hiermee rondt de wethouder haar beantwoording af.

1670

1680

1690

Gemiste vragen? De heer Van Steeg (CDA) had gevraagd naar de bredere context en de samenwerking met landelijk om dat mee te nemen in een volgende rapportage. Bovendien had hij vragen gesteld over recidive en hoe de gemeente daartegen nog iets meer kan doen. Wethouder Streefland antwoordt dat het haar meer dan logisch lijkt de rol van Utrecht te verwoorden binnen de regio en vooral hoe de samenwerking gedaan wordt met het Rijk als kopje voor een volgende rapportage. Zij zegt dit toe. Zij verneemt de bevestiging dat gevraagd is de recidivecijfers toe te voegen aan de verslaglegging. Toezeggingen Wethouder Streefland heeft toegezegd binnen de volgende voortgangsrapportage informatie op te nemen over de samenwerking met het Rijk en de rol van de gemeente in de regio. Zij zal de recidivecijfers toevoegen aan het voortgangsverslag. Zij zal ingaan op de vraag wat te kunnen doen om ongedocumenteerden te betrekken bij deze aanpak. Wanneer zij hieraan niet kan beantwoorden, is dit ook niet top of mind bij de LVV en bij de aanpak bij asiel. Mevrouw Nolten (BIJ1) vraagt het wel terug te laten komen in de rapportages over ongedocumenteerde mensen; het gaat haar niet zozeer om waar het in terugkomt. Wethouder Streefland zoekt uit waar dit het beste past; ook als het gaat om arbeidsuitbuiting van ongedocumenteerden. Pagina 35 van 45