Conceptverslag commissie VOWE 1 juni 2023
Tekst van het document
snel boodschappen te bezorgen. DENK heeft begrepen dat slechte arbeidsomstandigheden vooral voorkomen bij maaltijdbezorgers en in mindere mate bij flitsbezorgers. DENK kan zich vinden in de beleidsnota, maar stelt voor om de regels te evalueren. 5
Wethouder Schilderman reageert op de gemaakte opmerkingen en gestelde vragen.
10
Het voorstel dat voorligt gaat om de vestiging van snelle boodschappenbezorging. Dit is een terugkerend debat. De wijze waarop flitsbezorgers in Utrecht zijn gekomen was niet de bedoeling. Daarom heeft Utrecht als eerste gemeente besloten dat flitsbezorgers zich niet zomaar mogen vestigen. Er is relatief snel beleid ingevoerd en er is een grote verandering opgetreden. De enorme uitwassen zijn er niet meer. Flitsbezorgers zijn zich anders gaan gedragen, de markt is meer volwassen en er zijn afspraken gemaakt.
15
Het college handelt sneller dan de raad. De vorige keer moest het voorbereidingsbesluit maanden verlengd worden omdat dit maanden bij de raad bleef liggen. Als het college snel moet handelen bij uitwassen moet de raad dat toestaan. Uiteraard wordt de raad altijd geïnformeerd bij wijziging van beleid.
20
De heer Stam (Volt) vraagt wat de wethouder ermee bedoelt dat het voorbereidingsbesluit verlengd moest worden.
25
30
35
40
45
50
55
Wethouder Schilderman antwoordt dat toen het bestemmingsplan werd ingediend de raad er drie maanden over gedaan heeft daarover te besluiten. Er is toen een nieuw voorbereidingsbesluit voorgelegd. Wethouder Schilderman vervolgt haar reactie. In de vergunningsvereiste is opgenomen dat de aanvrager moet onderschrijven dat zij meedoen aan veilige bezorging in de stad en moet zorgdragen voor de verkeersveiligheid van de bezorgers. Het college deelt het feit dat het belangrijk is hier meer inzet op te plegen. Met de G4 wordt gewerkt aan betere afspraken rondom veilig bezorgen. Er is gesproken over het aantal ongevallen. De cijfers die door het NRC gepubliceerd zijn gaan ook over eenzijdige ongevallen waarbij er bijvoorbeeld een kras op een scooter ontstaan is omdat deze is omgevallen. Getir geeft aan dat de incidenten in 2022 ten opzichte van het aantal verkeersbewegingen 0,00001% was. De druk om bestellingen snel te bezorgen bestaat breder in de maatschappij, ook bij maaltijd- en pakketbezorgers. Het gesprek moet gevoerd worden over die partij die het meeste bijdraagt aan verkeersonveiligheid. De heer Van Steeg (CDA) vraagt hoe ervoor gezorgd wordt dat de afspraken over verkeersveiligheid in de praktijk worden gebracht. Wethouder Schilderman antwoordt dat er in de vergunningsfase een convenant moet worden ondertekend. Daarnaast worden er in G4-verband afspraken gemaakt.
Bovendien is er altijd handhaving op verkeersonveiligheid. Niemand mag zich misdragen in het verkeer. De heer Van Steeg (CDA) concludeert dat er nog nadere afspraken komen over de monitoring in de toekomst. Wethouder Schilderman bevestigt dit. Zij zegt toe de raad in 2023 nader te informeren. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) wijst erop dat in de omgevingsvergunning staat dat maatregelen opgegeven moeten worden en dat er maatregelen genomen moeten worden om overlast te voorkomen, maar er staat nergens hoe de werkgever waarborgt dat de medewerkers bewust zijn van hun rol in het verkeer. De VVD wil dat terugzien in de regels. Wethouder Schilderman meldt dat in de vergunningsvereiste is opgenomen dat de aanvrager het veilig bezorgen in de stad onderschrijft.
Pagina 20 van 50
Mevrouw Fattal (GL) vindt het goed dat er in G4-verband wordt gewerkt aan een convenant. Zij vraagt of het maatschappelijk middenveld hierbij ook betrokken wordt en of dit breder gaat dan alleen verkeersveiligheid. 5
10
Wethouder Schilderman antwoordt dat de deal over verkeersveiligheid gaat. Het maatschappelijk middenveld wordt betrokken. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) wijst erop dat er in het convenant een algemene zin staat over verkeersveiligheid. Hij vraagt hoe de gemeente ervoor zorgt dat de verkeersveiligheid daadwerkelijk verbetert. Wethouder Schilderman antwoordt dat dit een van de vergunningseisen is voor een bedrijf om zich te kunnen vestigen. Uit monitoring blijkt dat de verkeersveiligheid niet verslechtert.
15
20
25
30
Wethouder Schilderman vervolgt haar reactie. Ten aanzien van het vestigen van flitsbezorgers in winkelgebieden is er een onderscheid gemaakt tussen de zichtzijde en de buitenzijde. Dit betekent dat een flitsbezorger wel aan de achterkant van een winkelcentrum gevestigd mag worden waar gelost en geladen wordt, maar niet midden in het winkelcentrum. De wethouder raadt het niet aan dit te verruimen, vooral vanwege de verkeersveiligheid. Bovendien zijn flitsbezorgers geen detailhandel. Openingstijden kunnen worden opgelegd als flitsbezorgers onder detailhandel vallen. In dat geval mogen zij zich in winkelcentra vestigen. Dit is onwenselijk. Er is daarom gekeken naar het criterium van overlast. Dit is een betere oplossing dan het opleggen van een sluitingstijd. De heer Van Heuven (PvdD) denkt dat er wel afspraken gemaakt kunnen worden over openingstijden, bijvoorbeeld bij de vergunningverlening. Wethouder Schilderman antwoordt dat dit kan door flitsbezorgers te kwalificeren als detailhandel. Zij raadt dit niet aan. De heer Van Heuven (PvdD) vraagt of dit echt de enige manier is en of het college geen afspraken kan maken met de flitsbezorgers over openingstijden.
35
40
45
50
55
60
Wethouder Schilderman denkt dat de oplossing gevonden is door te bepalen dat er geen overlast veroorzaakt mag worden. Er is geen kader voor sluitingstijden bij distributiepartijen. De heer Van Heuven (PvdD) wijst erop dat bedrijven wel kan worden opgelegd een participatieplan te maken. Dan kunnen bedrijven ook gevraagd worden om 22.00 uur te sluiten. Wethouder Schilderman vindt dat dit een basis moet hebben in een goede ruimtelijke ordening. Als een bedrijf geen overlast veroorzaakt is er geen reden om sluitingstijden op te leggen. Wethouder Schilderman vervolgt haar reactie. Alcohol mag geleverd worden. Hier zijn een aantal voorwaarden voor. De besteller moet aan de deur aantonen dat hij of zij 18 jaar of ouder is. Dit is de geborgde werkwijze die ook door de Voedsel- en Warenautoriteit gekeurd is. Daarbij geldt dat zwak alcoholische drank geleverd mag worden, sterke drank niet. Er is geen grond dit te verbieden, ook niet na een bepaald tijdstip. De heer Van Heuven (PvdD) wijst erop dat met twee supermarkten is afgesproken dat zij na 22.00 uur geen alcohol meer mogen verkopen. Nu wordt toegestaan dat flitsbezorgers na 22.00 uur alcohol mogen leveren. Wethouder Schilderman meldt dat hier geen wettelijk kader voor is. Bovendien zijn er andere partijen die alcohol nuttigen mogelijk maken zoals cafés en restaurants en andere bezorgdiensten.
Ten aanzien van de twee supermarkten geeft zij aan dat dit te maken had met de bijzondere situatie die op deze plekken was ontstaan waarbij mensen zich op een onacceptabele manier gedroegen. Dit is bij flitsbezorging niet aan de orde. Pagina 21 van 50
De heer Van Steeg (CDA) wijst erop dat er meer zaken in de beleidsnota staan die afspraken zijn tussen de flitsbezorgers en de gemeente. Het gaat niet alleen om wat juridisch mag, maar ook wat de gemeente wenselijk vindt. 5
10
15
20
25
30
35
40
45
50
55
60
Wethouder Schilderman meldt dat het niet zo is dat de gemeente alle eisen aan een flitsbezorger op kan leggen. Er is een landelijk kader waarin er eerlijke concurrentie moet zijn. De heer Van Steeg (CDA) begrijpt dat, maar blijkbaar is er wel ruimte om andere afspraken te maken. Wethouder Schilderman geeft aan dat er voor bepaalde onderdelen ruimte is om afspraken te maken. Wethouder Schilderman vervolgt haar reactie. Aanbieders gaan al verschillend om met het bezorgen in de openbare ruimte. Sommige aanbieders doen dit niet. Dit is in de praktijk echter lastig te controleren. Bestellers zijn creatief en geven een adres in de buurt op waar de bestelling kan worden afgeleverd. De heer Van Heuven (PvdD) vraagt of de wethouder dit punt mee wil nemen in een strekt ter vervanging van de beleidsregels. Wethouder Schilderman wil dit punt bespreken met de flitsbezorgers. Bezorging in de openbare ruimte kan echter niet voorkomen worden omdat iemands huisadres niet geverifieerd wordt. De heer Peters (D66) vindt het niet wenselijk dat dit punt met de flitsbezorgers besproken wordt. Een groot deel van de raad vindt dat er een pizza in het park besteld moet kunnen worden. Wethouder Schilderman vervolgt haar reactie. Zij erkent dat er veel slechte arbeidsomstandigheden zijn, maar dit gebeurt met name bij de platformdiensten, minder bij de flitsbezorgers.
Flitsbezorgers hebben een cao en uit onderzoek van de Arbeidsinspectie kwamen geen bijzonderheden naar voren. De Arbeidsinspectie is de partij die gaat over de arbeidsomstandigheden, niet de gemeente. Mevrouw Leever (PvdA) hoort andere signalen. De contracten zijn vaak tijdelijk, er zijn nulurencontracten en er wordt minimumloon uitbetaald. Zij vindt dat de gemeente hier iets aan moet doen. Wethouder Schilderman herhaalt dat de bevoegdheid niet bij de gemeente ligt. Er moet geen valse hoop worden gegeven. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) vraagt of de wethouder bereid is het convenant verder concreet te maken en flitsbezorgers aan te spreken op de afspraken in het convenant. Wethouder Schilderman is daar zeker toe bereid. Zij ziet ook bereidheid van flitsbezorgers om hieraan mee te werken. Wethouder Schilderman vervolgt haar reactie. In de vergunningseisen is expliciet opgenomen dat de gesprekken met de buurt gevoerd moeten worden. Het is niet aan te raden het besluit aan de buurt over te laten, hier gaat de raad uiteindelijk over. In het plan dat moet worden ingediend moet warmteoverlast een onderdeel zijn. In de vergunningverlening van de Steenhovenweg is opgenomen dat het opslaan van goederen en afval inpandig moet plaatsvinden. Voor het aanbieden van bedrijfsafval zijn aparte regels. Dit is niet opnieuw in de vergunning opgenomen.
Voor de Beneluxlaan is geen aanspreekpunt voor de buurt opgenomen, maar dat wordt wel een vast onderdeel van het beleid. De heer Stam (Volt) wijst erop dat het aanstellen van een aanspreekpunt onderdeel van een motie is die is overgenomen. Hij vraagt waarom dit niet in de vergunningverlening is opgenomen. Pagina 22 van 50
Wethouder Schilderman antwoordt dat dit nog geen onderdeel van beleid was, maar in de toekomst wel. 5
De heer Stam (Volt) wil erop kunnen rekenen dat een toezegging ook wordt uitgevoerd. Wethouder Schilderman onderkent dat. Het wordt onderdeel van beleid.
10
15
Wethouder Schilderman vervolgt haar reactie. Er zijn door de aanbieders afspraken gemaakt over het volgen van een cursus veilig verkeer. Er is voor gekozen om vestiging in een woonwijk mogelijk te maken. Er is in het beleid gezocht naar een balans. Er wordt zeer terughoudend mee omgegaan, maar er is enige ruimte geboden. Dit is gedaan op basis van de uitspraken die de raad eerder heeft gedaan. Als dit wordt verboden, worden deze bedrijven op bedrijventerreinen gevestigd. De heer Van Steeg (CDA) begrijpt dat, maar in de stukken wordt een onderscheid gemaakt tussen zes categorieën, niet alleen woonwijken en bedrijventerreinen.
20
Wethouder Schilderman meldt dat als een woonwijk helemaal uitgesloten wordt de discussie ontstaat wat de rand van een woonwijk is en wat net op een bedrijventerrein. De Steenhovenweg is daar een voorbeeld van. Dit is een bedrijvenverzamelgebied direct aan de rand van een woonwijk. Zij biedt aan in een brief uiteen te zetten wat de verschillende categorieën inhouden.
25
De heer Van Steeg (CDA) vindt het onderscheid in categorieën die nu wordt gemaakt ook arbitrair. Een onderbouwing daarvan helpt bij het vellen van een eindoordeel. Wethouder Schilderman zegt toe dit overzicht voor de raadsbehandeling te verstrekken.
30
35
40
45
50
55
60
Wethouder Schilderman vervolgt haar reactie. Er is een Nederlands sprekend aanspreekpunt aanwezig die bereikbaar is tijdens openingstijden. Voordat de aanvraag in behandeling wordt genomen moet de aanvrager aantonen dat er vroegtijdige participatie is geweest. De suggesties moeten terugkomen in een verslag. In de praktijk wordt gezien dat het terugdringen van overlast succesvol is. Dit wordt bijgehouden met logboeken. In veel gevallen zijn de levertijden aangepast. De heer Van Steeg (CDA) meldt dat het erop lijkt dat er voor participatie en verkeersveiligheid afspraken worden gemaakt, maar dat er later geen mogelijkheden zijn om in te grijpen. Wethouder Schilderman geeft aan dat als een flitsbezorger zich stelselmatig niet houdt aan de vergunningseisen er een juridisch kader is. Maar als er een persoon in de buurt is die stelselmatig overlast ervaart is er een grijs gebied. Het is de vraag hoe dat gewogen moet worden. Bij stelselmatige overtredingen kan er naar de vergunningverlening gekeken worden. De heer Van Steeg (CDA) concludeert dat er mogelijkheden zijn om in te grijpen bij stelselmatige overtredingen. Wethouder Schilderman bevestigt dit. De heer Van Steeg (CDA) wijst erop dat er alleen afspraken aan de voorkant over verkeersveiligheid en participatie gemaakt worden, de gemeente kan niet achteraf ingrijpen.
Wethouder Schilderman meldt dat het inderdaad niet mogelijk is om een bedrijf te weren omdat een medeweker zich niet heeft gedragen in het verkeer. Bedrijven kunnen daar wel op worden aangesproken. Waarschijnlijk gaat het G4-convenant meer handvatten bieden, maar het blijft lastig om een vergunning van een bedrijf in te trekken omdat een medewerker zich niet goed heeft gedragen in het verkeer. Wethouder Schilderman vervolgt haar reactie. Pagina 23 van 50
5
Zij stuurt in Q4 2023 een update over de vergunningaanvragen, overlastmeldingen en oplossingen. Op basis daarvan kan bekeken worden hoe vaak de raad behoefte heeft hierover geïnformeerd te blijven. De wethouder stelt voor om de regels van participatie te volgen zoals die zijn opgesteld. Mevrouw Leever (PvdA) vraagt of er een veiligheidscomité wordt ingesteld.
10
Mevrouw Fattal (GL) heeft om een toezegging gevraagd om een convenant op te stellen met maaltijdbezorgers en flitsbezorgers over verkeersveiligheid, arbeidsomstandigheden en duurzaamheid. Wethouder Schilderman beantwoordt deze vragen in de tweede termijn.
15
20
25
30
Tweede termijn Mevrouw Al-Saqaff (VVD) vindt dat onderkend moet worden dat er een vraag naar flitsbezorgers is. Deze moeten op een verantwoorde wijze ingepast worden in de stad. De VVD pleit ervoor zoveel mogelijk bij het voorstel te blijven, het is lastig flitsbezorgers uitsluitend op bedrijventerreinen te vestigen. De aanpassing van de beleidsregels moet niet aan het college overgelaten worden. De VVD ziet een tussenvorm. Als het college een wijziging wil doorvoeren informeert zij de raad hierover. De raad beslist vervolgens of hier een debat over gevoerd moet worden. De VVD overweegt hierover een motie in te dienen, tenzij de wethouder een toezegging doet. Verder vraagt zij of de bezorgdeal over het goederenvervoer gaat of over veiligheid. De heer Peters (D66) vraagt wat de VVD niet overtuigend vond aan de argumenten om dit juist niet bij de raad te laten. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) meldt dat als een beleidsregel aangepast wordt door het college, de raad daar later niets meer over te zeggen heeft. Zij wil hierover geïnformeerd worden. De heer Peters (D66) vindt dit een kwestie van goede kaders stellen.
35
Mevrouw Al-Saqaff (VVD) meldt dat er kaders gesteld kunnen worden, maar een van die kaders kan zijn dat de raad wordt geïnformeerd voordat er onomkeerbare stappen worden gezet. De heer Peters (D66) vindt het minder verstandig om de bevoegdheid bij de raad neer te leggen.
40
45
Mevrouw Al-Saqaff (VVD) meldt dat informeren ruimte biedt voor interveniëren. De heer Van Steeg (CDA) ziet wel verbeteringen, maar binnen de afspraken die zijn gemaakt moeten er nadere afspraken gemaakt kunnen worden. De heer Van Heuven (PvdD) is niet gerustgesteld door de beantwoording van de wethouder. De PvdD overweegt twee of drie amendementen in te dienen. Wethouder Schilderman reageert op de getelde vragen en gemaakte opmerkingen.
50
55
Ten aanzien van de verantwoordelijkheden van de raad en het college meldt zij dat de verdeling geldt die er altijd is. Het college volgt de kaders van de raad. Als er een kader gemist wordt, hoort zij dat graag. Zij adviseert de raad niet dat zij over ieder onderdeel van de uitvoering gaat. Dit is veel werk. Wanneer het college een beleidsregel wil wijzigen, dan wordt de raad altijd geïnformeerd. De wethouder zegt toe per brief de raad te informeren over het convenant met de G4, inclusief cijfers. Er is geen sprake van vrijblijvendheid, maar afspraken kunnen pas gemaakt worden als er een haakje is met de Omgevingswet of de vergunningverlening. De gemeente kan niet alles waarmaken. Arbeidsomstandigheden zijn heel belangrijk, maar de gemeente is hiervoor niet verantwoordelijk. GroenLinks wenst een convenant voor verkeersveiligheid, duurzaamheid en arbeidsomstandigheden. Zoals gezegd gaat de gemeente niet over de arbeidsomstandigheden.
Pagina 24 van 50
Mevrouw Fattal (GL) begrijpt dat er beperkte bewegingsruimte is, maar door middel van een convenant kan er tot afspraken met bedrijven gekomen worden. 5
10
Wethouder Schilderman wijst erop dat er een cao is afgesloten, een cao is veel bindender dan een convenant. Mevrouw Fattal (GL) meldt dat dit voor de maaltijdbezorgers niet geldt. Daarom vraagt GroenLinks om een convenant dat breder gaat dan arbeidsomstandigheden waarin ook bijvoorbeeld duurzaamheid en afvalverwerking is opgenomen.
15
Wethouder Schilderman zegt toe dat zij wil nadenken over een convenant met maaltijdbezorgers. Voor afvalverwerking zijn regels gemaakt. Als GroenLinks regels wil voor afvalverwerking moet aangeven worden welke regels er gewenst zijn. Ten aanzien van verduurzaming meldt zij dat de transitie naar elektrisch rijden al is gemaakt. Zij vraagt welke wens er nog meer is. De PvdA vroeg naar een veiligheidscomité. Er wordt gewerkt aan het convenant met G4. De wethouder zet op papier hoe er omgegaan wordt met goederenvervoer en zij kijkt of de vakbond daarbij betrokken kan worden. De gemeente gaat niet over cao’s van bedrijven, maar de wethouder wil wel bij hen informeren hoe het staat met de arbeidsomstandigheden.
20
Dit agendapunt wordt als b-punt geagendeerd voor de gemeenteraad voor 30 minuten. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) kondigt een motie aan over de positie van de raad ten opzichte van het college met betrekking tot het aanpassen van de beleidsregels.
25
De heer Van Heuven (PvdD) overweegt twee of drie amendementen over openingstijden, het bezorgen van alcohol en het bezorgen in het groen. De heer Van Steeg (CDA) overweegt een motie, maar wacht de reactie van de wethouder af.
30
Mevrouw Leever (PvdA) overweegt een motie. Het menselijke en sociale aspect wordt gemist in de nota. Mevrouw Fattal (GL) overweegt een motie over het convenant.
35
De voorzitter schorst de vergadering voor enkele minuten De voorzitter, de heer Van der Zweth, heropent de vergadering.
40
Wethouder Eerenberg gaat in op de toezegging van de raad om uitgebreider in te gaan op wat er gedaan wordt met de onderwijsambities op het onderwijsakkoord. Deze toezegging is nog niet afgedaan. De wethouder stelt voor om dit in de volgende kwartaalbrief onderwijs te doen. Deze volgt na het zomerreces van 2023.
9. Raadsvoorstel zienswijze conceptbegroting 2024 GGDrU
45
50
55
De raad is in de gelegenheid bij de GGDrU een zienswijze op de (ontwerp)begroting 2024 in te dienen. Vanwege de fatale termijn voor het indienen van de zienswijze, staat dit voorstel op de commissieagenda VOWE van 1 juni 2023 en moet het een plek krijgen op de raad van 22 juni 2023 Dit agendapunt wordt in twee termijnen besproken. Eerste termijn
Mevrouw Stylianou (D66) deelt de mening van het college dat het moeilijk is te begrijpen waar het geld voor nodig is. D66 heeft eerder aandacht gevraagd voor informatieveiligheid, maar bij zo’n forse stijging wordt meer informatie verwacht. D66 wil terughoudend zijn in het uitbreiden van taken en kosten en vraagt het college bij de GGD na te gaan waar het geld voor nodig is en dit terug te leggen bij de raad. Tevens roept D66 de wethouder aan om tijdens de volgende bestuursvergadering met de GGD hen op te roepen echt alleen het nodige te doen. Als dit voor februari 2023 was ingebracht, kon dit nog worden meegenomen in de Voorjaarsnota. Dit is nu niet Pagina 25 van 50
mogelijk. D66 vraagt of dit onoverkomelijk was en of er een verschil zit tussen de prijsindexering en de andere wensen. 5
10
15
20
Mevrouw Hornsveld (GL) meldt dat haar bijdrage tevens namens de PvdA is. GroenLinks kan zich vinden in dit Raadsvoorstel. Het is noodzakelijk het geld goed te besteden, tegelijkertijd heeft de GGDrU flinke opgaven zoals goede arbeidsvoorwaarden voor het personeel en de preventie en zorg voor seksuele aandoeningen. De gemeente moet pijnlijke keuzes maken, daarom is het belangrijk dat de gemeente goed geïnformeerd wordt als organisaties vragen om meer geld. Het is begrijpelijk dat het college niet zomaar akkoord gaat als er gevraagd wordt om veel meer geld. De heer Van Steeg (CDA) vindt dat er een nadere onderbouwing moet komen voor de zes miljoen euro ter compensatie van de prijsstijging. Het compenseren van de in totaal tien miljoen euro wordt een lastige discussie. Op directieniveau zijn er wisselingen geweest, hopelijk keert de rust in de organisatie terug. Mevrouw Ramaker (VVD) vindt het terecht dat het college kritisch is op het compenseren van ondersteunende zaken als imagoversterking, arbeidsmarkt en datagedreven werken. Zij vraagt de wethouder of er een samenwerking kan ontstaan met de afdeling epidemiologische zaken. De VVD kijkt uit naar de nota Volksgezondheid, zij vraagt de wethouder welke rol hij ziet voor de GGDrU hierin. De heer Stam (Volt) vraagt waarom er geen antwoorden van de GGDrU zijn gevraagd voordat de zienswijze is opgesteld.
25
Wethouder Eerenberg reageert op de gemaakte opmerkingen en gestelde vragen.
30
Het gaat om een groot bedrag en er moet alleen gedaan worden wat noodzakelijk is. De verhoging van tien miljoen euro wordt vooral veroorzaakt door inflatie en de cao, maar een deel wordt veroorzaakt door wensen en doorontwikkeling. In tijden van schaarste moeten er keuzes gemaakt worden. De heer Van Steeg (CDA) vindt 6 miljoen euro een heel hoog bedrag.
35
Wethouder Eerenberg onderschrijft dat. Ook het college is geschrokken. Het college kan akkoord gaan met een minimumscenario maar wil een analyse zien van hoe het bedrag van 6 miljoen euro is opgebouwd. De heer Van Steeg (CDA) dacht dat het om de prijsstijgingen ging.
40
45
50
55
60
Wethouder Eerenberg meldt dat de GGDrU een tussencategorie gebruikt tussen een hard knelpunt en een wens. Het college wil daar een analyse van zien. Een gedeelte van de 6 miljoen euro kan een knellende wens zijn. De GGDrU heeft de medewerkers daarbij relatief lang matig betaald, maar de grootste groep mensen werkt in de jeugdgezondheid. Deze dienst wordt door Utrecht niet van de GGD afgenomen. Wethouder Eerenberg vervolgt zijn reactie. Het moet navolgbaar zijn. Het gaan om transparantie en rekenschap. In de Kaderbrief zitten richtingen, maar zonder financiële kaders. Achteraf gezien zouden er andere standpunten zijn ingenomen. Een gunstige bijkomstigheid is dat de regeling herontworpen wordt omdat de wet gewijzigd is. De GGDrU stuurt alle raadsleden van alle deelnemende gemeenten een enquête met de vraag wat de raadsleden belangrijk vinden om goed te kunnen sturen op de GGD. Hierna maakt de GGD een voorstel dat in de raad besproken wordt. De wethouder roept op die zaken die vandaag besproken worden daar aan te geven. Hopelijk komt er meer rust in de organisatie. De directeur Publieke Gezondheid gaat met pensioen en hopelijk wordt zij vervangen door iemand die zich meerjarig aan de organisatie committeert. De samenwerking met de afdeling epidemiologische zaken is al redelijk hecht, bekeken wordt of deze samenwerking verstevigd kan worden.
In het Gezond en Actief Leven Akkoord staat dat er een regionale preventie-infrastructuur moet komen, de GGD zou dit kunnen organiseren. Hierover wordt wat gezegd in de nota Volksgezondheid. Pagina 26 van 50
Mevrouw Stylianou (D66) wijst erop dat de vergadering op 22 juni 2023 plaatsvindt, zij vraagt welke rol de raad speelt. 5
De heer Van Steeg (CDA) vraagt of er ook om een onderbouwing van de stijging van 6 miljoen euro wordt gevraagd.
10
Wethouder Eerenberg antwoordt dat er nog een begroting wordt uitgewerkt, deze komt naar de raad toe. In het algemeen bestuur zit een aantal kritische collega’s, het is lastig in te schatten hoe de meerderheid reageert. Hij brengt in het algemeen bestuur in dat de raden direct geïnformeerd worden en dat er niet gewacht wordt op een begroting. De wethouder zegt een strekt ter vervanging toe voor de goede onderbouwing van de stijging van 6 miljoen euro.
15
Tweede termijn Er wordt geen gebruik gemaakt van de tweede termijn. Dit agendapunt wordt als b-punt geagendeerd voor de raad voor vijf minuten. De voorzitter schorst de vergadering voor enkele minuten
20
25
30
35
40
45
50
55
10. Raadsbrief Toekennen energievergoeding aan studenten met een rechtsmiddel
Het college heeft een raadsbrief gestuurd als reactie op de uitspraak van de rechter n.a.v. het bezwaar van een Utrechtse student op het niet toegekend krijgen van de energietoeslag. Het college geeft hierin helder aan welke keuzes en afwegingen zij heeft gemaakt n.a.v. deze uitspraak. De fracties van D66, Student & Starter, PvdA, DENK, VVD, GroenLinks, CDA, Volt, ChristenUnie en BIJ1 willen hierover in gesprek met het college, met name om: - meer zicht te krijgen op de (financiële) afwegingen achter de gemaakte keuzes - te verkennen of het college nog andere mogelijkheden ziet om studenten die nu niet worden gecompenseerd maar wel financiële zorgen hebben op een andere manier (financieel) te ondersteunen. - meer zicht te krijgen op de gesprekken van het college (en andere studentensteden) met het rijk over de regeling van 2023 en op welke wijze de raad de lobby van de wethouder kan versterken. Mevrouw Van der Wilt (D66) ondersteunt de oproep richting het Rijk voor een betere oplossing, maar hoopt dat de gemeente ook zoekt naar mogelijkheden studenten beter te ondersteunen. Het rijk heeft in 2022 2,7 miljoen euro beschikbaar gesteld om studenten in Utrecht tegemoet te komen in de gestegen energiekosten. Mede door de strenge eisen van de bijzondere bijstand en de moeite die het kost dat aan te vragen ligt dit geld nog op de plank.
Het college stelt nu een maatregel voor die op zijn zwaarst 1 miljoen euro kost. Dit is niet uit te leggen naar studenten die buiten de boot dreigen te vallen. Het bedrag dat bedoeld is voor studenten met geldzorgen moet daar ook terecht komen. Het college stelt dat er geen andere juridisch haalbare mogelijkheden zijn om studenten te compenseren. Volgens D66 zijn er misschien wel mogelijkheden zoals een generieke vergoeding voor alle uitwonende studenten gericht op een bijdrage aan de stijgende kosten voor levensonderhoud, bijvoorbeeld in de vorm van een studentenboodschappenpas. Studenten met acute grote geldzorgen kunnen bijvoorbeeld geholpen worden door het optuigen en bekender maken van noodoplossingen zoals het Voorkom Erger Potje dat de buurtteams nu al kunnen inzetten voor inwoners. D66 vraagt de wethouder deze oplossingen op korte termijn te onderzoeken. Het lijkt erop dat het Rijk studenten blijvend uitsluit van de energietoeslag en dat de bijzondere bijstand het enige vangnet voor studenten blijft. Dit is onwenselijk. Dit vangnet is een schijnoplossing. D66 vraagt de wethouder toe te zeggen om dit lekke vangnet te stelpen door de bekendheid van de regeling onder studenten te vergroten en voor een makkelijker aanvraagproces te zorgen. Deze regeling stimuleert het maken van schulden. Er zijn mogelijkheden, het college heeft beleidsvrijheid.
In Den Haag is de regeling aangepast door te kijken naar het werkelijke leenbedrag, niet het fictieve. Ten slotte vraagt D66 of de wethouder de studenten wil betrekken bij het uitwerken van de mogelijkheden.
Pagina 27 van 50
De heer Stam (Volt) vraagt hoe D66 aankijkt tegen de manier waarop de gemeente studenten actief heeft ontmoedigd om de energietoeslag aan te vragen. 5
10
15
20
Mevrouw Van der Wilt (D66) meldt dat de gemeente de energietoeslag niet kon toekennen aan studenten. Er moet nu gekeken worden naar wat wel kan. De heer Stam (Volt) vraagt of D66 het geen probleem vindt als de gemeente een volgende keer weer op de website plaatst dat studenten de toeslag niet aan moeten vragen omdat zij deze toch niet krijgen. Mevrouw Van der Wilt (D66) wijst erop dat de gemeente de studenten ontmoedigd heeft de energietoeslag aan te vragen, niet om de bijzondere bijstand aan te vragen. Zij vraagt het college nu deze regeling bekender en toegankelijker te maken. De heer Stam (Volt) heeft het over de energietoeslag. Het uitsluiten van studenten was onrechtmatig. Hij vraagt nogmaals of studenten opnieuw worden ontmoedigd deze toeslag aan te vragen. Mevrouw Van der Wilt (D66) hoopt dat er in het najaar een betere regeling van het Rijk is, maar als dat niet zo is moet de oplossing die zij voorstelt er zijn. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) wijst erop dat de gemeente andere keuzes had kunnen maken. Andere gemeenten hebben wel vergoedingen voor studenten toegestaan.
25
30
35
40
45
Mevrouw Van der Wilt (D66) onderschrijft dat. De gemeente is voorzichtig geweest, maar de stad kent veel studenten. Dit is een risico. Mevrouw Oudejans (Student & Starter) meldt dat er helaas vanuit het Rijk geen geld is gekomen om studenten tegemoet te komen in de hoge energiekosten. De studenten is nadrukkelijk verteld dat het geen zin had de toeslag aan te vragen. 600 studenten die de toeslag wel hebben aangevraagd zijn in beroep gegaan tegen de afwijzing en de rechter heeft hen in het gelijk gesteld. Deze uitspraak roept veel vragen op onder alle studenten in Utrecht. Wat Student & Starter betreft wordt er gekeken naar studenten die de ondersteuning het hardst nodig hebben. Dit kan onder andere via de bijzondere bijstand. Hiervoor komt een student in aanmerking als deze onder een bepaalde inkomensgrens zit, hierbij wordt het volledige studieleenbedrag meegenomen. In Den Haag wordt dit bijvoorbeeld niet gedaan. Student & Starter vraagt de wethouder deze mogelijkheid te onderzoeken. Het is niet precies bekend hoeveel studenten door de rechter in het gelijk zijn gesteld, daarom is het niet bekend om hoeveel geld dit gaat. De wethouder wordt gevraagd dit naar de raad te communiceren zodra dit wel bekend is. Het potje dat hiervoor aangesproken wordt bestaat uit middelen vanuit het Rijk. Student & Starter vraagt de wethouder dit geld volledig te oormerken voor studenten.
Deze middelen kunnen ingezet worden voor studenten die niet in aanmerking komen voor energietoeslag bijvoorbeeld in de vorm van studiematerialen of een boodschappenpas. Mevrouw Kleinrensink (GL) begrijpt deze oproep, maar het betreft een grote groep studenten. Het geoormerkte bedrag zal niet toereikend zijn. Mevrouw Oudejans (Student & Starter) heeft dit berekend, het bedrag is toereikend.
50
Mevrouw Oudejans (Student & Starter) vervolgt haar betoog.
55
Een aantal buurtteams in Utrecht heeft een Voorkom Erger Potje. Student & Starter vraagt de wethouder dit potje bij het buurtteam Oost op te hogen zodat er voldoende middelen beschikbaar zijn voor studenten die het nodig hebben. Student & Starter sluit zich aan bij D66 over de lobby richting het Rijk en het bekender maken van de bijzondere bijstand.
60
De heer Stam (PvdA) vindt dat deze situatie nooit had mogen ontstaan. Er is een slechte beleidsregel vanuit het Rijk en te weinig geld om deze uit te voeren. Door het ontmoedigingsbeleid van de gemeente zijn er nu studenten die geen recht op de energietoeslag hebben. De PvdA vraagt de wethouder welke andere mogelijkheden er zijn overwogen, of het inzetten van het Pagina 28 van 50
Voorkom Erger Potje een optie is en hoe er met de minister in gesprek getreden wordt om een herhaling in 2023 te voorkomen. 5
10
Mevrouw Van der Wilt (D66) vraagt hoe de PvdA aankijkt tegen oplossingen als een brede vergoeding voor alle uitwonende studenten, het inzetten van het Voorkom Erger Potje of het verruimen van de bijzondere bijstand. De heer Stam (PvdA) vindt het verruimen van de bijzondere bijstand en het inzetten van het Voorkom Erger Potje goede ideeën, de PvdA heeft wel bedenkingen tegen het inzetten van een generiek middel. Het geld moet ingezet worden voor studenten die het echt nodig hebben. Mevrouw Van der Wilt (D66) wijst erop dat het geld vanuit het Rijk bedoeld is voor studenten. Het geld moet daar ook terecht komen.
15
20
De heer Stam (PvdA) pleit voor specifieke maatregelen voor diegenen die het het hardst nodig hebben. Mevrouw Van der Wilt (D66) heeft gepleit voor het inzetten op én mensen die echt in nood zitten én de studenten. De studentenvertegenwoordiging geeft dit ook aan. Zij vraagt de heer Stam of dit voor de PvdA niet voldoende is. De heer Stam (PvdA) betwijfelt het of daar geld genoeg voor is.
25
30
35
40
45
50
De heer Simsek (DENK) sluit zich aan bij de gemaakte opmerking over de lobby richting het rijk, het duidelijk informeren van studenten over de regelingen en de kritische opmerkingen die zijn gemaakt over het ontmoedigingsbeleid van de gemeente richting studenten. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) meldt dat studenten niet uitgesloten mochten worden van de energievergoeding. 27 miljoen euro is veel, het is begrijpelijk dat de gemeente ervoor kiest 1 miljoen uit te keren aan 600 studenten. Het schrijnende is dat de gemeente altijd naar de studenten heeft gecommuniceerd dat zij geen aanvraag moesten indienen. Degenen die dat wel hebben gedaan krijgen nu een vergoeding. De VVD vindt het jammer dat de wethouder nu doet alsof zij door het Rijk in deze situatie is gedwongen. De gemeente had nog een keuze. In andere gemeenten is ervoor gekozen om af te wijken van de richtlijn. Iedereen met een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm kwam in aanmerking voor de vergoeding. Het college heeft er zelf voor gekozen om hier 150% van te maken. Er had voor gekozen kunnen worden 120% aan te houden en alle studenten met een klein bedrag tegemoet te komen. Mevrouw Kleinrensink (GL) onderkent dat er een keuze mogelijk was, maar Utrecht kent een groot aantal studenten, maar er kon geen hoger bedrag gegeven worden. De uitspraak van de rechter was nog altijd gegrond.
Mevrouw Al-Saqaff (VVD) herhaalt dat andere gemeenten andere keuzes hebben gemaakt. Het college heeft zelf een keuze gemaakt. Mevrouw Kleinrensink (GL) meldt dat als er een andere keuze gemaakt zou zijn, dit geen 27 miljoen euro had opgeleverd. Op papier was de beleidsvrijheid er misschien wel, maar de middelen werden er niet bij geleverd door het Rijk. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) onderkent dat, maar het had wel een bedrag opgeleverd. Studenten die het het hardst nodig hebben, hadden misschien toch iets kunnen krijgen. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) vervolgt haar betoog.
55
60
Het is jammer dat studenten een groot bedrag mislopen, nu is het zaak de studenten zo goed mogelijk te helpen. De VVD wil dat er inloopspreekuren worden ingesteld vlak bij studentenwoningen, dus ook op andere plekken dan alleen op het sciencepark. Hier kunnen studenten geïnformeerd worden over mogelijke oplossingen, maar ook over de bijzondere bijstand. Pagina 29 van 50
Mevrouw Van der Wilt (D66) vraagt of de VVD ook vindt dat er meer ruimte in de bijzondere bijstand moet komen zodat er anders met de leennorm wordt omgegaan. 5
10
15
20
25
30
Mevrouw Al-Saqaff (VVD) vindt dat studenten die het lastig hebben hier sowieso voor in aanmerking moeten komen. Zij wil meedenken over de bijzondere bijstand, maar er zijn misschien andere opties. Mevrouw Kleinrensink (GL) had liever gezien dat er een oplossing was gekomen die alle studenten had geholpen. Het is schandalig dat het Rijk hier geen voorziening voor treft en dit bij de gemeente neerlegt. GroenLinks vraagt of het mogelijk is het Rijk hiervoor aan te klagen, het is ten slotte falend Rijksbeleid. De rechter heeft de studenten daarbij in het gelijk gesteld en de gemeente wordt vervolgens niet gecompenseerd. Het is goed te kijken naar die studenten die het hardst getroffen zijn, GroenLinks is geen voorstander van een generieke maatregel. De heer Stam (Volt) vraagt of GroenLinks het goed vindt dat de 1,7 miljoen euro die over is naar een andere doelgroep gaat dan naar de studenten. Mevrouw Kleinrensink (GL) vindt dat er een voorziening moet komen voor studenten, maar geen generieke regeling. Er moet gedifferentieerd worden. Als her geld overblijft, hoeft dit niet per se voor studenten bestemd te zijn. De heer Stam (Volt) vindt dit vreemd. De constatering is dat er veel te weinig geld is voor studenten, nu zegt GroenLinks dat het geld dat overblijft ook voor een andere doelgroep bestemd kan zijn. Mevrouw Kleinrensink (GL) zegt dat niet.
Er kan óf gekeken worden naar alle studenten iets te geven, óf kijken welke student er wel geholpen wordt en welke niet. Er moet niet gediscrimineerd worden. GroenLinks is er voorstander van dat de bijzondere bijstand makkelijker aangevraagd kan worden. Het geld kan gebruikt worden voor studenten die dat het hardst nodig hebben, maar er ontstaat snel een differentiatie die niet houdbaar is. Mevrouw Van der Wilt (D66) denkt dat GroenLinks dezelfde denkfout als het Rijk maakt. Er wordt een openbare categorale voorziening voor alle inwoners gemaakt, maar voor studenten niet.
35
Mevrouw Kleinrensink (GL) meldt dat er dan een generieke regeling voor iedereen moet zijn en dan moet de 27 miljoen euro erbij gelegd worden. Dat kan niet en daarom moet het Rijk verantwoordelijk gesteld worden. Anders blijft het issue niet opgelost. Elke regeling die getroffen wordt staat niet open voor iedereen. De denkfout zit erin omdat het geld er niet is.
40
Mevrouw Van der Wilt (D66) komt met een regeling die financieel wel dekkend kan zijn en generiek is.
45
Mevrouw Kleinrensink (GL) wijst erop dat als alle armoederegelingen opengesteld worden voor studenten daar geen geld voor is. Dan kunnen er andere voorzieningen voor studenten getroffen worden, maar daarmee is de denkfout niet opgelost. GroenLinks had het liefste gezien dat de energiecompensatie via DUO was gegaan, als de gemeente degene is die dit moet doen moet gekeken worden wie er op de beste manier geholpen kan worden.
50
Mevrouw Van der Wilt (D66) vindt dit wrang. GroenLinks vindt dat het Rijk aangeklaagd moet worden, maar vindt tegelijkertijd dat er voorzichtig gehandeld moet worden terwijl het geld er is.
55
Mevrouw Kleinrensink (GL) zegt dit niet. Zij zegt dat studenten die het het hardst nodig hebben geholpen moeten worden en dat er gekeken moet worden welke doelgroepen in de stad er geholpen moeten worden. Dat kunnen studenten zijn, maar ook andere groepen. Mevrouw Oudejans (Student & Starter) geeft aan dat de 2,7 miljoen euro bedoeld is voor studenten, GroenLinks geeft aan dat er ook andere groepen zijn. Dit is waar, maar nu zijn de studenten aan zet en wil GroenLinks het geld ook aan de andere groepen geven.
Pagina 30 van 50
Mevrouw Kleinrensink (GL) is niet voor een generieke regeling die het probleem niet oplost. Zij kijkt naar het bredere plaatje. 5
10
15
20
25
30
35
De heer Brouwer (CDA) sluit zich aan bij veel wat al is gezegd, onder andere over het ontmoedigingsbeleid van de gemeente, de lobby richting het Rijk, dat het geld echt bij de studenten terecht moet komen en de bekendheid van de bijzondere bijstand. Hij heeft begrepen dat 1 miljoen van de 2,7 miljoen euro wordt uitgegeven aan een categoriale regeling voor studenten die een juridisch proces voeren. De oorspronkelijke aanduiding voor deze subsidie was voor individuele bijzondere bijstand, maar wordt nu ingezet voor een categoriale regeling. Het CDA vraagt zich af of dit mag en of er zo recht gedaan wordt aan de behoefte van diegenen die het geld het hardst nodig hebben. De heer Stam (Volt) vindt dat de wethouder het dilemma goed communiceert. Hij vraagt de wethouder uit te leggen wat de stand van zaken is van de toezeggingen die in de raadsbrief zijn gedaan en of de mensen het geld al hebben ontvangen. Volt vindt dat er gezocht moet worden naar wat er wel gedaan kan worden. De verwijzing naar DUO is niet overtuigend, de gemeente is degene die studenten het geld niet wil geven en DUO is niet nodig om dat te corrigeren. Volt vindt dat de toeslag opgerekt kan worden naar 150% van het sociaal minimum, maar er had ook gekeken kunnen worden of het geld gebruikt kon worden voor een regeling voor studenten.
Volt is zeer kritisch over het ontmoedigen van studenten om gebruik te maken van de regeling. Er kon wel bezwaar worden gemaakt, maar studenten werden tegengewerkt. Als er een rechtsmiddel is krijgt de student het geld, maar dit is niet logisch. Dit moet voortaan beter worden gedaan. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) vindt dat het geld bij diegenen terecht moet komen die dat het hardst nodig hebben. Mevrouw Van der Wilt (D66) vraagt hoe de ChristenUnie er tegenaan kijkt dat nu bijna geen enkele student hier gebruik van maakt en of de ChristenUnie vindt dat alle studenten er gebruik van moeten kunnen maken. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) vindt dat de regeling beter vindbaar moet zijn en dat studenten er gebruik van moeten kunnen maken, maar niet alleen studenten weten deze regeling niet goed te vinden. Er zijn ook andere doelgroepen. Mevrouw Van der Wilt (D66) vraagt wat de ChristenUnie ervan vindt dat de leennorm wordt meegenomen, ongeacht of een student leent of niet. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) vindt dit onrechtvaardig.
40
De heer Otto (EenUtrecht) vindt het verdrietig dat er ongelijkheid is ontstaan tussen studenten die wel en studenten die niet geld krijgen. Het college moet er alles aan doen om te investeren in gelijke kansen. De voorzitter schorst de vergadering om 16.50 uur.
45
LIJST VAN TOEZEGGINGEN
50
Wethouder Schilderman Wethouder Schilderman zegt toe de raad later dit jaar (2023) te informeren over de uitkomsten van de gesprekken met de G4 en de inzet van het college ten aanzien van verkeersveiligheid van alle bezorgdiensten in de stad. Eind 2023 kom de wethouder met een update van het aantal vergunningsaanvragen, overlastmeldingen et cetera.
Pagina 31 van 50
Verslag openbare avondvergadering commissie Volksgezondheid, Onderwijs, Werk en Economie 5
10
15
Datum Locatie Verslag door
1 juni 2023 Stadhuisbrug 1, Utrecht Robert Vernooy (Notuleerservice Nederland)
Aanwezigen
De voorzitter, dhr. R. van der Zweth, de wethouders, mw. L. Voortman, dhr. De Vries, de commissiegriffier mw. W. Kok, de leden mw. M. Al-Saqaff (VVD), mw. B. van der Wilt (D66), mw. G. Barelds (CDA), mw. H. Assen (PvdA), mw. E. Kendir (Student & Starter), mw. Oudejans (Student & Starter), mw. N. Al Fakir (BIJ1), mw. Kleinrensink (GL), mw. L. De Vries (PvdD), dhr. D. Van Bergen (CU), mw. M. Deldjou Fard (GL), dhr. M. Talhaoui (PvdA), dhr. I. Simsek (DENK), dhr. A. Stam (Volt), dhr. J. Otto (EenUtrecht),
Afwezigen -
20
Verslag vergadering commissie Volksgezondheid, Onderwijs, Werk en Economie 10.Raadsbrief Toekennen energievergoeding aan studenten met een rechtsmiddel……………..32 11. Raadsbrief inclusieve stagemarkt en actieplan MBO…………………………………………….36 LIJST VAN TOEZEGGINGEN…………………………………………………………………………...49
25
10. Raadsbrief Toekennen van Energievergoeding aan studenten met een rechtsmiddel De voorzitter opent het avonddeel van de vergadering om 20.00 uur en heet iedereen welkom.
30
35
40
Wethouder Voortman beantwoordt de vragen van de diverse fracties. Volgens haar kent deze situatie geen winnaars. De route van het rijk is juridisch niet houdbaar. Zij blijft zich echter richting het rijk inzetten voor studenten in nood. Door uitvoering van de motie Zorg voor onze studenten heeft de gemeente stevig ingezet op alle manieren waarop zij de studenten kan helpen, bijvoorbeeld via een spreekuur, samenwerking met het onderwijs en de studentenpartners en ook via de bijzondere bijstand. Een aantal fracties heeft gevraagd om de middelen voor bijzondere bijstand alleen aan studenten te besteden terwijl in de voorjaarsnota is voorgesteld om die toe te voegen aan de reserve voor armoede en schulden. Studenten hebben als groep geen massaal probleem. Dat geldt wel voor bijstandsgerechtigde inwoners die in armoede leven. De wethouder vindt het eerlijk om een deel van die 2,7 miljoen aan hen te besteden. Als groep hebben studenten een perspectief dat die inwoners niet hebben. Pagina 32 van 50
. Mevrouw Van der Wilt (D66) vraagt of die afweging niet een raadskeuze zou moeten zijn. 5
10
15
20
25
30
35
40
45
50
55
Wethouder Voortman geeft aan dat het college van mening is dat dit een eerlijke keuze is. Als D66 daar anders over denkt, kan de fractie daar bij de voorjaarsnota een punt van maken. De wethouder vervolgt haar beantwoording. Wat betreft een generieke boodschappenpas voor uitwonende studenten zou de wethouder dit middel liever inzetten voor groepen die het echt nodig hebben. Een ‘voorkom erger’ potje acht zij niet nodig, want op dit moment is het huidige potje voldoende. De gemeente is wel in overleg met onderwijsinstellingen en studentenorganisaties om een plek waar studenten om hulp kunnen vragen breder bekend te maken. Mevrouw Oudejans (Student & Starter) erkent dat een deel van het probleem is dat studenten niet weten waarop ze aanspraak kunnen maken. Zijn er misschien ook minder generieke maatregelen mogelijk? Zij ziet het ‘voorkom erger’ potje als zo’n maatregel. Wethouder Voortman zegt dat dit wordt ingezet voor mensen die hulp nodig hebben, dus óók voor studenten. Mevrouw Oudejans (Student & Starter) merkt op dat studenten die steun keihard nodig hebben en geen idee hebben waar ze terecht kunnen. Daarom moet er volgens haar juist geadverteerd worden voor het ‘voorkom erger’ potje. Wethouder Voortman antwoordt dat er naast het genoemde potje verschillende regelingen zijn waarop studenten aanspraak kunnen maken.
Het potje is toereikend maar zij wil er niet voor adverteren. Mevrouw Van der Wilt (D66) zegt dat het potje misschien toereikend is omdat het niet bekend is. Studenten maken zich nu al zorgen over de energierekening van de SSH. Gezien de nood bij deze groep kan zij dit niet rijmen met het andere beleid van het college. Wethouder Voortman antwoordt dat er gesprekken worden gevoerd met onderwijsinstellingen en studentenorganisaties om beter bekend te maken waar studenten om hulp kunnen vragen. Zij wil echter niet adverteren voor het ‘voorkom erger’ potje, ook niet bij andere groepen. In reactie op de vraag van D66 erkent de wethouder dat het vangnet inderdaad zo lek is als een mandje. De gemeente voert al enige tijd gesprekken met het rijk over de nieuwe wet Energievergoeding. Het succes van deze lobby is echter niet gegarandeerd. Dhr. Stam (Volt) vraagt waarom studenten geen aanspraak zouden kunnen maken op de energietoeslag? Wethouder Voortman antwoordt dat de energietoeslag een generieke maatregel is voor mensen met een laag inkomen. Volgens haar hebben studenten als totale groep die steun niet nodig. Dhr. Stam (Volt) zegt dat de hoge energierekening volgens de rechter studenten op dezelfde manier raakt als de andere inwoners van Utrecht.
Waarom zou de wethouder hierin dan een onderscheid willen maken? Wethouder Voortman antwoordt dat het Utrecht 27 miljoen zou kosten als zij dat niet zou doen, ongeveer de hele armoedebegroting. De heer Stam (Volt) stelt dat er wel budget is om iets te doen en vraagt waarom de wethouder hiervoor kiest om dat niet in te zetten met argumenten die volgens de rechter geen steek houden. Volgens Wethouder Voortman mag je van de rechter geen onderscheid maken. Als je studenten een lagere energietoeslag zou geven, zou je dat juist wel doen. Zij vervolgt haar beantwoording en doet de toezegging dat zij de bekendheid en de toegankelijkheid van de bijzondere bijstand zal vergroten. Wat betreft de leencapaciteit zegt zij dat het in strijd met de wet is om die bij de bijzondere bijstand buiten beschouwing te laten.
Pagina 33 van 50
Mevrouw Van der Wilt (D66) merkt op dat bij de Haagse berekening van de draagkracht de voorwaarden voor de bijzondere bijstand veel dichter bij die voor de energietoeslag komen. 5
Wethouder Voortman zegt dat Den Haag inderdaad een andere draagkrachtregel hanteert en die op 130 procent stelt. Als Utrecht die ook zou hanteren, zou dit grote financiële consequenties hebben. Mevrouw Van der Wilt (D66) zegt dat Den Haag dit specifiek voor studenten doet.
10
15
20
Wethouder Voortman antwoordt dat je hierin geen onderscheid kunt maken tussen studenten en andere groepen. In Utrecht is nu juist een zorgvuldige opbouw. De wethouder vervolgt haar beantwoording en zegt dat gisteren 258 studenten een energietoeslag van 1800 euro hebben ontvangen. Het aanbod van ondersteuning voor studenten met geldzorgen staat nu gebundeld op de site van de geldzaken en de studentenzorgwijzer, en die sites zijn gekozen in samenspraak met de onderwijsinstellingen en studentenorganisaties. Wat betreft het aanvragen van de energietoeslag heeft de gemeente de richtlijnen van het rijk gevolgd. Op grond daarvan is aangegeven dat studenten geen recht hebben op vergoeding. Het verstrekken van die toeslag aan 15.000 studenten zou neerkomen op 27 miljoen. Daarvoor is niet het geld en ook niet de capaciteit. Mevrouw Oudejans (Student & Starter) vraagt of de genoemde 258 studenten deel uitmaakten van de 600 die een rechtsmiddel hadden.
25
Wethouder Voortman zegt dat het college aanvankelijk dacht dat het er maximaal 600 zouden zijn. Mettertijd bleven daar 300 van over en bleek er bij de herbeoordeling dat er ruim 40 studenten niet in aanmerking kwamen voor de energietoeslag omdat hun inkomen hoger was dan 150 procent van het wettelijk sociaal minimum.
30
Mevrouw Van der Wilt (D66) vraagt of die berekening ook is gebruikt voor het miljoen dat in de brief staat. Kan zij er dan ook van uitgaan dat het maximale bedrag om die energietoeslag ook maximaal een half miljoen zou zijn?
35
40
45
50
Wethouder Voortman beaamt dit en vervolgt haar beantwoording. Hoe is de situatie voor komend jaar? De VVD vond het schrijnend dat juist degenen die procederen gecompenseerd worden. Er waren echter geen alternatieven. De gemeente moet handelen binnen de kaders van het rijk. Alleen de inkomensgrens verschilt per gemeente. Het beschikbare bedrag zou bij lange na niet genoeg zijn om 15.000 studenten te compenseren. Volgens de wethouder zou dit ook niet uit te leggen zijn aan werkende armen, mensen die langdurig van een minimum moeten rondkomen. Zij vindt de verhoging naar 150 procent nog steeds nodig vanwege de grote problemen bij deze groep. Met het optrekken van de inkomensnorm werd die doelgroep verhoogd met ongeveer 6000 huishoudens, waar deze commissie ook erg positief over was. Mevrouw Oudejans (Student & Starter) zegt dat er studenten met een minimuminkomen zijn die de weg naar de voedselbank niet weten. Moeten juist die ook niet ondersteund worden? Wethouder Voortman zegt dat dit gebeurt door individuele bijzondere bijstand en dat ook breder bekendgemaakt gaat worden waar studenten hulp kunnen vragen. Mevrouw Oudejans (Student & Starter) merkt op dat studenten ook met die individuele bijzondere bijstand nog steeds negatief uitkomen en vraagt hoe de wethouder dat weegt. Wethouder Voortman zegt dat je niet alle uitwonende studenten iets kunt geven.
Zij zou graag een passende oplossing zien voor alleen die studenten die het echt nodig hebben.
55
Mevrouw Van der Wilt (D66) zegt dat het hier gaat om een groep die geld gaat lenen, om verborgen armoede. Welke voorzieningen zijn hiervoor? Wethouder Voortman wil niet alle uitwonende studenten gelijk stellen aan kinderen die in armoede leven, werkende armen en bijstandsgerechtigden, mensen die jarenlang op een laag Pagina 34 van 50
inkomen leven. Zij blijft zich echter inzetten voor studenten die hulp nodig hebben. Wat betreft de leencapaciteit, daarover is landelijk beslist. 5
10
15
20
25
Mevrouw Van der Wilt (D66) wil niet alle studenten gelijk stellen aan de door de wethouder genoemde groepen, maar wil wel meer besef van de nood onder studenten. Wethouder Voortman vindt dat studenten die het nodig hebben hulp moeten krijgen en dat er vanuit het rijk een passende oplossing moet komen. Mevrouw Al Saqaff (VVD) reageert op het cijfer van 6000 huishoudens. Zij had eigenlijk om het hiermee gemoeide bedrag gevraagd. Wethouder Voortman antwoordt dat dit op tien miljoen is getaxeerd en vervolgt haar beantwoording. Wat betreft een gedeeltelijke toeslag voor studenten zegt zij dat dit juridisch onhoudbaar is. Op de vraag naar inloopspreekuren bij studentencomplexen antwoordt zij dat dit waarschijnlijk niet meer zal opleveren omdat er op allerlei locaties in de stad al buurtteams zitten. De gemeente vraagt wel aan de buurtteams en de SSH om het aanbod voor studenten beter in studentencomplexen te promoten. De heer Stam (Volt) vraagt hoe generieke maatregelen als in andere gemeenten zich vertalen in bedragen en in hoeverre daarnaar is gekeken. Wethouder Voortman antwoordt dat zij niet weet of dat als openbare informatie geldt. Als dat voor Utrecht gedaan zou worden, zou het uit de armoedebegroting moeten komen. De heer Stam (Volt) vraagt of het nog steeds onhaalbaar zou zijn als een op de acht een aanvraag zou doen. Dat zou het toch niet om 27 miljoen gaan.
30
35
Wethouder Voortman zegt dat de gemeente niet weet hoeveel studenten in hoeveel huizen wonen en dit dus niet kan berekenen. Zij vervolgt haar beantwoording. Op de vraag of het mogelijk is om studenten een beetje tegemoet te komen, antwoordt zij dat het gaat om keuzes maken en dat zij zich dan liever richt op mensen die in langdurige armoede leven. Wat betreft de vraag of het rijk aansprakelijk gesteld kan worden, zegt de wethouder dat daarvoor diverse routes zijn. Zij acht het echter niet verstandig om de strijd met het rijk aan te gaan, omdat de gemeente daarmee toch verder zal moeten. Bovendien komt er een nieuwe wet energievergoeding. Mevrouw Kleinrensink (GL) vraagt of het mogelijk is om die routes op de mail te zetten.
40
45
50
Wethouder Voortman zegt dat zij dat zal doen en vervolgt haar beantwoording. Op de vraag van het CDA of er 2,7 miljoen aan categoriale bijstand besteed mag worden, antwoordt zij bevestigend. Op de vraag of de gemeente studenten heeft tegengewerkt om de energietoeslag aan te vragen, zegt zij dat dit niet het geval is. Wel is er aangegeven dat studenten daar op basis van de door het rijk gestelde kaders niet in aanmerking komen. De heer Stam (Volt) merkt op dat de gemeente het studenten wel onmogelijk heeft gemaakt om een aanvraag in te dienen in plaats van dat een aanvraag werd afgewezen. Daar is bij het maken van een bezwaar wel verschil tussen. Wethouder Voortman zegt dat studenten die een aanvraag hebben ingediend inderdaad zijn afgewezen. Bij studenten die wel een rechtsmiddel hadden is de energietoeslag toegewezen. De heer Stam (Volt) zegt dat studenten het formulier op de website niet konden verzenden.
55
Volgens wethouder Voortman konden zij in Utrecht wel degelijk een aanvraag indienen. Zij vervolgt haar beantwoording. Wat betreft de vraag van EenUtrecht naar ongelijk investeren, ziet zij dit als een manier om extra in te zetten op inwoners met een structurele achterstand. Studenten zijn over het algemeen een groep met veel perspectief.
Pagina 35 van 50
Mevrouw Al Saqaff (VVD) vraagt of het klopt dat je tien miljoen over had kunnen houden als je bij het vergoeden van de energietoeslag van 150 naar 120 procent zou gaan. 5
Wethouder Voortman zegt dat het geld dan niet naar werkende armen maar naar studenten zou gaan en dat het college daar niet voor heeft gekozen. Mevrouw Al Saqaff (VVD) vraagt of de wethouder in de toekomst dezelfde keuze zou maken.
10
15
20
Wethouder Voortman antwoordt dat dat ervan afhangt hoe de nieuwe wet energievergoeding eruit gaat zien. Als studenten ook daarmee niet in aanmerking voor energietoeslag, gaat zij ervan uit dat zij dan wel op een andere manier tegemoetgekomen zullen worden. Dat is ook de insteek van de nu lopende gesprekken. De voorzitter vraagt of er nog gemiste vragen zijn. Mevrouw van der Wilt (D66) vraagt of er voor 2023 een landelijk plan of scenario is. Wethouder Voortman antwoordt dat het plan is om landelijk een passende oplossing te vinden voor studenten die het nodig hebben. De nieuwe wet energievergoeding wordt dit najaar verwacht. De heer Stam (Volt) vraagt of hij het goed begrijpt dat de wethouder het zou betreuren als de studenten ook onder de nieuwe wet voor de energievergoeding zouden vallen.
25
Wethouder Voortman zegt dat dit een enorme toename zou betekenen van het aantal mensen dat dan een energietoeslag zou kunnen aanvragen en dat de toekenning dan ook langer zou duren. Daarom pleit zij ervoor dat dit via DUO zou lopen. Misschien kan er een noodfonds voor studenten worden opgezet.
30
De heer Stam (Volt) vraagt of het klopt dat de wethouder de middelen anders wil inzetten, ook als zij die zou hebben.
35
40
45
50
Wethouder Voortman antwoordt dat het niet alleen om de middelen gaat maar ook om de capaciteit die niet voor andere mensen kan worden ingezet. Daarom ziet zij meer in een noodfondsconstructie via DUO of een andere organisatie. De voorzitter vraagt of het debat voor de agenderende partijen geslaagd is. Wethouder Voortman zegt dat zij net door krijgt dat zij geen mails aan mevrouw Kleinrensink mag sturen. Die kan zij wel naar de griffie sturen, die het vervolgens met alle woordvoerders kan delen. Mevrouw Van der Wilt (D66) is niet tevreden over de uitslag van het debat. Haar fractie gaat waarschijnlijk een motie indienen, hetzij in de voorjaarsnota, hetzij in de raad. De voorzitter vraagt of hier nog aanvullingen op zijn. De heer Stam (Volt) zegt dat een specifieke bespreking over dit onderwerp hem wel goed lijkt, liefst niet in het kader van de voorjaarsnota. De voorzitter merkt op dat de fracties dit dan onderling moeten afstemmen en schorst de vergadering.
11. Raadsbrief inclusieve stagemarkt en actieplan MBO
55
De voorzitter heropent de vergadering. De fracties van D66, GroenLinks, PvdA, CDA, Student & Starter, VVD, DENK, Volt, BIJ1, EenUtrecht en CU hebben dit punt geagendeerd en willen in gesprek over de ambities in de aanpak inclusieve stagemarkt en het actieplan MBO. Het gaat om twee raadsbrieven die in één termijn behandeld zullen worden. Mevrouw Van der Wilt (D66) zegt dat zij trots is over de stappen die de afgelopen jaren zijn gezet met betrekking tot dit onderwerp. In het actieplan ligt sterk de focus op inclusie en emancipatie van MBO-studenten. Het gaat echter ook om de toegang tot studentenwoningen en de Pagina 36 van 50
5
10
15
mogelijkheden voor persoonlijke ontwikkeling. Kan wethouder De Vries toezeggen ook op deze thema’s concrete actie te gaan nemen om de positie van MBO-studenten gelijk te stellen aan die bij het WO en het HBO? In het actieplan mist D66 de verbinding met het bredere onderwijs. Ook roept de fractie de wethouder op tot inzetten op een sterke positie van het VMBO en een betere verbinding tussen VMBO en MBO. Als gevolg van stagediscriminatie vallen er steeds meer jongeren op het MBO zonder startkwalificatie uit, waardoor zij vaak niet aan een baan kunnen komen. D66 wil een toezegging van de wethouder dat hij de ambities voor het aannemen van MBO-stagiairs concreter maakt. De gemeente moet daarin het goede voorbeeld geven en MBO’ers in dienst nemen. Kan de wethouder toezeggen dat hij die aantallen gaat verhogen in samenwerking met de eigen interne organisatie, subsidiepartners en organisaties die een social returnverplichting hebben bij de gemeente? Verder wil D66 dat werkgevers die blijk geven van stagediscriminatie beter door scholen en studenten gemeld kunnen worden. Op zulke signalen wordt nu nog te vrijblijvend gereageerd. Er moet een duidelijk meldpunt komen voor studenten en scholen waarbij ook opvolging kan worden gegeven aan deze signalen.
Welke rol ziet de wethouder hierin voor het onderwijs en welke voor de gemeente? De heer Simsek (DENK) vraagt of D66 vindt dat MBO-instellingen zelf verantwoordelijk zijn voor het oppakken van signalen van stagediscriminatie en het melden daarvan.