Conceptverslag Veiligheid, Bestuur en Financiën 19 september 2024

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 19 september 2024

1700

De voorzitter legt de vraag voor aan de agenderende fracties of zij hun doel hebben bereikt met deze bespreking. De heer Van Bergen (ChristenUnie) is bereid het daartoe in de raad te agenderen. Hij heeft ook de indruk dat een afzonderlijke brief in de commissie breed gedragen wordt. Wanneer de wethouder dat kan toezeggen, scheelt dat iedereen veel werk. Wethouder Streefland zegt deze afzonderlijke brief toe. De voorzitter concludeert dat het doel bereikt is. De behandeling blijft beperkt tot deze commissievergadering. Hij schorst de vergadering voor 5 minuten en heropent de vergadering voor de behandeling van agendapunt 11. 11 Raadsvoorstel Rekenkamerrapport: Drempels om te stemmen

1710

Burgemeester, Beleidsveld: Burgerzaken De Rekenkamer Utrecht heeft onderzoek gedaan naar de toegankelijkheid van stembureaus in de gemeente Utrecht. Uit dit onderzoek blijkt dat slechts 40% van de Utrechtse stembureaus toegankelijk is voor inwoners met een lichamelijke beperking, terwijl de gemeente verplicht is 100% van de stembureaus toegankelijk te maken. In het voorliggende rapport worden de conclusies en aanbevelingen nader toegelicht. Op 23 mei jl. heeft de Rekenkamer in een technische bijeenkomst het onderzoek en de bevindingen toegelicht.

De voorzitter leidt de bespreking in aan de hand van de annotatie bij de agenda (zie hierboven). De bespreking is in twee termijnen.

1720

1730

1740

De Rekenkamer De heer Verhoeven (Voorzitter Rekenkamercommissie) refereert aan een dergelijk onderzoek van de commissie in 2019. Destijds was de conclusie dat 55% van de stemlokalen ontoegankelijk was. Het is sindsdien slechter geworden. De onderzoekers hebben 151 van de 217 stembureaus gezien. Van die 151 zag hij persoonlijk 15 stembureaus. De onderzoekers troffen enthousiaste hulpvaardige mensen aan en een informatieve website waarop heel veel informatie staat. In de praktijk viel het tegen. De website geeft aan dat 95% toegankelijk is. In 60% is het niet mogelijk voor iemand met een lichamelijke beperking zelfstandig bij het stemhokje te komen. Vaak staan deuren niet helemaal open, of drempeloverbruggingen worden niet neergelegd, matten blijven liggen. Stemhokjes kunnen achter een hoogpolig tapijt staan; dat is een probleem voor mensen in een rolstoel. Met het oprollen van het kleed is het probleem opgelost. Hij licht toe dat is getoetst aan 8 criteria en niet aan alle die de overheid hanteert. De belangrijkste zijn: kan de persoon met een lichamelijke beperking zelfstandig van de straat bij de deur komen, door de deur naar binnen, en is het dan ook mogelijk zelfstandig naar het stemhokje en of dan ook zelfstandig te stemmen. De aanbevelingen spreken voor zich.

De heer Verhoeven voegt eraan toe dat de helft van de problemen opgelost zou zijn met drempel-overbruggingen, het opgerolde tapijt, de open deur, de weggehaalde matten. Heel veel zaken zijn heel praktisch van aard. De commissie Mevrouw Fattal (GroenLinks) toont met een persoonlijk verhaal waarom het zo belangrijk is stemlocaties toegankelijk te maken. Toegankelijkheid is van iedereen; het gaat ook ook over mensen met een kinderwagen, ook over ouderen. Pagina 36 van 45

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 19 september 2024

1750

1760

1770

1780

1790

Zij spreekt over de beperking van haar vader. Hij zette zijn leven op het spel door te vluchten naar een land waar democratie bestaat, hier in Nederland. Het doet haar verdriet dat het niet mogelijk zou zijn voor hem om ook gebruik te maken van dat recht nu hij hier is. Ontzettend veel mensen in Utrecht ervaren dat ook. De locaties die niet toegankelijk zijn, zouden elke dag toegankelijk moeten zijn, maar zeker op deze speciale dag waar iedereen dat potloodje moet kunnen vastpakken en de stem uit te brengen. Het is belangrijk dat de Rekenkamer dit rapport heeft gemaakt. Zij hoopt dat dit rapport aanleiding geeft voor het college om hiermee aan de slag te gaan. Vaak gaat het mis buiten het stemlokaal in de openbare ruimte. Zij vindt dat altijd onacceptabel. Dat zou eigenlijk altijd opgelost moeten zijn. Zij vraagt het college juist op die dag na te gaan met het stembureau of de vrijwilligers even naar buiten kunnen lopen en om zich heen kunnen kijken naar wat in de openbare ruimte is op te lossen. Zij vraagt de verantwoordelijkheid iets groter te maken en de ring te verbreden. Het viel haar op dat soms in het rapport van de Rekenkamer en in de beantwoording van het college onenigheid was over wat de stemgerechtigde met een beperking nodig heeft. Zij vindt dat ongemakkelijk. Zij begrijpt dat daarover onenigheid is; de één is de ander niet.

Het lijkt haar de aanleiding om goed te kijken met partijen als SOLGU hierin goed op te treden met de doelgroep om na te gaan wat mensen zelf kunnen en willen doen en wat niet. Zij vraagt daarbij rekening te houden met bijvoorbeeld schaamte. De heer De Pagter (VVD) dankt de Rekenkamer voor het uitvoeren van het onderzoek. Zijn fractie is geschrokken van de uitkomsten. Hij vindt de conclusie een stevige die niet strookt met de stelling van het college dat 95% van de stembureaus toegankelijk is of is gemaakt. Hij ziet een verschil tussen theorie en praktijk. Hij ziet te hoge drempels, te smalle deuren, te zware deuren, fietsen die in de weg staan, meubels die in het wandelpad in de weg staan. Tot zijn geluk is het in veel gevallen eenvoudig op te lossen. Hij refereert aan de inbreng van de voorzitter van de Rekenkamer. De VVD ziet in de reactie van het college een worsteling met het onderwerp. Iedereen wil veel stembureaus in deze gemeente. Vanuit zijn ervaring met de organisatie van verkiezingen, is hem bekend dat niet altijd te kiezen is voor een toegankelijk gebouw. Die moet dan wel toegankelijk gemaakt worden voor de verkiezingen. Hij ziet dat daarvoor aandacht is vanuit het college. Hij leest dat ook terug in de reactie van het college. Het steekt nauw de toegankelijkheid goed te regelen.

De toegankelijkheid is al gauw ver te zoeken wanneer de drempeloverbrugging niet goed ligt, of de deuren gesloten blijven of wanneer er een fiets in de weg staat. Het lijkt hem dat er winst is te behalen met instructies voor de leden van het stembureau. Hij vraagt welke verbeterpunten het college ziet om door te voeren. Hij vraagt de Rekenkamer naar ideeën om de vrijwilligers nadrukkelijker hierbij te betrekken; het is een uitdaging om goede mensen in het stembureaus te hebben met de juiste kennis. Iets anders is om ook kennis te hebben over toegankelijkheid. Hij ziet dat het college aangeeft dat niet altijd te voorkomen is dat een bromfiets of fiets de toegang blokkeert; hij refereert ook aan de inbreng van GroenLinks. Wat zijn fractie betreft mag het college daar strenger op zijn. Hij vraagt ook op dat punt een reactie van het college.

Pagina 37 van 45

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 19 september 2024

1800

1810

1820

1830

Mevrouw Raaijmakers (PvdA) brengt in dat vorige week het VN-comité Handicap voor invoering van het VN-verdrag handicap aandacht gevraagd voor de stand van zaken. Nederland heeft dat verdrag geratificeerd. De conclusies van dit VN onderzoek waren schokkend. Nederland doet veel te weinig om de positie van mensen met een beperking te verbeteren. Veel meer is nodig hen volwaardig te laten deelnemen aan de samenleving. Dit rapport is één aspect daarvan en wat haar betreft ook een illustratie dat het nog niet goed genoeg gaat. Zij complimenteert de Rekenkamer met dit actieonderzoek. Zij vindt het schokkend te vernemen dat de situatie verslechterd is en dat geprobeerd is waar mogelijk aan te sluiten. In het rapport staat dat weinig is gedaan met de eerdere aanbevelingen. In de reactie leest zij dat er verschillende redenen zijn voor het college om dit nog niet te hebben gedaan. Zij vindt vijf jaar in de politiek een lange tijd. Zij vraagt de reactie van het college op de vraag waarom het zo lang geduurd heeft en wat er dan nu gaat gebeuren. Zij vraagt zich af wat er nu nodig is en hoe dit te gaan monitoren om er zeker van te zijn dat het nu wel gebeurt en dat de aanbevelingen nu wel worden opgevolgd. Zij vond de reactie van het college defensief; het deed haar denken aan de reactie van Ien Dales die zei “een beetje integer bestaat niet”.

Zij vindt dat ook opgaan bij toegankelijkheid: een beetje toegankelijk bestaat niet. Zij is het eens met de stelling van de Rekenkamer dat het gaat om toegankelijk of niet toegankelijk. Met beperkt toegankelijk worden nog steeds mensen buitengesloten. Ze krijgt graag de reactie daarop. Zij zag dat pandeigenaren een keer gewezen zijn op subsidie; dit lijkt haar laaghangend fruit dat bij iedere verkiezing opnieuw getoond moet worden. Steeds is duidelijk welke particuliere eigenaren de toegankelijkheid nog niet op orde hebben gebracht. Ze dankt mevrouw Fattal voor haar persoonlijke inbreng. Zij las vorige week een voorbeeld van de voorzitter van de Wmo cliëntenraad die op bezoek ging bij het stadskantoor; die voorzitter heeft een driewieler fiets. Die kan hij in de fietsenstalling niet stallen. Stallingen in de stad zijn niet toegankelijk voor mensen met een hulpmiddel. Die moet hij stallen op de openbare weg. Komt hij terug van zijn afspraak, is zijn hulpmiddel weg. Dit is een illustratie van dat gekeken moet worden naar de openbare ruimte. Verder sluit zij zich aan bij de inbreng van GroenLinks over het betrekken van de doelgroep bij de uitvoering. De heer Maas (Volt) vindt de reactie van zijn collega's tamelijk mild. Hij vindt het rapport ontluisterend.

60% van de stembureaus zijn niet toegankelijk voor mensen met een beperking; daar kunnen zij niet zelfstandig stemmen, en dat in een stad die zich erop voorstaat dat zij opkomt voor de zwakkeren in de samenleving, dat Utrecht een mensenrechten stad is. Hij sluit zich aan bij de inbreng van de PvdA over het defensieve in de reactie van het college; hij begrijpt daarvan niets. Bij de technische briefing hoorde hij de voorbeelden; het is ronduit knullig en gemakkelijk te beïnvloeden. Utrecht heeft een prachtige website terwijl de inhoud niet klopt. Hij vraagt hoe dat mogelijk is. Hij sluit zich aan bij de vragen van zijn collega's. Hij roept het college ertoe op onmiddellijk in de actiestand te springen en alle aanbevelingen onverkort over te nemen.

Pagina 38 van 45

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 19 september 2024

1840

1850

1860

1870

1880

Wat hem betreft moet dit in 2026 opgelost zijn. Hij krijgt graag de reactie van het college. Wat gaat het college morgen hieraan doen? De heer Ait Daoua (D66) sluit zich aan bij de voorgaande sprekers. Hij merkt op dat in 2019 al deze problemen al geïdentificeerd waren. Hij noemt de problemen die eerder al door de VVD waren ingebracht. Nu is te zien dat vijf jaar later weinig is verbeterd. Hij vraagt een serieuze reflectie van het college. Hij vraagt hoe het mogelijk is dat deze zaken nog steeds niet zijn opgelost. Waarom is dit zo lang blijven liggen? Hij sluit zich aan bij het punt van de PvdA over het defensieve en de teleurstellende reactie van het college. Ook blijkt de communicatie niet te kloppen - in dat opzicht sluit hij zich aan bij de inbreng van Volt. Hij noemt de perceptie van het college dat 95% van de stembureaus toegankelijk zou zijn of daartoe aan te merken is. Uit het rapport blijkt dat slechts 40% toegankelijk is. Hij vindt dat verschil zorgwekkend en ook misleidend. Hij heeft ook gelezen dat de controles op verkiezingsdagen achterblijven. Controles op de tijdelijke aanpassingen blijven uit. Hij vraagt of het college het punt over steekproefsgewijze controles concreter kan oppakken. Hij vraagt of het college kan toezeggen een routekaart op te stellen om te gaan voldoen aan de toegankelijkheid zoals BZK die heeft gedefinieerd.

Hij pleit voor 100% toegankelijkheid. Mevrouw Krul (Partij voor de Dieren) sluit zich aan bij de inbreng van GroenLinks, PvdA en Volt. Het advies van de Rekenkamer om voor opening van het stembureau een laatste check te laten doen en dit door te geven, noemt zij expliciet. Het gaat om relatief kleine dingen, zoals een tafel die een deur blokkeert of een bank midden in het gangpad. Het gaat om kleine dingen met een grote impact. Dit maakt het mensen in Utrecht moeilijk hun stemrecht te beoefenen. Zij vindt het hard nodig hierin stappen te maken; op dit moment is meer dan de helft van de stembureaus in beheer van de gemeente, en ook ontoegankelijk. Ook dat vond zij stuitend om te lezen. Het is werkelijk onacceptabel en dat moet anders. Zij hoopt dat het college de adviezen van de Rekenkamer zich ter harte neemt en vraagt daarbij of de wethouder kan toezeggen het doorlopen van de toegankelijkheidschecklist onderdeel wordt van de opstartwerkzaamheden van de stembureaus. Zij sluit zich aan bij de eerder gestelde vragen. Mevrouw Westra-van Til (ChristenUnie) dankt de Rekenkamer voor het gedegen onderzoek. Haar fractie kan zich vinden in veel van de bevindingen. Haar fractie is het eens met de aanbevelingen. Zij vindt het belangrijk dat stemmers goed geïnformeerd een afweging kunnen maken en zelfstandig hun stembureau van hun voorkeur kunnen bereiken, ook zonder teleurstelling.

Zij vindt het schrikbarend voor hoeveel mensen dit geen vanzelfsprekendheid is zoals ook blijkt uit de persoonlijke verhalen die hier gedeeld zijn. Zij vindt het spijtig dat de genoemde knelpuntenlijst nog niet goed is opgevolgd. Inhoudelijk plaats de ChristenUnie nog enkele kanttekeningen. Zij sluit zich aan bij het genoemde door GroenLinks over het optrekken met de doelgroep zelf, het genoemde over het VN-Verdrag door de PvdA en bij de wens steekproeven te houden door D66. Pagina 39 van 45

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 19 september 2024

1890

1900

1910

Allereerst vindt zij het van belang dat de informatie over toegankelijkheid niet alleen digitaal via de gemeentelijke website verloopt, maar ook op de kandidatenlijst aangepast wordt al naargelang de aanbevelingen uit het rapport van de Rekenkamer. In hoeverre is daarin voorzien? Zij deelt dat de gemeentelijke panden meer toegankelijk gemaakt moeten worden, liever permanent dan tijdelijk. Haar zorgen liggen bij de betreedbaarheid van de stembureaus als toegankelijkheidscriterium in deuren en drempels maar ook in het bereikbaarheidcriterium in de buitenruimte. GroenLinks noemde de fietsen en de openbare ruimte. Een ander punt betreft de doelgroepen met de functiebeperking waaronder dove en blinde stemmers. Kan het college reflecteren op de huidige voorzieningen of deze afdoende als toegankelijk worden ervaren. In het verlengde daarvan vraagt zij of de informatie toegevoegd is zoals bepleit door de ChristenUnie in eerder breed gedragen motie van september 2023 genoemd “Assistentie in het stemhokje”, voor mensen met dementie, laaggeletterden of voor degenen die behoefte hebben aan prikkelarme locaties, die een neurologische stoornis hebben. Zij vraagt of het college daarop kan reflecteren.

Voor wat betreft de controle op de toegankelijkheidsmaatregel, is naast het inzetten op het genoemde gemeentelijk team, het enthousiasme van de vrijwilligers in te zetten op de check van de locaties waaraan de Rekenkamer refereerde. Voor wat betreft het vervolg van het onderzoek is het de wens van de ChristenUnie dat de gemeente in gesprek gaat over de uitkomsten van dat onderzoek met een belangrijke derde, namelijk de logistieke partner. Op papier lijken zaken op orde, maar in de praktijk is er ruimte voor verbetering. Zij vraagt of het college zo nodig het aanbrengen van de noodzakelijke voorzieningen voor 100% toegankelijkheid, eerder mogelijk acht, dan voor de verkiezingen in 2026. De voorzitter schorst de vergadering tot 16.10 uur en heropent die.

1920

1930

De Rekenkamer De heer Verhoeven (voorzitter Rekenkamercommissie) gaat in op de vraag hoe enthousiast de vrijwilligers nadrukkelijker te betrekken zijn biuj het toegankelijker maken en houden van de stembureaus. De stembureauleden zijn allemaal vrijwilligers. Die ontvangen een vrij uitgebreide checklist om de toegankelijkheid op de verkiezingsdag zelf te borgen. De Rekenkamer heeft gezien dat die checklist niet altijd goed wordt doorlopen. Stembureauleden moeten dat serieuzer doen, en niet alleen aan het begin van de dag, maar ook in de loop van de dag. Toegankelijkheid moet niet gezien worden als een momentopname maar als een continu aandachtspunt gedurende de dag. Het is een kleine moeite om een paar keer een rondje te lopen, naar buiten en weer naar binnen. De Rekenkamer pleit daarvoor. De heer De Pagter (VVD) vraagt hoe de vrijwilligers daarvoor nadrukkelijker aandacht kunnen krijgen. Die worsteling heeft het college. Hoe ervoor te zorgen dat de vrijwilligers hiervan goed op de hoogte zijn. De heer Verhoeven (voorzitter Rekenkamercommissie) heeft niet gevraagd of de vrijwilligers de checklist hebben gezien. Hij ziet wel dat het besef er niet is. Hij geeft enkele voorbeelden uit de praktijk. De goede wil is er wel. Het besef dat dit beter en anders moet, is er onvoldoende.

Pagina 40 van 45

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 19 september 2024

1940

1950

1960

1970

1980

Tweede termijn voor de Rekenkamer De heer De Pagter (VVD) ziet dat de Rekenkamer dit constateert. Hij vraagt welke ideeën de Rekenkamer heeft om het college te helpen en hij vraagt tips voor het college. De heer Verhoeven (voorzitter Rekenkamercommissie) zou in de instructie willen opnemen en daarop toezien dat de voorzitter van het stembureau of een lid van het stembureau, 1, 2 of 3 keer per dag het aanbevolen loopje maakt. Dat staat zijns inziens niet in de instructies. Verder zijn er geen vragen aan de Rekenkamer in de tweede termijn. Beantwoording eerste termijn door het college Wethouder Streefland dankt de Rekenkamer ook voor de bewustwording, ook van het college op dit thema. Van belang is dat de democratie uitgeoefend kan worden. Duidelijk is dat de gemeente hier nog werk een de winkel heeft. De wethouder toont het lijvige boekwerk met criteria voor toegankelijkheid. Het is fantastisch wanneer alles bereikt wordt. De wethouder ziet een enorme betrokkenheid van vrijwilligers om het goede te doen. De vraag is dan of de gemeente het altijd goed doet. De wethouder zal ingaan op wat er nu al gedaan wordt en wat het college ziet als aanscherping, ook naar aanleiding van het rapport van de Rekenkamer. Soms gaat het inderdaad om relatief gemakkelijker zaken. Zij herhaalt de genoemde voorbeelden.

Een paar weken geleden is gesproken met Vastgoed over de toegankelijkheid van de gebouwen in de gemeente Utrecht. Daarmee maakt het college stappen. Zonder defensief te zijn, merkt zij op dat daaraan wel een financieel vraagstuk zit. Stap voor stap wordt die beweging gemaakt om de gebouwen van de gemeente toegankelijk te maken. Dat wil niet zeggen dat er soms gebouwen zijn die minder toegankelijk zijn. De vraag is hoe dat dan te integreren in de voorzieningen voor het stemmen. De vraag is dan in welke zin oplossingen zijn te vinden hoe dit beter te doen. De wethouder loopt de inbreng van de fracties bij langs. In de afgelopen periode is het volgende gedaan om de toegankelijkheid te verbeteren: voor de verkiezingen in 2024 zijn gesprekken gevoerd met de Solgu over de toegankelijkheidsbehoefte in het stemmen. Veelvuldig contact is er met hen geweest. De behoefte zit er vooral in goede en gedetailleerde toegankelijkheidsinformatie vooraf over de stemlokalen. Er is een verplichte webinar voor de voorzitters en plaatsvervangend voorzitters van de stembureaus. Er is extra aandacht in de E-Learning maar ook de checklist voor de toegankelijkheid van de stemlokalen; expliciet is de leesloupe onder de aandacht gebracht, en het regelmatig controleren van de buitenruimte en de voorzieningen zoals drempelplaten en het openzetten van deuren waar dat mogelijk is.

In sommige gebouwen mogen de deuren niet open vanwege de brandveiligheid. Ook dit is een gegeven waarop het college nuance kan aanbrengen; dat wil nog niet zeggen dat het college niets gaat doen. Nog voor het onderzoek van de Rekenkamer is de informatie over de toegankelijkheid op de website van de gemeente aangepast op verzoek van de doelgroep van de SOLGU. De vraag is dan steeds of een locatie toegankelijk is van zichzelf of dat tijdelijke voorzieningen worden aangebracht. De vraag wat het college hierna gaat doen. Ingezet wordt op 10 locaties die 100% toegankelijk zijn; in elke wijk één locatie. Dat zal goed op de website gepubliceerd worden. Onderzocht wordt hoe de informatievoorziening over de toegankelijkheid Pagina 41 van 45

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 19 september 2024

1990

2000

2010

2020

2030

van ieder individueel stemlokaal uitgebreider beschikbaar kan worden. Dit wordt gedaan in samenwerking met de belangenvereniging. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) merkt op dat in het rapport discussie bestaat over de definitie van toegankelijk; zij vraagt wat de wethouder bedoelt met 100% toegankelijk. Wethouder Streefland antwoordt dat zij de meest zware definitie van toegankelijk hanteert, zoals het rapport dat de PvdA zojuist noemde: toegankelijk voor iedereen. Voor blinden is er één locatie in Utrecht omdat dit te maken heeft met het stemformulier waarvan er maar één is. Ook voor doven is er één locatie in Utrecht. De gemeente Utrecht wil goede tolken die de hele dag in de gelegenheid zijn. In die zin maakt zij een uitzondering. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) vraagt of dit inclusief de buitenruimte is. Wethouder Streefland antwoordt te denken aan een officier op deze locatie; heel vaak is een plek toegankelijk maar dan zet net iemand een fiets verkeerd. Het college gaat na of met vrijwilligers op een stembureau die rol te nemen is om zorg te dragen voor de toegankelijkheid op de route naar het stemlokaal. Het college onderzoekt in hoeverre gezamenlijk is op te trekken met vastgoed in het toegankelijk maken van de Utrechtse panden. De toegankelijkheideisen in de Kieswet zijn strenger dan de regels die de gemeente hanteert. Daarover is al een debat geweest met Vastgoed.

De heer Maas (Volt) merkt op dat het rapport veel uitgebreider is dan de 8 criteria waarop de Rekenkamer onderzoek heeft verricht; hij vraagt of de 100% toegankelijkheid gaat over alle punten in het rapport of over de 8 criteria. Wethouder Streefland heeft aangegeven dat het college 100% toegankelijkheid voor deze locaties nastreeft. Dat betreft in ieder geval de 8 criteria. Zij neemt aan dat de gemeente van zichzelf kan verlangen dat het om meer gaat en dat het wellicht al deze punten betreft. De heer Maas (Volt) heeft vol vertrouwen in de wethouder; het wordt voor hem nu wel een beetje vaag. De Rekenkamer heeft onderzoek gedaan op basis van 8 criteria. Hij vraagt wat de gemeente nu wel en wat de gemeente niet gaat doen en wanneer het college tevreden is en of de raad daarvan een indicatie kan krijgen. Wethouder Streefland antwoordt dat het college absoluut naar 100% toegankelijk wil. Daarmee gaat het college verder dan de 8 criteria die al heel relevant zijn. Wat haar betreft gaat 100% toegankelijk over dat een persoon toegang heeft op de locatie die op geen andere plek naar binnen kan, bijvoorbeeld met een grote rolstoel. Het streven is dat het gaat om alle 64 criteria. Zij vervolgt met de beantwoording van de vragen van de fracties. GroenLinks sprak over het in orde maken van de openbare ruimte op de dag zelf.

De wethouder zet uiteen dat dat extra inzet en capaciteit vraagt. Er zijn nu 3000 vrijwilligers die ook in shifts kunnen werken. Dan zal er op elke locatie in ieder geval voor de shifts één iemand extra gevonden moeten worden voor die verantwoordelijke taak. De wethouder kan dit niet beloven; het zal ervan afhangen of er voldoende vrijwilligers gevonden kunnen worden. Of een extra persoon in het team of iemand uit het team. Dan is het afhankelijk van de drukte. Het college werkt goed samen met de Solgu, ook in de voorbereiding. Het college zal de Solgu ook betrekken bij de ontwikkeling van de website op dit issue en ook in het traject hierna als het gaat om de terugkoppeling. De VVD ging in op het verschil tussen theorie en praktijk; in de instructies is expliciet aandacht voor de toegankelijkheid. De webinar plus de checklist. Wat de wethouder Pagina 42 van 45

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 19 september 2024

2040

2050

2060

2070

2080

betreft zegt de Rekenkamer terecht, dat het vooral gaat om alertheid met de genoemde voorbeelden. Wanneer het college het wil, zal strenger gelet worden op handhaving. Die extra inzet heeft wel consequenties voor het budget. Die vraag zal dan teruggelegd worden bij de raad. De wethouder benadrukt dat wel degelijk iets gedaan is met de aanbevelingen. De gemeente heeft ook meer stemlocaties erbij gekregen: meer spreiding over de stad en meer locaties. Dat was ook de vraag vanuit de raad. Dan is het de vraag of de nieuwe locaties voldoen. De vraag is dan of de gemeente die nieuwe locaties wil gebruiken wanneer ze niet voldoen. De wethouder legt dit dilemma neer bij de commissie. Het zou kunnen helpen wanneer gezegd wordt welke locaties goed toegankelijk zijn en dat er ook locaties zijn waar die toegankelijkheid minder goed is. Het college wil daarover openheid op de website. De wethouder bevestigt dat beperkt toegankelijk niet kan. Voor de 10 locaties in elke wijk één, wil het college dat absoluut niet. Beperkt toegankelijk betekent dat een deel van het publiek het stemlokaal niet goed kan benaderen. Er is een subsidie die voor de verkiezingsorganisaties ook onder de aandacht is gebracht van gebouweigenaren van stemlocaties. Het is vervolgens aan de eigenaar zelf om die keuzes te maken. De invloed van het college is daarop beperkt.

Mevrouw Raaijmakers (PvdA) vraagt hoe de raad op de hoogte gehouden wordt van wat er nu gebeurt. In de periode van vijf jaar is veel niet opgevolgd. Wethouder Streefland wil daarop ingaan in de tweede termijn om een logisch moment te kiezen om de raad weer op de hoogte te stellen van de te zetten stappen. Zij vervolgt haar beantwoording met in te gaan op de inbreng van Volt. In 60% van de stembureaus is niet aan alle criteria voldaan. Dat betekent dat de toegankelijkheidscriteria nog beter onder de aandacht gebracht moeten worden van de 3000 vrijwilligers en ook om controles uit te voeren. Het college zal uitgebreider informatie geven op de website; daaraan wordt gewerkt voor de volgende verkiezingen. De controles worden nauwelijks uitgevoerd op de dagen zelf. Bij de afgelopen verkiezingen zijn door de verkiezingsorganisatie 85 locaties bezocht en gecontroleerd. Ook daar is een aantal aandachtspunten zoals door de Rekenkamer naar voren gekomen die momenteel worden uitgewerkt in concrete acties voor de volgende verkiezingen. De routekaart opstellen waarbij het college voldoet aan de lijn van BZK; in ieder geval maakt het college de 10 locaties 100% toegankelijk. Dat gaat voor altijd voor iedereen niet lukken, aangezien het college ook te maken heeft met sommige gebouwen die niet toegankelijk te maken zijn.

Wel is in stappen of per verkiezing een onderdeel er uit te lichten waarop het college extra focust. Op die manier zou de toegankelijkheid verbeterd worden met 20%. Het college is nu al bezig met een aantal stappen. Dit kan alleen wanneer er tussentijds geen verkiezing is; het doorvoeren van de verbeteringen kost tijd. De Partij voor de Dieren sprak over een check door stembureaus. De wethouder zet uiteen dat dat nu al onderdeel is van het proces voor het openen van de stemlocaties. Dat wordt ook gedaan door de stembureauleden. Het is bewezen dat het college hieraan extra aandacht moet besteden. De wethouder vraagt verduidelijking van mevrouw Westra-van Til over de kandidatenlijst.

Pagina 43 van 45

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 19 september 2024

2090

2100

2110

Mevrouw Westra-van Til (ChristenUnie) licht toe dat de informatie over de toegankelijkheid zich focust op de website. Dat is niet voor iedereen de juiste route. De vraag is van haar of er alternatieven zijn, naast de website waar de informatievoorziening uitgelegd wordt. Op de kandidatenlijst staan pictogrammen met extra informatie. Wethouder Streefland vindt dat een landelijk vraagstuk. De gemeente heeft niets anders dan de mal die alle gemeenten krijgen. De politieke partijen kunnen nagaan in welke mate zij toegankelijk zijn voor de achterban. De wethouder gaat nader in op de voorzieningen voor doven en blinden. Assistentie is alleen toegestaan wanneer een kiezer door een fysieke beperking niet zelfstandig kan stemmen. Voor het overige is het landelijk niet toegestaan dat iemand meegaat in het stemhokje. Wellicht is dat maar goed ook. Het college heeft overleg met de logistieke partner. Het college vindt dat absoluut belangrijk en neemt dit ook mee. Of eerdere verkiezingen mogelijk zijn? Wanneer er eerder verkiezingen zijn, zitten de noodzakelijke maatregelen wel voorin het hoofd van het college; dat zal helpen. Of het college dan al de 10 lokalen in de 10 wijken goed heeft, is niet het geval. Daarvoor zal twee jaar nodig zijn om dat op een goede manier te doen; voorjaar 2026. Het college streeft ernaar. Het Rekenkamerrapport heeft het college daarbij goed geholpen.

Gemiste vragen? Mevrouw Raaijmakers (PvdA) had een vraag gesteld over de hulpmiddelen die weggehaald waren van de openbare ruimte. Wethouder Streefland had hetzelfde bericht gelezen van de voorzitter van de cliëntenraad; ze neemt het op met haar collega mobiliteit en de afdeling VTH. Dit vraagt fijngevoeligheid van de handhaving. Tweede termijn De voorzitter vraagt ook aandacht in deze termijn voor welk gevolg de raadsleden aan deze commissievergadering willen geven. De heer Maas (Volt) overweegt een motie. Hij kan daarbij nog geen richting aangeven.

2120

Mevrouw Raaijmakers (PvdA) wil inhoud geven aan de definitie van toegankelijkheid met behulp van een motie zodat duidelijk is wat het stadsbestuur bedoelt met toegankelijk in dit verband. Wethouder Streefland beantwoordt een eerder gestelde vraag. Zij houdt het voor mogelijk dat het college de raad eerder kan voorzien van een Plan van Aanpak; de Utrechtse vorm, het raadsbesluit. Daarna heeft het college zes weken de tijd om een Plan van Aanpak te maken. Zij overweegt dat het een idee is om over het Plan van Aanpak na te gaan of de raad daarmee tevreden is en dat de raad dan zal bepalen op welk moment hij daarop een vervolg wil. De heer Maas (Volt) moet het nog bezien.

2130

Toezeggingen De toezeggingen komen terug in het Plan van Aanpak. Pagina 44 van 45

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 19 september 2024

Conclusies De voorzitter concludeert dat dit raadsvoorstel met de B-status doorgaat naar de raad voor maximaal 15 minuten. De heer Maas (Volt) zal na maandag aanstaande laten weten of de fractie dit wil agenderen. De voorzitter sluit hiermee de vergadering om 16.37 uur. 2140

De volgende vergadering is op 17 oktober 2024. TOEZEGGINGENLIJST: Naar aanleiding van agendapunt 10: Voortgangsbrief aanpak Agenda tegen uitbuiting 2023 zegt de wethouder toe:

2150

een separate raadsbrief te blijven sturen over de voortgang op dit onderwerp. In het eerstvolgende voortgangsbericht wordt o.a. aandacht besteed aan: de samenwerking met het Rijk en de rol van Utrecht in de regio; toevoeging van recidievencijfers, Indien mogelijk: wat we kunnen doen tegen arbeidsuitbuiting bij ongedocumenteerden.

Pagina 45 van 45