Conceptverslag commissie VOWE 14 maart 2024

Het OfU registreert niet de diversiteitsachtergrond van ondernemers. De passie voor dit onderwerp wordt gedeeld. Ook het OfU zoekt naar verbetering op dit vlak. PvdA vroeg naar stadsbrede initiatieven. Ook dat is een goed onderwerp om het gesprek over aan te gaan. Er zijn nu al mogelijkheden. Trekkingsgebieden kunnen gezamenlijk een aanvraag doen. Industrieterreinen kopen bijvoorbeeld gezamenlijk camerabeveiliging in. Vijf gebieden rondom de Jaarbeurs investeren gezamenlijk structureel in duurzaamheid. En er zijn kunstprojecten als 'I Light U'. Dat neemt niet weg dat altijd moet worden gezocht naar hoe het beter kan. De ondernemers bepalen waarvoor het onbenutte budget wordt ingezet. De suggestie voor stageplaatsen wordt benoemd. VVD vroeg of de meer en minder volwassen trekkingsgebieden voldoende worden benut en of de aanbevelingen worden overgenomen. De aanbevelingen worden overgenomen en daarover wordt met het OfU gesproken. De volwassenheid van de trekkingsgebieden moet worden verbeterd. De vraag van VVD of meer kan worden gedaan aan professionalisering op het gebied van stadsbrede initiatieven is meegenomen in de beantwoording van de vragen van PvdA. VVD stelde voor informatie te delen via de BghU. Contactgegevens mogen niet worden gedeeld, maar wellicht kan een tekst aan de belastingopslag worden toegevoegd.

Zij gaat verkennen en met de BghU bespreken of dat mogelijk is en wat dat zou betekenen. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) vraagt wanneer de commissie daar een terugkoppeling over krijgt. Wethouder Schilderman streeft naar het vierde kwartaal van 2024, maar komt daar nog op terug. Student & Starter informeerde naar het advies over een kartrekker per gebied. Dat advies is overgenomen. De gebieden mogen zelf iemand aanwijzen. Student & Starter vroeg of er manieren zijn om informatiebijeenkomsten te versterken. Er worden meerdere bijeenkomsten per jaar georganiseerd, ook ten behoeve van bekendheid van het OfU. Ook de ondernemersverenigingen organiseren bijeenkomsten ten behoeve van de lokale bekendheid. Dit wordt meegenomen in het gesprek met OfU. De aanbeveling over de Raad van Advies wordt met het OfU besproken. Er wordt naar een nieuwe vorm gekeken. De heer Otto (EenUtrecht) constateert dat in de stukken zowel over een Raad van Advies als over een Raad van Toezicht wordt gesproken. Is dat een foutje van Berenschot? Dat is niet bekend bij wethouder Schilderman. Er wordt gezocht naar een vorm die passend en actief is. D66 vroeg hoe trekkingsgebieden van elkaar kunnen leren. Daarvoor worden gebied overstijgende bijeenkomsten georganiseerd. Bijvoorbeeld kennis over projectplannen en Pagina 35 van 60

5

leveranciers wordt uitgewisseld. Het OfU wordt regelmatig benaderd met vragen en dan worden partijen aan elkaar gekoppeld. Zij zegt toe in Q4-2024 met een brief te komen waarin wordt ingegaan op een aantal onderwerpen. Diverse zaken worden met het OfU besproken, zoals het verder bevorderen van diversiteit, bekendheid en de communicatiemogelijkheden, onderbenut budget, stadsbrede initiatieven, de mogelijkheid voor het lokaal besteden van gelden, de capaciteit van het OfU en de Raad van Advies. In de brief wordt ook teruggekomen op de mogelijkheid om informatie over het OfU in de brieven van de BghU op te nemen.

10

Mevrouw Al-Saqaff (VVD) vroeg ook of de wethouder bij andere gemeenten kan nagaan hoe zij bepaalde gegevens ter beschikking stellen over hun fondsen. Volgens wethouder Schilderman wordt dat al onderzocht. Zij komt daarop terug in de brief.

15

De voorzitter concludeert dat de wethouder heeft toegezegd in Q4-2024 met een brief te komen over de gemelde punten. De heer Şimşek (DENK) overlegt in de fractie of moties of amendementen worden ingediend.

20

De voorzitter meldt dat de agendering in dat geval kan worden ingediend bij griffier mevrouw Van Hall. Schorsing voor een wisseling van woordvoerders.

25

30

35

40

45

50

55

9. Raadsvoorstel Beleidsnota Financiële bestaanszekerheid

Mevrouw Dada-Anthonij (D66) bedankt de wethouder en eenieder die heeft meegewerkt aan het samenstellen van de voorliggende nota. D66 kan zich er voor een groot deel in vinden. D66 onderkent dat, gezien de financiële situatie, mede voortkomend uit landelijk beleid, moeilijke keuzes moeten worden gemaakt. D66 ondersteunt de in de nota genoemde lobby richting de landelijke overheid voor financiële bestaanszekerheid. Ongelijk investeren voor gelijke kansen is opgenomen in het coalitieakkoord. D66 staat daar nog steeds achter. De wijze waarop invulling daaraan wordt gegeven, roept vragen op. De zorgen hangen samen met de terechte uitspraak van de wethouder tijdens een eerder debat. De wethouder stelde dat de gemeente een vangnet zou moeten zijn voor hen die onvoldoende worden geholpen door het beleid van de overheid. D66 is het daarmee eens. Op 25 januari jl. kopte de NOS dat het beleid van de overheid ervoor zorgt dat de koopkracht voor iedereen stijgt, behalve voor de allerarmsten. Vooral mensen met kinderen zouden er stevig op vooruit gaan en mensen met een laag inkomen en zonder kinderen er op achteruit. De koopkrachtberekening van het Nibud laat zien dat alleenstaanden in de bijstand en eenoudergezinnen in de bijstand of met uitkering of zelfstandig er significant op achteruit gaan. De doorberekening van de nota laat eenzelfde beeld zien.

Dit kwam ook aan bod tijdens de bijeenkomst vorige week met organisaties en ervaringsdeskundigen. Een significant deel van deze groep alleenstaanden zijn daklozen en verslaafden. Juist voor de meest kwetsbare mensen is de gemeente met deze plannen juist geen vangnet. Hoe reflecteert de wethouder op de constatering dat de nota juist die mensen niet helpt die ook door het landelijk beleid niet worden geholpen? En dat de gemeente een vangnet wil zijn, maar dat op dit moment niet is? Mevrouw Raaijmakers (PvdA) vraagt hoe D66 erop reflecteert dat jarenlang juist de huishoudens met kinderen altijd in het rood eindigden. Deze nota is daar een antwoord op. Mevrouw Dada-Anthonij (D66) begrijpt de vraag waaruit blijkt hoe lastig de keuze is. Het is enorm lastig om kwetsbaarheid te vergelijken. Enerzijds hebben de gezinnen met kinderen het moeilijk en anderzijds de groep die zij net noemde. Het is lastig dat juist die groep niet wordt geholpen die ook hulp nodig heeft, zeker gezien de stappen die landelijk worden gezet. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) citeert een landelijk politicus dat 'het lastig is om te varen in de mist'. Het is terecht om lokaal te kijken naar de afgelopen jaren en dan is duidelijk dat deze groep met kinderen iedere keer in het rood belandde. Met deze nota lijkt dat verbeterd te worden. Zij hoopt niet dat D66 gaat voorstellen dat teniet te doen. Pagina 36 van 60

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

60

Mevrouw Dada-Anthonij (D66) zegt niet dat dat teniet moet worden gedaan, maar er moeten keuzes worden gemaakt. In de bijeenkomst vorige week kwam aan de orde of men het hoofd boven water kon houden of ook écht kon meedoen. Zij begrijpt hoe het ongelijk investeren voor gelijke kansen bij de coalitieonderhandelingen is vastgesteld, maar dat was een andere financiële realiteit. Waar zit ruimte om ook voor deze groep te investeren zodat zij ook een kans hebben? Tijdens de genoemde bijeenkomst kwam naar voren dat dit beleid juist de kwetsbare mensen, alleenstaanden in de bijstand, verslaafden met een slechte gezondheid of beperking raakt en daardoor juist die mensen met minder kansen in de samenleving. Ook mensen met kinderen voor wie het leven sowieso duurder is door een beperking of gezondheidsproblemen. Kan de wethouder toezeggen het principe van ongelijk investeren voor gelijke kansen ook op deze groep toe te passen om te zorgen dat deze kwetsbare mensen niet nog verder in de verdrukking komen. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) is benieuwd wat D66 dan expliciet vraagt, want dit principe is al toegepast in deze nota. Mevrouw Dada-Anthonij (D66) bedoelt dat, als door besparingen of het stopzetten van zaken, ruimte is om deze mensen tegemoet te komen, moet dat worden gedaan. Een ander punt van gesprek was het verdwijnen van de U-polis en de mogelijke komst van een gemeentepolis.

De Armoedecoalitie en ervaringsdeskundigen gaven aan dat de gemeentepolis niet de gewenste oplossing biedt voor het dekken van de kosten door ziekte of een beperking. Ook het verruimen van de bijzondere bijstand biedt geen oplossing, omdat zorgkosten acuut en continu van aard zijn. De voorgestelde aanpak leidt mogelijk tot het mijden van zorg door deze groep waardoor problemen verder escaleren en zij worden beperkt in hun sociale en dagelijkse leven. Dat schuurt met de ambitie van de nota dat Utrechters kunnen rondkomen, meedoen en schuldenvrij zijn. Ziet de wethouder alternatieve manieren om te zorgen dat deze groep mensen hulp krijgen bij het dragen van zorg- en/of medicatiekosten? Is de wethouder bereid (een deel van) de besparing door het beëindigen van de U-polis direct te laten terugvloeien naar deze groep? D66 wil aandacht vragen voor de preventie van problemen. Voorkomen is nog steeds beter dan genezen. Het inzetten op grondoorzaken als onderdeel van de leidende principes, waarin preventie wordt benoemd, is positief. Toch zijn er bepaalde groepen, zoals vrouwen die onvrijwillig in het traditionele model vastzitten, maar ook mensen die in het complexe web van regeling verdwalen. In de nota wordt in dat kader het virtueel inkomensloket genoemd.

Kan de wethouder inzicht geven in het tijdspad en de oplevering van dit loket? Voor studenten pakken de huidige keuzes negatief uit, omdat zij overwegend onder de alleenstaanden vallen. De lobby bij het rijk voor meer geld voor deze groep, juicht D66 toe. Tegelijkertijd maakt D66 zich zorgen over het feit dat het college de IIT wil versoberen. Het risico van de voorgestelde versobering van de huidige vorm is dat kwetsbare studenten niet meer kunnen rondkomen of meedoen met het risico op studie-uitval en -vertraging. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) vindt dat D66 net doet alsof studenten nergens meer voor in aanmerking komen, maar het wordt teruggebracht naar landelijke normen. Dat schijnt bij andere gemeenten ook te werken. Kan D66 daarop reflecteren? Het gaat er mevrouw Dada-Anthonij (D66) om dat juist ook hier een kwetsbare groep inzit en dat ook daar wordt gekeken of de meest kwetsbare studenten kunnen worden geholpen. Er zijn zeker regelingen voor studenten, maar dit kan voor sommige studenten problemen opleveren. De heer Otto (EenUtrecht) vraagt of D66 de groep studenten bedoelt die in de raadsbrief worden genoemd als 'studenten met een grote zorgvraag', waarvan de gemeente er rekening mee houdt dat een aantal van deze studenten stopt met studeren of er niet aan zal beginnen. Mevrouw Dada-Anthonij (D66) bevestigt dat. Ook het meedoen aan het studentenleven komt in de verdrukking.

Zij begrijpt de positie van de wethouder, maar wil dat wordt gekeken waar nog ruimte zit. Kan de wethouder aangegeven, nu het voortbestaan van deze regelingen in het geding is, wanneer de lobby niet tot het gewenste resultaat leidt? Waarom maakt het college nu juist deze keuze ondanks de stijgende behoefte aan deze regeling? Kan de wethouder toezeggen dat maatwerk voor deze groep wel mogelijk blijft? Pagina 37 van 60

5

10

15

20

25

30

Mevrouw Bode (Volt) wil toe naar systeemverandering: van een systeem van wantrouwen naar een systeem van vertrouwen. Dat is ook waarom Volt er in de Tweede Kamer voor pleit het belasting- en toeslagenstelsel op de kop te gooien. Volt wil financiële bestaanszekerheid voor mensen makkelijker maken, zodat ze hun rekeningen kunnen betalen en zich kunnen afvragen wat ze vandaag eten in plaats van of, zodat ze regie hebben op hun eigen leven. Systeemverandering vraagt aanpak van de grondoorzaak: te weinig inkomen. De lobby naar het rijk is hiervoor cruciaal, want dat moet op landelijk niveau worden geregeld. Volt staat volledig achter de ambitie in de nota dat alle Utrechters kunnen rondkomen, meedoen en schuldenvrij zijn. De impact van geldzorgen is enorm. De gezondheid wordt slechter. De sfeer in huis wordt slechter. En het wordt lastiger om vooruit te denken en verstandige beslissingen te nemen, omdat men continu in de overleefstand staat. Het is fijn dat de gemeente ondersteunt vanuit vertrouwen, want de schaamte is vaak al groot. Ook de insteek van versimpeling juicht Volt toe. Arm zijn is een dagtaak. Volt zou de nota willen verbeteren op het verder versimpelen (minder regelingen) en het vergroten van de doelgroep gezien de ambitie dat álle Utrechters kunnen rondkomen, meedoen en schuldenvrij zijn.

Om te versimpelen blijven twee regelingen over die alle andere vervangen, namelijk de bijzondere bijstand en de individuele inkomenstoeslag. Volt is blij dat de periode voordat men daar recht op heeft, teruggaat van een naar drie jaar. De budgetten in deze regeling moeten worden verhoogd, omdat andere overbodig worden gemaakt. Volt stelt voor de stadsbrede gemeentepolis of de U-polis over te hevelen naar de bijzondere bijstand en de regeling Tegemoetkoming zorgkosten af te schaffen, omdat dat geld ook naar de bijzondere bijstand mag. Voor de bijzondere bijstand mag men kosten opvoeren zonder deze direct te moeten verantwoorden. Met het opheffen van de regeling Tegemoetkoming zorgkosten wordt de helft aan uitvoeringskosten bespaard, omdat het nu via buurtteams gaat. De uitvoering van de studietoeslag is een landelijke regeling. Kan een lobby richting het rijk worden gestart om deze door DUO te laten uitvoeren? De gemeente vult deze nu aan, omdat minder geld wordt ontvangen dan nodig is en DUO is een goede uitvoeringsinstantie die ook andere regelingen voor studenten uitvoert. Dit maakt het voor de inwoner makkelijker, voor de gemeente beter uitvoerbaar en voor iedereen overzichtelijker. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) probeert het voorstel van Volt te doorgronden. Hoe zit het met een U-polis in de bijzondere bijstand?

35

40

Mevrouw Bode (Volt) verwijst naar artikel 35 van de Participatiewet waarin staat: "Bijzondere bijstand kan ook aan een persoon behorend tot de categorie chronisch zieken of gehandicapten of met een ten laste komend kind dat tot die categorie behoort, worden verleend met betrekking tot kosten die verband houden met chronische ziekte of handicap zonder dat wordt nagegaan of ten behoeve van die persoon of dat kind die kosten ook daadwerkelijk noodzakelijk zijn of gemaakt zijn". Het geld kan dus aan de mensen worden gegeven zonder dat ze zich daarvoor moeten verantwoorden met bonnen en een administratie.

45

Mevrouw Raaijmakers (PvdA) vindt dat geen antwoord op haar vraag. De gemeente heeft afspraken met een zorgverzekeraar en biedt een zorgverzekering aan minima. Deze wordt bij sommige minima op hun bijstandsuitkering ingehouden. De uitvoering is geen artikel uit de Participatiewet.

50

Het lijkt mevrouw Bode (Volt) logisch om dit aan de markt over te laten. Veel ziektekostenverzekeringen zijn goedkoper. Nu wordt iets georganiseerd voor een kleine groep mensen die wat extra financiële ondersteuning in hun zorgkosten krijgen. Dat kan via de bijzondere bijstand zodat iedereen zelf een zorgverzekering kan afsluiten bij een aanbieder naar wens.

55

Mevrouw Raaijmakers (PvdA) vraagt hoe Volt denkt dat de echt kwetsbare groepen, die veel stress hebben en niet altijd zelf die keuzes kunnen maken, hier op vooruitgaan.

60

Volgens mevrouw Bode (Volt) betekent het niet dat wat de markt aanbiedt slechter is dan wat zij nu krijgen. Mogelijk zit daarin het verschil van inzicht. Het vergroten van de doelgroep kost € 1,7 miljoen. Daarvoor moet ergens worden bespaard. Volt komt daarbij op ruim € 2,3 miljoen. Het alternatieve scenario van het college om AOWPagina 38 van 60

5

10

15

20

gerechtigden uit te sluiten van het U-pasbudget, levert € 300.000,00 op. Dat kan worden gebruikt ten behoeve van die doelgroep. Door de regeling Tegemoetkoming zorgkosten over te hevelen naar de bijzondere bijstand wordt bespaard op de uitvoeringskosten, omdat nu de helft wordt uitgekeerd aan uitvoering of financiering van buurtteams. Als de gemeente de studietoeslag moet blijven uitkeren, dan wordt € 1 miljoen meer uitgegeven dan ontvangen. Volt wil dat de toeslag wordt uitgekeerd, zoals deze is bedoeld. Bij een budgettair tekort moet het rijk het aanvullen, omdat het een landelijke regeling is. Met het overhevelen van subsidies die nu aan worden verstrekt aan partners, direct naar de individuele inkomenstoeslag komt Volt op € 2,3 miljoen. Door verder te vereenvoudigen en de doelgroep te vergroten, ontstaat beleid dat dichter komt bij wat Volt wil, namelijk zorgen dat het geld direct bij mensen komt zonder te veel complexiteit tussendoor. Daarmee wordt de oorzaak echt opgelost. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) memoreert dat VVD al vaker heeft gesproken over vereenvoudiging van regelingen en is blij dat dit nu terugkomt. VVD vindt dat er meer samenhang moet komen met andere beleidsterreinen om te laten zien hoe het armoedebeleid wordt vormgegeven in de gehele gemeente.

Waarom is in het voorliggende voorstel niets opgenomen over ondernemers die in de knel komen? VVD vindt dat zeer summier wordt ingegaan op het aan het werk helpen van inwoners. Uiteindelijk wil toch iedereen dat degenen voor wie dat mogelijk is, weer onafhankelijk worden van de gemeente. Waarom staat er zo weinig in over begeleiding naar werk? Mevrouw Dada-Anthonij (D66) verwijst naar de nota Werk en re-integratie die nog aan de raad wordt voorgelegd en verwacht dat dit daarin terugkomt.

25

Mevrouw Al-Saqaff (VVD) verwachtte dat het ook een van de doelen zou zijn in de voorliggende nota, namelijk dat wordt ingezet het begeleiden van mensen naar werk waar dit kan. Het is een gemiste kans dat daarover weinig is opgenomen.

30

Mevrouw Raaijmakers (PvdA) vindt het ook belangrijk als mensen aan werk worden geholpen. Daarover wordt gesproken bij de nota Werk en re-integratie. De commissie is meegenomen in de keuze dat dat twee nota's worden. Waarom wil VVD dat punt in deze nota zien terwijl er een aparte nota voor is?

35

Mevrouw Al-Saqaff (VVD) vindt niet dat het in de voorliggende nota volledig moet worden uitgewerkt, maar het doel dat mensen die dat kunnen weer aan het werk worden geholpen, ontbreekt in deze nota. De koppeling met andere nota's had sterker mogen zijn.

40

De heer Van Steeg (CDA) kan volgen wat mevrouw Al-Saqaff zegt. De nota gaat uit van een mensbeeld, van vertrouwen en van wat mensen kunnen. Moet dan niet ook worden gekeken wat men bijdraagt aan de samenleving? Zou dat niet een van de uitgangspunten vanuit het mensbeeld moeten zijn?

45

50

55

Mevrouw Al-Saqaff (VVD) bevestigt dat. VVD ziet ook de meerwaarde van vrijwilligerswerk. Het gaat erom dat mensen worden geholpen om weer deel te nemen aan de maatschappij. Dat lukt soms niet bij ernstige armoede. In het kader van werk vindt VVD het lastig dat er opnieuw weinig instaat over de armoedeval. Uiteraard wil VVD passende regelingen voor de inwoners die daarin terechtkomen, maar wil niet dat dat de weg naar werk averechts beïnvloedt. De armoedeval heeft een de-stimulerend effect. Kan het college hierop ingaan? De heer Van Steeg (CDA) vindt het terecht dat een punt wordt gemaakt van de armoedeval. Er moet goed worden gekeken hoe mensen weer gaan meedoen? Het betreft vooral de groepen die nu worden gesteund, met name de groep met kinderen. Wat stelt VVD concreet voor om dit te voorkomen? Wil VVD regelingen verruimen of verkrappen? Mevrouw Al-Saqaff (VVD) antwoordt dat kan worden gekeken naar de hoogte van de toesloegen en de doelgroep, maar er is eerder gesproken over de glijdende schaal. Er zitten verschillen in wie wanneer in aanmerking komt, zodat het voor iedereen blijft lonen om te gaan werken.

Pagina 39 van 60

De heer Van Steeg (CDA) maakt hieruit op dat VVD niet minder wil investeren in gezinnen, maar dat wordt verhoogd tot iets hoger dan 125% van het minimum. 5

Mevrouw Al-Saqaff (VVD) heeft dat niet gezegd. Wellicht moeten aan de groep tot een bepaald inkomen minder toeslagen worden verleend en aan een andere groep wat meer als de stap naar werken blijft lonen. Het werkt niet als men (meer uren) gaat werken en erop achteruit gaat.

10

De heer Van Steeg (CDA) is het ermee eens dat dat moet worden voorkomen. Met name bij de gezinnen met kinderen is sprake van armoedeval. Het gaat er dus om hoe de armoedeval wordt voorkomen. Moet het sociaal minimum dan iets worden verruimd of moet hieraan minder worden besteed?

15

20

25

30

35

40

45

50

55

Mevrouw Al-Saqaff (VVD) wijst erop dat de armoedeval bij meerdere groepen voorkwam en niet alleen bij gezinnen. Er moet naar de armoedeval worden gekeken. VVD is bereid mee te denken over wat kan worden gedaan en heeft een aantal suggesties gedaan. Kan daarop worden ingegaan? Waarom staat in de nota niets over de armoedeval? Waar komt de stadsbrede zorgpolis vandaan? Beleid moet gericht zijn op hen die het nodig hebben. Er moet worden gekeken naar de mensen met een complexe zorgvraag. Van de U-polis werd weinig gebruik gemaakt en was een grote groep beter af bij marktpartijen. Waarom is het dan een goed idee om een stadsbrede polis in het leven te roepen? Kan het college niet beter als onderhandelaar optreden voor collectiviteitskorting voor de meest kwetsbaren? Met dergelijke grote tekorten in het Sociaal Domein is het bijzonder dat er voorstellen liggen om de bijzondere bijstand en de individuele inkomenstoeslag te verruimen. Dat kost veel geld en is redelijk overlappend. VVD zou de verruiming van de bijzondere bijstand kunnen begrijpen als de regeling Tegemoetkoming zorgkosten wordt afgeschaft, maar het verruimen van de individuele inkomenstoeslag niet. Daar moet naar worden gekeken in een volledige afweging van het Sociaal Domein bij de voorjaarsnota.

VVD heeft in meerdere debatten al aangegeven dat het doel waaraan subsidies worden verstrekt en de controleerbaarheid duidelijker moeten. VVD is blij dat terug te zien in deze nota. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) was in voorbereiding op dit debat op bezoek bij de Lucasschool in Kanaleneiland waar veel kinderen komen die opgroeien in armoede. Zij ging in gesprek over de impact daarvan en dat is schrijnend. Annelies, de schoolleider zei het heel duidelijk: "Kinderen die structureel of lang in armoede leven, hebben heel veel stress en met die koppies vol stress komen ze niet aan leren toe.". Opgroeien in armoede heeft een leven lang impact. Bestaanszekerheid is enorm belangrijk om mee te doen. PvdA kan zich aansluiten bij wat eerdere sprekers daarover zeiden. Het is goed daarin te blijven investeren, ook in financieel onzekere tijden. PvdA is blij dat met deze nota extra wordt geïnvesteerd in kinderen, omdat daarmee grondoorzaken worden aangepakt. Hun kansen worden vergroot en intergenerationele armoede wordt doorbroken. De raad sprak al eerder over de leidende principes en het mensbeeld. PvdA kan zich daarin vinden met deze nota. Utrecht heeft mooie uitgangspunten: 'Krijgen waar je recht op hebt', 'vertrouwen', 'menselijke maat'. Het is goed dat ferm afstand wordt genomen van de Participatiewet die uitgaat van wantrouwen.

Ondanks dat bestaanszekerheid landelijk veel aandacht kreeg in de campagne, is het helaas nog steeds onzeker voor gemeenten. Het is goed dat de gemeente blijft inzetten op een stevige landelijke lobby. Ondertussen is het lokaal pleisters plakken, zoals de Rekenkamer dat treffend verwoordde. Utrecht doet terecht meer dan wettelijk verplicht is. Iedereen zou moeten kunnen rondkomen. PvdA is blij dat de individuele inkomenstoeslag omhoog gaat en de voorwaarde wordt verkort. Dat is een effectieve en efficiënte maatregel en komt het dichtst in de buurt bij 'krijgen waar je recht op hebt'. Het is goed dat wordt ingezet op vereenvoudiging. Maar al te vaak is te horen dat armoede een dagtaak is, omdat op allerlei plekken regelingen en potjes moeten worden aangevraagd. PvdA maakt zich groten zorgen over de zorgkosten. Gezondheid is essentieel. PvdA heeft zorgen over het effect van deze nota op de betaalbaarheid van zorgkosten. De U-polis is veel te duur, maar een voordeel is dat de premie automatisch kan worden afgeschreven bij bijstandsgerechtigden. Diverse Utrechters maken gebruik daarvan. Uit technische vragen bleek dat ze best tevreden zijn met de U-polis.

Pagina 40 van 60

De heer Van Steeg (CDA) deelt de zorgen over de zorgkosten en heeft verschillende signalen gekregen. De U-polis en het gebruik ervan nemen jaarlijks af. Is het een idee de U-polis uit te faseren? Er zijn andere alternatieven en dat blijkt ook uit de cijfers. 5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

60

Mevrouw Raaijmakers (PvdA) staat ervoor open om het anders in te richten. Omdat er nog geen uitvoeringsprogramma onderligt, is onduidelijk wat het betekent in de praktijk. Het is goed dat het nu automatisch op de bijstandsuitkering wordt ingehouden, omdat het veel mensen ontzorgt. Als ze het zelf moeten uitzoeken in de markt, kunnen vele Utrechters daar hard door worden getroffen. Aan de voorkant moet over dergelijke uitvoeringsvragen worden nagedacht voordat de U-polis wordt afgeschaft. Is goed in beeld wie de dupe zou worden als de U-polis wordt verbreed of afgeschaft? Blijft, ook als naar andere opties wordt gezocht, het instrument bestaan dat het automatisch wordt ingehouden op een bijstandsuitkering? Het afschaffen van de regeling Tegemoetkoming zorgkosten is een bezuiniging uit 2021 die samenvalt met dit raadsvoorstel. Waarom is niet gekeken naar het aanpassen van de voorwaarden van die regeling? Kan de bijzondere bijstand zo worden versoepeld dat het ook daar kan worden aangevraagd? Is goed in beeld welke mensen met hoge zorgkosten hier de dupe van kunnen worden? Wordt goed gemonitord wat de effecten van deze nota zijn, zodat eventueel wijzigingen kunnen worden doorgevoerd als dat nodig blijkt? Mevrouw Al-Saqaff (VVD) vraagt of PvdA akkoord gaat met het afschaffen van de regeling Tegemoetkoming zorgkosten als het goed wordt geregeld in de bijzondere bijstand.

Mevrouw Raaijmakers (PvdA) heeft ook gevraagd of andere opties zijn overwogen, bijvoorbeeld het versoepelen van de inkomensnorm. Het is fijn als de regeling bij de bijzondere bijstand kan worden ondergebracht. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) stelt dat de bijzondere bijstand dan wordt verruimd. PvdA heeft ook gesproken over verruiming van de individuele inkomenstoeslag. Zijn die twee regelingen niet redelijk overlappend en is het daarmee niet dubbelop? Mevrouw Raaijmakers (PvdA) vindt van niet en wijst op de naam van de regelingen. De individuele inkomenstoeslag ontvangt men maandelijks als men niet kan rondkomen. Bijzondere bijstand is voor bijzondere kosten, zoals zorgkosten. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) ziet online dat er overlap is in wat bij beide regelingen kan worden vergoed, zoals niet dagelijkse uitgaven. Volgens mevrouw Raaijmakers (PvdA) worden twee regelingen door elkaar gehaald. Een inkomenstoeslag ontvangt men elke maand als men niet kan rondkomen van het inkomen. Dat is iets anders dan een regeling specifiek voor zorgkosten. Bijzondere bijstand is voor specifieke kosten. PvdA heeft niets voor niets een motie ingediend over de armoedeval. Het is teleurstellend dat niet serieus is overwogen om na te gaan hoe dat kan worden beperkt. Zij komt hier uitgebreider op terug bij de nota Werk en re-integratie. Hier gaat het om het aanpakken van grondoorzaken.

De knip is juist groot bij gezinnen met kinderen. Het moet worden gestimuleerd om aan het werk te gaan. Andere partijen hebben technische vragen gesteld over de subsidies. Niet duidelijk is hoe de subsidies worden besteed. Organisaties als Stichting Leergeld, het Jeugd Educatiefonds en Stadsgeldbeheer krijgen nu vaak pas laat uitsluitsel. Daarover zijn regelmatig moties ingediend of vragen gesteld bij de begroting. Deze nota zou daar duidelijkheid over geven, maar dat is niet het geval. Ook is niet bekend wanneer het uitvoeringsprogramma komt. Kan de wethouder daarop reageren? De Lucasschool doet er alles aan om kinderen te helpen met het aanvragen van regelingen. Kan in het uitvoeringsprogramma 'eenvoud' worden meegenomen. Als men bijvoorbeeld bij één loket een sport kan aanvragen en dan aan de achterkant wordt gekeken hoe en waar dat wordt verrekend, zou dat scholen en ouders veel tijd schelen. Bestaanszekerheid is enorm belangrijk. Het zijn financieel lastige tijden. Armoede kost ook geld. Het wordt niet voor niets ook genoemd bij volksgezondheid, WMO, Jeugd. De echte oplossing is financiële bestaanszekerheid en daarop moet men blijven inzetten. Pagina 41 van 60

Mevrouw Al-Saqaff (VVD) vraagt of PvdA het eens is dat de afwegingen over hoe de gelden worden verdeeld bij de voorjaarsnota moeten worden besproken in samenhang met andere zaken in het Sociaal Domein. 5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

60

Volgens mevrouw Raaijmakers (PvdA) is voor wat in deze nota wordt voorgesteld al budget vrijgemaakt in het coalitieakkoord en de programmabegroting. De bespreking van de nota is uitgesteld vanwege de energiecrisis en de koopkrachtcrisis. Er gebeurt niets extra's. PvdA is blij dat deze nota met de bijbehorende financiën nu voorligt en zou niet willen dat het wordt teruggedraaid. De heer Şimşek (DENK) stelt dat de gemeente een belangrijke rol kan spelen in het vergemakkelijken van de financiële bestaanszekerheidssituatie van de inwoners, maar de invloed van het rijk is nog veel groter. DENK steunt het college in de lobby richting het rijk. Deze nota stelt belangrijke kaders vast voor het beleid van de gemeente om armoede te bestrijden of het effect van armoede te verzachten. Om de kaders vast te stellen, is het belangrijk om de doelstelling van het beleid scherp te formuleren en meetbaar te maken. DENK kan zich vinden in de ambities dat Utrechters kunnen rondkomen, kunnen meedoen en schuldenvrij zijn, maar sommige doelstellingen kunnen duidelijker meetbaar worden gemaakt. Zo is bij doelstelling 2: "Alle Utrechters ontvangen tijdig passende hulp bij rondkomen of het oplossen van problematische schulden.", bijvoorbeeld niet duidelijk wat wordt verstaan onder 'tijdig'.

Houdt tijdig passende hulp bij rondkomen, bijvoorbeeld in dat men al wordt geholpen voordat men betalingsachterstanden (en daarmee schulden) krijgt? Is het college het eens dat het uiteindelijke doel moet zijn het voorkomen van schulden en niet alleen het verhelpen ervan? Kan de wethouder deze doelstelling concretiseren? De huidige financiële situatie is ontoereikend om iedereen die dat nodig heeft, te kunnen helpen. Hoe rijmt de wethouder de doelstelling dat alle Utrechters kunnen krijgen waar ze recht op hebben, met het voornemen om te bezuinigen op de U-pas, de U-polis en de regeling Tegemoetkoming zorgkosten? Dit zijn bezuinigingsmaatregelen waar juist kwetsbare Utrechters met een grote zorgvraag veel last van zullen krijgen. Dit kan leiden tot zorgmijding en toenemende gezondheidsverschillen. Dit kan toch onmogelijk worden verstaan onder 'alle Utrechters krijgen waar ze recht op hebben'? Dat staat nog los van de kosten die deze bezuinigingen teweeg zullen brengen op lange termijn, want ook het risico op de armoedeval wordt in deze nota niet gedekt. DENK roept de wethouder op bij de integrale afweging van de voorjaarsnota te pleiten voor substantieel meer financiële middelen voor de uitvoering van deze beleidsnota en daarbij duidelijk te maken wat het betekent voor andere beleidsterreinen.

Kan de wethouder dit toezeggen? Extra investeringen zijn essentieel om de doelstellingen te bereiken op het gebied van armoedebestrijding en om sociale inclusie te realiseren. DENK pleit specifiek voor meer financiële middelen en het verhogen van de inkomensgrens voor toegang tot armoederegelingen naar 135% van het sociaal minimum. Daar is nu geen ruimte voor binnen de financiële kaders. Dit zal een brede groep Utrechters de ondersteuning bieden die zij nodig hebben om te voorzien in hun basisbehoeften en verkleint het risico op armoedeval. DENK sluit aan bij de oproep van Stichting Leergeld om bij de definitie van 'meedoen' breder te kijken dan alleen sport en cultuur, zonder het belang daarvan te bagatelliseren. Bij kinderarmoede moet breder worden gekeken naar wat zij nodig hebben, bijvoorbeeld schoolspullen zoals boeken of een laptop. Hoe kijkt de wethouder hiernaar? Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) laat weten dat GroenLinks voor het overgrote deel blij is met deze nota. Het is goed dat de acties uit de succesvolle schuldenagenda kunnen worden voortgezet. Ook is GroenLinks blij dat verder wordt gekeken naar vereenvoudiging van alle regelingen en dat nog meer gewerkt gaat worden vanuit vertrouwen in mensen. Hopelijk wordt daarmee vertrouwen in de overheid terugverdiend, want dat is hard nodig.

Het is goed dat de gemeente pleisters blijft plakken die nodig zijn om het beleid van de landelijke overheid aan te vullen. Het is jammer dat dit nodig is, maar GroenLinks is trots dat met deze nota de individuele inkomenstoeslag wordt verruimd. Daarmee kan aan nog meer mensen financiële rust worden geboden. GroenLinks kan zich in principe vinden in de focus op kinderen en gezinnen om de intergenerationele armoede te doorbreken. Bij verschillende partijen zijn zorgen over wat de definitie is van een gezin en of daar ook alleenstaande ouders onder vallen. Alleenstaande ouders hebben niet altijd recht op alle regelingen, omdat kinderen bijvoorbeeld het grootste deel van de Pagina 42 van 60

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

tijd bij de andere ouder wonen. Deelt de wethouder deze zorgen? Kan de wethouder bevestigen dat een alleenstaande ouder ook een 'gezin' is? Is de wethouder bereid richting het uitvoeringsprogramma extra aandacht te besteden aan deze groep? GroenLinks maakt zich grote zorgen over de groep alleenstaanden die zorg nodig hebben. Uit de bijlage blijkt dat zij erop achteruit gaan. Dat is niet de bedoeling en niet conform de motie die in september 2023 is ingediend waarin het college wordt opgeroepen niemand in de rode cijfers te laten komen. Mensen met een chronische ziekte of een levenslange beperking zijn vaak hun hele leven afhankelijk van zorg en hebben elk jaar weer de extra kosten daarvan. Voor deze groep is financiële zekerheid extra belangrijk. Zij vraagt de wethouder daar goed naar te kijken. Wat kan worden gedaan om deze groep niet in de min te laten komen? Wat GroenLinks betreft is het verstandig de regeling Tegemoetkoming zorgkosten te behouden, omdat deze specifiek op deze groep is gericht. Voor de financiering daarvan kan worden gekeken naar de stadsbrede polis. De stadsbrede polis wordt goedkoper als meer mensen meedoen, maar het is de vraag of dit gaat gebeuren. De huidige U-polis wordt relatief weinig gebruikt en werkt slechts voor een specifieke groep.

Het is vreemd dat een polis wordt opgezet voor iedereen, terwijl een groep die het hard nodig heeft er juist op achteruit gaat. Dit geld kan beter worden ingezet voor het behouden van de regeling Tegemoetkoming zorgkosten. Wat vindt de wethouder van dit idee? Mevrouw Raaijmakers (PvdA) constateert dat GroenLinks een regeling van € 200,00 per jaar in stand wil houden, terwijl de polis voor minima maandelijks wordt ingehouden op de bijstandsuitkering. Dat zijn twee verschillende regelingen. Waarom zou GroenLinks een dergelijke polis niet willen? Volgens mevrouw Hellevoort (GroenLinks) is het probleem dat mensen hoge zorgkosten hebben en geprobeerd wordt dat op te lossen met zowel de U-polis als met de regeling Tegemoetkoming zorgkosten. Mensen met hoge zorgkosten hebben het meest aan de U-polis. Daar is de regeling Tegemoetkoming zorgkosten goed voor. Het inhouden op de bijstandsuitkering is een manier om mensen te ontzorgen, maar dat kan wellicht ook op een andere manier. Het is de vraag of het voldoende oplevert als daarvoor een polis wordt opgezet. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) reageert dat een doel ook is te voorkomen dat mensen schulden maken. Dat gebeurt juist bij zorgverzekeringskosten omdat deze zo hoog zijn. Er zit meer achter dan alleen het betalen van hogere zorgkosten.

Hoe kijkt GroenLinks naar dat aspect? Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) erkent dat een oorzaak van schulden soms is dat mensen vaste lasten niet kunnen betalen. Dat is een algemener probleem waarvoor een algemenere oplossing kan worden bedacht. Een U-polis is een breed middel alleen voor de zorgkosten. Dit is een beleidsnota dus nog niet alles is concreet uitgewerkt. Twee zaken zijn onduidelijk en vragen opheldering van de wethouder. In de nota staat dat het budget voor subsidies wordt verlaagd, maar niet op basis waarvan. Dit leidt tot onrust bij partijen in de stad. Welk kader wordt hierbij gebruikt? Hoe wordt bepaald welke subsidie wel of niet bij de doelen van deze beleidsnota past? Onduidelijk is wat wordt bedoeld met het stuk over de impuls voor sport en cultuur. Is dit echt nodig? Er zijn veel potjes en initiatieven op het gebied van sport en cultuur. Wellicht is dat een reden dat het U-pastegoed hier minder voor wordt gebruikt. Herkent de wethouder dit? Waarom is het dan toch belangrijk een impuls hierop te doen? Voor GroenLinks is meedoen heel breed en meer dan sport en cultuur. Mensen moeten hun eigen keuzes daarin kunnen maken. Kan de wethouder toezeggen dat dit zo blijft? Mevrouw Raaijmakers (PvdA) hoorde op de Lucasschool dat het voor veel gezinnen lastig is om de sportcontributies te betalen, omdat veel verenigingen geen korting geven aan U-pashouders.

Moet niet veel meer daarop worden gestuurd? Het U-pastegoed wordt niet voor sport gebruikt omdat het nodig is voor andere zaken. Dan zijn extra potjes nodig zodat kinderen kunnen sporten. Volgens mevrouw Hellevoort (GroenLinks) zijn er wel potjes, maar worden deze weinig gebruikt. Het geld is er wellicht wel, maar wordt nog niet voldoende ingezet. Herkent de wethouder dat?

Pagina 43 van 60

Mevrouw Raaijmakers (PvdA) reageert dat de U-pas nu wellicht weinig voor sport en cultuur wordt gebruikt, omdat men dat geld nodig heeft voor andere zaken. De extra subsidies om sport en cultuur te kunnen garanderen, zijn opgehoogd omdat er zo veel vraag naar is. 5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) stelt dat dit mogelijk een verschil is van praktijkervaringen. Bij de begroting heeft GroenLinks aandacht gevraagd voor het bouwdepot, een initiatief om daken thuisloze jongeren te ondersteunen. Hierover staat niets in de nota. Wat is de status daarvan? De heer Van der Graaf (ChristenUnie) vindt het belangrijk een goede basis en voldoende bestaanszekerheid aan alle Utrechters te bieden. PvdA zei zojuist een aantal rake dingen over waarom dit noodzakelijk is. Als het gaat om bestaanszekerheid staat ChristenUnie voor duidelijke regels, mogelijkheden voor maatwerk en een benaderbare en menselijke gemeente. Het is goed dat het vereenvoudigen van de regelingen en het systeem een van de ambities is. Volt deed al een aantal suggesties daarvoor. Kan de wethouder aangeven wat daarvan werkbaar zou kunnen zijn? Het is van groot belang en kan helpen bij een groter bereik om naar een simpeler systeem te gaan. Ook andere ambities in deze nota, onderschrijft ChristenUnie. Op hoofdlijnen ligt er een goed stuk waarin ChristenUnie zich kan vinden. ChristenUnie mist een stuk over preventie. D66 zei daar al rake dingen over. In een preventieve samenwerking met partijen in de stad is het bijvoorbeeld mogelijk om schulden vroeg te signaleren en erger te voorkomen. Dat komt minder terug in de nota.

Kan de wethouder daarop reageren? In de rib werd voorgesteld om de bijzondere bijstand als alternatief te laten werken voor de regeling Tegemoetkoming zorgkosten waarvan wordt voorgesteld deze af te schaffen. Hoe kijkt de wethouder naar dat concrete idee? De heer Otto (EenUtrecht) memoreert dat de bijeenkomst vorige week met een groep inwoners en organisaties, best confronterend was. Hij schrok van alle verhalen over de gevolgen van het voorliggende beleid. EenUtrecht heeft vorig jaar al aangegeven dat niet op sociaal zou moeten worden bezuinigd, maar dat het moet worden gezocht in het ruimtelijke of economische domein. Dat is niet gelukt en EenUtrecht worstelt daar nog steeds mee. In de raadsbrief staat: "Het gevolg hiervan kan zijn dat studenten met een medische beperking minder vaak gaan studeren. Dit kan een negatieve invloed hebben op hun kansen op de arbeidsmarkt.". Hij las op Teletekst dat het goed gaat met de economie. De arbeidsmarkt is krap. De lonen stijgen. De inflatie loopt terug. Men zou verwachten dat een stad als Utrecht, met een enigszins linkse signatuur, in tijden waarin het economisch goed gaat niet hoeft te kiezen voor bezuinigingen op sociaal en toch gebeurt dit. Het is een lastig dilemma. EenUtrecht gaat de komende tijd kijken of geld kan worden gevonden in een ander domein.

Oneerbiedig gezegd wordt hier een beetje koehandel gedreven tussen verschillende doelgroepen. De voorbeelden waren pijnlijk. Hij kan zich voorstellen dat gezinnen met kinderen en kinderen worden geholpen om een intergenerationele kloof te doorbreken, maar dat mag nooit ten koste gaan van mensen die erop achteruit gaan. Hij kan zich voorstellen dat er mensen niet op vooruit gaan terwijl anderen dat misschien wel doen, maar dat alleenstaanden met een zorgvraag, studenten en anderen erop achteruit gaan is onverteerbaar. EenUtrecht probeert in de richting van de voorjaarsnota met een voorstel te komen. De voorzitter laat weten dat mevrouw Beekmans van BIJ1 vandaag voor de eerste maal aanwezig is. Wellicht komt zij na de pauze nog aan het woord. Hij sluit de middagvergadering om 16.50 uur. De vergadering wordt voortgezet om 20.00 uur onder het voorzitterschap van de heer Van der Zweth. Hij bedankt allen voor de inbreng en wenst eenieder een fijne avond. Schorsing voor de dinerpauze.

Pagina 44 van 60

Lijst van toezeggingen 5

10

15

20

Raadsvoorstel Wijziging Ontwikkelingskader Detailhandel 2012, APV Utrecht 2010, standplaatsen en legesverordening gemeente Utrecht 2024 en raadsbrief voortgang standplaatsenbeleid (wethouder Schilderman): - De wethouder stuurt 19 maart a.s. een uitwerking van de selectiecriteria en de puntentelling erbij aan de raad. - De raad wordt rond de zomer op de hoogte gebracht van de informatiebijeenkomsten en de zaken die moeten worden uitgezocht. Raadsbrief evaluatieonderzoek Ondernemersfonds Utrecht 2023 (wethouder Schilderman): - De wethouder zegt toe in Q4-2024 met een brief te komen waarin wordt ingegaan op een aantal onderwerpen. Diverse zaken worden met het OfU besproken, zoals het verder bevorderen van diversiteit, bekendheid en de communicatiemogelijkheden, onderbenut budget, stadsbrede initiatieven, de mogelijkheid voor het lokaal besteden van gelden, de capaciteit van het OfU en de Raad van Advies. In de brief wordt ook teruggekomen op de mogelijkheid om informatie over het OfU in de brieven van de BghU op te nemen. Bij andere gemeenten wordt nagegaan hoe zij bepaalde gegevens ter beschikking stellen over hun fondsen. Hierop wordt in de brief teruggekomen.

25

30

35

40

45

50

55

60 Pagina 45 van 60

Verslag openbare avondvergadering commissie Volksgezondheid, Onderwijs, Werk en Economie 5

10

15

20

25

Datum Locatie Verslag door

donderdag 14 maart 2024 Stadhuisbrug 1, Utrecht Robert Vernooy (Notuleerservice Nederland)

Aanwezigen

De voorzitter, dhr. R. van der Zweth, de wethouder, mw. L. Voortman, de commissiegriffier, mw. W. Kok, mw. Venita Dada-Anthonij (D66), mw. I. Raaijmakers (PvdA), mw. R. Leever (PvdA), mw. M. Al-Saqaff (VVD), mw. M. Hellevoort (GroenLinks), dhr. B. van der Steeg (CDA), dhr. J. Van den Broek (CDA), dhr. D. Van Bergen (ChristenUnie), mw. X. Minnaert (Partij voor de Dieren), mw. A. Oudejans (Student & Starter), dhr. J. Otto (EenUtrecht), mw. L. Bode (Volt)

Inhoudsopgave

1. Opening…………………………………………………………………………………………………..46 2. Vervolg debat Financiële bestaanszekerheid (twee termijnen)…………………………………….46 3. Debat raadsvoorstel zienswijze ontwerp wijzigingsbesluit gemeenschappelijke regeling GGDrU………………………………………………………………………………………………………54 4. Debat over de langetermijn aanpak leerlingenvervoer Lijst van toezeggingen…………………………………………………………………………………….60

1. Opening De voorzitter opent het avonddeel van de vergadering om 20.00 uur en heet iedereen welkom.

2. Vervolg debat Financiële bestaanszekerheid De voorzitter geeft het woord aan de VVD. 30

Mw. Al-Saqaff (VVD) merkt op dat er nog teruggekomen zou worden op de locatieprofielen. De voorzitter antwoordt dat dat niet per se deze dag zou zijn en dat het via de mail en de app gecommuniceerd zou worden.

35

Dhr. Van Bergen (CU) vraagt of de klok klopt. Als blijkt dat dit niet het geval is, schorst de voorzitter de vergadering voor een paar minuten. Na de schorsing geeft hij het woord aan de fractie van Student & Starter.

40

Mw. Oudejans (Student & Starter) zegt dat de gemeente zowel moet bezuinigen als ervoor moet waken dat de meest kwetsbaren nog steeds de zorg en ondersteuning krijgen die zij nodig hebben Pagina 46 van 60

5

10

15

en dat iedereen in Utrecht een goede basis heeft. Daaraan probeert deze nota invulling te geven. Er wordt met name ingezet op gezinnen met minderjarige kinderen en jongeren. Sport en cultuur zijn daarbij belangrijk. De fractie maakt uit de nota op dat het plan is om de IST (individuele studietoeslag) in te perken. Het gaat hierbij om studenten met een medische beperking, een van de meest kwetsbare groepen. Het risico hiervan is meer studie uitval. Verdere toeslagen zijn er voor studenten niet. Student & Starter heeft zelf onderzoek gedaan naar de financiële bestaanszekerheid van studenten in Utrecht. Zij zijn vaak niet op de hoogte van de regelingen van de gemeente. Hoe kan de wethouder meer inzetten op de zichtbaarheid van die regelingen en hulpmiddelen zoals het hulpteam en het buurtteam? Onder studenten heerst een groot taboe op het vragen van hulp. Hoe kan dit taboe doorbroken worden? Er zijn mogelijkheden voor ondersteuning vanuit de onderwijsinstellingen die niet op de gemeentelijke website te vinden zijn. Kan de wethouder hierover in gesprek gaan met de onderwijsinstellingen? De fractie vraagt de wethouder ook om vertrouwen toe te passen bij het aanvragen van de IST. Zij sluit zich op dit punt aan bij de vragen van D66. Er zijn ook vragen gesteld over de zorg voor alleenstaanden en het beperken van de armoedeval. Ook daar sluit de fractie zich bij aan.

Hoe wordt gecontroleerd of de maatregelen goed landen en wat de effecten daarvan zijn? De voorzitter geeft het woord aan het CDA.

20

Dhr. Van Steeg (CDA) merkt op dat het niet alleen gaat om financiering aan de onderkant maar om de brede beweging in de maatschappij en de discussie over de bestaanszekerheid. Naar aanleiding van het mensbeeld in de nota zegt het CDA dat de mensen meer bij de maatschappij betrokken moeten worden. Dat kan zowel met betaald werk als met vrijwilligerswerk.

25

Mw. Raaijmakers (PvdA) vraagt hoe het CDA kan zeggen dat er qua wantrouwen en controle geen verschil zit in de manier waarop mensen worden benaderd.

30

Dhr. Van Steeg (CDA) beaamt dat er inderdaad wantrouwen is. Maar hij vindt dat er ook van mensen actieve betrokkenheid bij de maatschappij mag worden gevraagd. Wat hem betreft hoort het bij het mensbeeld dat de gemeente niet alleen helpt maar ook iets van de mensen vraagt. Dat is een onderdeel van de participatiewet. Hij wil niet alleen kijken naar de uitwassen maar ook naar de overeenkomsten.

35

40

45

Mw. Raaijmakers (PvdA) vraagt wat het CDA tegen het in de nota geschetste mensbeeld heeft. Dhr. Van Steeg (CDA) vindt dat vrij eenzijdig zoals het er nu staat. Er wordt alleen uitgegaan van vertrouwen en van wat mensen kunnen. Het CDA wil dat mensen ook een rol spelen in de maatschappij. Dat staat niet in dit mensbeeld. Mw. Raaijmakers (PvdA) merkt op dat wordt uitgegaan van waar mensen recht op hebben. Zij vindt dat een belangrijke perspectiefwijziging. Door de participatiewet is armoede jarenlang gezien als een kwestie van wantrouwen en je hand ophouden. Dhr. Van Steeg (CDA) vindt dat juist een eenzijdig mensbeeld. Het gaat niet alleen om waar je recht op hebt maar ook om de rol die je wilt vervullen. Dat ontbreekt in deze nota. Mw. Hellevoort (GroenLinks) hoort hierin de veronderstelling dat mensen niet mee willen doen als je ze vertrouwen schenkt. Zij vraagt wat het CDA bedoelt.

50

55

60

Dhr. Van Steeg (CDA) herhaalt dat het niet alleen om waar mensen recht op hebben maar ook om de rol die zij willen spelen in de relatie tot anderen in de wijk. Mw. Hellevoort (GroenLinks) is het ermee eens dat het belangrijk is dat mensen meedoen in de maatschappij. Volgens haar gaat dat vanzelf als je mensen dat vertrouwen schenkt. Dhr. Van Steeg (CDA) erkent dat het CDA en GroenLinks hierin misschien van mening verschillen en herhaalt nogmaals dat hij de nadruk op de rechten van mensen eenzijdig vindt. Hij vervolgt zijn betoog met de opmerking dat een aantal financiële keuzen niet in de beslispunten staan. Dat geldt ook voor de zorgkosten, met name bij de U-polis die minder wordt gebruikt. Is het verstandig om die in één keer af te schaffen? Evenals diverse andere fracties vindt het CDA het Pagina 47 van 60

5

10

15

20

heel belangrijk dat het systeem wordt vereenvoudigd. Hoe kan de gemeente daar zicht op krijgen? Wat betreft de armoedeval sluit de fractie zich aan bij de PvdA en de VVD. Zij vraagt ook hoe het bereik van de U-pas vergroot kan worden. En hoe gaat ervoor gezorgd worden dat alle sportverenigingen die U-pas gaan accepteren? Er wordt ook gevraagd hoe de inlevering van kleding en speelgoed in de wijk georganiseerd kan worden. Kan dat ook in de nota? Volgens de rekenkamer is de samenwerking binnen het stadskantoor onvoldoende geborgd. Kan de wethouder daarop reageren? De voorzitter geeft het woord aan de PvdD. Mw. Minnaert (PvdD) sluit zich aan bij het punt van de PvdA over het ontbreken van intergenerationele armoede en preventie in de nota en bij het punt van GroenLinks over hulpbehoevende alleenstaanden. De fractie wil hieraan toevoegen dat de kosten voor de verzorging en het welzijn van huisdieren in het armoedebeleid worden meegenomen. Kan de wethouder toezeggen dat hij onderzoek gaat laten doen naar de behoefte aan een extra dierenvoedselbank in Utrecht? De PvdD zou willen dat de kosten voor de dierenarts vergoed worden vanuit de U-pas. Hoewel de U-polis nu wordt ingeperkt, zou zij graag zien dat daar een dierenartsenverzekering in wordt opgenomen.

Of ziet de wethouder een andere mogelijkheid voor zo’n verzekering voor minima? Het is goed dat dierenverwaarlozing vanaf 1 januari wordt bestraft, maar het heeft geen zin om mensen te beboeten omdat ze de zorg voor hun huisdieren niet meer kunnen betalen. Ziet de wethouder dit risico en wat gaat zij doen om dit te voorkomen? De voorzitter geeft het woord aan de wethouder.

25

30

35

40

45

Wethouder Voortman beantwoordt de vragen van de fracties. Zij zegt dat in deze nota een lans wordt gebroken voor het doorbreken van kinderarmoede. In de nota is een bijlage met alternatieve voorstellen opgenomen (Bijlage III), al kan de raad uiteraard ook andere keuzes maken. Diverse fracties hebben opgemerkt dat alleenstaanden er met deze nota meer op achteruitgaan dan gezinnen met kinderen. De wethouder zegt dat het voor gezinnen met oudere kinderen altijd een veel groter probleem is geweest om rond te komen. Daarom is ervoor gekozen om die groep te helpen. De wethouder vindt het behouden van de RTZ (regeling tegemoetkoming zorgkosten) zoals die nu is niet per se een goed idee. Die regeling is ook beschikbaar voor de hogere inkomens en is ingewikkeld in de uitvoering. De fractie van D66 vroeg waar de ruimte zit om te investeren in de groepen waarvoor nu niet is gekozen. Binnen de armoedebegroting is daarvoor geen extra geld beschikbaar. Dan zouden er andere keuzes gemaakt moeten worden. De wethouder verwijst naar de bijlage met alternatieven. Er is ook gevraagd of de U-polis niet afgeschaft kan worden. Dat kan, maar de wethouder vindt dat de raad niet te licht moet denken over de gevolgen voor mensen die dan betalingsproblemen zouden krijgen, omdat de premie voor de U-polis nu automatisch wordt ingehouden op hun uitkering. Mw.

Al-Saqaff (VVD) merkt op dat het college niet de keuze maakt om de U-polis al dan niet te doen maar kiest voor een stadsbrede zorgpolis. Hoe kan de wethouder dit rijmen? Wethouder Voortman wil in navolging van Rotterdam een polis voor iedereen in Utrecht maken. Dan krijg je een meer gevarieerde populatie. Mw. Al-Saqaff (VVD) vraagt zich af hoeveel draagvlak er voor zo’n polis is.

50

55

60

Wethouder Voortman antwoordt dat zo’n polis in Rotterdam behoorlijk populair is en dat de gemeente daarom een sterke onderhandelingspositie kan hebben. Zij vervolgt haar beantwoording. D66 vroeg ook naar het virtuele inkomensloket. Hoeveel tijd de ontwikkeling daarvan gaat kosten kan de wethouder nu nog niet aangeven. Op dit moment loopt de consultatiewet proactieve dienstverlening, die gaat helpen om de gegevensuitwisseling tussen de diverse partijen te verbeteren. Zij zal de raad hiervan op de hoogte houden via de dashboardbrieven. Verschillende fracties hebben het gehad over de versobering van de IST en de mogelijke risico’s daarvan. Het huidige bedrag van de studietoeslag is nog steeds een aanzienlijke tegemoetkoming, waarvan de gemeente meer uitgeeft dan zij van het rijk krijgt. Dat geld moet uit de armoedebegroting worden bijgelegd. De fractie van Volt pleitte voor verder versimpelen, minder regelingen en een wat ruimere doelgroep. De wethouder streeft ook naar meer eenvoud en versimpeling. Dat is echter niet altijd mogelijk binnen het wettelijke kader of wenselijk vanuit de Pagina 48 van 60

5

10

15

20

25

inwoners, die soms behoefte hebben aan specifieke uitkeringen voor een speciaal doel. De combinatie van geld geven en regelingen in natura, zoals een U-pas, heeft bepaalde voordelen. Op de vraag van Volt om de IST naar DUO te sturen antwoordt de wethouder dat de gemeente dit zal blijven doen. Wat betreft een categoriale verstrekking voor zorgkosten, antwoordt de wethouder dat de gemeente niet zomaar geld kan geven. Volgens de participatiewet moet de individuele bijstand een bijdrage in de premie of de zorgkosten zijn. Mw. Bode (Volt) zegt dat dit toch niet uitsluit dat de regeling tegemoetkoming zorgkosten naar de bijzondere bijstand kan. Wethouder Voortman antwoordt dat in de wet letterlijk staat dat de bijstand moet worden verleend in de vorm van een collectieve aanvullende zorgverzekering of in de vorm van een tegemoetkoming in de kosten van de premie van een dergelijke verzekering. De wethouder vervolgt haar beantwoording. Zij zegt dat het voordeel van de U-polis is dat die specifiek voor minima is samengesteld en vanuit de bijstandsuitkering doorbetaald kan worden. Het afschaffen van de U-pas voor ouderen is theoretisch mogelijk, maar dan zouden ook andere functies van de toegangspas komen te vervallen.

Wat betreft het afschaffen van subsidies is het goed om te beseffen dat die subsidies nu besteed worden aan fondsen of organisaties die niet vervangen kunnen worden door een hogere uitkering in de individuele inkomenstoeslag (ITT). Daarbij gaat het om de opzet van de stichting Sleutelpersonen of de huisvesting van voedselbanken. Dit soort voorzieningen blijven nodig. Mw. Bode (Volt) zegt dat het afschaffen van subsidies niet betekent dat die organisaties meteen moeten omvallen. Volgens haar verwateren subsidies voordat ze daar komen waar ze echt nodig zijn. Hoe kijkt de wethouder daarnaar? Wethouder Voortman is het er niet mee eens dat dat geld niet goed besteed zou zijn. Zij ziet het armoedebeleid als een optimale combinatie van gewoon geld geven en subsidies.

30

35

40

45

Mw. Bode (Volt) zegt niet dat het geld niet goed besteed wordt maar dat het beter besteed kan worden als het direct naar de mensen toe gaat. Wethouder Voortman ziet het armoedebeleid als een optimale combinatie van gewoon geld geven, specifieke regelingen en samenwerkingen met organisaties. Zij vervolgt haar beantwoording met de vraag van de VVD waarom er in deze nota niets over ondernemers staat. Dat is een groep waar het college niet apart op inzet, al kunnen ondernemers natuurlijk wel gebruik maken van specifieke regelingen zoals de BBZ en armoederegelingen als zij aan de voorwaarden voldoen. De nota gaat niet over mensen aan werk helpen. Werk en integratie worden in de volgende commissie besproken. Mw. Al-Saqaff (VVD) vraagt waarom dat niet integraal is opgenomen. Wethouder Voortman heeft voor beide nota’s een brief naar de Raad gestuurd. Afgaande op de besprekingen in de commissie was de conclusie dat er geen behoefte om de nota’s samen te voegen. Mw. Al-Saqaff (VVD) zegt dat de onderlinge relatie tussen de nota’s nu buiten beeld blijft.

50

55

60

Wethouder Voortman antwoordt dat in alle nota’s de relaties met andere nota’s worden aangegeven. Wat betreft de armoedeval zegt de wethouder dat regelingen niet zowel eenvoudig als supergericht kunnen zijn. Een armoedeval verklein je alleen door heel specifiek naar het inkomen te kijken, waarmee je de voorwaarden ingewikkelder maakt. Als bij het bestrijden van armoede één inkomensgrens wordt gehanteerd, draagt dat bij aan de duidelijkheid. Glijdende schalen creëren veel onduidelijkheid. De armoedeval hangt ook samen met de afbouw van de heffingskorting en toeslagen vanuit het Rijk, die vaak jaarlijks gewijzigd worden. Je kunt niet elk jaar het gemeentelijke beleid afstemmen op de rijksbegroting. De gemeente heeft nu gekozen voor eenvoud. Mw. Raaijmakers (PvdA) vraagt wat de gemeente nu biedt om een armoedeval bij deze specifieke groep te voorkomen. Pagina 49 van 60

Wethouder Voortman probeert aan te geven dat het ondoenlijk is om een oplossing voor die armoedeval te beloven. 5

10

15

20

Mw. Raaijmakers (PvdA) merkt op dat het toch wel de ambitie kan zijn om mensen in die situaties te helpen. Wethouder Voortman antwoordt dat er dan gekozen moet worden voor heel specifieke situaties. De enorme gerichtheid van het toeslagenstelsel maakt het complex en brengt ook hogere uitvoeringskosten met zich mee. De wethouder vervolgt haar beantwoording. Volgens de VVD werd er amper gebruik gemaakt van de U-polis. Dat is niet zo. Op dit moment zijn er bijna 11.000 verzekerden. Wel is het gebruik de afgelopen jaren gestaag afgenomen. De VVD vraagt waarom de gemeente niet gewoon zou bezuinigen op het armoedebeleid. De fractie wijst ook op de overlap tussen de ITT en de bijzondere bijstand. Dat zijn twee verschillende regelingen. Mw. Al-Saqaff (VVD) merkt op dat zij het niet over bezuinigen heeft gehad. Zij vraagt of het niet beter is om in plaats van een stadsbrede zorgpolis aan te bieden als gemeente te onderhandelen voor een collectieve groep met een complexe zorgvraag. Wethouder Voortman snapt de vraag niet. Mw. Al-Saqaff (VVD) vraagt of de gemeente voor de groep met een complexe zorgvraag niet beter met andere zorgverzekeraars kan onderhandelen.

25

30

35

40

Wethouder Voortman zegt dat de U-polis voor mensen met een laag inkomen is. Wat als daar ook een complexe zorgvraag bij komt? De aard en omvang van die groep zijn moeilijk te bepalen, nog los van de vraag of die groep voor een verzekeraar aantrekkelijk zou zijn. De wethouder vervolgt haar beantwoording. De PvdA maakt terecht het punt over het voordeel van het inhouden van premies. Is dat voordeel ook zonder U-polis te behouden? Dat is helaas niet uitvoerbaar. Een andere vraag was wie de dupe wordt als de U-polis afgeschaft of verbreed zou worden. Afschaffen is met name een risico voor inwoners bij wie de premie verrekend wordt met hun bijstandsuitkering. Wat betreft de mogelijkheid om de RTZ te versoberen naar 125 procent, zegt de wethouder dat dit zou kunnen als daar ook dekking voor is. De RTZ wordt betaald vanuit WMO-middelen en daar ligt een besparingsopgave, en voor minima zijn er ook regelingen zoals een vrijstelling van de eigen bijdrage als dat tot zorgmijding zou leiden. Het financiële effect van de afschaffing van de RTZ is doorgerekend in de bijlage van het raadsvoorstel. Het college wil conform de aanbeveling van de Rekenkamer meer zicht krijgen op de verstrekking van subsidies. Gezien de focus van de nota lijkt het de wethouder niet voor de hand te liggen om subsidies voor organisaties die kinderen in armoede ondersteunen omlaag te brengen.

Op de vraag wanneer het uitvoeringsprogramma komt antwoordt de wethouder dat zij dat op dit moment niet kan zeggen. Mw. Raaijmakers (PvdA) vraagt wanneer er duidelijkheid is over de subsidies.