Conceptverslag commissie VOWE 11 april 2024

Mevrouw Dada-Anthonij (D66) vraagt of er ook samen gewerkt kan worden met de wethouder die mbo in de portefeuille heeft zodat er meer consistentie ontstaat zodat de stap tussen de niveaus niet te groot worden. Wethouder Eerenberg die grens wordt al bekeken met wethouder de Vries want wanneer er in het mbo iets aangepakt moet worden dan begint dit vaak al bij het voorgezet onderwijs. De raad wordt in de kwartaalbrieven meegenomen en daarop kunnen zijn bijsturen. In het jaarplan zal er ook meer worden uitgewerkt over de ouderbetrokkenheid en de familiescholen die echt heel goed blijken te werken in Amsterdam. De rol van het bedrijfsleven wordt vormgegeven in Utrecht leert waarbij het bedrijfsleven personeel ter beschikking stelt om les te geven en daarin geeft de gemeente het goede voorbeeld. Burgerschap wordt ook door het onderwijs in samenspraak met het bedrijfsleven gedaan en ook hier komt in het jaarplan meer informatie over. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) vraagt waarom er niet voor gekozen is om het mkb op te nemen in de onderwijsagenda.

45 Wethouder Eerenberg benadrukt dat hij heeft moeten kiezen voor de focus en daarom zijn er sommige zaken buiten gevallen. De wethouder geeft wel aan dat er in het jaarplan meer aandacht aangegeven wordt. 50

Mevrouw Al-Saqaff (VVD) wil in het jaarplan dan wel horen hoe dit beter kan. Mevrouw Al-Saqaff had ook de vraag gesteld over hoe het bedrijfsleven betrokken wordt in het netwerk van partners die de UOA maken. Pagina 18 van 54

Wethouder Eerenberg geeft aan dat het bedrijfsleven ook wil bijdragen in het solidariteitsfonds. Het bedrijfsleven is zeker welkom om deel te nemen aan de overleggen voor de UOA maar de vraag moet gesteld worden of die behoefte wederzijds is. Het blijkt dat zij ook niet overal in mee willen praten. 5 Mevrouw Al-Saqaff (VVD) benadrukt dat het MKB midden Nederland en het VNO/NCW zeker wel willen meedenken. Mevrouw Al-Saqaff onderkent dat het bedrijfsleven staat te springen om bij te dragen in het solidariteitsfonds. 10

15

Wethouder Eerenberg gaat verder met het kopje financiën en daarbij kent hij de geldboom ook niet. Wel is het zo dat een aantal zaken maar voor een jaar gefinancierd zijn en daar ligt ook nog wel een uitdaging. Hiermee kan ook een verzoek in Den Haag worden neergelegd voor bijvoorbeeld de Bibliotheek op school om dit te blijven ondersteunen. Voor de kansenwerkplaatsen geldt ook dat dit in het jaarplan verder wordt opgenomen over hoe er met het aanbod wordt omgegaan en dit geldt ook voor ontwikkelkrachten. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) vraagt naar het stadsnetwerk gelijke kansen.

20

25

30

35

40

Wethouder Eerenberg gaat kijken waar het kan aansluiten. De verhoudingen tussen school en ouder en dat dit steeds spannender wordt staat ook niet letterlijk beschreven maar daar wordt al wel veel meegedaan. Met de collega’s van veiligheid is er een sessie geweest over hoe je een dergelijk gesprek voert. Het gaat dan voornamelijk om het weerbaar maken van docenten. Mevrouw Nederhand (Volt) vindt dat de verantwoordelijkheid bij docenten wordt neergelegd terwijl dit meer bij de ouders zou moeten en zij vraagt zich dan ook af of dit de juiste focus is. Wethouder Eerenberg legt uit dat dit een trends is die overal leeft alleen kan hij de samenleving niet opdragen begripvolle met elkaar om te gaan, hoe graag hij dat ook zou willen. De wethouder kan hiervoor alleen de tools aanleveren voor de docenten hoe zij hiermee om kunnen gaan. De wethouder komt in mei van dit jaar met de contourenbrief omdat er veel bestellingen voor gedaan zijn die in tegenspraak zijn. Dit brengt ook weer een aantal dillema’s met zich mee. De wensenlijst is erg groot en de raad zal het college moeten gaan helpen deze te ordenen. De havo-kansenklas is inderdaad een ingewikkelde term maar dit is wel een bestaande term voor een mooi initiatief. De wethouder wil gaan kijken naar een andere term maar geeft daarbij aan dat er niet voor alles een passende term is.

Medio 2025 komt er een midterm review over de kansen en ontwikkelingen en in de kwartaalbrieven komt steeds per thema een update. De wethouder herkent de analyse van Stadsbelang Utrecht over wie is waarvan. Het onderwijs borgt zelf de onder advisering door het kansrijk adviseren. De oplossing is om later te selecteren en de kinderen langer kind te laten zijn voordat zij een keuze moeten maken. Hiervan is tien-veertien en tien-achttien onderwijs een mooi voorbeeld. In het vierde kwartaal van dit jaar wordt er teruggekeken hoe dit heeft uitgepakt. De heer Şimşek (DENK) geeft aan dat hij de wethouder ook vroeg of hij bekend was met de motie die landelijk is ingediend over de mogelijkheden op een second opinion.

45

50

Wethouder Eerenberg komt hier in de tweede termijn op terug. Een stilteruimte is zeker passend binnen een school en deze ruimte kan voor meerder doeleinden ingezet worden. De wethouder moet aangeven dat de islamitische feestdagen vallen onder de wettelijke feestdagen en de scholen hier zelf mogen kiezen of zij islamitische feestdagen vrijgeven. Het ingewikkelde hierbij is dat een school aan het begin van het jaar de vrije dagen bekend moet maken. Dat is voor het Suikerfeest soms nog wel lastig omdat die datum pas op het laatste moment helemaal zeker is. Vaak wordt er door de scholen al wel invulling aangegeven door het op de kalender te zetten en kinderen vrij te geven die daar behoefte aan hebben. De uitkomst van het onderzoek van Utrecht natuurlijk komt binnenkort met betrekking tot de groene schoolpleinen. In de tweede termijn zal de Pagina 19 van 54

5

10

15

20

wethouder aangeven wanneer die uitslag precies komt. De wethouder overweegt om een stukje van het budget uit te zonderen en apart te zetten voor scholen die behoefte hebben aan meer groen of waar een lage groenscore is. Dit is wel ingewikkeld omdat er dan een stukje uit het normale huisvestingsbudget moet worden gehaald. De wethouder doet een oproep om de buitenruimten in te brengen bij de contourenbrief wanneer daar meer behoefte aan is en dan zal het college geholpen moeten worden wat er dan minder gedaan moet worden. Het solidariteitsfonds is geen cadeautje van het college of de wethouder maar het is een samenspraak met de besturen. Het is ook nog in wording en er wordt nog gekeken naar de precieze randvoorwaarden. De openbare basisscholen moeten hiervoor ook nog een stap doorlopen met hun medezeggenschap. De gemeente gaat er geld in stoppen zodat er een basis is. Volgens de wethouder is soms gewoon iets beginnen ook de beste strategie en dit zal heel goed gemonitord worden. Wanneer het niet werkt zal de wethouder dit als eerste erkennen en kijken hoe het dan wel kan werken. De heer Otto (EenUtrecht) vindt het fijn dat de gemeente er zelf ook iets in wil stoppen. Hij vraagt of dit een start kapitaal is of dat het iets wederkerend gaat worden. Wethouder Eerenberg geeft aan dat het idee is om de ouderbijdrage in een fonds te stoppen en dat dit samen gedeeld wordt.

De wethouder hoopt dat scholen niet lager uitkomen dan wat ze eerst te besteden hadden en vandaar dat de wethouder zegt dat er ook van de gemeente geld bij komt. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) vraagt of de wethouder beseft dat hij zijn eigen ideologie doordrukt omdat de meerderheid van de Utrechtse scholen heeft aangegeven dit niet te willen.

25 Wethouder Eerenberg is van mening dat er een verschil is in nog niet en helemaal niet. De wethouder wil gewoon beginnen zodat de anderen scholen gaan zien dat het werkt en ook willen aansluiten. 30

Mevrouw Al-Saqaff (VVD) vindt dat er ook een aanname in zit dat ouders dan wel gaan betalen. Mevrouw Al-Saqaff concludeert dat de wethouder hierbij ook een keuze maakt voor iemand anders zijn portemonnee omdat elke ouder baas is over zijn eigen portemonnee en de bijdrage voor het eigen kind.

35

Wethouder Eerenberg benadrukt dat dit nu ook al zo is. Wat hierbij verandert is dat niet alleen het eigen kind er een schoolreisje van krijgt maar ook een kind op een andere school in de stad. De heer Nyqvist (Stadsbelang Utrecht) vraagt wat de gemeente gaat doen als mensen hier niet aan mee willen doen.

40 Wethouder Eerenberg benadrukt dat vrijwillig ook echt vrijwillig is en dat dit ook zo zal blijven. De wethouder is voorstander om de ouderbijdrage helemaal af te schaffen en dat het Rijk de bijdragen aan de scholen verhoogd zodat iedereen deze voorzieningen heeft. De wethouder vindt het voor iedereen belangrijk dat er schoolreisje is. 45 De heer Nyqvist (Stadsbelang Utrecht) is bang dat scholen niet mee willen werken omdat het hier helemaal niet om vrijwilligheid gaat maar dat het systeem niet deugt. Hij vraagt wat de wethouder gaat doen als scholen of ouders niet mee willen werken. 50

Wethouder Eerenberg gaat het uitwerken en de precieze condities volgen nog. Als het niet werkt gaat hij hier het gesprek over aan met de raad om te kijken hoe hij het wel kan laten werken. Pagina 20 van 54

De voorzitter schorst de vergadering voor de lunch en gaat na de pauze verder met de gemiste vragen en de tweede termijn.

Pagina 21 van 54

Verslag openbare middagvergadering commissie Volksgezondheid, Onderwijs, Werk en Economie 5

10

Datum Locatie Verslag door Vaststelling verslag

11 april 2024 Raadzaal, Stadhuiszaal mw. S. Donkers (Notuleerservice Nederland)

Aanwezigen

15

De voorzitter, dhr. D. Bosch, de wethouders, dhr. E. Eerenberg en mw. S. Schilderman, de commissiegriffier W. Kok, de leden, mw. M. Vermeulen (GroenLinks), mw. S. Sasbrink (PvdD), mw. E. Kolenbrander (Student&Starter), mw. M. Al-Saqaff (VVD), dhr. R. Maas (Volt), mw. B. Nederhand (Volt), dhr. J. Otto (EenUtrecht), mw. V. Dada-Anthonij (D66), dhr. B. van Steeg (CDA), mw. N. Stylianou (D66), dhr. D. van Bergen (ChristenUnie), mw. I. Raaijmakers (PvdA), dhr. C. Nyqvist (Stadsbelang Utrecht), dhr. I. Şimşek (DENK), mw. R. Leever (PvdA), mw. M. Ramaker (VVD), mw. L. de Vries (PvdD), mw. N. van Tuijl (Student&Starter), dhr. M. Talhaoui (PvdA), mw. M. Fattal (GroenLinks), dhr. R. van der Graaf (ChristenUnie), mw. M-L Beekmans (BIJ1), dhr. H. Stellinga (CDA),

20

Afwezigen

Er zijn geen afwezigen gemeld.

Verslag openbare vergadering commissie Volksgezondheid, Onderwijs, Werk en Economie 25

7. Raadsvoorstel Utrechtse Onderwijsagenda 2024-2027 ..............................................................22 8. Raadvoorstel Beleidsnota gezondheid “Samen gezondheidsverschillen verkleinen 2024-2027” ........................................................................................................................................................24 9. Raadsvoorstel Uitgangspuntennotitie Beleidsnota (deel)Omgevingsvisie Lage Weide ..............37 Lijst van toezeggingen ....................................................................................................................41

30

7. Raadsvoorstel Utrechtse Onderwijsagenda 2024-2027 35

De voorzitter heropend de vergadering en heet iedereen in de zaal en de kijkers thuis van harte welkom. De vergadering gaat verder met agendapunt 7 waar er gestart wordt met de gemiste vragen uit de eerste termijn waarna de tweede termijn volgt. Gemiste antwoorden Wethouder Eerenberg geeft aan dat er wordt aangesloten bij de landelijk referentieniveaus over basisvaardigheden. Daar monitor het ministerie op en die data wordt ook gebruikt door de Pagina 22 van 54

gemeente en dat geeft heel veel inzicht. Verder wordt er gekeken onderwijsdata geplot kan worden op wijkdata, dan krijg je wijkscans. Het college gaat samen met de onderwijspartners per wijk en per school deze gegevens inzichtelijk hebben en dit zal ergens in 2025 worden gepresenteerd. 5 Mevrouw Raaijmakers (PvdA) vraagt of daar dan ook doelen aangekoppeld wordt.

10

15

20

Wethouder Eerenberg wilde dit als laatste nog benoemen. Zodra de data er is dan wordt er een soort agenda gemaakt met tegensturing of aanwakkering. De wethouder hoopt de angst van Volt weg te nemen door in de projectplannen uit te werken en dan nogmaals te bekijken wat er al gedaan wordt. De brede brugklas is in de eerste beantwoording ook al genoemd. Voor deze brede brugklas zijn veel praktische bezwaren want wanneer je zeven of meer types onderwijs hebt dan krijg je hele grote scholen omdat er te weinig schaal is per afdeling. Mevrouw Vermeulen (GroenLinks) geeft aan dat zij niet alleen dit willen, in Amsterdam zijn al mooie voorbeelden, en ook de po-raad wil dit heel graag. Zij vraagt wat het bezwaar daartegen is. Wethouder Eerenberg benadrukt dat er al veel brede scholen zijn waar meerdere soorten onderwijs bij elkaar zijn gevoegd. De wethouder had geïnterpreteerd dat GroenLinks bedoelde om alle soorten onderwijs en de klassen bij elkaar te houden. Mevrouw Vermeulen (GroenLinks) zegt dat er nog geen enkele school in Utrecht is dit vmbobasis tot vwo aanbiedt. GroenLinks zou er graag één willen die dat aanbiedt.

25

Wethouder Eerenberg stuurt aan op zo breed mogelijk maar dit is ook aan de schoolbesturen. Mevrouw Vermeulen (GroenLinks) vraagt of het klopt dat de wethouder de wens overbrengt door middel van gesprekken.

30

Wethouder Eerenberg bevestigt dit inderdaad te doen. Wat betreft de gratis bibliotheekpas komt het geld vanuit de onderwijsbegroting. Met deze UOA worden ook de onderwijsmiddelen net anders ingezet. Daarbij komt nog wel de bezuinigingsopgave waar keuzes gemaakt moeten worden.

35

Mevrouw Al-Saqaff (VVD) vindt het vreemd dat een gratis bibliotheekpas wordt toegevoegd aan de onderwijsbegroting ondanks dat er bezuinigingen aan komen. Zij vraagt of de wethouder hierop kan reflecteren.

40

Wethouder Eerenberg benadrukt dat met deze UOA ook de onderwijsmiddelen opnieuw ingericht worden. Dit was ook de kritiek op de vorige UOA. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) vindt dat er beter meer geld naar de basisvaardigheden kan gaan dan naar een gratis bibliotheekpas.

45

Wethouder Eerenberg vindt dit een goed interventie omdat aan de basisvaardigheden al genoeg op de scholen zelf en daarvoor zijn ook goede landelijke subsidieregelingen. De bibliotheek pas is ook een stuk waardering richting de docenten en je de docenten meteen ambassadeur van de bibliotheek die dan weer het leesplezier kunnen stimuleren. Over de kwaliteit heeft de wethouder in de eerste termijn al iets gezegd.

50 Mevrouw Raaijmakers (PvdA) geeft aan een concrete vraag te hebben of de kwaliteit binnen de UOA besproken wordt. Pagina 23 van 54

Wethouder Eerenberg geeft aan dat dit zo is.

5

Tweede termijn Mevrouw Raaijmakers (PvdA) is blij met de toezegging over referentieniveaus maar zij overweegt toch nog een motie omdat de doelen een beetje vaag waren. Mevrouw Vermeulen (GroenLinks) wil mogelijk met een motie te komen met over de mensenrechtenstad. Over de brede scholen is zal al meer gerustgesteld.

10

15

Mevrouw Al-Saqaff (VVD) wil dat het bedrijfsleven dan echt in het jaarplan komt te staan en daar gaan zij kritisch op zijn. Ook over het hele gedoe rondom het solidariteitsfonds gaat de VVD volgen omdat zij het een heel slecht idee vinden. De heer Van Steeg (CDA) wil voorzichtig zijn maar wil nog kijken naar de ouderbetrokkenheid en de buurtscholen. De heer Van Bergen (ChristenUnie) wil benadrukken dat het voor de tweede keer is dat er debat gevoerd wordt en hij vraagt de collega’s terughoudend te zijn in het aantal moties dat wordt ingediend.

20

25

Wethouder Eerenberg geeft aan dat de motie vanuit de Tweede Kamer nog erg prematuur is er wordt namelijk een oproep gedaan om te verkennen wat er mogelijk is om een second opinion aan te kunnen vragen. Voor de gemeente Utrecht betekent dit dat het Rijk hier eerst met een beslissing moet komen en daarna pas wordt er dit gekeken wat de zij ermee gaan doen. De stukken van Utrecht natuurlijk over groene schoolpleinen komen in het tweede kwartaal van dit jaar. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) mist nog een toezegging over hoe het vo meegenomen kan worden in de segregatie en daarop zou de wethouder in een brief terugkomen.

30 Wethouder Eerenberg benadrukt dat dit geen toezegging is maar dat dit wordt meegenomen in de reguliere brief naar de raad komt. 35

40

45

50

De voorzitter concludeert dat het als B punt naar de raad gaat voor twintig minuten. De voorzitter schorst de vergadering voor een woordvoerderswissel. Toezegging Wethouder Eerenberg komt in het derde kwartaal van 2024 met het eerst UOA-jaarplan. Wethouder Eerenberg komt uiterlijk in het vierde kwartaal 2025 met de wijkscans waarin zoveel mogelijk data in gebruikt is. Wethouder Eerenberg komt op 3 mei met een contourenbrief over de onderwijshuisvesting. Wethouder Eerenberg komt in het tweede kwartaal met de uitslag van het onderzoek van Utrecht natuurlijk over de groene schoolpleinen.

8. Raadvoorstel Beleidsnota gezondheid “Samen gezondheidsverschillen verkleinen 2024-2027” De voorzitter geeft aan dat de raad voor de beleidsnota ‘Samen gezondheidsverschillen verkleinen 2024-2027’ het college voorstelt dit vast te stellen. De ambitie van de nota is dat de gezondheidsverschillen in Utrecht tussen de laagste en hoogste sociaaleconomische groepen in 2040 met dertig procent zijn afgenomen. De nota benoemt de leidende principes en thema’s voor komende jaren en vervangt de bestaande nota. Pagina 24 van 54

Mededelingen De wethouder heeft geen mededelingen. 5

10

15

20

25

30

35

Mededelingen De commissieleden hebben geen mededelingen. Eerste termijn De heer Van Steeg (CDA) vindt er veel goede dingen in staan en veel van de aanbevelingen zijn opgenomen. De heer Van Steeg vraagt de wethouder wat die ambitie betekend om de verschillen met dertig procent te verkleinen en wat daarmee dan bereikt wordt in 2040. De doelstellingen en de ambitie maken het moeilijk de nota te lezen. Wat nog onduidelijk is voor het CDA is hoe de integraliteit eruitziet en welke invloed gezondheid dan heeft op het beleid. De wethouder wordt gevraagd hoe ervoor wordt gezorgd dat volksgezondheid een stem heeft want dat blijft moeilijk te zien. De heer Van Steeg vraagt een reactie van de wethouder hierop en ook specifiek of het terug kan komen in de PenC-cyclus. Hij wil weten waarom het niet in de jaar stukken terug kan komen. Op een aantal zaken is de nota in tegenstelling met zichzelf volgens de heer Van Steeg met name als het gaat over roken en het tegengaan van alcohol omdat er in dezelfde paragraaf staat dat er een progressief drugsbeleid gevoerd wordt. Kennelijk wordt er gekeken hoe drugsgebruik genormaliseerd kan worden en aan de ander kant is de wens om nul procent roken te gaan. Hierop wil de Heer van Steeg ook graag een reactie van de wethouder hoe hij dit ziet.

Het CDA wil graag een integrale visie op vergrijzing hij vraagt de wethouder om een toezegging een perspectief te bieden in de uitvoeringsnotitie. Tot slot de samenwerking met het bedrijfsleven want er lijkt een tegenstelling te worden gecreëerd. Utrecht is de City of Health en de heer Van Steeg roept op om juist de samenwerking op te zoeken in plaats van de industrie tegen te werken door regels op te leggen over gezonde voeding. Hij wil van de wethouder weten waarom dat zo niet in de nota staat en hoe hij er ook voor gaat zorgen dat het zo gebeurt. Mevrouw De Vries (PvdD) legt uit dat gezondheid begint bij een gezonde aarde. De gezondheid van mensen hangt heel erg samen met de gezondheid van dier, natuur en milieu. Over heel veel dingen in de nota is de PvdD positief over maar er is ook een aspect waar zij minder enthousiast over zijn en dat is dat mensen centraal staan. Een brede integrale aanpak is voor de PvdD breder dan dat en de wethouder wordt gevraagd hoe zij dit ziet. Daarbij wordt gevraagd waarom hiervoor is gekozen terwijl er in de nota ook wel een bredere blik staat over onder andere de leefomgeving en het klimaat. Mevrouw Ramaker (VVD) is benieuwd hoe de PvdD mens centraal zelf ziet.

40

45

Mevrouw De Vries (PvdD) pleit ervoor dat er geen mens centrale beleid wordt gemaakt. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt waarom dat niet is. Mevrouw De Vries (PvdD) is van mening dat gezondheid een gezonde aarde betreft en niet alleen de mens. Mevrouw Ramaker (VVD) stelt dat een beter milieu toch bij jezelf begint. Mevrouw De Vries (PvdD) is het daar niet mee eens.

50

55

60

Mevrouw Vermeulen (GroenLinks) deelt de visie om verder te kijken maar in deze visie gaat het om het verkleinen van gezondheid verschillen van de mens. Zij vraagt hoe mevrouw dat ziet. Mevrouw De Vries (PvdD) is natuurlijk mens georiënteerd maar er moet naar een breder plaatje gekeken worden om dit te kunnen bekijken. Door het anders kijken kunnen er beleidsmatige keuzes gemaakt worden met impact, daarvoor is bestuurlijke moed nodig. Zij vraagt wat het college gaat doen om die moed te tonen. Het valt de fractie van de PvdD tegen dat er in de vorige nota een uitgebreid stuk stond over gezond voedsel en dat dit ineens verdwenen is. Mevrouw De Vries vraagt de wethouder waarom dit is verdwenen uit deze nota. Mevrouw De Vries vraagt of deze weer kan worden toegevoegd met daarbij ook nadrukkelijke de eiwittransitie. Minder dierlijke eiwitten hebben een gezonde leefomgeving tot gevolg. PvdD vraagt de wethouder nodig om heeft Pagina 25 van 54

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

60

om aan daadkracht te winnen en te komen met beleid. De PvdD is positief over het meer inzetten op groen maar daarbij vragen zij zich wel af of dit een vrijblijvende wens is of dat er ook werk van gemaakt wordt. Mevrouw De Vries is benieuwd welke inzet de wethouder voor zich ziet in de samenwerking tot anderen. Groen is ook een thuis voor dieren en zij moeten ook rustig kunnen leven. De fractie van de PvdD maakt zicht zorgen om PFAS en mevrouw De Vries wil dan ook weten waarom dit niet is meegenomen in het gezondheidsperspectief. Een ander aspect is de impact van medicijnresten in water omdat deze lastig te verwijderen zijn een ook een grote impact hebben op het milieu. De PvdD vraagt of het college hier zicht op heeft en of het wordt meegenomen in het werken aan een gezondere leefomgeving. Dat er is opgenomen dat de toenemende problemen op het gebied van klimaat en biodiversiteit ook de gezondheid raken vindt de PvdD heel erg fijn. De PvdD is van mening dat de zorgen om het klimaat en de zorgen om de voortbestaanszekerheid van de planeet ook meespelen met de mentale gezondheid. Gevraagd wordt of de wethouder het eens is dat dit dan ook een centraal thema zou moeten zijn. In een motie heeft de PvdD al gevraagd om een actiepunten op klimaatstress. Mevrouw De Vries wil weten hoe dit punt gaat terugkomen en of dit dan bijvoorbeeld in het uitvoeringsprogramma staat.

De beperking van verkooppunten van tabak vindt de PvdD mooi maar zij vragen of er plannen zijn om meer plekken rookvrij te maken zoals bijvoorbeeld in groengebieden. De beperkt ook de kans op brand in periodes van droogte. De PvdD krijgt graag een beter beeld van de uitwerking en daarmee sluit zij aan bij de vraag van het CDA over de ambitie. De wethouder wordt ook gevraagd of hij raad betrokken gaat worden in het proces vanaf nu omdat de uitvoeringsprogramma’s onder college bevoegdheid vallen en dat de raad die wel terug wil zien. De PvdD vindt het ook positief dat er domein overstijgend gedacht wordt maar een kanttekening daarbij heeft het CDA ook al benoemd, in hoeverre dit goed van de grond gaat komen. De heer Van Bergen (ChristenUnie) dankt het college voor de nota. De volksgezondheid is een complex probleem waarbij de sociaaleconomische status zeker niet de minste is en daarom is het van belang dat het probleem integraal wordt aangepakt zonder de regie te verliezen. De heer Van Bergen vraagt of de wethouder de raad kan meenemen in hoe de regie gevoerd gaat worden met al deze partners dit mee kan nemen. De heer Van Bergen vindt het pijnlijk om te zien dat dat Utrecht er tabak van heeft maar dat het college door de werkelijkheid is ingehaald. Roken is ontzettend slecht en toch er niet voorkomen worden dat er een nieuwe speciaalzaak is geopend.

De heer Van Bergen vraagt of de wethouder de mening deelt dat tabaksverkoop niet in het straatbeeld thuishoort dit heir niet thuishoort en welke wegen en middelen hij ziet om dit te voorkomen. Diezelfde vraag zou de heer Van Bergen kunnen stellen voor de verkoop van alcohol, voor fastfoodketens, coffeeshops en voor smartshops. Het beleid voelt ambigue voor de heer De Vries waarbij enerzijds een ambitieus beleidsnota aannemen en aan de andere kant wordt iedereen overspoeld met slechte producten. Hij wil hier graag een reactie van het college op. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt bevestiging of alle genoemde winkels gelijkgetrokken moeten worden aan de tabak speciaalzaken. De heer Van Bergen (ChristenUnie) wil een punt maken met een breed cluster aan producten die ongezond zijn. Hij zegt niet dat deze volledig gelijk getrokken moeten worden maar dat deze wel heel zichtbaar aanwezig zijn in het straatbeeld. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt of de ChristenUnie in ziet dat al deze producten die slecht zijn voor de volksgezondheid ook op dezelfde manier behandeld moet worden. Dat er streng opgetreden wordt naar tabak en dat er bij softdrugs een progressief beleid gevoerd worden. De heer Van Bergen (ChristenUnie) is zeer kritisch op softdrug en zij hebben ook een motie ingediend om smartshops uit het straatbeeld te halen en daar mogen ook geen reclame-uitingen voor gemaakt worden.

Mevrouw Ramaker (VVD) heeft het niet over reclame-uitingen maar om het beleid op volksgezondheid. Een de ene kant wordt er geroepen dat tabak niet mag en aan de andere kant worden er drugstest gesubsidieerd. De heer Van Bergen (ChristenUnie) is er zeer kritisch op dat dit soort apparatuur wordt aangeschaft. De ambitie om rookvrij te zijn vertaald zich ook naar openbaar gebruik. Voor het eerst dit jaar was het terrasweer en daarbij komt een rookgeur voorbij en dit is schadelijk. Wat Pagina 26 van 54

betreft de ChristenUnie worden terrassen geheel rookvrij gemaakt en daarop vraagt de heer Van Bergen om een reactie van de wethouder. 5

Mevrouw De Vries (PvdD) vraagt of de ChristenUnie ook zou willen kijken om groengebieden rookvrij te maken.

10

De heer Van Bergen (ChristenUnie) vindt het een interessant punt en wacht de reactie van de wethouder af. De ChristenUnie benadrukt het belang van mentale veerkracht en openheid en dat met initiatieven als unbox jezelf gesprekken worden geopend. De focus lijkt echter op zorg te liggen en het de ChristenUnie vindt het van essentieel belang dat personen ook binnen het eigen netwerk of gemeenschap steun kunnen krijgen. De heer Van Bergen vraagt of de wethouder dit herkent en hoe hij dit punt meeneemt.

15

20

25

30

35

40

De heer Maas (Volt) heeft waardering voor de nota om de gezondheidsverschillen te verkleinen. Volt is blij met de integrale aanpak en in die zin is dit een prachtige notitie. Op pagina 89 van de bijlage staat een plaatje waarin de gezondheidsverschillen verklaard door de onderliggende problematiek. Volt roep op om gewoon te gaan doen waarvan duidelijk is dat het werkt en de mensen die aan het bestaansminimum zitten helpen. Wanneer zij meer te besteden hebben doen zij dat vanzelf wat nodig is om de gezondheid te verbeteren. De heer Maas vraagt of de raad na één jaar wordt geïnformeerd over het resultaat. Wanneer de raad pas aan het einde van de raadsperiode wordt geïnformeerd is dit aan de late kant wat betreft Volt. De heer Maas vraagt of de info na een jaar al gecommuniceerd kan worden. Volt is blij met het aantal indicatoren en doelstellingen. De hoofdambitie stond als doelstelling bij volksgezondheid die orden vervangen in de begrotingscyclus. De heer Maas wil weten waarom daarvoor gekozen wordt. Een bedoelingsindicator is een vage term vindt de heer Maas en hij vraagt waarom sommige indicatoren nog niet zijn ontwikkeld. Ook wil hij weten waarom er staat dat er bij een doelstelling geen indicator mogelijk is maar deze staat wel in de begroting als fte’s. Het probleem zit ook in de keuzes van de indicatoren tijdens het uitvoeringsprogramma.

Ook hierop wil de heer Maas een reactie van de wethouder. Als laatst is de heer Maas benieuwd naar waar de wethouder financiën mee gaat komen in het kader van de bezuiniging wat en wat er dan van al deze mooie plannen dan nog terugkomt. Mevrouw Vermeulen (GroenLinks) vertelt dat het Dutch Health week is en dat Utrecht in het teken staat van zorg en gezondheid. In het kader van het maken van keuze kan GroenLinks zich vinden in de focus op jeugd, ouderen en mensen met multiproblematiek. Het plan is ambitieus maar een mooi streven voor GroenLinks en daarbij worden de vijf thema’s goed onderbouwd. De integraliteit wordt toegejuicht maar ook GroenLinks vraagt zich af of het allemaal wel haalbaar is. Ook gezien het feit dat bij het rekenkamerrapport de kern was niet te veel maar wel haalbare doelen. GroenLinks vraagt de wethouder of er prioritering is aangebracht in tijd en thema. Jongeren en organisaties geven aan het lastig om elkaar en overzicht te vinden wat er gebeurt aan gezondheid. Mevrouw Vermeulen vraagt hoe de nota helpt meer afstemming en samenwerking in de keten en de vindbaarheid van de organisaties.

45

De heer Maas (Volt) vraagt of GroenLinks ideeën heeft over de prioritering en wat er op één zou moeten staan.

50

Mevrouw Vermeulen (GroenLinks) denkt hier zelf ook over na en wil graag input van de wethouder. Mevrouw Vermeulen vraagt waarom gezondheid niet altijd onderdeel is van het inkoopbeleid vraagt daar ook bij de SDG3 te benoemen. In de nota staat dat de maatschappelijke standaard gezond is en aan de hand daarvan wil mevrouw Vermeulen weten hoe de gemeente het goede voorbeeld geeft door alcohol te serveren tijdens de RIB maar ook de plannen voor minder vlees eten.

55

Mevrouw Ramaker (VVD) oppert om staand te vergaderen omdat zij dan ook wat korter duren. Het is wel volksziekte nummer één.

60

Vermeulen (GroenLinks) is het daarmee eens vandaar ook dat zij wil weten wat de gemeente zelf doet. Het terugdringen van reclame mag steviger wat GroenLinks betreft en zij vraagt of de wethouder zicht hiervoor nog meer kan inzetten. GroenLinks zet zich al langer in voor rookvrije speelplekken zij willen nog meer urgentie en een actieve lobby in Den Haag. GroenLinks sluit zich Pagina 27 van 54

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

60

aan bij de PvdD over rookvrije natuurgebieden en zij vraagt een toezegging van de wethouder. GroenLinks is blij dat thema’s als eigen voor geboortezorg, hoge tandartskosten en vaccinatie ook terug in de nota en hiervoor wil GroenLinks een landelijke lobby. Op geboortezorg moet echt extra op ongezet worden wat GroenLinks betreft als er gekeken wordt naar de hogere babysterfte in Kanaleneiland en Overvecht. GroenLinks wil weten hoe dit terug komt in de uitvoeringsprogramma’s. Mevrouw Ramaker (VVD) vindt het opmerkelijk omdat er bij elk thema al staat wat er landelijk gedaan moet worden en zij vraagt zich af of er nog meer gelobbyd moet worden. Mevrouw Vermeulen (GroenLinks) geeft aan dat het bij deze punten het er niet bij stond. Naast wat er landelijk gedaan wordt wil mevrouw Vermeulen ook weten wat Utrecht gaat doen via de uitvoerprogramma’s. Afgelopen week was in het nieuws dat kinderen te weinig bewegen en voor GroenLinks is voldoende toegankelijke buitenruimte daarbij essentieel. De heer Maas (Volt) merkt op dat de leefomgeving centraal staat niet in de nota staat. Bestaanszekerheid is de centrale factor met vijfendertig procent. Mevrouw Vermeulen (GroenLinks) nadrukt dat dit een van de thema’s is. De heer Maas (Volt) vraagt of GroenLinks het eens is dat als bestaanszekerheid veranderd zou worden dat het invloed heeft op een gezonde leefomgeving.

Mevrouw Vermeulen (GroenLinks) vindt ook een gezonde leefomgeving essentieel. De heer Maas (Volt) benadrukt dat zijn punt ging over beïnvloedbare factoren omdat deze makkelijk zijn op te lossen en hij vraagt of GroenLinks het hiermee het eens is. Mevrouw Vermeulen (GroenLinks) staat zeker ook voor bestaanszekerheid maar de gezonde leefomgeving is voor hen essentieel. Zij wil een reactie van de wethouder waar qua gezondheid op gestuurd kan worden. Mevrouw Stylianou (D66) vraagt of zij elkaar kunnen vinden bij de motie “visie stadswater´. Zodat niet de plekken beperkt worden waar mensen in de buitenlucht kunnen zijn. Mevrouw Vermeulen (GroenLinks) vindt het zeker belangrijk dat mensen in de buitenlucht kunnen zijn maar dat het bij stadswater ook gaat om de overlast. Mevrouw Stylianou (D66) stelt dat GroenLinks betoogt dat gezondheid in alle nota’s naar voeren moet komen dus niet alleen voor de omwonende maar ook voor de mensen die stadswater bezoeken. Mevrouw Vermeulen (GroenLinks) vindt de nota al heel integraal dus het gaat daar al over. Mevrouw Vermeulen mist de gemakkelijke toegang tot voorbehoedsmiddelen en ook de seksuele gezondheid komt maar minimaal aan bod, de wethouder wordt gevraagd om een toezegging dit nog op te nemen. GroenLinks is blij dat mentale gezondheid een thema is want er zijn veel jongeren met prestatiedruk en geldstress.

Ook met de ouderen gaat het minder goed door verminderde zelfredzaamheid ervaren zij stress. De vele wachtlijst voor mentale gezondheid vragen om actie. Op 21-2-2019 is de motie “ggz wachtlijsten” ingediend en daar moet iets meegedaan worden en mevrouw Vermeulen vraagt de wethouder wat hier nu op gedaan wordt, hierbij moet worden ingezet op preventief handelen en nazorg. Inzetten op informele zorg heeft echt effect de gezondheidszorg kan ontlasten. Hiervoor is het wel nodig dat formele en informele zorg de handen nog steviger in elkaar slaan. Mevrouw Vermeulen vraagt een toezeggen van de wethouder deze gaten te dichten. Mevrouw Stylianou (D66) vraagt hoe GroenLinks tegen complementaire zorg aan kijkt. Mevrouw Vermeulen (GroenLinks) heeft deze mails ook gehad en die gaan voornamelijk over alternatieve geneeswijze alleen weet mevrouw Vermeulen niet of dit in de nota hoort. Zij vindt het een interessante vraag en vraagt of de wethouder hier een antwoord op kan geven. Pagina 28 van 54

5

10

15

20

25

30

Mevrouw Stylianou (D66) bedankt het college voor het werk. Zij gaat haar inbreng doen aan de hand van het personage Nora. Utrecht heeft als doel dat de kinderen een gezond beweegpatroon hebben en mevrouw Stylianou vraagt zich dan ook af waarom er niet ingezet wordt op de dynamische schooldag. Zij vraagt of er een ambitie is dit breder uit te rollen of wat het college daar anders voor nodig heeft. Nora krijgt een SOA en durft niet naar de huisarts en bij de GGD is er geen plek. Mevrouw Stylianou wil net als GroenLinks de oproep doe dit een plek te geven in de nota aangezien dit een steeds groter probleem wordt. Mevrouw Ramaker (VVD) geeft aan dat de sociale druk onder scholieren heel groot is om geen drugs te gebruiken. Mevrouw Ramaker vraagt hoe D66 dat ziet en hoe kinderen geholpen kunnen worden het niet te gebruiken. Mevrouw Stylianou (D66) wil hierbij inzetten op preventie en sleutelfiguren. Mevrouw Ramaker (VVD) geeft aan het niet gevonden te hebben wat er gedaan wordt aan preventie harddrugs in de nota. Zij vraagt of D66 haar hiermee verder kan helpen. Mevrouw Stylianou (D66) geeft aan te weten dat het gemeentelijke beleid is maar waar het precies staat weet zij ook niet. Mevrouw Ramaker (VVD) vindt het opvallend dat het alleen gaat om tabaksgebruik en dat de preventie van harddrugs ontbreekt.

Aangezien D66 laatst in de raad een motie heeft ingediend voor het testen van harddrugs wordt er aan hen gevraagd hoe dit rijmt. Mevrouw Stylianou (D66) voelt als of de VVD wil dat zij druggebruik normaliseert maar dat is zeker niet het geval. Zij hebben gepleit voor de test omdat zij van mening zijn dat wanneer er drugs gebruikt wordt dit maar beter veilig gedaan kan worden. Zij gaat verder met Nora en zij heeft een kinderwens. Mevrouw Stylianou vraagt waarom preconceptuele zorg niet in de nota staat omdat één op de vijf zwangerschappen ongepland is. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt hoe er voorkomen kan worden dat iemand door soa’s niet meer zwanger kan worden.

35

40

45

50

55

60

Mevrouw Stylianou (D66) stelt dat de GGD hier te weinig geld voor krijgt om de capaciteit van testen te vergroten maar ook voor de voorlichting. Wat D66 betreft moet dit landelijk gebeuren. Mevrouw Ramaker (VVD) benadrukt dat de GGD op dit moment 26 gemeenten bedient. Zij vraagt hoe D66 dit meer op maat wil maken voor de stad Utrecht. Mevrouw Stylianou (D66) wil geen GGD-debat en weet de cijfers hiervoor niet. Mevrouw Ramaker (VVD) stelt dat er op dit moment een regionale GGD is en zij vraagt hoe D66 dit ziet in relatie tot een soa en stedelijk. Mevrouw Stylianou (D66) legt uit dat de aanpak van de GGD al is om te kijken naar de hoog risicofactoren. Het verspreidt zich alleen maar en er is geen stedelijke aanpak. De zorgverzekeraar vergoedt de preconceptuele zorg tegenwoordig en het is ook onderdeel van kansrijke start. Wat betreft D66 heeft het een te klein aandeel in de nota en zij vraagt hoe de wethouder hiernaar kijkt. Uit de position paper van onder ander de universiteit blijkt dat de vaderlijke zorg in het belang van het kind is. Mevrouw Stylianou vraagt of dit in het uitvoeringsprogramma terug kan komen of waar het anders een plek krijgt. De relatie van Nora loopt op de klippen en er is sprake van huiselijk geweld. D66 ziet hier niets over terugkomen in de nota welke een integrale nota is.

Blauwe plekken, mentale verwaarlozing en wonden hebben wel direct invloed op de volksgezondheid. Mevrouw Stylianou mist hier hoe de gemeente ermee om gaat en hoe dit prioriteit krijgt. Nora komt bij het buurtteam en dan blijkt dat warme doorverwijzing nog te wensen over laat. Hiervoor is geen overzicht met voor welke specifieke vragen welke hulp beschikbaar is en hier zou D66 graag jaarlijks iets over terug willen zien. Zij vraagt hoe het kan worden ingeregeld dat het aantal warme doorverwijzingen inzichtelijk wordt. Wat D66 betreft moet er een omslag gemaakt worden van netwerken oprichten naar praktische uitvoering vooral bij Pagina 29 van 54

5

kansrijke start. Mevrouw Stylianou vraagt of de wethouder het deelt dat er met dit programma een nieuwe fase gestart wordt en hoe hij gaat inzetten op kwalitatieve uitkomsten in het programma. Nora is inmiddels 65+ en heeft hulp nodig. In een motie is al eens meer aandacht gevraagd voor e-health en innovatie. Dit heeft nog geen plek gekregen in de nota. D66 vindt Utrecht als health hub hier juist in voorop moet lopen. Mevrouw Leever (PvdA) vraagt nog naar hoe D66 denkt over de bestaanszekerheid omdat dit niet echt aanbod is gekomen in de inbreng.

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

60

Mevrouw Stylianou (D66) heeft het niet genoemd maar zij vindt het mooi dat het als centrale thema in de nota naar voren komt. Zij heeft het niet genoemd omdat D66 vindt dat het goed geborgd is. Mevrouw Leever (PvdA) geeft aan dat het met de huidige middelen al niet gehaald wordt en zij vraagt daarbij hoe het dan kan dat D66 vindt dat het goed in de nota staat. Mevrouw Stylianou (D66) bevestigt dat het een centraal thema is en sluit daarbij helemaal aan bij het CDA om te kijken of het realistisch is. Zij kan het niet uit de nota halen en vraagt zich af of het de plek heeft dit het verdient in de nota. Mevrouw Leever (PvdA) vraagt of het dan sterker in de nota moet komen. Mevrouw Stylianou (D66) is dan benieuwd naar de inbreng van de PvdA ten koste van wat dit dan gaat. De heer Nyqvist (Stadsbelang Utrecht) heeft waardering voor het opstellen van de nota om het te in grote lijnen te zien. Het belang van de stad is gebaat bij duidelijkheid wat de heer Nyqvist betreft. De heer Nyqvist is van mening dat er een prioriteitenlijst moet komen met volgorde op basis van prioriteit en ook de uitvoering moet dezelfde voorrang krijgen. In de uitvoering kunnen ook de beschikbaar zijnde financiële middelen verder uitgewerkt worden. Het pragmatische moet worden weggepoetst en er zou wat de heer Nyqvist betreft gekeken moeten worden naar het effect op de volksgezondheid van de burger.

Dit mist hij op dit moment en dit zal in de toekomst alleen maar tot meer onduidelijkheid lijden. Mevrouw Ramaker (VVD) vindt dat er veel werk gestoken is in de uitwerking van de nota echter zijn de zaken waar de gemeente direct invloed op heeft onderbelicht wat haar betreft. De doelen sluiten niet of deels aan op de begrotingscyclus en dat is lastig voor de raad. VVD vraagt of de wethouder een handje kan helpen door middel van een tabel. Hierin kan worden aangegeven welk beleid al is vastgesteld en wat puur alleen volksgezondheid is. De vraag is dan ook of er specifiek kan worden aangegeven wat erin staat. Mevrouw Ramakers vraagt wat een kind gaat merken aan de aanpak van jeugdgezondheidszorg met het vaststellen van deze nota. Zij vraagt ook wat de gemeente gaat doen met mensen die weigeren hun kind te vaccineren gaat daar iets in gewijzigd worden of wordt daar het landelijke beleid gevolgd. De VVD sluit aan bij de PvdA op de vraag over ouderenzorg en de preventie daarvan. Mevrouw Stylianou (D66) voelt wel de behoefte aan de tabel. Zij vraagt of seksuele gezondheid wat wel onder gezondheid valt maar hier niet terugkomt ook in deze tabel zou vallen. Mevrouw Ramaker (VVD) geeft aan dat zij bedoelt dat het duidelijker wordt wat het voor volksgezondheid betekent als er bijvoorbeeld iets over geluid wordt vastgesteld.

De heer Nyqvist (Stadsbelang Utrecht) benadrukt dat er nu te veel op de individuele onderdelen wordt ingegaan. Hij dringt aan om het meer te objectiveren naar de eisen die de medische optiek stelt en daarna prioriteiten stellen welke doelen er bereikt moeten worden. Mevrouw Ramaker (VVD) geeft aan dat het een integrale visie is en het is niet duidelijk wat de consequentie is. Zij vraagt of de wethouder een inschatting kan geven welk percentage van de 21 miljoen euro van het budget daadwerkelijk naar de uitvoering gaat en hoeveel naar het maken van het beleid. De nota is wat de VVD betreft nog te veel woorden, te veel visie en te weinig concreet en te weinig impact. Pagina 30 van 54

Mevrouw Leever (PvdA) vraagt of zij kan oordelen dat de VVD vindt dat er te weinig gestuurd wordt op bestaanszekerheid en gezondheidsverschillen. 5

10

15

20

25

Mevrouw Ramaker (VVD) legt uit dat het gaat over de mogelijkheden waar er gestuurd kan worden met het geld dat er beschikbaar is en die is onvoldoende belicht voor de VVD. Mevrouw Leever (PvdA) heeft het over de visie en de ideologie en daarbij vraagt zij of de VVD vindt dat er genoeg over bestaanszekerheid in staat. Mevrouw Ramaker (VVD) benadrukt dat het gaat om een nota volksgezondheid en vanuit dat kader wordt concreet uitvoering en beleid opgemaakt. Mevrouw Leever (PvdA) is blij met de focus op gezondheidsverschillen. Volksgezondheid is volgens de PvdA nu gesegregeerd omdat mensen met een goede gezondheid steeds minder mensen met een slechte gezondheid tegenkomen. Hier heeft de gemeente zelf aan meegewerkt doordat ziekenhuizen in de rijkste buurten staan. Deze ongelijkheid zorgt voor een oneerlijke kans op een gezond leven en een van de grootste grondoorzaken hiervan is het niet hebben van bestaanszekerheid. De PvdA vindt het dan ook onbegrijpelijk dat de U-polis is afgeschaft. Een van de ambities is juiste mensen met geldzorgen in een betere gezondheid brengen. Het is al duidelijk dat deze aanpak niet toereikend gaat zijn, zij vraagt de wethouder hoe dit in verhouding staat tot de ambitie. Mevrouw Leever vraagt of de huisartsen zijn betrokken bij de vaststelling van deze nota aangezien zij dienen te gaan helpen met het signaleren van de oorzaken.

De PvdA mist ook toegankelijkheid voor de eerstelijnszorg en met name in de kwetsbare wijken. Mevrouw Leever vraagt een toezegging van de wethouder dit alsnog mee te nemen in de nota. Mevrouw Stylianou (D66) vraagt hoe de PvdA aankijkt tegen de warme doorverwijzing uit haar betoog en of daar nog winst op te behalen valt.

30

35

40

45

50

55

Mevrouw Leever (PvdA) ziet hier ook zeker nog winst op te behalen. In de nota zijn te kort aan personeel niet meegenomen terwijl de behoefte aan zorg toeneemt en de financiële middelen en het zorgpersoneel zijn heel erg schaars. Mevrouw Leever vraagt hoe er verwacht kan worden dat de gezondheidsverschillen aangepakt worden als deze te korten niet besproken worden. Hierop wil mevrouw Leever een toezegging van de wethouder dit wel te doen. De PvdA mist ook seksuele gezondheid in deze nota en sluit daarmee aan bij GroenLinks en D66. Mevrouw Beekmans (BIJ1) benadrukt dat het voorstel schokkende cijfers laat zien over hoe gezondheid verbonden is met andere uitsluitingsmechanismen. Hiermee wordt duidelijk dat de wijk waar je woont invloed heeft op de gezondheid en in deze wijken spelen dan ook meerdere zaken. De kern van de visie van BIJ1 op een zorgzaam Utrecht is gebaseerd de intersectionele aanpak. Het stelt BIJ1 tevreden dat onderwerpen als de aanpak van zorg met onderwerpen als wonen, kansenongelijkheid, schuld en onderwijs in het voorstel staan. Voor BIJ1 is het belangrijk dat iedereen gebruik kan maken van de zorg die zij nodig hebben. Wel is BIJ1 benieuwd naar de invulling van het beleid voor de meest kwetsbare groepen inhoudt.

Helaas is de inzet van gratis tolken afgeschaft verloskundigen en de GGZ kunnen de kosten declareren bij de verzekeraar maar mevrouw Beekmans wil weten hoe dit bij andere sectoren gaat. Ondanks de behoefte ontstaat hier een gat en mevrouw Beekmans wil weten hoe de gemeente hiermee om gaat en of de wethouder bereid is om brieven meertalig uit te brengen in de talen van de vijf grootste migrantengroepen van Utrecht. Ook wil BIJ1 weten of het mogelijk is om een controle op toegankelijk taalgebruik op te stellen. BIJ1 moedigt de inclusie van mensen met een complexe multiproblematiek in het raadsvoorstel van harte aan echter is deze nog te weinig omvattend waardoor groepen mogelijk zorg mislopen. Twee voorbeelden zijn de ongedocumenteerde mensen en sekswerk. Zorg voor ongedocumenteerde mensen is op de voorwaarde beschikbaar dat zij meewerken aan terugkeer. In de paragraaf sekswerk wordt niet gespecificeerd wat zorg voor hen omvat. De wethouder wordt gevraagd of hij bereid is meer informatie over deze groepen op te halen. Tot slot is BIJ1 benieuwd waarom verschillende gemeenschappen wel of niet worden behandeld in het hoofdstuk over complexe multiproblematiek en hoe deze afwegingen zijn gemaakt.

Pagina 31 van 54

5

10

Mevrouw Van Tuijl (Student&Starter) bedankt de wethouder en de ambtenaren voor de nota vol met prachtige ambities en waaruit blijkt dat er veel meer aspecten komen kijken bij gezondheid. Het thema mentale gezondheid is erg belangrijk en Student&Starter is dan ook blij dat dit als een van de vijf thema’s naar voren komt. Zeker gezien het feit dat de vorige nota hierop te kort was geschoten. Wat op viel is dat de effectindicatoren ontbraken en hierop wil Student&Starter een uitleg van de wethouder en welke er in de uitvoeringsprogramma’s worden opgenomen. Student&Starter vindt het mooi dat er een breed pallet aan ondersteuning is gekozen en dat hierbij een koppeling is gemaakt naar activiteiten die de sociale basis versterken. En voor het doorbreken van taboes die er liggen op dit onderwerp. De wethouder wordt gevraagd waarom dit niet terug komt. Seksuele gezondheid is erg belangrijk en zij vragen zich af waarom dit geen onderdeel van de nota is geworden en sluit daarmee aan bij GroenLinks en D66. De heer Otto (EenUtrecht) laat het hierbij en sluit zich aan bij alles wat er gezegd is.

15

20

25

30

De voorzitter schorst de vergadering voor 5 minuten Wethouder Eerenberg gaat zijn best doen alle vragen te beantwoorden. Hij wil vooraf aangeven dat er niet gekeken wordt naar een nota van de afdeling volksgezondheid, het gaat hier om het verkleinen van gezondheidsverschillen. Er is een thema gepakt met grote maatschappelijke relevantie en daarbij zijn de belangrijkste wetenschappelijk factoren die het verschil kunnen maken uitgewerkt om op tegen te sturen. Hierdoor staan er een aantal dingen niet in omdat deze in mindere mate effect hebben of in mindere mate de verschillen verklaren. Seksuele gezondheid is iets dat goed geregeld moet worden maar dit staat niet in de top vijf van meest voorkomende zaken die het verschil in gezondheid bepalen. De wethouder gaat ook niet zeggen dat de zaken die niet genoemd zijn niet belangrijk zijn of dat daar niets aangedaan wordt. De suggestie van VVD om een tabel te maken wordt toegezegd want de wethouder denkt ook dat dit zal helpen. De gemeente heeft ook de eigen uitvoeringsinstanties die heel veel dingen doen die ook heel nuttig zijn maar daar wordt ook vandaag niet over gesproken. De brief met de tabel komt er maar dit wordt pas in het derde kwartaal. De ambitie is door de raad zelf gesteld en dit is ook de landelijke ambitie. Daarbij heeft de gemeente zich aangesloten en dit is inderdaad geen makkelijke ambitie.

De heer Stellinga (CDA) vraagt of het klopt dat de wethouder de nota niet had gemaakt wanneer er niet om gevraagd was.

35

40

45

50

55

60

Wethouder Eerenberg vindt de problemen mega schrijnend en deze moeten zeker bestreden worden. Het percentage in 2040 is op het verzoek van de raad zo vastgesteld. De nota wordt zo georganiseerd zodat er integraal gewerkt kan worden. Hiervoor is een team samengesteld dat over het verkleinen van gezondheidsverschillen gaat en dat aansluit bij het ongelijk investeren in gelijke kansen. De afspraak is wanneer er beleid gemaakt wordt dat dit dan door dit team gecontroleerd wordt. De andere programma’s hebben zich ook gecommitteerd aan de vijf thema’s voor het verkleinen van de gezondheidsverschillen, denk bijvoorbeeld aan inkomen. Wanneer zij vragen hebben dan kunnen de collega’s van volksgezondheid benutten. De heer Maas (Volt) vraagt of dit gaat over het team dat bij de financieren beschreven staat bij de fte’s. Wethouder Eerenberg geeft aan dat hij dit zo even na gaat kijken. De wethouder weet dat de wens bestaat om te rapporteren over zaken die buiten programma’s gaan via de PenC-cyclus te communiceren maar een aantal leden heeft ook gevraagd om stukken compactere te maken. Dit betekent dat er enkel het programma en geen grote uitweidingen in de PenC-cyclus komen te staan. Over het verkleinen van de gezondheidsverschillen komt een aparte rapportage omdat het te kort cyclisch is. De rapportage komt over anderhalf jaar.

De wethouder vindt niet dat het drugsgebruik moet worden genormaliseerd daarmee betekent een progressief drugbeleid niet dat je zegt dat iedereen gewoon drugs mag gebruiken. Hier gaat het over verantwoord gebruiken en dat geldt ook voor alcohol en roken. De wethouder wil dit kunnen reguleren zoals bij coffeeshops en dat zou voor tabak een enorme winst zijn als dat zo gereguleerd kan worden. En dat geldt ook voor het aanbod van voedsel. Nu kan er helemaal niets en de wethouder vindt dat zij gelijksoortig behandeld moeten worden. Daar is de omgevingswet voor nodig en het zou fantastisch zijn om op gezondheid te kunnen sturen maar dat is niet mogelijk. Pagina 32 van 54

De heer Van Bergen (ChristenUnie) vraagt waar het juridisch verschil zit tussen tabakszaken en coffeeshops. 5

Wethouder Eerenberg geeft aan dat de coffeeshop ander regels heeft in verband met mogelijke overlast en daarop mag dan gestuurd worden en die status hebben tabakszaken niet. De heer Stellinga (CDA) vraagt hoe hij het moet zien dat de wethouder zegt drugs niet te willen normaliseren maar wel te willen experimenteren ten behoeve van een progressief drugsbeleid.

10

Wethouder Eerenberg vindt dat het beide gereguleerd zouden moeten worden. De heer Stellinga (CDA) vraagt hoe dit past met een experiment voor progressief drugsbeleid.

15

20

25

30

Wethouder Eerenberg legt uit dat het kan zitten in de voorlichting over de effecten ervan maar ook door verantwoord gebruik te stimuleren maar daarmee wil de wethouder niet zeggen dat zij mensen willen stimuleren drugs te gebruiken. De landelijke wetgeving kan niet worden genegeerd en zo wordt het experimenteren ook niet bedoeld. Laatste zijn er pillen test uitgevoerd en hiermee kan de schade beperkt worden want als mensen weten dat de pillen niet goed zijn stoppen zij met het gebruik. De heer Stellinga (CDA) vraagt zich af of dit soort experimenten worden gefaciliteerd moeten worden door de gemeente. Wethouder Eerenberg geeft aan dat middelen gebruik een feit is en vanuit daar wordt er gekeken hoe dit zo gezond mogelijk kan. Voor roken is dat wel omdat daar heel veel kankersoorten van bekend zijn. Mevrouw Ramaker (VVD) worstelt met de gezondheidsverschillen tussen drugs en tabak en hoe de diverse maatregelen illegale handel gaan stimuleren. Zij vraagt de wethouder hoe dit dan de gezondheidsverschillen verkleind.

35

Wethouder Eerenberg legt uit dat het voor roken bekend is dat er veel mensen in de gemeente zijn die het moeilijk vinden om te stoppen en die mensen zitten ook heel veel in de wijken met een lage zes score. Wanneer mensen daarbij geholpen kunnen worden draagt dat bij aan het verkleinen van de gezondheidsverschillen en dan moet er bijvoorbeeld gedacht worden aan het inzetten van sleutelfiguren. Daarnaast is er een groep mensen die af en toe eens drugs gebruiken dat dit op een veilige manier gebeurt.

40

Mevrouw Ramaker (VVD) geeft aan dat het om verslaving draait en dat ook kan zorgen voor criminaliteit dus wat helpt een progressief drugsbeleid bij de verkleining van gezondheidsverschillen.

45

50

55

60

Wethouder Eerenberg voelt dat hij in herhaling valt en gaat verder met het beantwoorden van de vragen. De uitvoeringsnotitie ouderen wordt nog gemaakt en dat wordt een overkoepelend verhaal. Deze notitie gaat voornamelijk over preventie, interventie, gezondheidsbevordering, welzijn en zorgen. De hoofdvraag gaat zijn hoe mensen in Utrecht fijn en gezond oud kunnen worden met de gedachten dat de zorg steeds schaarser wordt. Dat samenwerken met het bedrijfsleven niet in de nota staat wil niet zeggen dat het niet belangrijk is of er niets mee gedaan wordt. Er zijn verschillende initiatieven die laten zien dat er zeker wel wordt samengewerkt met het bedrijfsleven. De eiwittransitie komt terug in de klimaatvisie die aan het einde van dit jaar komt en daar wordt een transitiepad voedselconsumptie in opgenomen. Eiwittransitie is een onderdeel van dit transitiepad omdat plantaardig eiwit vanuit gezondheid niet altijd de beste keuze is. De meest duurzame keuze hoeft niet per se de meest gezonde keuze te zijn. Ook in de beleidsnota circulair komt een ambitie over voedselverspilling en het verwerken van gasstromen. Mevrouw De Vries (PvdD) vindt het opvallend omdat er wel verwezen wordt naar de schijf voor life. Zij vraagt de wethouder hoe hij hierover denkt.

Wethouder Eerenberg legt uit dat minder vlees eten wel gezond is maar dat het niet altijd de meest duurzame oplossing is en dan gaat het buiten het gezondheidsbeleid. Pagina 33 van 54

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

Mevrouw De Vries (PvdD) vindt het mooi dat het nu ergens in een visie of nota terug gaat komen maar zij kan het niet duiden omdat de wethouder zelf ook twee zaken tegen elkaar zet. Aan de ene kant wordt er gezegd dat het geen gezondheidsaspect is en aan de andere kant wordt er wel gezegd dat het gezonder is minder dierlijke eiwitten te eten. Mevrouw De Vries vraagt de wethouder waarom er geen werk van gemaakt wordt. Wethouder Eerenberg geeft aan dat het meer de dierlijke vetten zijn en niet zozeer de dierlijke eiwitten. In deze nota is het eten van eiwitten niet de grootste voorspeller van gezondheidsverschillen. Ook de eiwittransitie is breder dan alleen het niet meer eten van dierlijke eiwitten maar gaat ook over circulair, duurzaamheid, klimaat en agro. Mevrouw De Vries (PvdD) vraagt waarom het stukje wat de wethouder wel kan verklaren richting de volksgezondheid dan niet in de nota komt. Wethouder Eerenberg heeft aangegeven dat het hier niet past= maar dat het geheel in de nota en de visie terugkomen. De wethouder geeft aan dat hij op meer vragen een vergelijkbaar antwoord zal gaan geven zoals ook voor PFAS. Dit omvat maar een heel klein percentage van de ziektegevallen en het heeft dus geen grote invloed op het verkleinen van de gezondheidsverschillen.

Ditzelfde geldt voor groen en klimaatstress ook hier wordt wel veel aangedaan maar deze is niet de meest effectieve interventie om gezondheidsverschillen te verkleinen. De wethouder is het ook eens dat dieren een gezond leven moeten hebben maar ook dat gaat buiten deze nota. Vitens en HDR zijn met medicijnresten in de natuur bezig maar dit is ook niet bepalend voor de gezondheidsverschillen. Achter de stappen om te komen tot een rookvrije wereld zitten een aantal redenaties. Zij zijn begonnen bij locaties waar veel kinderen komen en de volgende locaties zijn de terrassen. In de natuur is het minder effectief en daarbij komt dat het niet te handhaven is. De wethouder geeft aan dat natuurgebieden nu gewoon niet de prioriteit hebben maar dat dit wellicht in de toekomst aan de orde komt. Er komen vijf uitvoeringsprogramma’s aan die gaan over mentale gezondheid, ouderenzorg, verslavingspreventie, werk en inkomen en de laatste moet de wethouder schuldig bijven en die worden per brief aangeboden. Hoe dit in de stad zichtbaar wordt is doordat er aan de achterkant bij de gemeente expertise is toegevoegd en aan de ander kant zijn er concrete voorbeelden toegevoegd zoals zojuist benoemd de rookvrije terrassen maar ook bijvoorbeeld het ongelijk investeren bij consultatiebureaus. Voor de rest mag de raad verwachten dat er een meer integraal beleid komt op het thema van gezondheid.

Voor de vraag over het regie houden op de opgave verwijst de wethouder naar het Leidende principe 4 waar iets meer in staat. De wethouder herkent niet dat er bij mentale gezondheid de focus op zorg ligt. Hier wordt heel veel ingezet op gemeenschapskracht en het normaliseren omdat uit het Rekenkamerrapport blijkt dat dit bijdraagt aan het verbeteren van de mentale gezondheid. Mevrouw Vermeulen (GroenLinks) vraagt of de wethouder het eens is dat er een gat zit tussen de formele en informele zorg en dat dit eigenlijk gedicht zou moeten worden. Wethouder Eerenberg geeft aan het eens te zijn maar dat er opgepast moet worden voor een afwentelmechanisme en dat mensen die formele zorgen nodig hebben daar niet terecht komen. Dit hangt samen met de warme overdracht. Uit het WHO-onderzoek blijkt dat er niet alleen naar armoede en inkomen gekeken moet worden maar ook naar de leefomgeving en de sociale ontmoetingen. Eigenlijk moet er op alle factoren te gelijk worden ingezet. De indicatoren die er nu zijn opgenomen is op basis van de data die er nu beschikbaar is en daardoor ontstaat er een gat. Om dit gat te dichten is nieuwe data nodig en hiervoor moeten nieuwe gegevensbronnen worden aangesproken samen met de GGD. Op sommige onderdelen van de nota zal er gestuurd moeten worden op kwalitatieve gegevens in plaats van kwantitatieve.

De ambitie is heel groot maar binnen de vijf thema’s gaan er zeker wel zaken gebeuren met de uitvoeringsprogramma’s. De volgorde van de nota ook de volgorde van prioritering. Het vindbaar maken van organisaties is niet iets wat door de nota verbeterd maar wel iets waar wat aangedaan moet worden volgens de wethouder. Hiervoor zijn al veel verschillende websites maar het aanbod is ook continu in beweging waardoor er soms ook wel iets gemist wordt. Een aantal zorgpartijen zijn ook niet goed georganiseerd waardoor samenwerking lastig is.

Pagina 34 van 54

Mevrouw Stylianou (D66) vraagt of de wethouder deelt dat de warme doorverwijzing wel een grote invloed kan hebben. 5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

60

Wethouder Eerenberg deelt dit en geeft daarbij aan dat dit achter de vijf thema’s staat. Bij integrale zorg zit ook heel veel huiswerken voor de hele sectoren en daar spelen meerdere belangen een rol. Mevrouw Stylianou (D66) snapt dit en vraagt daarbij of dit niet juist de grote opdracht moet zijn in de uitvoeringsprogramma’s. Wethouder Eerenberg is het daarmee eens. Bij de inkoop wordt niet altijd een keuze gemaakt die de gezondheid bevorderd maar voor heel veel zaken geldt dat wel. Zelf gezonder zijn als gemeente ligt ook bij de raad zelf en de oproep is al gedaan en uitgevoerd om minder alcohol te schenken. Bij openbare aangelegenheden wordt er geen alcohol meer geschonken en korter en staand vergaderen is de wethouder ook wel voorstander van. Het verschil in babysterfte zit voornamelijk in de eerste duizend dagen aanpak die ongelijk verdeeld is. Over dit onderwerp wordt ook nog een apart debat gevoerd. Kinderen moeten meer buitenspelen en daar wordt veel voor gedaan zoals het openbaar maken van schoolpleinen. Seksuele gezondheid is ook geen grote voorspeller van gezondheidsverschillen in de stad. Het is wel ook een punt waar al veel over gepraat is en waar ook veel gebeurt. Wat betreft de motie voor het verkleinen van de wachtlijsten wordt er bij de huisarts een verkennend gesprek gedaan en daar wordt gekeken wat er in de informele zorg mogelijk is.