Conceptverslag commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën 11 januari 2024

De vraag hoe ervoor te zorgen dat de informatievoorziening bij de tijd is; de wethouder benadrukt dat de informatievoorziening nooit op orde is en nooit af. Het programma geeft een flinke duw in de goede richting: informatie op orde en transparantie. De wethouder verwacht daarmee een verlichting op het grote aantal WOO-verzoeken. De vraag waarom de wet en regelgeving niet genoemd worden in het hoofdstuk risico's, beantwoordt de wethouder met op te merken dat het hele programma gericht is op het beheersbaar maken van de risico's zoals die in de inleiding zijn genoemd. Het hele programma is een beheersmaatregel om compliant te raken op alle wetgeving die is genoemd in dit verband waarvan het college ziet dat dat er op dit moment niet is. Zij noemt in dit verband paragraaf 7.1. De VVD noemde het voldoen aan wetgeving. Dit is voor het college ook een prioriteit. Het is zeer ongemakkelijk wanneer het college steeds achter de feiten aanloopt in het kader van de WOO. Met betrekking tot de rolverdeling in het college bevestigt de wethouder dat zij verantwoordelijk is als vakwethouder voor De informatie op Orde. Wethouder Eerenberg is verantwoordelijk voor het IT systeem dat gemaakt gaat worden om via een bouwloket zo eenvoudig mogelijk vergunningen te laten zien. Het college loopt hier gezamenlijk voor op.

Op de vraag of 2026 niet te laat is, zet de wethouder uiteen dat dit onder VTH valt. Het team Informatie op Orde probeert zo snel mogelijk te sturen op een goede inrichting door VTH. Het is aan de raad de vraag of dat naar voren gehaald gaat worden en versneld. Dat betekent voor VTH een andere prioritering. Het college helpt die afdeling daarbij. Die vraag ligt nu voor. Zij geeft een eerste doorkijk op de financiële consequenties van het versneld openbaar maken van eenvoudige vergunningen: alle AVG-gegevens moeten dan AVG-proof gemaakt worden - dat kost veel tijd en energie. Dat zal de gemeente 8 miljoen euro kosten. Het is minder gemakkelijk dan gedacht. Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt of er een onderscheid is tussen inhoud en proces. Wethouder Streefland antwoordt bevestigend. Pagina 18 van 63

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 11 januari 2023

880

890

900

910

920

Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt wat dan leidend is bij het digitale loket; is dat de inhoud met de wettelijke verplichting, de Omgevingswet en de WOO? Wethouder Streefland antwoordt dat wel zo te denken. In dat geval zal het zo zijn dat het eerste aanspreekpunt voor het uiteindelijk realiseren en het belang van het online bouwloket, bij haar collega de vakwethouder ligt. Zij zal die wethouder bijstaan in deze fase in dit proces en er op sturen wanneer zij vindt dat het te langzaam gaat. Dat zal goed zijn net als bij de werven; zij is als eerste verantwoordelijk. Bij de WOO gaat het om een doorlopend proces. Het college probeert daar alert op te zijn. De WOO-informatie op de gemeentelijke website is verbeterd. Zij denkt dat het nog beter kan en moet. Zij merkt op dat de legacybak er momenteel niet is. Het gaat om een set aan oplossingen om slecht toegankelijke oude data toegankelijker te maken zolang dat wettelijk nodig is. Het wordt geen vergaarbak of een parkeerbak. Wat nu nog niet te ordenen is in een ander systeem, wordt bij elkaar gezet; dat is net zo vindbaar als het nu vindbaar is. Zij gaat in op de vraag van D66 over de spanning; momenteel kijkt staatssecretaris Van Uffelen of de WOO en de wijze waarop dat nu gedaan wordt een herziening nodig heeft.

Zij ziet ook dat het de bedoeling is om mensen transparant van informatie te voorzien, terwijl tegelijkertijd daarvan misbruik gemaakt wordt. Hierop is het college alert. Het zou het college helpen. Momenteel vindt vaak extra inhuur plaats. De wethouder benadrukt het belang van het doel van de WOO en de transparante overheid. De wethouder hoopt dat de lobby van de raadsleden naar het Rijk zo gedaan wordt waardoor het niet lijkt dat de gemeente een onbeheersbare overheidslaag is. Alle betrokkenen ondervinden hiervan grote hinder. Met betrekking tot de vermindering van CO2 uitstoot verzamelt het college inzicht op landelijk niveau. Bekend is dat 1 terabite e-mails gelijk staat aan 9 retourvluchten Amsterdam - New York. Daarop zal het college sturen binnen de wettelijke kaders; het college zal geen informatie vernietigen die wettelijk bewaard moet blijven. Wel zal er minder dubbele opslag georganiseerd kunnen worden en beter opgeschoond; zij legt in dit opzicht een verband met de bewustwording. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) merkt op dat het eerste wat de wethouder noemde de noodzaak bewijst. Hij vraagt of dit een van de indicatoren gaat worden waarop straks te sturen is. Wethouder Streefland antwoordt dat zij eerder denkt dat het een vervolg gaat zijn. De indicator richting nul zal niet mogelijk zijn. De beweging naar minder CO2 uitstoot lijkt haar zinvol om mee te nemen.

Student & Starter maakte zich zorgen over de lage digitale vaardigheden van de medewerkers. Momenteel vindt al een stevige training plaats; in de toekomst zal die training nog meer plaatsvinden. Het gaat om een verplichte aanbieding. Het is “to have” en anders niet. De medewerkers begrijpen de urgentie hiervan. Onderzocht wordt hoe bij werving en selectie digitale vaardigheden mee te nemen zijn. Dat betekent niet dat het college alleen maar jonge mensen wil. Hoe is dit te borgen nadat dit programma is gestopt in 2027; het doel is dat alles dan weer naar de lijn gaat. De wethouder benadrukt dat de aandacht hiervoor niet stopt. Zij benadrukt dat de druk op de ketel blijft. Het gaat er om te blijven voldoen aan de kernactiviteiten. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) begrijpt uit het antwoord van de wethouder dat de gemeente het zoveel mogelijk doet met eigen mensen, of gaat het om meer?

Pagina 19 van 63

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 11 januari 2023

930

940

950

960

970

Wethouder Streefland antwoordt dat het uiteindelijk gaat om het behalen van de doelen: Basis op Orde en compliant zijn aan wetgeving. Die borging wil het college eind 2026 behaald hebben met het programma. Nu al wordt er aan gewerkt om ervoor te zorgen dat medewerkers hun kerntaken gaan doen. Dit zal niet voortdurend als programma ten behoeve van hen blijven functioneren. Dit zal zoveel mogelijk met de mensen zelf gebeuren en niet met externen. Het college denkt momenteel al na over de kennis die verdwijnt wanneer mensen met pensioen gaan; onder meer wordt gedacht aan het veiligstellen van e-mails van medewerkers voor het Utrechts archief. De samenhang met andere programma's zal aan de orde kunnen komen in de technische sessie. Dan is ook het overzicht te zien van hoe de verhouding is tussen dit programma in het totaal en met de andere kamers van het huis. De raad stelde geld beschikbaar. Het college zal de raad uitgebreider informeren in de eerste voortgangsrapportage over de besteding daarvan. Het college neemt dit bij de volgende voortgangsrapportage weer mee. De heer Van Steeg (CDA) had begrepen dat de raad een strekt ter vervanging krijgt over de indicatoren met de toevoeging in de tabel. Hij vraagt of het dan mogelijk is de duidelijkheid in de financiën daarin mee te nemen en dat ook eerder te laten weten dan in de reguliere rapportage.

Wethouder Streefland antwoordt dat in het startdocument nu al behoorlijk veel staat over de financiën. In april is aangegeven dat het college dit nog beter zal doen in de eerste voortgangsrapportage. Dat is de juiste plek. Dan is daaraan na een half jaar in de volgende voortgangsrapportage een vervolg te geven. De financiële uitgangspositie zal het college een voldoende start kunnen geven. De heer Van Steeg (CDA) had gevraagd dit mee te nemen in een strekt ter vervanging. Wethouder Streefland ontraadt dat. Zij herhaalt haar antwoord. Wanneer hiervoor een meerderheid in de raad is, zal zij dit zo doen. De wethouder benadrukt dat de raad sowieso de gevraagde informatie krijgt. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) vraagt wat het nadeel is wanneer het voorliggende nog niet wordt vastgesteld en wanneer de voortgangsrapportage sowieso komt. Wethouder Streefland antwoordt dat dat niet kan; dit behoort in de Regeling Risicovolle Projecten. Zij verwijst naar de goedkeuring van de raad in het voorjaar van 2023 dat dit programma meegaat. Het moet formeel vastgelegd worden. Er moet een akkoord komen op de start. De PvdA stelde terecht vragen over de kerntaak van de overheid terwijl dit een project is. De wethouder zet uiteen dat het met de schotten niet goed genoeg ging. Dit programma is nodig om de organisatie een extra duw te geven richting het voldoen aan de wetten.

De wethouder wil graag dat de gemeente weer gaan voldoen aan de wettelijke vereisten. Hiermee rondt de wethouder haar beantwoording af. Zij komt terug op het deel of iets is toe te voegen aan de strekt ter vervanging van het startdocument. Het college zal in de strekt ter vervanging van het startdocument de aanvulling scherp aangeven met betrekking tot de indicatoren zo dat de raad dat goed kan volgen. Dan gaat het niet om een strekt ter vervanging. Wanneer de raad zegt wel een strekt ter vervanging te wensen, komt het startdocument later in de raad en daarna al snel een vervolg met de voortgangsrapportage. De vraag is aan de raadsleden op welke moment zij dit willen doen. De voorzitter stelt voor dat de raad hierop kan ingaan in de tweede termijn. Pagina 20 van 63

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 11 januari 2023

980

990

1000

1010

Wethouder Schilderman geeft een aanvulling op haar beantwoording. Het CDA vroeg haar iets meer te zeggen over wat het college precies doet op deze locatie tegen netcongestie. Ook hier kijkt het college naar creatieve oplossingen. Zij noemt flexibele afname van stroom voor tijden waarop het piekt – bijvoorbeeld tussen 16.00 uur en 20.00 uur. Het college kijkt dan naar mogelijkheden van accu's. De ChristenUnie vroeg naar waar risico's spelen rondom netcongestie – de wethouder zet uiteen dat het college er bovenop zit; het speelt veel breder. Daarover heeft het college ook een aantal brieven gestuurd naar de raad. Ondertussen is er ook een uitvoeringsprogramma: elektriciteitsinfrastructuur en netcongestie. Dat heeft de raad ontvangen op 18 december. De ChristenUnie vroeg ook wanneer van iets een programma gemaakt wordt binnen de gemeente; daarvoor is geen hele harde definitie. Het gaat om samenhang tussen projecten en aanpakken op een bepaald thema. Wanneer het college het verstandig vindt om dat in het programma te zetten doet het dat. Wethouder Streefland vult hierop aan met op te merken dat in een dergelijk programma meerdere directeuren werkzaam zijn omdat meerdere organisatieonderdelen verantwoordelijk zijn voor de sturing De voorzitter concludeert dat hiermee het einde is bereikt van de eerste termijn. Zij stelt de gemiste vragen aan de orde.

Gemiste vragen’ De heer Claassen (GroenLinks) had de vraag gesteld of de techniek verder op orde is. Wellicht had hij beter kunnen vragen hoe te weten dat er niet nog meer gevallen zaaksysteem komen. Wethouder Streefland begrijpt die vraag volledig. Zij zet uiteen dat dit niet helemaal bekend is. Wel is de enorme alertheid te zien en de scherpte ook vanwege deze Regeling Risicovol Projecten en ziet het college hierdoor ook scherper op alle ITsystemen of het die risico’s elders ook ziet. De wethouder zegt toe in de Q2-brief aan te geven waar het college andere mogelijke risico’s ziet in de IT-systemen. tweede termijn Mevrouw Ramaker (VVD) is getriggerd door het startdocument. Voor de zorgvuldigheid en de zuiverheid pleit haar fractie ervoor dat de indicatoren en de financiën toegevoegd worden aan het startdocument. Zij betwijfelt of dit onderwerp volgende week in de raad behandeld kan worden. De heer Van Steeg (CDA) vindt de strekt ter vervanging wenselijk, zowel als het gaat om indicatoren als om de financiën. Dat geeft een betere start voor dit traject. Dit komt dan terug in de voortgangsrapportage. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) vraagt of er iets verandert aan de voortgangsrapportage wanneer dit later wordt aangenomen.

De heer Claassen (GroenLinks) vindt dat het past dat het college een definitief startdocument voorlegt aan de raad; dan kan ook de raad vanuit zijn rol controle uitoefenen. Hij zou het fijn vinden wanneer in de toekomst het startdocument ook wordt betrokken bij de gateway review zodat de raad zicht heeft op het totaal.

Pagina 21 van 63

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 11 januari 2023

1020

1030

1040

1050

De heer Van der Graaf (ChristenUnie) dankt de wethouders voor de uitgebreide beantwoording. Hij heeft begrepen dat de raad twee keer per jaar de stand van zaken ontvangt in de voortgangsrapportages. Het lijkt hem verstandig die alvast te agenderen voor de eerstvolgende commissie VBF nadat de rapportage is verstuurd. Dan is die altijd af te voeren wanneer er geen reden is voor bespreking. De voorzitter neemt dat punt mee. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) vraagt of de ChristenUnie van mening is dat dit onderwerp altijd bij de commissie VBF hoort; wanneer het onderwerp meer bij een andere commissie past, zou het bij die andere commissie besproken moeten worden. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) vindt het goed om dit standaard in deze commissie te agenderen. Wanneer het dan logischer is de bespreking te voeren in een andere commissie, kan dat altijd. Beantwoording Wethouder Streefland zegt de strekt ter vervanging toe op de indicatoren en de verantwoording op de financiën. Dat moet in ieder geval gedaan worden voor de eerstvolgende rapportage. De gateway review doet het college inderdaad ook om zichzelf scherp te houden. De voortgangsrapportage zal op dat moment weer een belangrijke input zijn. Zij neemt aan dat het voortgangsrapportage het uitgangspunt is wanneer een gateway review wordt gedaan.

Mevrouw De Vries (Partij voor de Dieren) vindt het fijn dat het college een strekt ter vervanging voorlegt aan de raad. Zij vraagt of dan ook gekeken wordt naar het hoofdstuk risico's. Wethouder Streefland antwoordt dat de risico's die er nu zijn de risico’s zijn die te zien zijn in het programma. Het hele programma is de risicomaatregel die het college doet om vervolgens weer wel te kunnen voldoen. Zij wil die zo laten als die is. De voorzitter stelt vast dat dit voorstel niet doorgaat naar de raad. Toezeggingen Het college biedt de raad de organisatie van een technische sessie aan over het Programma Informatie op Orde en over de samenhang met andere projecten zoals onder meer het zaaksysteem. Wethouder Streefland stelt voor dit voorafgaand te doen aan de eerste voortgangsrapportage die naar de raad komt; zij verwacht dit te kunnen realiseren in het voorjaar, eind Q1 2024 en anders begin Q2. Het college zal dit initiëren. Het college legt een strekt ter vervanging voor aan de raad. De voorzitter schorst de vergadering om 13.00 uur tot 14.00 uur.

1060

9

Raadsvoorstel Gedragscode 2023

Voorzitter van het Dagelijks Bestuur van de raad, Beleidsterrein: Bestuurlijke Zaken De gemeenteraad kent een gedragscode voor haar leden. De huidige ‘gedragscode bestuurlijke integriteit’ stamt uit 2016 en is op punten verouderd. De herziene gedragscode is gebaseerd op vergelijkbare en actuele gedragscodes voor raads- en statenleden. Daarnaast zijn protocollen opgesteld voor de omgang met vermoedens van integriteitsschendingen en ongewenst gedrag.

Pagina 22 van 63

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 11 januari 2023

1070

De voorzitter leidt de bespreking in aan de hand van de annotatie bij de agenda. (zie hierboven). Zij vraagt aandacht voor de tijdsbesteding. De bespreking is in twee termijnen. De commissie Mevrouw Fattal (GroenLinks) spreekt woorden van dank aan de opstellers van dit raadsvoorstel en de betrokken raadsleden. Deze code is broodnodig. Zij schetst de bedrijfscultuur voor raadsleden die momenteel aan de orde is. Zij ziet de gedragscode als een middel om het ambt van raadslid weer aantrekkelijk te maken. Zij roept haar collega’s op elkaar te steunen in situaties die onveilig zijn. Die onveiligheid heeft ook te maken met de verharde wereld. Zij brengt de onveiligheid in verband met de sociale media.

1080

1090

1100

1110

De heer Van der Graaf (ChristenUnie) sluit zich volledig aan bij de dank die haar collega al heeft uitgesproken aan iedereen die hieraan heeft gewerkt. Hij vindt de herziene gedragscode heel belangrijk. Het verbaast hem dat er geen participatie heeft plaatsgevonden over dit onderwerp. Hij vraagt hierop de reflectie van de wethouder. Deze gedragscode is voor raadsleden en commissieleden. Op het stadhuis werken nog veel meer mensen mee aan allerlei zaken die met de raad te maken hebben. De medewerkers van de fracties zouden hierbij betrokken kunnen worden, wat hem betreft. Hij vraagt naar de afweging om de twee groepen specifiek te benoemen; is het mogelijk de betrokkenen breder te formuleren? Ook de ondersteuning zou zich moeten conformeren aan de gedragscode als het aan hem ligt. Hij krijgt hierop graag de reactie van de wethouder. Uiteindelijk gaat het erom wat iedereen die hierbij betrokken is in de praktijk laat zien. Hij pleit voor de inzet daarop met het oog op de verbetering van de situatie. Mevrouw De Vries (Partij voor de Dieren) spreekt haar dank uit aan de opstellers. Zij kan zich voorstellen dat er nieuwe inzichten komen en vraagt in hoeverre dit document flexibel is. Deze nieuwe leidraad maakt dat op een plezierige manier is samen te werken. Zij sluit zich aan bij de oproep van GroenLinks om elkaar te steunen in de online wereld.

Haar fractie stemt in met de voorgestelde wijzigingen. De heer Maas (VOLT) spreekt zijn hulde uit en noemt het voorliggende stuk prachtig. Hij refereert aan de input die is gegeven vanuit zijn fractie. Wat hem betreft mag het begrip lobby in het stuk verwerkt worden. Dit is wat hem betreft een kleinigheid en daarover zal nog uitgebreid gesproken worden. Op het niveau van bestuurlijke integriteit/politieke integriteit is hiermee zijns inziens een slag te slaan. Daarmee is zijn fractie buitengewoon tevreden. De heer Snijder (Student & Starter) sluit zich aan bij het dankwoord van zijn collega’s in de commissie. Hij vindt het goed te zien dat de dat de positieve wijzigingen zijn doorgevoerd in de herziene gedragscode. Hij denkt dat hiermee de raad een voorbeeldfunctie voor de stad kan laten zien. Hij beseft dat ook veel jongeren zich bewuster worden van het belang van dit onderwerp. Bij het lezen van de gedragscode vindt hij het taalniveau abstract. Hij doet de suggestie daaraan aandacht te besteden.

Pagina 23 van 63

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 11 januari 2023

1120

1130

1140

1150

De heer Van Vliet (D66) valt in voor zijn collega in de fractie de heer Koning en hij spreekt zijn dank uit voor het opstellen van deze gedragscode. Wat hem betreft is dit de goede insteek; daarover heeft hij geen inhoudelijke opmerkingen. Hiernaast steunt hij de inbreng van GroenLinks elkaar actief te helpen in het geval van haat en discriminatie zowel via sociale media als offline. De heer Van der Zweth (PvdA) dankt alle betrokkenen voor het opstellen van deze code. Hij steunt de oproep elkaar te steunen. Hij vindt dit een goed voorstel. Uit recente ervaringen blijkt dat deze code ook nodig is. Hij herkent het gebeuren op social media. Hij vindt dat raadsleden zich daartegen moeten uitspreken. Dat vond recentelijk ook plaats. Hij vindt het positief dat de commissies en het raadvoorzitterschap benoemd zijn; dat is echt nodig om dit debat goed te leiden en goed te doorbrengen. Hij brengt dit ook in verband met de werkdruk. Hij heeft er kennis van genomen dat raadsmail niet doorgestuurd mag worden naar andere e-mailadressen. Het komt vaak voor dat raadsleden niet goed bij de stukken kunnen wanneer zij op hun andere werklocatie zijn. De divices van de gemeente moeten wat hem betreft op orde zijn; dat is nu nog niet goed geregeld. Hij vraagt de voorzitter van het DB of hij dat deelt met hem.

De heer Van Steeg (CDA) heeft waardering voor het proces dat is gelopen in de discussies die daarvoor gevoerd zijn. Dat heeft geleid tot een beter protocol en betere gelieerde stukken. Hij steunt de inbreng van de heer Van der Zweth. In een eerdere discussie stond de raad stil bij aandelen en financiële belangen; hij is blij dat de verantwoordelijkheid meer bij de raadsleden wordt gelegd. Hij noemt de gebezigde begrippen relevant en significant en vraagt daarvan een duiding; het is aan raadsleden zelf wat ze wel en wat ze niet moeten opgeven. Hij vindt het belangrijk dat gesprek blijvend te voeren; dat doet de raad ook en de raad houdt zichzelf ook scherp. Er zou moeten staan dat het aan de raadsleden zelf is om de afweging te maken. De schorsing van raadsleden wordt in het protocol genoemd; dat zou wat hem betreft ook moeten voor commissieleden en ook geregeld moeten worden. Op pagina 13 staat een opmerking over gebeurtenissen in de gemeente; hij legt de vraag voor of het ook moet gaan over gebeurtenissen in de gemeenteraad, bij stemverklaringen bijvoorbeeld. Hij legt de vraag voor of dat explicieter zou moeten. Met betrekking tot sociale media wordt nu jouw account genoemd. Hij legt de vraag voor of dat breder zou moeten zijn; een account van een politieke partij; zou dat meegenomen moeten worden, vraagt hij.

De heer Van der Zweth (PvdA) vraagt of de heer Van Steeg van plan is om op de schorsing een wijzigingvoorstel te dienen. Hij vraagt hoe hij dat ziet. De heer Van Steeg (CDA) is daarover geïnformeerd en heeft begrepen dat het niet mogelijk is dit in dit protocol op te nemen. Hij is voorstander van dit gelijk te trekken, hoe dan ook.

1160

Mevrouw Meerding (VVD) brengt in herinnering dat de raad afgelopen augustus al informeel gesproken heeft over deze gedragscode. Haar fractie is blij dat de input verwerkt is die daarin naar voren kwam. Zij vindt dat mooi dat er op die manier ook een vorm van participatie is geweest.

Pagina 24 van 63

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 11 januari 2023

1170

1180

1190

Haar fractie valt een aantal zaken op ook als het gaat om de toegevoegde tekst. Zij vraagt opheldering over het kopje middellijk over het onthouden van stemming door raadsleden wanneer persoonlijk belang of het belang van bloed- of aanverwanten of een andere intensieve persoonlijke relatie in het geding is. Maar elders in de tekst leest zij dat raadsleden zich alleen hoeven te onthouden van stemming wanneer zijzelf daarover een afweging maken bijvoorbeeld wanneer een bepaald belang meespeelt. Zelf een afweging maken of moeten onthouden van stemming kan naar haar inzicht niet beide. Zij stelt voor het stukje daarover aan te passen. Ten tweede vraagt zij opheldering over het gebruik van sociale media en e-mail en de etiquette zoals die door het DB wordt vastgesteld; zij legt de vraag voor of dit door de raad moet worden vastgesteld in plaats van door het DB. Verder kan zij zich aansluiten bij de inbreng over dat de gedragscode een richtlijn is; nu moeten alle betrokkenen het gaan doen met elkaar. Zij bevestigt dat dat altijd in gesprek moet om de gedragscode goed uit te kunnen voeren. De voorzitter schorst de vergadering en heropent de vergadering na 5 minuten. De beantwoording De voorzitter van het DB de heer Zwanenberg dankt de commissie voor haar opmerkingen en hij geeft de complimenten door aan de opsteller.

Hij apprecieert de oproep van GroenLinks de werkomgeving gezamenlijk veiliger te maken en het werk van raadslid aantrekkelijker te maken voor toekomstige raadsleden. Participatie wordt uitgelegd als met de inwoners; hij vindt het mooi dat gezegd is dat er geparticipeerd is omdat raadsleden konden meedenken. Hij beschouwt dat als een compliment. Gevraagd is waarom dit niet bedoeld is voor fractiemedewerkers; fractiemedewerkers zijn in dienst bij de fractie-Stichting. Dat is anders dan commissieleden en raadsleden. Elke fractie kan de gedragscode overnemen. Hij raadt de fracties dat aan. Student & Starter sprak over het abstractieniveau van de tekst; de voorzitter van het DB bevestigt dat dat het geval is. Hij denkt dat het van belang is dat de commissieleden het goed kunnen begrijpen en dat als het gaat om externe communicatie het van belang is om na te gaan hoe dit op B1-niveau te communiceren. Dat wordt gedaan.

1200

1210

De Partij van de Arbeid sprak over de devices. Hij roept de commissieleden op terughoudend te zijn in het doorsturen van stukken naar persoonlijke e-mail. Hij bevestigt dat het frustrerend is dat het erg lang duurt voordat dit is opgelost. Wat hem betreft moeten de raadsleden op allerlei plekken bij hun werkmail kunnen. Hij pleit voor werkbaarheid in dit opzicht. Het CDA ondersteunde dit. Die fractie stelde de vraag wat significant is als het gaat om financiële belangen; de voorzitter antwoordt dat dit niet zwart-wit te duiden is. Het blijft altijd een persoonlijke afweging. Wanneer twijfel is, pleit hij ervoor dat in alle gevallen overleg plaatsvindt. Dat overleg is mogelijk met de burgemeester, met de griffie. Het is niet mogelijk dit op schrift zwart-wit te formuleren. Hij adviseert een motie in te dienen, wanneer de schorsing ook zou moeten kunnen gelden voor commissieleden; dan is na te gaan hoe daaraan handen en voeten te geven.

Pagina 25 van 63

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 11 januari 2023

1220

1230

1240

De politieke accounts zijn genoemd naast persoonlijke; ook dat is aan de raad om te beoordelen. Het DB meent daarover zeggenschap te hebben; dit is om die reden op deze wijze opgeschreven. Ook hiervoor is een voorstel door de raad in te dienen. Het viel de VVD enkele zaken op; wanneer moeten raadsleden zich onthouden van stemming? Het “moeten” is de uitleg van artikel 28 van de gemeentewet. Hij bevestigt dat het altijd een persoonlijke afweging is; om die reden zijn beide formuleringen gekozen. De afweging maakt de betrokkene zelf. Ook bij sociale media geldt die persoonlijke afweging. Gemiste vragen Mevrouw Meerding (VVD) merkt op dat bij sociale media letterlijk in de tekst van het raadsvoorstel staat dat raadsleden zich houden bij het gebruik van sociale media en e-mail aan de etiquette zoals die door het DB is vastgesteld. De vraag van haar fractie is daarbij of het logischer is dat de raad die etiquette vaststelt; of was dit een bewuste keuze? Zij komt terug op het begrip “middellijk”; zij begrijpt de uitleg van de heer Zwanenberg. Zij vindt dat het niet op een handige manier in de tekst is opgenomen; er staat letterlijk dat raadsleden zich van beraadslagingen en meestemmen moeten onthouden wanneer het om (onder meer) een persoonlijk belang gaat.

Dat impliceert dat raadsleden zich van stemming moeten onthouden terwijl dat wettelijk niet het geval is omdat het een persoonlijke afweging is. De heer Zwanenberg (voorzitter DB) licht toe dat uiteindelijk het raadslid die persoonlijke afweging moet maken. Hij kan niet voor het raadslid bepalen wanneer het raadslid die afweging moet maken; het raadslid maakt die zelf. Hij herhaalt zijn advies, advies te vragen. De voorzitter constateert dat er geen andere gemiste vragen zijn. Zij constateert ook dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. Zij legt de vraag voor hoe dit in de raad te bespreken. Nagekomen antwoord op de vraag van de VVD De heer Zwanenberg (voorzitter DB) licht toe op de vraag over of de raad hierover besluit en niet het DB, dat wanneer dit wordt aangenomen door de raad, de raad zich eraan committeert.

1250

De heer Van Steeg (CDA) stelt één á twee moties in het vooruitzicht. De voorzitter concludeert dat daarmee dit agendapunt de B-status krijgt voor de bespreking in de raad. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) overweegt een actie op hoe de fracties te stimuleren.

1260

De heer Sungur (DENK) overweegt een aantal voorstellen in te dienen die betrekking hebben op mogelijke sancties bij misdragingen. Het gaat hier om gedragsregels die de raad gaat vaststellen. De vraag is wat er gebeurt wanneer iemand zich er duidelijk niet aan houdt en dat ook wordt vastgesteld door bijvoorbeeld externen. De vraag is of het dan blijft bij de constatering dat iemand is benadeeld of dat er ook sancties bijhoren. Dat deel vindt hij ontbreken. De voorzitter stelt voor 30 minuten te reserveren voor de bespreking. Pagina 26 van 63

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 11 januari 2023

1270

De heer Dijkstra (EenUtrecht) had graag de discussie gevoerd in deze commissie en niet in de raad over het onderwerp dat DENK nu inbrengt. De heer Sungur (DENK) heeft dit onderwerp nog niet helemaal uitgewerkt. Om die reden heeft hij op dit moment nog geen concrete voorstellen. Wat hem betreft moet wel gesproken worden over de consequenties. Hij wil hierover met de heer Dijkstra in gesprek buiten de raadzaal. De voorzitter handhaaft haar voorstel van 30 minuten na het voorstel van mevrouw mevrouw Fattal (GroenLinks) en de heer Van der Zweth (PvdA) 15 minuten te reserveren voor de bespreking van dit agendapunt. Zij stelt dit als zodanig vast na sondering van de commissie. 10. Raadsvoorstel doorontwikkeling instrumenten van inwoners: introductie inwonersagendering en inwonersmotie

1280

Voorzitter van het Dagelijks Bestuur van de raad, Beleidsterrein: Bestuurlijke Zaken De instrumenten ‘burgeragendering’ en ‘burgerinitiatief’ worden weinig gebruikt door inwoners, mede doordat zij tegen onbedoelde procedurele drempels aanlopen. Dit raadsvoorstel is een uitwerking van een voornemen van het DB-presidium om een voorstel tot aanpassing te formuleren, om zo terug te gaan naar de bedoeling van de verordening: inwoners de mogelijkheid bieden om op een laagdrempelige wijze toegang te bieden tot het politieke proces. In dit voorstel worden twee vervangende instrumenten geïntroduceerd die aansluiten op (het gedrag van) inwoners: de inwoners-agendering en de inwonersmotie.

De voorzitter leidt de bespreking in aan de hand van de annotatie bij de agenda (zie hierboven). De bespreking vindt plaats in twee termijnen.

1290

1300

1310

De commissie Mevrouw De Vries (Partij voor de Dieren) is tevreden met dit raadsvoorstel en stemt ermee in. Deze doorontwikkeling van deze instrumenten zal een positief effect kunnen hebben op het weer versterken van het vertrouwen. Zij vraagt wel goed in de gaten te houden hoe deze instrumenten ingezet gaan worden door inwoners en wat daarvan de impact zal gaan zijn op het raadswerk en op de werkdruk voor de griffie. Wanneer de drempel voor inwoners wordt verlaagd, kan dat impact hebben op die werkdruk. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vindt dit een goed initiatief. Het aantal burgerinitiatieven is niet heel erg hoog. Het aantal petities vindt hij behoorlijk, maar een groot deel ervan bereikt de raad te weinig en heeft te weinig impact, kijkende naar de energie in de gedrevenheid die er achter zit. De vraag is dan vooral waarom die de raad niet bereiken en of de huidige verordening voor burgeragenderingen en burger initiatieven onvoldoende gebruikt worden. Dat heeft zijns inziens te maken met twee redenen: (1) de onbekendheid ervan hij het publiek en (2) de ondertekenaar moet ook zijn adres en geboortedatum opgeven. Het voorliggende voorstel ondervangt die twee problemen nog niet. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) vraagt waarop de heer Dijkstra zijn probleemanalyse baseert. De heer Dijkstra (EenUtrecht) antwoordt uit eigen ervaring en de mensen die hij heeft gesproken.

Veel mensen antwoorden op zijn vragen dat ze niet wisten dat ze een burger initiatief ervan hadden kunnen maken met een adres en geboortedatum bij www.petitie.nl Zo blijft dat staan in het huidige voorstel. De heer Van Bergen (ChristenUnie) vraagt of de inschatting van de heer Dijkstra is dat mensen hieraan niet voldoen omdat zij hun privacy moeten opgeven wanneer ze de extra gegevens moeten verschaffen. Pagina 27 van 63

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 11 januari 2023

1320

1330

1340

1350

1360

De heer Dijkstra (EenUtrecht) antwoordt ontkennend en licht toe hoe mensen het hebben ervaren. De strengere eis maakt de drempel. Mevrouw De Vries (Partij voor de Dieren) hoort de heer Dijkstra spreekt over 2000 mensen; volgens haar is voor deze nieuwe instrumenten een gewijzigd aantal van kracht: 100 of 250 mensen. Hoe ziet de heer Dijkstra dat? De heer Dijkstra (EenUtrecht) antwoordt bevestigend. Zij redeneren geldt ook voor 100 of 250 mensen; ook dan moeten mensen terug om de ontbrekende gegevens te vragen: adres en geboortedatum. Deze verordening helpt daarin nog niet. Mevrouw De Vries (Partij voor de Dieren) vraagt naar de oplossing die de heer Dijkstra ziet in deze verordening. De heer Dijkstra (EenUtrecht) zal dit in de rest van zijn betoog uiteenzetten en vervolgt zijn betoog. Hij probeert de petities in een keer de goede plek te geven. Nu verdwijnen de petities vaak van de tafel. Hij legt de vraag voor of de indiener dit onderkend dat deze twee problemen nog onvoldoende worden getackeld. Zijn voorstel is hier aan meer bekendheid te geven. Zodra iemand een petitie start, is het van belang contact op te nemen met de initiatiefnemer om hem te wijzen op de ontbrekende gegevens van adres en geboortedatum; dat met die gegevens er ook nog een burger of een burgerinitiatief van te maken is. Hij vraagt de initiatiefnemer of dit oplossingen zijn die hierin mee te nemen zijn.

De heer Van Vliet (D66) had verwacht dat EenUtrecht het logisch had gevonden om dit instrument samen met inwoners te ontwikkelen. Hij vraagt de reactie van EenUtrecht. De heer Dijkstra (EenUtrecht) heeft begrepen dat de indieners contact hebben gehad met een aantal petitie indieners/initiatiefnemers. Hij antwoordt bevestigend op. de vraag van de heer Van Vliet. Mevrouw Barelds (CDA) vraagt of de heer Dijkstra weet waarom een geboortedatum en adres gevraagd wordt. De heer Dijkstra (EenUtrecht) antwoordt bevestigend. De gemeente wil kunnen vaststellen of de petitie is ingediend door ingezetenen. De heer Van Bergen (ChristenUnie) is blij met het voorliggende voorstel. Zijn fractie beschouwt dit als twee waardevolle instrumenten voor participatie, verder uitgewerkt en vereenvoudigd. Over het stappenplan vraagt hij waarom ervoor gekozen is en bij de inwonersmotie voor maximaal 1 uur ondersteuning te bieden vanuit het Burgerloket. Voor zowel de inwonersagendering als de inwonersmotie worden initiatiefnemers uitgenodigd om die toe te lichten in een commissie dan wel in de raad. Bij de agendering wordt bij stap 3 van het stappenplan een voorbereidend gesprek genoemd tussen het burgerloket en de initiatiefnemers. Bij de inwonersmotie ontbreekt een dergelijke stap. Hij vraagt naar de gedachten daarachter.

Het lijkt hem dat het ten goede komt aan de kwaliteit en de slagingskans van het initiatief wanneer de initiatiefnemers in beide gevallen ondersteuning ontvangen. Hij krijgt hierop graag de reactie van de wethouder. Als het gaat om de houding van de raad vindt zijn fractie het belangrijk dat de raad bij iedere petitie, iedere agendering en iedere motie zich ervan bewust is dat er sprake is van een signaal vanuit de samenleving dat de raad heel serieus moet nemen en welwillend moet benaderen. De inwoners van de stad nemen veel moeite om zich te laten horen; dat moet de raad serieus blijven nemen. Pagina 28 van 63

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 11 januari 2023

1370

1380

1390

1400

De heer Maas (VOLT) vraagt zich af of de ChristenUnie denkt dat deze instrumenten daadwerkelijk ertoe leiden dat de inwoners zich serieus genomen gaan voelen. De heer Van Bergen (ChristenUnie) vindt dat dat afhangt van hoe de raad hiermee omgaat. Wanneer mensen de moeite nemen om 250 handtekeningen te verzamelen om de raad iets te laten bespreken, is het van belang dat de raad dat zo serieus mogelijk oppakt. De heer Maas (VOLT) brengt de afgelopen participatietrajecten voor het voetlicht; in dat licht herhaalt hij zijn vraag wat dit instrument dan gaat opleveren. De heer Van Bergen (ChristenUnie) roept ertoe op dit serieus te nemen. Handel dit niet als een moetje, maar toon waarlijke interesse. De heer Maas (VOLT) legt de vraag voor of daarvoor nieuw instrumentarium nodig is; zou de raad participatie wellicht gewoon serieus moeten nemen en dat opvolgen. De heer Van Bergen (ChristenUnie) antwoordt bevestigend. Hij denkt dat dit instrument nuttig is om participatie serieus te nemen; het is een stuk eenvoudiger geworden om van dit instrument gebruik te maken. Hij vindt dat zeker een waardevolle stap. Mevrouw Meerding (VVD) merkt op dat er wel degelijk een succesvol burger initiatief is geweest, namnelijk over de Bussluis Amazonedreef. De raad heeft dat initiatief aangenomen, maar het college heeft dat nooit uitgevoerd. Zij vraagt hoe het ChristenUnie daar naar kijkt.

Is het college voornemens dat initiatief te gaan uitvoeren. De heer Van Bergen (ChristenUnie) is niet bekend met dat dossier. Hij geleidt die vraag door naar het college. De heer Snijder (Student & Starter) vindt het fijn dat het Dagelijks Bestuur nadenkt over manieren om inwoners van Utrecht een laagdrempelige toegang te bieden tot het politieke proces. Student & Starter juicht het streven toe naar betere participatie toe en betrokkenheid van alle Utrechters. Hij is al jaren voorstander van burger initiatieven en denkt graag mee over nieuwe vormen. De vraag die opkomt bij zijn fractie is voor wie deze verandering handig is. Wie heeft hier voordeel van? De voorgestelde instrumenten verbeteren mogelijk de laagdrempelige toegang wel, maar zijn fractie vraagt zich wel af of deze instrumenten daadwerkelijk ruimte bieden aan de diverse groepen in de samenleving, bijvoorbeeld hoe jongeren actief deel te laten nemen aan het proces, en hoe de inwoners te helpen die de weg naar de raad niet zo gemakkelijk weten te vinden. De zorg die vanuit zijn fractie leeft is dat diegenen die vaker hun mening uiten, nog meer ruimte zullen gaan innemen. Hij vraagt hoe ervoor te zorgen dat deze instrumenten de diversiteit aan stemmen vergroot en de niet de bestaande ongelijkheid hierin versterkt. Hij krijgt hierover graag de reflectie van de wethouder.

Hij hoopt dat de sociale media specifiek gericht op jongeren door kunnen gaan. Zijn fractie vindt dat positief. Gebrekkig vindt zijn fractie dat er van tevoren niet echt participatie is geweest, maar wel al gesprekken met de heer Dijkstra. De jongeren zijn niet gehoord. Hij legt de vraag voor waar het jongerenperspectief is meegenomen in dit dossier. Hij refereert aan de desbetreffende vraag van D66 aan de heer Dijkstra. Daarnaast verkent zijn fractie het risico van de verhoogde werkdruk waarop de Partij voor de Dieren doelde. Hij denkt graag mee aan creatieve oplossingen. Hij denkt daarbij aan bijvoorbeeld het maximum aantal moties die per jaar ingevoerd zouden Pagina 29 van 63

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 11 januari 2023

1410

1420

kunnen worden zo dat de werkdruk te beperken is, al ziet zijn fractie daaraan ook haken en ogen. Wat hem betreft moet de gemeente zeker doorgaan met participatie. Dat kan wat hem betreft naast elkaar blijven staan. De heer Maas (VOLT) is sceptisch over het bijregelen van nieuwe instrumenten om participatie te verbeteren. Het gaat wat hem betreft wel om instrumenten waarmee te werken is. Hij sluit zich graag aan bij de technische vragen van een Utrecht over de invulling van de instrumenten en ook bij Student & Starter bij hoe deze instrumenten tot een succes te maken zijn zodat ze echt iets gaan opleveren. Hij stelt de vraag hoe de raad en het college dit serieus gaan nemen. De heer Dijkstra (EenUtrecht) krijgt de indruk dat Volt alsof de fractie denkt dat het gaat om nieuwe instrumenten; hij benadrukt dat het gaat om een vereenvoudiging van bestaande instrumenten. De heer Maas (VOLT) antwoordt dat goed te hebben begrepen. De heer Van Vliet (D66) vindt het belangrijk dat gekeken wordt naar mogelijkheden om de inwoners meer zeggenschap te geven en hij juicht toe dat nu ook gezocht gaat worden naar nieuwe manieren. Hij dankt het dagelijks bestuur voor het werk.

1430

1440

1450

Juist bij dit thema lijkt geen participatie van inwoners te hebben plaatsgevonden. Hij ziet dit als een uitgelezen kans om samen met inwoners te onderzoeken wat zij zelf de beste manier vinden om meer zeggenschap te krijgen. Dat maakt het lastig om in te schatten of deze vervangende instrumenten aansluiten bij de wensen van Utrechters om te voldoen aan wat EenUtrecht aangaf over of de idee bestaat dat de Utrechters zich hiermee beter kunnen uitspreken. Hij vraagt het dagelijks bestuur hoe dat bestuur hierop reflecteert. Ziet het DB kans om bij actieve bewonersclubs op te halen hoe de bewoners hier naar kijken. Ziet het DB kans om het gesprek aan te gaan over dit instrument met inwoners die doorgaans niet op de radar staan van de gemeente of van de politiek en die wellicht nog nooit een petitie hebben ingevuld. Dat zou voor zijn fractie een voorwaarde zijn om echt enthousiast te worden over dit voorstel. Daarnaast is zijn fractie benieuwd hoe het DB deze instrumenten ziet in het licht van de herijking van Samen Stad Maken. Hij vraagt of het DB het college daarin nog iets wil meegeven. Wat zijn fractie betreft wordt ervoor gezorgd dat deze instrumenten een duidelijke rol krijgen in het brede plaatje van mogelijkheden die inwoners hebben om in te spreken, ook bij de raad. Zijn fractie juicht ieder initiatief tot meer zeggenschap van inwoners toe.

Zijn fractie is heel benieuwd naar de effecten ervan. Op welke manier wordt de raad daarvan op de hoogte gehouden. Hij sluit zich ook aan bij de soortgelijke vraag van de Partij voor de Dieren in het kader van de werkdruk. Hij wil graag weten of dat nog kan worden meegenomen. Dat is voor zijn fractie een voorwaarde om enthousiast te zijn. De heer Zwanenberg (voorzitter DB) herhaalt zijn opmerking over dat het nu tijd wordt om hiermee te beginnen. Mevrouw Barelds (CDA) zou het jammer vinden om te zien dat de mogelijkheid vervalt zonder een voorafgaande petitie. Zij vraagt of haar interpretatie klopt dat bij

Pagina 30 van 63

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 11 januari 2023

1460

1470

1480

1490

1500

de inwonersagendering de mogelijkheid vervalt om zonder petitie een agendering of een voorstel in te dienen. Met betrekking tot de inwonersmotie is haar fractie tegen het directe agenderingsrecht van inwoners in de raad. Dat zal haars inziens ten koste gaan van de kwaliteit en effectiviteit van het politieke proces omdat dat een fundamentele verandering zal zijn van de manier waarop besluiten worden genomen. Daarnaast is het de vraag of dit de participatie wel gaat vergroten; moet de raad de inwoners op die manier het politieke proces willen intrekken. Wordt hiermee de raad niet gedegradeerd tot stemvee, technisch gezien. Dat wil niet zeggen dat haar fractie geen voorstander is van het eenvoudig agenderen door inwoners. Het doel is om zo groot mogelijke inbreng te genereren en tegelijkertijd een effectief en kwalitatief politiek proces. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of het CDA zich ervan bewust is dat nu al in de verordening het burgerinitiatief in feite een soort van motie voorstelt; de petitie die gemaakt wordt, wordt in feite in stemming gebracht in de raad. Daarover moet in de gestemd worden. Ook daarin ziet geen verschil met de huidige situatie. Mevrouw Barelds (CDA) interpreteert het als dat het scherper wordt: van het voorstel gaat de gemeente over naar een motie; daarmee ontstaat een directe agendering, afkomend van een indirect agenderingsrecht.

De heer Dijkstra (EenUtrecht) licht toe dat het zijn interpretatie is dat het in feite een motie is die opgeschreven wordt in een petitie. Die wordt dan in stemming gebracht. Hij wacht het antwoord van het DB af. Mevrouw Barelds (CDA) herkent dit. Zij merkt op dat dit voorstel is voortgekomen uit een voornemen van het voormalig presidium. Het DB-presidium heeft op 10 oktober 2022 daarvan kennis genomen en kwam van daaruit tot het voorliggende voorstel. Zij vraagt in procedureel opzicht waarom het DB hieraan nu prioriteit geeft en of het aan de DB is om een vrij politiek punt voor te stellen. Haar voorstel is niet te overhaasten en dit nog eens voor te leggen bij de recent opgerichte adviescommissie Participatie. Zij hoopt gezamenlijk te kunnen zoeken naar een passend vervolg. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vindt dit op zich een goede gedachte. Hij vraagt of het CDA er voorstander is van een inbreng van het voorliggende door het college. Mevrouw Barelds (CDA) merkt op deze vraag ingewikkeld te vinden en hierop het antwoord niet te kunnen geven. Mevrouw Fattal (GroenLinks) kan zich aansluiten bij de inbreng van EenUtrecht over wat het CDA zei en wat D66 zei dat hiermee niet teveel haast gemaakt moet worden en dat met inwoners gesproken moet worden over wat voor hen goed werkt. Zij bedankt het DB voor het voorstel.

Het is goed om na te gaan hoe deze instrumenten te kunnen versimpelen. Zij voegt eraan toe dat wanneer de middelen niet al te veel gebruikt worden, niet wil zeggen dat ze niet effectief zijn. Het kan ook zijn dat mensen ontevreden zijn over de raad. Haar fractie maakt zich zorgen over het heel erg toegankelijk maken van de inwonersmotie. Zij schaart zich achter de inbreng van EenUtrecht over de versimpeling van wat nu al plaatsvindt. Zij maakt zich zorgen over erg veel moties die mogelijk niet erg veel bijdragen, waarmee de politiek het eens kan zijn maar die dan verworpen worden. Dat is ontmoedigend voor burgers. Een goede motie schrijven is moeilijk, ook voor raadsleden. De vraag is of de raad dat inwoners wil aandoen.

Pagina 31 van 63

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 11 januari 2023

1510

1520

1530

1540

1550

Zij wil wel heel graag dat de agendering er vaker op de rol komen van een commissie. Nu worden petities vaak aangeboden en daarna in de la verdwijnen. De raadsleden kunnen de petities agenderen. Een inwonersagendering kan een goede manier zijn om te bereiken wat de politiek wil met een inwonersmotie: de raad moet daarover praten. Dan komt de raad met goede voorstellen die aansluiten bij het beleid. Raadsleden kennen het beleid beter dan de gemiddelde inwoner van Utrecht. Hierover denkt haar fractie nog na. Het besluit over de ontvankelijkheid van de agendering wordt door de raad genomen; bij een inwonersmotie kan dat formeel in één vergadering. Wanneer een agendering eerst ontvankelijk verklaard moet worden in de raad en daarna in de commissie duurt het erg lang voordat een agendering besproken wordt. Zij vraagt of dit iets sneller kan; is te zeggen dat de voorzitter van de raad de ontvankelijkheid bepaald, bijvoorbeeld de burgemeester. Dit voorstel doet GroenLinks. De heer Van der Zweth (PvdA) vindt het goed dat gekeken wordt naar laagdrempelige vormen van participatie; participatie is niet zo simpel en veel bewoners proberen het niet eens of komen er niet doorheen of weten de raad niet te bereiken. Daar ligt wat zijn fractie betreft de grote opgaven. Dat neemt niet weg dat veel Utrechters betrokken zijn en participeren.

De opgave ligt bij de andere mensen; die andere mensen hun weg te laten vinden naar de raad. Daarvoor moeten de middelen zo simpel mogelijk gemaakt worden, toegankelijk. Hij beschouwt dit voorstel als een goede stap daarin. In bijna zeven jaar zijn ze vijf en zes keer gebruikt. Wanneer het gebruik minder is dan een keer per jaar, stelt hij dat er iets niet goed gaat. Hij vindt het voorstel dat voorligt goed. Hij vindt het mooi om aan te sluiten bij de petities. Hij begrijpt dat er gezegd wordt dat er goed over nagedacht moet worden; hij stelt voor dit te proberen wanneer de huidige middelen zo weinig gebruikt worden. Dan is over een jaar na te gaan of hierin iets anders in moet. Hij zou het zonde vinden nu nog een paar jaar de oude middelen te handhaven. Mevrouw Meerding (VVD) sluit zich aan bij het eerste deel van de inbreng van GroenLinks. Twee nieuwe instrumenten voor burgerparticipatie worden nu voorgelegd; die vervangen de burgeragendering en het burgerinitiatief; de inwonersagendering en de inwonersmotie. Op zich vindt haar fractie het positief dat er is nagedacht over het toegankelijker en gemakkelijker maken van inwonersinitiatieven omdat het tot op heden steeds erg bureaucratisch ging en inwoners daardoor belemmerd en ontmoedigd werden. Toch stelt haar fractie vragen en plaatst zij ook kritische kanttekeningen bij dit specifieke voorstel.

Zij is bijvoorbeeld benieuwd naar wat die beperkte juridische toets precies inhoudt. Dat wordt uit het raadsvoorstel niet duidelijk. Wat is daaraan beperkt? Wat gaat de gemeente nu anders doen dan eerder is gedaan? Ook vraagt haar fractie zich af of een inwonersmotie een verbetering is; andere fracties stelden die vraag ook al. Het indienen van een motie is wat haar fractie betreft een instrument dat aan raadsleden toebehoort omdat het gaat over het doen van concrete voorstellen. Bovendien worden moties niet zomaar ingediend; om dat effectief te doen is veel studie nodig. Pagina 32 van 63

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 11 januari 2023

1560

1570

1580

1590

Haar fractie vindt de input van inwoners wel belangrijk, maar vindt het logischer dat inwoners een thema op de agenda zetten. Dat lijkt haar voor inwoners ook gemakkelijker te formuleren. Dan kunnen zij aangeven in welke richting zij wensen dat de raad daarover spreekt, in plaats van een compleet nieuw voorstel te doen dat juridisch gezien moet kloppen. Het lijkt haar bovendien ook niet wenselijk wanneer de raad straks om de haverklap moties te verwerken krijgt in de raad gezien de werkdruk die de raadsleden nu al hebben. Haar fractie is positief over de inwonersagendering; haar fractie vindt het belangrijk dat zaken laagdrempelig op de agenda gezet kunnen worden. De VVD stemt met het onderhavige voorstel in. Haar kritische kanttekening is de vraag of de huidige participatie-instrumenten goed werken; ooit was er een succesvol burgerinitiatief: de bussluis Amazonedreef in 2018. Dat besluit is nog steeds niet uitgevoerd. Dan is niet te zeggen dat het instrument niet goed werkte; wanneer het college de uitslag niet serieus neemt en er geen gehoor aan geeft, doet dat ook iets met het beeld naar inwoners toe. Dat ligt dan niet zozeer aan het instrument op zich maar aan de uitvoering ervan. Zij roept ertoe op als raad en college zorg te dragen voor een goede uitvoering wanneer het stadsbestuur zich hieraan committeert.

De heer Van den Hoek (UtrechtNu!) Is blij dat de raad bestaande instrumenten die weinig gebruikt worden, doorontwikkelt, zoals het voorliggende. De lage drempels maakt het voor Utrechters gemakkelijker en is het belangrijk te participeren. Zijn fractie geeft een aantal zaken mee. Zij vraagt zich over de nieuwe middelen af of daarmee de betrokkenheid groter wordt; hij hoopt van wel omdat ze laagdrempeliger zijn. Dat werkt alleen wanneer er directe communicatie is en wanneer bewoners er direct bij betrokken worden. Hij legt de vraag voor wat laagdrempeliger gaat worden. Is het toegankelijker voor Utrechters? Niet alleen dat minder mensen een handtekening hoeven te zetten. Weten de Utrechters dit middel te vinden? Hij ziet daar een zaak liggen voor de raad zelf. Wat hierin anders te gaan doen? Beperkte juridische toets moet wat hem betreft duidelijk worden. Hij refereert daarbij aan de desbetreffende inbreng van de VVD. Hij schaart zich achter de inbreng van Student & Starter over de jongeren. Verder staat zijn fractie positief tegenover het voorstel. Het moet zo zijn dat dit tot grotere betrokkenheid van de Utrechters zal leiden en tot de besluitvorming van de stad. Communicatie en samenwerking zijn daarbij van belang zodat de burgers dit middel gemakkelijker en eenvoudiger kunnen gebruiken. De voorzitter schorst de vergadering voor 10 minuten.

1600

De beantwoording De heer Zwanenberg (voorzitter DB) dankt de commissie voor de vele positieve opmerkingen. Hij geeft de complimenten door aan de aanwezige ondersteunende ambtenaar. Het DB zal de impact monitoren. Hij stelt voor in de komende tijd na te gaan hoe het gaat. EenUtrecht ging in op de adressen en de geboortedatum; die zijn niet nodig bij een petitie. De gemeente Utrecht is in gesprek gegaan met www.petities.nl Nu is er een mogelijkheid om ervoor te zorgen dat wanneer mensen petities tekenen direct ook Pagina 33 van 63

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 11 januari 2023

1610

1620

1630

1640

1650

hun adres en geboortedatum meegeven. De voorzitter denkt dat het van belang is om dat zo te doen. Hij schetst de praktijken op het internet; van belang is na te gaan of mensen echt bestaan. De heer Van Bergen (ChristenUnie) begrijpt dat budgetargument. Hij vraagt wat aan ondersteuning geboden zou worden om de ondersteuning goed te krijgen wanneer de gemeente al het geld van de wereld had. De heer Zwanenberg (voorzitter DB) denkt het eenvoudiger te maken door er een motie van te maken; het DB hoopt dan met het uur toe te komen. Hij gaat er vooralsnog niet van uit dat er een lawine komt van moties. Meerdere partijen zeiden dat elke petitie een signaal is en zij vroegen zich af waarom die onder in de la verdwijnt. De raad bepaalt of iets geagendeerd wordt voor een commissie. Hij vindt deze oproep mooi. Student & Starter vindt het van belang dat iedereen bereikt wordt; de voorzitter van het DB vindt het van belang wanneer dit wordt aangenomen dat het niet alleen een taak is van de sociale media van de gemeente Utrecht, van #raad030; maar dat ook de fracties het nodige naar buiten brengen. De fracties hebben hun eigen doelgroep. De heer Snijder (Student & Starter) begrijpt wat de heer Zwanenberg zegt. Kijkend naar de petities, is niet veel afkomstig van de jongere populatie. Hij vraagt of een mogelijkheid gezien wordt daarop de aandacht te focussen.

De heer Zwanenberg (voorzitter DB) antwoordt ontkennend. Partijen zullen dat zelf moeten doen. Hij adviseert na te gaan wat de goede manier is om zaken aan de kaak te stellen; een petitie kan één van de redenen zijn. Opgemerkt is eerst met bewoners te moeten gaan praten. De voorzitter benadrukt dat niet alleen met heer Dijkstra gesproken is. Met alle initiatiefnemers van de afgelopen tijd is gesproken. Zoals de PvdA opmerkte, zegt ook de voorzitter nu eerst hiermee te beginnen. Wanneer het niet goed genoeg werkt, stelt hij voor een vervolg stap te zetten. Er wordt van uitgegaan dat met wat voorligt de deelname laagdrempeliger te maken is. Hij benadrukt ook dat dit niet het eindpunt is. Het DB gaat er vanuit dat dit een volgende stap is. Meer ondersteuning dan 1:00 uur, zal niet budgetneutraal kunnen. Gepoogd is dit voorstel budgetneutraal te formuleren. Wanneer meer ondersteuning nodig is, komt het DB bij de raad terug met een budgetvraag. Momenteel wordt al ondersteuning geboden. Hij bevestigt dat het hier gaat om een doorontwikkeling en niet om een nieuw instrument. Hij is het ermee eens dat de raad petities serieus moet nemen. Het is nog niet zeker of de aanpassingen voldoende zijn.

De heer Van Vliet (D66) licht toe dat zijn vraag niet was gericht op gesprekken met initiatiefnemers; zijn vraag betrof vooral de mensen die doorgaans niet op de radar staan en ook niet bij dat groepje van initiatiefnemers behoren. De heer Zwanenberg (voorzitter DB) herhaalt zijn inbreng over dat nu eerst gekeken moet worden hoe dit gaat werken. De herijking van Samen Stad Maken is er niet. Dit is nagaan hoe bewoners invloed te geven in het politieke proces. Jaarlijks komt er een rapportage over hoe dit reilt en zeilt. Het CDA stelde de vraag of de gemeente bewoners het politieke proces in moet trekken; die vraag kan de heer Zwanenberg niet beantwoorden. Het DB denkt dat dit de manier is om bewoners bij het politieke proces te betrekken. Hij denkt ook dat daaraan geen prioriteit gegeven wordt. Hij constateert dat hier een verschil van mening ligt. Pagina 34 van 63

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 11 januari 2023

1660

1670

1680

Op de vraag of het DB geschikt is om een dergelijk politiek punt in te brengen zet de heer Zwanenberg uiteen dat het DB portefeuillehouder is in de Verordening van de raad. Om die reden zit de voorzitter van het DB op deze stoel en niet het college. Mevrouw Barelds (CDA) benadrukt dat het gaat om een politiek punt. Zij merkt op dat het DB daarover in mindere mate gaat. De heer Zwanenberg (voorzitter DB) licht toe dat de raad het straks politiek maakt. Een inwoner komt straks met een politiek punt; daarvan gaat de raad iets vinden. Hij vindt er in politiek opzicht niets van. Het is de verordening van de raad. Wanneer de raad de verordening wil aanpassen, staat dat de raad vrij. Hij bestrijdt dat wat voorligt een politiek punt is. GroenLinks vreest veel moties. De doorontwikkeling is ingezet omdat weinig gebeurde. De aanpassingen doen zijns inziens meer recht aan het betrekken van bewoners bij het politieke proces. Petities verdwijnen niet vanzelf in een la. Of besluiten ontvankelijk verklaard kunnen worden door de burgemeester is nu gemandateerd door de raad aan de griffier. Dat vindt plaats buiten de raadsvergadering. De beperkte toets is alleen een adres en een geboortedatum. En er wordt gekeken of het er over mag gaan. Het kan niet gaan over bepaalde personen, bijvoorbeeld. Hij is het eens met de PvdA die zei hiermee nu dan te beginnen; het is altijd verder te verbeteren.

Hij gaat niet over de bussluis. Hij nodigt de burgemeester uit daarover iets te zeggen. Burgemeester Dijksma licht toe dat de bussluis Amazonedreef een complex verhaal is; het komt er op neer dat na de uitspraak van de raad allerlei procedures zijn gevolgd waaronder de Fietsersbond die bezwaar maakte tegen de beslissing van de raad. Uiteindelijk heeft de raad op 6 december 2022 een brief gekregen waarin de herinrichting van de Amazonedreef aan de raad wordt toegelicht, waaronder het weghalen van de bussluis. De burgemeester bevestigt dat het lang duurt. Het besluit is wel degelijk aan de raad voorgelegd. Wanneer de raad een dergelijke uitspraak steunt, vindt zij het belangrijk dat het college daaraan opvolging geeft. De heer Zwanenberg (voorzitter DB) had zijn beantwoording afgerond.

1690

1700

Gemiste vragen De heer Van Bergen (ChristenUnie) had twee vragen gesteld over het verschil tussen de twee instrumenten en ondersteuning daarvan; zijn tweede vraag werd niet beantwoord, namelijk waarom bij de agendering een voorbereidend gesprek met het burgerloket is en niet bij de inwonersmotie. Hij vraagt een toelichting daarop van de heer Zwanenberg. De heer Zwanenberg (voorzitter DB) licht toe dat dat ook te maken heeft met budgetneutraal. De heer Dijkstra (EenUtrecht) had gevraagd hoe iets te doen is aan de bekendheid. De heer Zwanenberg (voorzitter DB) herhaalt zijn antwoord over dat het vooral ook aan de raadsleden is om hieraan ruchtbaarheid te geven vanuit de fracties. De gemeente Utrecht bereikt niet iedereen.

Pagina 35 van 63

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 11 januari 2023