Coalitieakkoord 'Voor Uuuu' 2026-2030, gemeente Utrecht

moet hebben.

stigmatisering. En het zorgt ervoor dat de kinderen en jongeren die echt specialistische zorg nodig hebben, die ook krijgen.

3.2 Jeugd: wat gaan we doen?

We breiden groepsgericht werken uit. Op deze manier kunnen we met minder middelen meer jongeren helpen. We geloven dat groepsgericht

We investeren in de pedagogische basis.

werken helpt om problemen bespreekbaar te

We maken ons sterk voor het aanpakken van

maken en ervaringen te delen. Op termijn is het

oorzaken die vaak ten grondslag liggen aan

ook efficiënter.

jeugdhulp, die vaak op andere beleidsterreinen liggen. Denk aan armoedebestrijding, aan een toegankelijk sportaanbod of aan de zorg voor meer sociale woningen. Daarmee willen we de vraag naar jeugdhulp remmen. Wanneer we voorkomen dat kinderen en jongeren in de jeugdhulp terecht komen, betaalt zich dat op de lange(re) termijn uit. Ook een versterking van de pedagogische basis is voorwaardelijk om de groeiende vraag naar jeugdhulp te verminderen. Heel veel opvoedvragen kunnen worden opgepakt in de directe omgeving van kinderen en jongeren. De ouders, de pedagogisch medewerker, de leraar, de buurman, de sportcoach, de jongerenwerker, de buurtouder, het buurtteam: ze hebben allemaal een rol te spelen in de zorg voor onze jeugd. Op sommige plekken in de stad is een brede en stevige pedagogische basis een gegeven, en hebben kinderen en jongeren tal van mensen om zich heen op wie ze terug kunnen vallen; op andere plekken is dat minder vanzelfsprekend. Vanuit het principe van ongelijk investeren voor gelijke kansen, kiezen we ervoor om in díe wijken extra te investeren in de pedagogische basis.

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

38

We lobbyen voor een eerlijke bijdrage aan de jeugdhulp. Sinds de decentralisatie hebben gemeenten de wettelijke taak om te zorgen voor goede jeugdhulp, maar zorgt het Rijk niet voor volledige, structurele financiële compensatie. Daar komt bij dat de vraag naar jeugdhulp toeneemt. Net als in andere gemeenten, lopen ook in Utrecht de kosten op. Omdat we in Utrecht al veel hervormingen hebben doorgevoerd, zien we weinig mogelijkheden meer om verder te bezuinigen. We omarmen het rapport ‘Groeipijn advies Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd’ (commissie-Van Ark). De inschattingen

Birgit Schuch

die de commissie maakt over de kosten voor jeugdhulp is de beste schatting die we hebben, en de VNG adviseert de uitkomsten van het

• Op wijk- en buurtniveau sturen we op tegengaan

rapport van commissie-Van Ark integraal over te

van segregatie, onder andere als onderdeel

nemen. Daarom nemen we een stelpost op van

van het onderwijsbeleid. We ondersteunen

17,8 miljoen euro. Omdat we verwachten dat het

de schoolbesturen in de stad bij het zoeken

Rijk op een eerlijke manier bijdraagt aan de kosten

naar onderlinge samenwerking om de

voor jeugdhulp, gaan we ervan uit dat het Rijk onze

onderwijskwaliteit te versterken en segregatie

tekorten op jeugdhulp gaat afdekken.

tegen te gaan. We breiden het solidariteitsfonds uit naar het

3.3 Onderwijs: wat gaan we doen?

voortgezet onderwijs. Het solidariteitsfonds ‘Ieder

We gaan onderwijssegregatie tegen. In Utrecht

vrijwillige bijdrage. Het fonds gaat ongelijkheid

vinden we het belangrijk dat leerlingen met diverse

tegen en zorgt ervoor dat alle kinderen kunnen

sociaaleconomische en culturele achtergronden

deelnemen aan schoolreisjes, excursies en andere

elkaar ontmoeten. Dit draagt eraan bij dat leerlingen

activiteiten, ongeacht de financiële situatie thuis.

elkaar beter leren kennen en begrijpen, en zo

Het solidariteitsfonds bestaat nu voor het primair

verschillen makkelijker kunnen overbruggen.

onderwijs; in de komende periode breiden we dat uit

• Dat doen we bijvoorbeeld via het aanmeldbeleid.

naar het voortgezet onderwijs.

kind een kans’ is een initiatief van de gemeente en de grote Utrechtse schoolbesturen, en vervangt op veel Utrechtse basisscholen de traditionele

Daar kijken we samen met onderwijsbesturen naar. We werken randvoorwaarden uit die

We stimuleren een rijke schooldag. Alle kinderen

passend zijn voor de Utrechtse situatie en

gaan naar school, en daarmee is het dé plek om

evalueren in hoeverre deze maatregel effectief is.

te zorgen voor gelijke kansen. Door een schooldag uit te breiden met bijvoorbeeld sport, cultuur, natuur, techniek en huiswerkbegeleiding, kunnen

“We blijven investeren in preventie.” Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

39

alle kinderen daaraan meedoen en zich ook op die terreinen ontwikkelen. Een rijke schooldag biedt alle kinderen – wat de achtergrond of financiële situatie van hun ouders ook is – de mogelijkheid om hun talenten te ontdekken. Het zorgt er ook voor dat kinderen meer samen doen. In Utrecht zijn grote stappen gezet in de invoering van de rijke schooldag. Daar gaan we de komende periode mee door. Als financiering niet lukt voor alle scholen in Utrecht, kiezen we scholen op basis van het principe ‘ongelijk investeren voor gelijke kansen’. Dit betekent onder meer: • Dat we voorkomen dat kinderen met honger

naar school gaan. We gaan door met de gratis schoollunches, als onderdeel van de bredere aanpak ‘Gezond Gewicht op School’. We bieden jaarlijks meer dan 2.200 kinderen een gezonde schoollunch. We gaan het aantal deelnemende scholen vergroten door meer met publieke en private partijen samen te werken. • We investeren in de ‘Bibliotheek op school’, om

het bereik verder te vergroten. De ‘Bibliotheek op school’ is een samenwerking tussen scholen en de Utrechtse bibliotheken om de taalontwikkeling, leesvaardigheid en mediawijsheid van leerlingen te verbeteren.

We gaan door met toegankelijke voorschoolse educatie. In het kader van het onderwijsachterstandenbeleid zorgen we ervoor dat voorschoolse educatie toegankelijk is voor álle kinderen. De eerste duizend dagen zijn cruciaal voor een gezonde ontwikkeling van kinderen, en een kansrijke start in het leven. Daarom maken we middelen vrij om de leeftijd voor voorschoolse educatie voor de hele stad te verlagen naar twee jaar. Naast Overvecht, waar dit al zo is, maken we voorschoolse educatie gratis in Kanaleneiland. Voor heel de stad blijft gelden dat voor sommige groepen kinderen de voorschoolse educatie gratis is.

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

40

We zetten in op de uitvoering van de

Daarnaast is het een plek van ontmoeting en

initiatiefnota ‘Tijd voor een nieuw pact’.

educatie, ook over belangrijke onderwerpen

Doel daarvan is dat scholen, partners, ouders en

als mediawijsheid, burgerschap of digitale

de gemeente samenwerken om te voorkomen dat

vaardigheden. We zorgen dat de bibliotheken in

kinderen onderwijs missen en thuis komen te zitten.

de wijken open blijven en dat er meer bibliotheken komen op de scholen. De ‘Bibliotheek op school’

We houden oog voor onze studenten. Utrecht is

is een belangrijk onderdeel van het leesoffensief,

een echte studentenstad, met goed mbo-, hbo- en

dat we onverkort doorzetten. En we zijn blij dat

wo-onderwijs. We zijn blij met deze brede waaier

het Kinderboekenmuseum snel opent en gratis

van onderwijs. De meeste studenten genieten volop

toegankelijk wordt voor iedereen met een U-pas.

van hun studententijd, maar er zijn ook studenten die uitdagingen tegenkomen. Sommige studenten

We investeren in goede onderwijshuisvesting.

in Utrecht worstelen met prestatiedruk en stress,

Klimaatadaptieve schoolgebouwen, een goed

het vinden van de juiste balans, eenzaamheid of

binnenklimaat en groenblauwe schoolpleinen zijn

woningnood. We blijven hen daarbij helpen.

ontzettend belangrijk. We zorgen voor voldoende, passende schoolgebouwen en gymzalen, die

We blijven ons inzetten voor een gelijkwaardig

gezond, fris en duurzaam zijn. Daarbij streven we

mbo. In Utrecht is hard gewerkt aan de stap van

naar brede scholen, dus naar scholen waar functies

een selectie- naar een talentenmaatschappij; een

worden gecombineerd en die optimaal benut

maatschappij waarin jongeren niet alleen worden

worden. Bijvoorbeeld door het combineren van

beoordeeld op hun cognitieve talenten, maar waarin

onderwijs met kinderopvang, sport of buurtfuncties.

álle talenten worden (h)erkend en gewaardeerd. Naast de inzet op bewustwording en normstelling

We pakken kansen om brede

zijn concrete stappen gezet. de Utrechtse Introductie

scholengemeenschappen te realiseren.

Tijd (UIT) en sporten bij Olympos, en is er met de

Wanneer op het voortgezet onderwijs meerdere

SSH afgesproken dat kamers toegankelijker worden

onderwijsstromingen worden aangeboden

voor mbo-studenten. We zetten de mbo-aanpak

(vmbo, havo en vwo), kunnen leerlingen makkelijker

door. Daarbij betrekken we ook het vmbo, dat ook

van stroming wisselen. Als er nieuwe scholen

niet de waardering krijgt dat het verdient.

komen, zien we dan ook het liefst dat dat een brede scholengemeenschap is.

We behouden de bestaande bibliotheken. Bibliotheken zijn waardevolle plekken in de stad en

We dringen het lerarentekort terug. Ook in

op school, zeker nu de leesvaardigheid van kinderen

Utrecht hebben we te maken met een tekort aan

terugloopt. De bieb levert een cruciale bijdrage aan

leraren. ‘Utrecht Leert’ blijft een belangrijk onderdeel

taalontwikkeling en leesbevordering.

van ons onderwijsbeleid. Het is een regionaal samenwerkingsverband tussen de gemeente, schoolbesturen en lerarenopleidingen om het lerarentekort terug te dringen en onderwijstalent te behouden.

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

41

3.4 Gezondheid: wat gaan we doen? We willen de gezondheidsverschillen in de

We willen de vaccinatiegraad verhogen met

stad verkleinen. Alle Utrechters verdienen gelijke

een wijkgerichte aanpak. Waar het tot niet zo

kansen op een gezond leven. Maar er zijn grote

lang geleden heel vanzelfsprekend was dat ouders

verschillen in gezondheid tussen groepen mensen

hun kinderen lieten inenten, is het dat inmiddels

en tussen wijken en buurten. We doen al veel om die

niet meer. We zien dat de vaccinatiegraad in

gezondheidsverschillen te verkleinen; daar gaan we

Utrecht afneemt. De verschillen tussen wijken en

mee door. Dat doen we onder meer door te investeren

herkomstgroepen zijn groot. De ambitie om de

in bestaanszekerheid, in een gezonde leefomgeving

vaccinatiegraad voor alle Utrechters te verhogen

en -gewoonten en in de sociale basis. We zorgen voor

naar de WHO-norm blijft staan, ondanks de

cultuursensitieve zorg, dus zorg die rekening houdt

teruglopende Rijksmiddelen. We lobbyen bij het Rijk

met de culturele achtergrond, identiteit, normen,

en verzekeraars om hun verantwoordelijkheid te

waarden en overtuigingen van inwoners.

nemen, en hier ook geld voor beschikbaar te stellen.

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

42

We verkleinen de ongelijkheid in de

het gebied van zorgkosten en maken we afspraken

geboortezorg. Kwalitatieve en toegankelijke

met zorgverzekeraars over preventie. We blijven

geboortezorg is onmisbaar om kinderen een

evalueren of deze aanpak effectief werkt. Mensen

kansrijke start te geven. De tekorten in de

met een laag inkomen kunnen nu gebruik maken van

kraamzorg in Utrecht leiden tot situaties waarin

de bijzondere bijstand voor medische kosten, om

gezinnen pas laat, te weinig of zelfs helemaal geen

deze reden wordt er dus extra budget gereserveerd

kraamzorg krijgen. Ook discriminatie en racisme

voor de bijzondere bijstand.

blijven een hardnekkig probleem. Mensen met een migratieachtergrond of een sociale uitdaging hebben

We zijn blij met de zorg voor mensen zonder

vaker te maken met een ongelijke behandeling.

papieren. Er is een afspraak tussen huisartsen,

We vinden dat onacceptabel en treden daartegen

partners uit het sociaal en medisch domein en ons

op. We kiezen voor een wijkgerichte aanpak, die zich

eigen straatzorgteam in de stad dat er zorg wordt

richt op de wijken waar het gebruik van kraamzorg

verleend aan mensen zonder papieren. Dit is een

achter blijft en waar vaker sprake is van discriminatie

mooi initiatief. We blijven ons met deze partners

en racisme. bijvoorbeeld door knelpunten die wij

onverminderd inzetten om de toegang tot zorg te

herkennen. In Overvecht en Kanaleneiland starten

monitoren en te verbeteren.

we met een pilot met gratis kraamzorg. We willen dat rook- en vapevrij de nieuwe norm We willen betaalbare en toegankelijke

wordt. In 2035 moeten alle Utrechtse jongeren

gezondheidszorg voor mensen met een

rook- en vapevrij kunnen opgroeien. Er zijn en

lager inkomen of mensen die extra hulp

worden verschillende stappen gezet:

nodig hebben. Nu de U-polis is afgeschaft gaan

• Utrecht is koploper op weg naar rookvrije

we deze Utrechters actief begeleiden naar de best

terrassen. We blijven terraseigenaren

passende zorgverzekering, bijvoorbeeld met een

aanmoedigen om hun terras rookvrij te maken.

spreekuur of (digitaal) loket. Hiermee willen we

• Een nieuw op te leveren park gaan we rookvrij

voorkomen dat mensen zorg gaan mijden, onnodig

maken. Bijvoorbeeld op een plek in het

hoge zorgkosten maken en helpen hen om zo

stationsgebied, dat recent al grotendeels rookvrij

optimaal mogelijk verzekerd te zijn. Daarnaast

is gemaakt.

werken we samen met zorgverleners in de wijk, zetten we in op vroegsignalering van schulden op

Watervogelbuurt, wijk Oost

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

43

We willen schermgebruik onder jongeren terugdringen. Steeds meer jongeren kijken steeds langer op een scherm. Dat doet iets met hun cognitieve, sociale en emotionele vaardigheden. We weten dat het kabinet maatregelen voorbereidt om het schermgebruik in te beperken. We kijken daar met belangstelling naar uit, en zullen die maatregelen ook in Utrecht gaan inzetten. We borgen de toegang tot abortus. In Utrecht is abortus gratis en direct toegankelijk zonder verwijzing van een huisarts. Op deze manier garanderen we dat vrouwen zelf kunnen beslissen over hun lichaam en hun toekomst. We dringen het tekort in de zorg terug. In Utrecht hebben we een groot tekort aan zorg­ professionals. We blijven doen wat we kunnen om personeel te werven en behouden. Utrecht Zorg speelt daar een belangrijke rol in.

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

Ricardo Meijer

44

Hoofdstuk 4

Een stad waar iedereen meetelt Economie, werkgelegenheid, bestaanszekerheid en passende ondersteuning

In Utrecht groeit de economie sterker dan gemiddeld, en is het ondernemersvertrouwen hoger dan in de rest van Nederland. We zijn blij met de ondernemers en bedrijven in onze stad, of het nu gaat om grote werkgevers of de winkelier op de hoek. Ze hebben allemaal hun eigen waarde, en zorgen samen voor reuring en werkgelegenheid. We zetten in op het versterken van de lokale gemeenschapseconomie, en op werk dat meerwaarde heeft voor de stad: werk dat raakt aan circulariteit en de circulaire maakindustrie (met de beleidsnota ‘Utrecht Circulair 2030’ als belangrijk kader), op duurzaamheid, de energietransitie, maatschappelijke bedrijvigheid en zorg. In de komende jaren zijn onze plannen er voornamelijk op gericht om mensen aan het werk te krijgen en te houden, met extra aandacht voor jongeren, nieuwkomers en mensen die kort in de bijstand zitten. We geloven dat mensen baat hebben bij zinvol werk. Het verzekert mensen van een inkomen, het geeft voldoening en betekenis aan het leven. Werk biedt de beste garantie op bestaanszekerheid. Wie kan werken, helpen we richting werk. Wie ondersteuning nodig heeft, laten we niet vallen.

45

Terwijde, wijk Leidsche Rijn

Voor mensen die tijdelijk, langdurig of permanent niet aan het werk kunnen, zorgen we voor een stevig vangnet. Ondanks de lastige financiële situatie waar we op dit moment in zitten, houden we dat vangnet op peil. We investeren extra in bestaanszekerheid. Het is cruciaal dat iedereen toegang heeft tot betaalbare huisvesting, zorg en onderwijs. Een stabiele basis voorkomt stress en gezondheidsproblemen en geeft mensen rust om mee te kunnen doen aan het sociale en maatschappelijke leven. Het past bij Utrecht, waar we ongelijk investeren voor gelijke kansen, om te zorgen voor een menswaardig bestaan voor iedereen.

Tess Ravenhorst

46

4.1 Economie en werkgelegenheid: wat gaan we doen? We investeren in een circulaire economie. De manier waarop we met grondstoffen omgaan is niet houdbaar. Een circulaire economie – waarin we materialen hergebruiken, repareren en recyclen en upcyclen – verlaagt de CO2-uitstoot, vermindert de hoeveelheid afval en put de aarde niet uit. In Utrecht willen we in 2050 volledig circulair zijn. We gaan door met de uitvoering van het beleid hiervoor en maken daar geld en ruimte voor vrij. Daarbij breiden we de programmering van de twee upcyclecentra in Utrecht uit, en kijken we of een uitbreiding in aantal mogelijk is. We kijken samen met ondernemers hoe we meer richting kunnen geven aan het ondernemersfonds. Uit het ondernemersfonds worden jaarlijks honderden initiatieven betaald. Het zorgt ervoor dat – vaak hele concrete – dingen gebeuren, die positief bijdragen aan de stad en aan het ondernemersklimaat. We laten de systematiek van het fonds intact. Wel gaan we met ondernemers

Jasper van den Broek

in gesprek over de besteding van het fonds, om samen te kijken of en hoe we het geld nadrukkelijker kunnen koppelen aan de grote opgaven waar we als

en ondernemers aanspraak moeten maken op de

stad voor staan, bijvoorbeeld aan de hand van de

Bbz-regeling (bijstand voor zelfstandigen).

Utrechtse Nieuwe Economie Index (Utrechtse NEx), solidariteit en duurzame doelen.

We investeren in regionale economie. Utrecht is de meest competitieve regio van Europa, en daar zijn

We maken geld vrij voor werklocaties in brede zin.

we trots op. Om concurrerend en innovatief te blijven,

Daarbij zorgen we voor ‘het juiste bedrijf op de

doen we het volgende:

juiste plek’, wat betekent dat bedrijvigheid past

• We doteren extra geld aan de Regionale

bij de omgeving. Binnen deze aanpak creëren

Ontwikkelingsmaatschappij (ROM), met de

we nadrukkelijk (financiële) ruimte voor de lokale

verwachting dat de ROM revolverend wordt en

economie. En we blijven aansluiten bij landelijke

we onze investeringen op termijn terugverdienen.

programma’s die zich richten op het verduurzamen

De ROM investeert in ondernemingen – onder meer

en vergroenen van bedrijventerreinen.

start-ups en scale-ups – die zich bezighouden met innovaties op het terrein van duurzaamheid

We gaan door met Ondernemer Centraal.

en digitalisering, waaronder het maatschappelijk

Ondernemer Centraal is opgericht om (startende)

verantwoord inzetten van AI.

ondernemers, zzp’ers en mkb’ers laagdrempelige hulp, coaching en advies te bieden om hun bedrijf gezond en toekomstbestendig te houden. Daarmee helpen we hen voordat er (financiële) problemen ontstaan

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

47

• We gebruiken geld uit Europa om een social impact fonds op te zetten.

Met dit fonds krijgen Utrechtse bedrijven en ondernemers, die zich richten op sociaal ondernemen, betere toegang tot kapitaal om hun bedrijf op te schalen. • Doordat de ROM en het social impact fonds zich (ook) op start-ups en

scale-ups richten, verdwijnt de aparte subsidie daarvoor. We maken het Utrechts Werkontwikkelbedrijf (UW) onderdeel van de gemeentelijke organisatie. De kennis over re-integratie, uitkeringen en doelgroepen komt zo bij elkaar in één organisatie. Dat is goed voor de samenwerking tussen sociale teams en werkcoaches, en vergroot de kansen op de beweging naar werk. De inbesteding vraagt de komende jaren veel aandacht, tijd, capaciteit en geld. Dit betekent dat er minder ruimte is voor andere werkzaamheden. Op de langere termijn is de inbesteding van het UW naar verwachting de goedkoopste optie. We gaan ervanuit dat we meer mensen kunnen helpen aan de slag te gaan, door meer loonkostensubsidie in te zetten.

Robert - Jon Eckhardt

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

48

We maken meer ruimte voor sekswerk.

sociaal netwerk en stelt mensen in staat zichzelf te

Sekswerk is werk. Utrecht is gegroeid, maar het

ontplooien. Ook voor de arbeidsmarkt is het goed.

aantal plekken voor sekswerk is in de afgelopen jaren

We realiseren ons dat het voor veel nieuwkomers

afgenomen. Die trend willen we keren. Het hoort

moeilijk is om direct passend werk te vinden; dat is

bij een groeiende stad om ruimte te creëren voor

wel altijd het doel. Iedere stap die nieuwkomers op de

sekswerk. Dat doen we op verschillende manieren,

arbeidsmarkt zetten, moet bijdragen aan het vinden

waarbij het rapport van de commissie Sorgdrager

van passend werk.

onze leidraad blijft. We minderen op trajecten die We leggen de focus op mensen met grote kans

sekswerkers bewegen te stoppen.

op duurzaam herstel. Sommige (groepen) mensen We zetten een stap extra om nieuwkomers

die gebruik maken van de bijstand, hebben een

snel(ler) aan het werk te helpen. Een vaste

grotere kans om weer aan het werk te gaan. Het gaat

baan helpt nieuwkomers om de Nederlandse taal

dan bijvoorbeeld om mensen die nog maar kort in de

en gebruiken te leren – in de praktijk gaat dat vaak

bijstand zitten, om alleenstaanden of om jongeren.

sneller dan uit boeken –, het legt de basis voor een

Bij jongeren zien we ook een toename van instroming in de bijstand. Helaas kunnen we onder de gegeven financiële omstandigheden niet iedereen op eenzelfde manier helpen. We houden contact met iedereen die in de bijstand zit, zodat mensen aangesloten blijven bij de samenleving. Dat kan ook vanuit zorg, dagbesteding of vrijwilligerswerk. We focussen de inzet van onze ‘werkmatchers’ in de komende periode op mensen waar de kans op een duurzaam herstel het grootst is. We maken ons sterk voor de tekortsectoren. Utrecht heeft te maken met een van de krapste arbeidsmarkten van Nederland. We blijven inzetten op het terugdringen van de tekorten, met name in de sectoren die zo belangrijk zijn voor Utrecht – denk aan zorg, onderwijs en kinderopvang. Dat doen we door omscholing naar kansrijke beroepen, een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt, gerichte onderwijsprogramma’s en regionale samenwerkingen. Belangrijk onderdelen hiervan zijn ‘Utrecht Leert’ en ‘Utrecht Zorg’.

Joris Bloemer

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

49

4.2 Bestaans­ zekerheid en passende ondersteuning: wat gaan we doen?

We versterken de sociale basis in buurten. Onder sociale basis verstaan we initiatieven die bijdragen aan een leefbare, sociale wijk en buurt. Het gaat om informele verbanden zoals familie, mantelzorgers, buren, vrijwilligers, sportclubs en lokale burgerinitiatieven. Juist omdat een stevige sociale basis zorgt voor ontmoeting, verbinding, ondersteuning en hulp en dus preventief werkt,

We trekken meer geld uit voor het bestrijden

maken we daar extra geld voor vrij.

van armoede. Zeker in een welvarende stad

• We doen al veel voor ouderen, zoals

als Utrecht, zou niemand in armoede moeten

dagbesteding, maaltijdvoorzieningen en

leven of opgroeien. We kiezen er daarom voor

werkzaamheden van U-Centraal. Dat blijven

om niet te bezuinigen op armoederegelingen

we doen. Bovendien biedt de opgehoogde

en het budget voortaan te indexeren. Op deze

subsidie voor de sociale basis mogelijkheden om

manier blijft het budget in de pas met de stijgende

activiteiten voor ouderen te financieren.

boodschappen- en energiekosten.

• We voegen buurtcentra toe. Groei van de stad

vraagt om gericht investeren in maatschappelijke We helpen mensen met (het voorkomen van)

voorzieningen, die bijdragen aan een sterk sociaal

schulden. Ons doel is en blijft: geen Utrechter

fundament. Het buurtcentrum maakt deel uit

in de schulden. We blijven mensen helpen

van de leefwereld van inwoners en zorgt voor

om problematische schulden te voorkomen,

laagdrempelige ontmoeting en vrijetijdsbesteding

beheersbaar te maken of op te lossen.

– denk bijvoorbeeld aan samen koken, creatieve of bewegingsactiviteiten.

We trekken extra geld uit voor de bijzondere bijstand. Bijzondere bijstand is belangrijk, omdat het inwoners met een laag inkomen en weinig spaargeld helpt bij onverwachte, noodzakelijke kosten, zoals een kapotte wasmachine, babyspullen of tandartskosten. Met de bijzondere bijstand voorkomen we dat mensen in de schulden raken, als ze terecht komen in een situatie waarin ze geen beroep kunnen doen op de zorgverzekering of andere regelingen.

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

50

We zorgen ervoor dat inwoners zonder papieren ook gebruik kunnen maken van de U-pas. Omdat we vinden dat iedereen in Utrecht voluit mee moet kunnen doen, kunnen inwoners zonder geldige verblijfsvergunning in het vervolg ook een U-pas aanvragen. We blijven zorgen voor goede maatschappelijke ondersteuning. Inwoners die niet zelfredzaam zijn, helpen we. Daarbij gaan we uit van mogelijkheden, en kijken nadrukkelijk ook naar de sociale omgeving van mensen. De gemeente komt in beeld bij problemen die mensen niet (meer) zelf of in hun

Julia van de Boel

eigen netwerk kunnen oplossen. We maken regelingen zo eenvoudig mogelijk. We werken nauw samen met de welzijnsorganisaties in de stad.

We gaan door met de integrale aanpak voor EU-arbeidsmigranten. Ook in Utrecht wonen veel

We lobbyen bij het Rijk om kosten voor

EU-arbeidsmigranten. Helaas komt een substantieel

huishoudelijke hulp snel inkomensafhankelijk

deel daarvan vaak terecht in een kwetsbare positie.

te maken. Op dit moment betaalt iedereen

We doen verschillende dingen om dat te voorkomen.

die vanuit medisch oogpunt huishoudelijke

Zo handhaven we de coördinatie van de aanpak,

hulp nodig heeft hetzelfde tarief. Vanuit het

begeleiding en zorg rondom EU-arbeidsmigranten.

principe van ongelijk investeren voor gelijke

De coördinator richt zich voornamelijk op huisvesting,

kansen, willen we dat veranderen. Dat kunnen

werk en juridische rechten, en werkt daarbij

we niet zelf. Daarom lobbyen we bij het Rijk

samen met de Arbeidsinspectie. We begeleiden

voor een snelle invoering van de inkomens- en

EU-arbeidsmigranten naar perspectief, in Nederland

vermogensafhankelijke eigen bijdrage.

of in het land van herkomst. We spreken werkgevers en uitzendbureaus aan op hun verantwoordelijkheid

We zijn scherper op de toekenning van

voor EU-arbeidsmigranten. En voor arbeidsmigranten

de regiotaxi. De regiotaxi is belangrijk om mensen

die dat nodig hebben, zorgen we voor opvang.

met een medische beperking of mobiliteitsprobleem onafhankelijk te houden en sociaal isolement te

We gaan – in alle gevallen – werken met

voorkomen. Omdat we te maken hebben met

beschikkingen. Dit betekent dat inwoners een

tekorten, zijn we scherper op de toekenning ervan.

officieel, schriftelijk besluit ontvangen waarin is

Zo blijft de regiotaxi beschikbaar voor de mensen die

vastgelegd op welke zorg en ondersteuning ze recht

deze het hardst nodig hebben.

hebben, en of ze dit vergoed krijgen.

“Wie kan werken, helpen we richting werk. Wie ondersteuning nodig heeft, laten we niet vallen.” Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

51

We zetten de ondersteuning van gedupeerden van de toeslagenaffaire door. De Belastingdienst werkt aan financieel herstel voor de gedupeerden van de kinderopvangtoeslagaffaire. Inwoners die gedupeerd zijn hebben recht op ‘brede ondersteuning’ van de gemeente. Het buurtteam voert de ondersteuning uit. Doel is om gedupeerden rust, overzicht en grip (terug) te geven. We zetten de ‘warme zakelijkheid’ in de relatie met onze partners door. In het sociale domein werken we samen met heel veel verschillende organisaties. Soms kan dat duidelijker. Dat vraagt om strakker accounthouderschap. We geven professionals volop ruimte om hun werk te doen, maar spreken hen ook aan als de situatie daarom vraagt. We zijn duidelijk in de opdracht en aanspreekbaar op de wijze waarop we accounthouderschap invullen, om maximaal bij te

Linda du Prie

dragen aan de gestelde doelen.

We delen de verantwoordelijkheid voor beschermd wonen met de regio. Beschermd wonen is er voor mensen die niet zelfstandig kunnen wonen door psychiatrische-, psychosociale problemen of verslaving. Dat is hard nodig, en in Utrecht zorgen we daarvoor. We spreken de regio aan op hún verantwoordelijkheid in de zorg voor voldoende plekken – we verwachten dat ze het geld dat ze daarvoor krijgen ook gebruiken.

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

52

Hoofdstuk 5

Een stad die bruist Spelen, bewegen en sporten, horeca, cultuur en evenementen

Met de groei van Utrecht, groeit ook de behoefte aan plekken waar mensen kunnen sporten, bewegen of uitgaan, elkaar kunnen ontmoeten of evenementen kunnen bezoeken. Sport, cultuur, horeca en evenementen zijn onmisbaar voor Utrecht. Ze veranderen straten en pleinen in levendige ontmoetingsplekken, ze brengen mensen samen, ze stimuleren de creativiteit en zorgen ervoor dat de lokale economie een flinke impuls krijgt. We zijn er trots op dat Utrecht een gezonde, gezellige stad is, waar verspreid over de verschillende wijken en buurten altijd wel iets te doen is. Natuurlijk vraagt dit ook om keuzes. De ruimte in de stad is schaars, terwijl nieuwe sportvelden, sporthallen, zwembaden, cultuurplekken, horeca en evenementenlocaties allemaal ruimte vragen. Ook moeten levendigheid en leefbaarheid in balans blijven. Evenementen zijn waardevol, maar kunnen ook overlast geven. Horeca zorgt voor ontmoeting, maar moet passen bij de buurt. En sportvoorzieningen dragen bij aan de gezondheid van inwoners, maar vragen ook veel ruimte. We zien een oplossing in meervoudig ruimtegebruik, bijvoorbeeld door de openbare ruimte vaker te gebruiken om in te sporten, spelen en bewegen. Ook wijkcultuurhuizen kunnen

53

Joris Bloemer

door verschillende organisaties en voor verschillende doelen worden gebruikt. Het zijn bij uitstek plekken gericht op verbinding, ontmoeting en participatie in de eigen buurt. Utrecht ís al een levendige, gezonde en sociale stad, en we willen dat de stad ook in dat opzicht dicht bij zichzelf blijft. Door te investeren in spelen, bewegen en sport, horeca, evenementen, cultuur en cultuureducatie dragen we bij aan de gezondheid van onze inwoners, aan onderlinge verbondenheid en talentontwikkeling. Daarmee kiezen we tegelijkertijd voor preventie – bijvoorbeeld door zorgkosten te verlagen, eenzaamheid te voorkomen en jongeren een gezonde uitlaatklep te geven.

54 Tuindorp-Oost, wijk Noordoost

5.1 Spelen, bewegen en sporten: wat gaan we doen? We blijven investeren in buiten spelen. Buiten spelen is belangrijk voor opgroeiende kinderen. Ze leren er samen spelen en ze ontwikkelen kracht en lenigheid in hun eigen lichaam. Zoals ook in de nota ‘Spelen in je eigen buurt’ staat, willen we dat er voor ieder kind speelruimte in de buurt is – op maximaal tweehonderd meter loopafstand –, en dat die gevarieerd en uitdagend is. We maken structureel geld vrij voor het vernieuwen van bestaande speelplekken, en voor het toevoegen van nieuwe speelplekken. Daarbij geven we prioriteit aan wijken en buurten met een sociale uitdaging. En we blijven ons inzetten voor de uitvoering van het stembusakkoord ‘Samen sterker in zelfbeheer’ van vereniging Dwarsverband Utrecht, dat zich richt op het behoud en de versterking van speeltuinen in bewonersbeheer, en op inclusieve speelplekken waar kinderen met en zonder beperking samen kunnen spelen. We zorgen voor voldoende sportzalen en -velden. Tot en met 2040 investeren we in negen nieuwe sporthallen, waaronder in Vleuten en twee in Rijnenburg. We leggen veertien nieuwe

We willen de zwemvaardigheid van kinderen

sportvelden aan, waaronder twee extra velden

(en hun ouders) verbeteren. We bereiken

in Nieuw Welgelegen en twee nieuwe velden bij

al veel Utrechters met schoolzwemmen, de

sportpark Maarschalkerweerd Noord. Daar zetten

zwemvangnetregeling en andere programma’s,

we ook twee bestaande velden om naar kunstgras.

en helpen hen met het halen van zwemdiploma A.

In Rijnenburg voegen we zeventien sportvelden toe.

Die programma’s en campagnes blijven we onderschrijven en steunen. Ondertussen

We voorkomen tariefsverhogingen van

onderzoeken we hoe we een bijdrage kunnen

sportclubs en -verenigingen. Dat doen we door

leveren om een dergelijke aanpak ook mogelijk te

efficiënter gebruik te maken van accommodaties.

maken voor het B-diploma.

We investeren in zwembaden. Een goede

We voegen buitenzwemwater toe. We zorgen

zwemvaardigheid is enorm belangrijk voor kinderen.

dat er meer gelegenheid komt om te zwemmen

In Utrecht hebben we te maken met lange

in de openbare ruimte. We hebben daarvoor twee

wachtlijsten. Om die weg te werken, lossen we

bestaande plekken op het oog: het water in het

het tekort bij bestaande zwembaden op, zodat die

natuurgebied Noorderpark Ruigenhoek, en het water

– ondanks de stijgende kosten – op volle capaciteit

bij Werkspoor, met een meer stedelijke uitstraling.

kunnen blijven draaien. In Rijnenburg komt er een

Daar gaat zwemwater samen met groen, en is dus

nieuw zwembad bij.

goed voor het voorkomen van hittestress.

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

55

We maken ook plek voor nieuwe vormen van sport en bewegen in de openbare ruimte. Naast de toch wat meer klassieke accommodaties en verenigingssporten spelen we in op een veranderende behoefte van inwoners. Denk daarbij aan sport- of boksscholen, of aan ‘urban sports’ – freerunning, basketbal, skateboarden, BMX of calisthenics – in de openbare ruimte. We zoeken naar prettige plekken waar bewoners samen kunnen sporten, het liefst in combinatie met groen. De invulling gebeurt samen met sportclubs en sporters. We gaan door met het Utrechts Sportakkoord, en maken daar geld voor vrij. We richten ons daarbij voornamelijk op wijken en buurten waar de sportdeelname laag is. • Door sport en bewegen laagdrempelig en dichtbij huis aan te bieden, ook

in de openbare ruimte, willen we de gezondheidsverschillen verkleinen. We onderzoeken de mogelijkheid om de afspraken uit het akkoord aan te vullen met een (vrijwillig) solidariteitsfonds.

Saskia Roest

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

56

• In de uitvoering van het akkoord leggen we de

focus op veilig sporten voor vrouwen en LHBTQIA+ mensen. Het gaat dan niet alleen om sportverenigingen, sportclubs, of tijden specifiek

5.2 Horeca, cultuur en evenementen: wat gaan we doen?

voor vrouwen of LHBTQIA+ mensen, maar ook om gemengde verenigingen en clubs waar zij

We zorgen voor meer horeca in de wijken.

prettig en veilig kunnen sporten.

Juist omdat restaurants, cafés, lunchrooms en

• We werken aan het tegengaan van wachtlijsten

door nieuwe velden en hallen te realiseren. • Doordat we bovenstaande keuzes maken, gaat er

minder geld naar SportUtrecht.

terrasjes plekken zijn waar buurtbewoners elkaar laagdrempelig kunnen ontmoeten, willen we horeca in de wijken en buurten uitbreiden. We zetten ook in op meer terrassen. In de binnenstad breiden we de horeca niet verder uit. Als er horeca verdwijnt, kan daar nieuwe horeca voor in de plek komen. Daarbij zorgen we voor een gevarieerd aanbod – van sterrenrestaurant tot bruine kroeg. We koesteren cultuur. Cultuur is onmisbaar voor Utrecht. Daarom hebben we cultuur opgenomen in onze investeringsstrategie én maken we geld vrij voor nieuwe culturele voorzieningen op de lange termijn. Op deze manier spannen we ons in om cultuur mee te laten groeien met de groei van de stad.

Kay Beersma

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

57

We investeren in kunst en cultuur die voor

We houden ruimte voor evenementen in

iedereen dichtbij is. We vinden dat kunst en

onze stad. In het locatiebeleid evenementen

cultuur toegankelijk moeten zijn voor iedereen.

hebben we afgesproken dat we evenementen

Daar zorgen we op verschillende manieren voor:

spreiden door de stad en in de tijd. We behouden

• Onder meer met een culturele trekker in

de huidige ruimte voor evenementen, en houden

Overvecht, waar ook de wijkbibliotheek

vast aan de winterstop voor onverharde

in zal worden gehuisvest. Deze publieke

evenementenlocaties.

ontmoetingsplek gaat, samen met een overdekte

• Rijnenburg krijgt een groot festivalterrein voor

markthal, het nieuwe hart van de wijk vormen. • Daarnaast kijken we naar de verdere

zo’n 25.000 bezoekers. Dat is een belangrijke toevoeging voor de stad, waar we erg blij mee zijn.

ontwikkeling van het Berlijnplein, waar een

Daarmee komt er in Rijnenburg Noord een groen

nieuw ‘cultuurcluster’ komt voor culturele,

evenemententerrein, dat ook een belangrijke bijdrage

creatieve en sociale organisaties.

levert aan het groen in het gebied op het moment

• Voor de jeugd voegen we nieuwe jongeren­

cultuurhuizen toe. Dat zijn plekken waar

dat er geen evenementen zijn. • Bovenop het bestaande evenementenbeleid willen

jongeren elkaar op een laagdrempelige manier

we een loket inrichten voor organisatoren van

kunnen ontmoeten en onder begeleiding

evenementen. We zien dat veel organisaties het

hun creatieve en culturele talenten kunnen

moeilijk vinden om geschikte plekken te vinden,

ontwikkelen. We gaan door met de ontwikkeling

ook omdat het aanvragen van vergunningen

van nieuwe jongerencultuurhuizen in Overvecht

best tijdrovend kan zijn en via veel verschillende

en Kanaleneiland. En we zetten stappen in de

gemeentemedewerkers gaat. Een vast loket kan

realisatie van twee nieuwe jongerencultuurhuizen

daarbij helpen.

in Leidsche Rijn, Vleuten en/of De Meern. • We investeren in nieuwe wijkcultuurhuizen en

bereiden de geplande cultuurhuizen in de nieuwe wijk Merwede en de Musketon in Lunetten verder voor. We blijven kijken hoe we op verschillende plekken ruimte slim kunnen gebruiken, om ook de ruimtes die niet specifiek bedoeld zijn voor kunst en cultuur hier beter voor in te zetten.

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

58

• Omdat iedereen in staat moet zijn om af en toe

een evenement te bezoeken, zorgen we dat evenementen betaalbaar blijven. Daarom zetten we de voorgenomen verhoging van de legestarieven voor evenementen niet door. We versterken het Utrechtse nachtleven. We vinden de nacht belangrijk, en willen daarbij zorgen voor een divers aanbod en een goede balans tussen clubs, cafés, culturele evenementen en laagdrempelige ontmoetingsplekken. Een bruisend nachtleven hoort bij Utrecht. Daarom gaan we door met de uitvoering van de ‘Utrechtse Nachtvisie’ en de ‘Beleidsnota Nachtcultuur’ en maken we geld vrij om de bestaande plannen voor de nacht(cultuur) door te zetten. We maken het Kinderboekenmuseum gratis voor iedereen met een U-pas. Binnenkort opent

We zorgen dat lokale media hun werk kunnen

het Literatuurmuseum/Kinderboekenmuseum

blijven doen. Omdat (lokale) media de macht

in Magazijn de Zon. Daar zijn we erg blij mee.

controleren, zijn ze een belangrijk onderdeel van

Omdat lezen zo belangrijk is voor algemene en

onze democratie. We gaan er van uit dat het Rijk

taalontwikkeling willen we ervoor zorgen dat mensen

definitief extra middelen toekent, zodat de kwaliteit

met een U-pas daar gratis naar binnen kunnen.

van de lokale media op peil kan blijven.

Dat doen we in samenspraak met het museum. We hanteren de Fair Practice Code. Om in We gaan door met de uitvoering van het

aanmerking te komen voor subsidies, moeten

broedplaatsenconvenant. In het convenant staat

organisaties aantonen dat ze volgens de principes

hoe in de komende jaren wordt samengewerkt aan

van de Fair Practice Code werken. Zo zorgen we

het behoud, de versterking en de uitbreiding van

voor een gezonde arbeidsmarkt in de culturele en

betaalbare werkruimte voor makers, passend bij de

creatieve sector.

groei van de stad en de toenemende vraag naar betaalbare ruimte voor makers.

“Sport, cultuur, horeca en evenementen zijn onmisbaar voor Utrecht.” Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

59

We verhogen de toeristenbelasting naar 12,5 procent. We gaan door met het convenant, waarin we met de hotelsector hebben afgesproken om de opbrengsten uit de toeristenbelasting in te zetten voor het vergroenen en leefbaar houden van de stad. We houden vast aan ons beleid rondom de uitbreiding van hotels; bij de Jaarbeurs is wél ruimte voor een grotere hoteluitbreiding. We gaan aan de slag met amateurkunsteducatie (AKE) aan het Domplein. Amateurkunsteducatie is belangrijk. Ons gebouw aan het Domplein 4-5, dus in het hart van de stad, biedt daarvoor een mooie plek. We houden vast aan het aantal vastgestelde vierkante meters voor AKE op het Domplein en gaan investeren in het – eindelijk – rondmaken hiervan. Mocht blijken dat er met onze investeringen nog steeds een tekort resteert, gaan we terug in het aantal vierkante meters AKE.

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

60

Hoofdstuk 6

Een stad die we samen maken De stad in, de gemeentelijke organisatie en financiën

In Utrecht maken mensen de stad. En die mensen, die zijn allemaal heel verschillend. Utrecht kent een enorme diversiteit aan culturen, leefstijlen, religies en opleidingsniveaus. We blijven ons inzetten voor iedereen. We bestrijden polarisatie en uitsluiting, en verzetten ons stevig tegen moslimdiscriminatie, LHBTQIA+ discriminatie, antisemitisme en discriminatie van mensen met een beperking. Dat mensen de stad maken, betekent ook dat we inwoners een stem geven in de plannen die we opstellen. Dat doen we met ‘Samen stad maken’, een programma dat erop is gericht om bewoners te betrekken bij besluitvorming en de stad. Ons beleid wordt democratischer en sluit beter aan bij de praktijk als ervaringen en ideeën van inwoners daarin worden meegenomen. Daarbij zorgen we ervoor dat ook de ongehoorde stem een plek krijgt. Het doel van participatie is overigens niet dat iedereen het met een besluit eens zal zijn. Dat is ook zelden de uitkomst.

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

61

Lombok, wijk West

Tegen deze achtergrond willen we een gemeente zijn die voorspelbaar is, die duidelijk, open en eenduidig werkt en communiceert. Leesbare brieven blijven daarbij heel belangrijk. Inwoners hebben het recht om zich te vergissen. Dit betekent dat we ons niet verliezen in regels en protocollen, maar oog houden voor de mens. Op deze manier willen we het vertrouwen van inwoners in de gemeente versterken. In dit akkoord kijken we niet alleen naar het hier en nu, maar nadrukkelijk ook naar de toekomst. Anders dan eerder gebeurde, plannen we niet alleen vier jaar vooruit, maar zorgen we er ook voor dat er de komende acht jaar voldoende financiële ruimte is om te blijven investeren in alles wat nodig is voor een stad in balans. We laten geen geld op de plank liggen, maar zorgen er tegelijkertijd voor dat er financiële ruimte is om tegenvallers op te vangen. En ín het hier en nu leggen we de focus op het uitvoeren van plannen – dus op concrete en zichtbare resultaten, die direct zichtbaar en voelbaar zijn in het leven van inwoners. In lijn hiermee bezuinigen we op managementen beleidstaken binnen de ambtelijke organisatie.

62 Niels van den End

6.1 De stad in: wat gaan we doen? We blijven samen stad maken. Om recht te doen aan de veelkleurigheid van de stemmen, gaan we in de toekomst vaker peilen wat bewoners van plannen vinden. Door vragenlijsten op te stellen en (groeps) gesprekken te voeren halen we ook geluiden op die ons niet vanzelf bereiken. Door verder te kijken dan de vaste gesprekspartners, wordt besluitvorming representatiever. Als gemeente blijven we verantwoordelijk voor de uiteindelijke keuze. • We maken geld vrij voor het organiseren van

twee burgerberaden. We zien een burgerberaad als een waardevol democratisch instrument, waarmee we een representatieve groep inwoners kunnen betrekken bij complexe vraagstukken. Daarom zorgen we ervoor dat er nog twee burgerberaden kunnen worden georganiseerd. Daarna zullen we het instrument evalueren om te kijken wat er ervan kunnen leren, en of we het burgerberaad structureel willen inzetten. • We vinden dat alle medewerkers van de

gemeente de werkwijze van ‘Samen stad maken’ moeten toepassen in hun eigen werk, zodat iedereen zich er verantwoordelijk voor voelt en minder centrale sturing nodig is. We kiezen opnieuw voor wijkwethouders.

de veiligheid, emancipatie, zichtbaarheid en acceptatie

Wijkwethouders zijn het bestuurlijke aanspreekpunt

van LHBTQIA+ inwoners en voeren een doelgericht

in de wijk. Ze zijn zichtbaar en benaderbaar.

beleid tegen discriminatie, uitsluiting en geweld op

Buurtbewoners kunnen met al hun vragen

basis van seksuele gerichtheid, genderidentiteit of

– over alle beleidsterreinen – bij hen terecht, of het nu

geslachtskenmerken.

gaat om de aanleg van een geveltuin, overlast, het parkeerbeleid of als het contact met de gemeente

We maken ons hard voor het tegengaan van

even niet zo lekker loopt. Wijkwethouders zijn vaak in

discriminatie, antisemitisme en andere vormen

de wijk te vinden en houden regelmatig een spreekuur.

van uitsluiting. Daarom zetten we ons huidige beleid voort en trekken we geld uit voor diversiteit en inclusie

Het Regenboog Stembusakkoord blijft onze

in de stad.

leidraad voor diversiteit en inclusie. We vinden het belangrijk dat iedereen zichzelf kan zijn en veilig

We blijven wijk- en buurtgericht werken.

is, ongeacht afkomst, (seksuele) identiteit, leeftijd,

Dat betekent dat we gemeentelijke taken zoveel

sociaaleconomische status, levensbeschouwing

mogelijk op wijk- en buurtniveau organiseren, omdat

of beperking. Het mag niet uitmaken waar je vandaan

iedere wijk en buurt eigen karakteristieken heeft en

komt en wie je bent voor de kansen die je krijgt.

daarom een passende aanpak nodig heeft.

De stad moet een plek zijn waar iedereen veilig is en zich veilig voelt. Daarom zetten we ons actief in voor

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

63

We zetten de integrale wijkaanpak Samen voor Overvecht voort, met ruimte voor maatwerk en een focus op preventie. Samen voor Overvecht laat zien dat een andere manier van werken daadwerkelijk verschil maakt. Door gezondheid, onderwijs, werk, veiligheid en bestaanszekerheid in samenhang aan te pakken en dichtbij bewoners te organiseren, voorkomen we versnippering. Tegelijkertijd vraagt de aanpak om meer scherpte en slagkracht. Om effectiever en efficiënter te werken, zijn we selectiever in de partners met wie we samenwerken en sturen we steviger op de voortgang en aantoonbare resultaten. We gaan door met de Buurtagenda. In Kanaleneiland, delen van Zuilen, Ondiep en Pijlsweerd en Parkwijk werken we samen met bewoners en andere betrokkenen aan ideeën en acties die de buurt sterker en meer verbonden maken. Met deze ‘buurtagenda’ investeren we extra in deze buurten om de leefbaarheid en kansen te vergroten. De Buurtagenda werkt als een vliegwiel. Het vergroot de betrokkenheid bij de eigen buurt en de gekozen projecten dragen elk op hun eigen manier bij aan de veerkracht van de wijk.

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

64

We handhaven het lokale ombudsloket.

jongerenparticipatie. Denk bijvoorbeeld aan de

Naar aanleiding van de lessen uit de toeslagenaffaire

stedelijke kinderraad, aan de kinderwijkraden of aan

kinderopvang is de gemeentelijke ombudsfunctie

‘Democratie030’.

opgericht. We verbeteren de publieksdienstverlening en houden de capaciteit van de klachtenafhandeling

We blijven inzetten op burgerschapsonderwijs, en

op peil om de rechtsbescherming van onze inwoners

omarmen daarbij de ‘Vreedzame School en Wijk’.

te borgen.

En we investeren in bibliotheken, die veel activiteiten organiseren rondom het thema burgerschap.

We koesteren kinderrechten en jeugdinspraak. We geloven dat we betere plannen maken

We zoeken naar meer eenduidigheid in onze

door kinderen en jongeren daarbij te betrekken.

relatie met wijkplatforms. Wijkplatforms zouden

Jongereninspraak hoort bij een gezonde democratie.

geworteld moeten zijn in een wijk en een verbindende

Dat is ook zo vastgelegd in het ‘Internationaal Verdrag

rol moeten hebben. We zien dat het in de praktijk

inzake de Rechten van het Kind’. We bezuinigen

niet altijd zo werkt. We willen kijken of we de vorm en

daarom niet op initiatieven die voorzien in

taken van wijkplatforms meer gelijk kunnen trekken, met als doel dat ze tegenspraak organiseren en een representatief klankbord zijn.

6.2 De gemeentelijke organisatie: wat gaan we doen? We zorgen dat de gemeente een goede afspiegeling van de samenleving is. We streven naar een organisatie met medewerkers die verschillen in leeftijd, gender, manier van denken, achtergrond en (levens-)ervaring. Het is belangrijk dat bewoners zich in de gemeente herkennen en dat gemeentemedewerkers bewoners goed begrijpen. Het diversiteits- en inclusiebeleid is erop gericht dat de gemeente een goede afspiegeling van de samenleving is.

Veldhuizen, wijk Vleuten-De Meern

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

65

Als gemeente willen we zelf het goede

• Utrecht is een mensenrechtenstad, en

voorbeeld geven. Door zelf het voortouw te nemen

daarom willen we mensenrechten steviger

bij maatschappelijke opgaven – zoals duurzaamheid,

verankeren in hoe we als gemeente handelen.

inclusie en dienstverlening – willen we inwoners

Dit is ook vaak een wens geweest vanuit de

aanzetten om hetzelfde te doen. Onze ambities en

raad en de stad. De afgelopen jaren is er een

(beleids)keuzes zijn alleen geloofwaardig, als we ze

handelingsperspectief ontwikkeld dat toetst

een plek geven in onze eigen bedrijfsvoering:

aan internationaal recht, proportionaliteit,

• Dat doen we bijvoorbeeld door de Roemer-norm

uitvoerbaarheid en rechtmatigheid, en waarmee

aan te houden, en te zorgen dat de uitgaven

kan worden besloten hoe om te gaan met

voor externe inhuur maximaal 10% van de totale

partijen die zich (mogelijk) schuldig maken aan

personeelskosten bedragen.

ernstige mensenrechtenschendingen. We nemen

• Ook zorgen we voor genoeg stage- en

traineeplekken voor mbo-studenten. • Als het gaat om aanbestedingen in het sociaal

dit mensenrechtenkader als leidraad en maken daar geld voor vrij. We hopen hiermee transparanter en duidelijker te zijn over de

domein, handhaven we het keuzekompas.

consequenties van ons handelen en de keuzes

We doen ervaring op met het kompas, en kijken

die we maken.

deze coalitieperiode hoe we hiermee verder gaan en of dit breder toepasbaar is. Voor welk

We investeren in digitale autonomie en

instrument we ook kiezen: we zetten altijd

technologie. Net als veel gemeenten is Utrecht

maximaal in op circulariteit, klimaatdoelen en

in sterke mate afhankelijk van digitale diensten

sociale impact.

van grote niet-Europese technologiebedrijven.

• We draaien de bezuinigingen op

Deze afhankelijkheid brengt risico’s met zich

‘Maatschappelijk Verantwoord

mee op het gebied van privacy, datatoegang en

Opdrachtgeven en Inkopen’ terug. We willen

continuïteit van dienstverlening. We zoeken daarom

het liefst zoveel mogelijk lokaal inkopen. We weten

naar alternatieven voor de grote Amerikaanse

dat dat bij grote inkopen vaak niet mogelijk is door

technologiebedrijven. Binnen onze IT-afdeling leggen

aanbestedingsregels, maar bij kleinere inkopen

we de focus op technologie, om te voorkomen

kiezen we voor lokaal.

dat we als organisatie achterblijven en kwetsbaar

• In lijn met aangenomen motie 381 uit 2023 willen

we blijven experimenteren met mogelijkheden

worden voor bijvoorbeeld cyberaanvallen. We stellen een wethouder specifiek voor digitalisering aan.

om te zorgen voor een hoger minimumloon bij aanbestedingen, dus voor werknemers die voor externe opdrachtnemers werken.

Julia van de Boel

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

66

We willen dat medewerkers van de gemeente

• Daarnaast brengen we de inzet op het

regelmatig op locatie zijn. Om beter aan te sluiten

mobiliteitsbeleid, de overhead op

bij de praktijk en belevingswereld van inwoners,

re-integratie en algemene overhead terug,

willen we dat (beleids)medewerkers vaker de wijk in

waarbij we ICT, financiën, maatschappelijk

gaan, naar plekken of organisaties die relevant zijn

verantwoord opdrachtgeven, inkopen en goed

voor hun werk. Medewerkers kunnen bijvoorbeeld

werkgeverschap ontzien.

meelopen met wijkteams of jongerenwerkers, of

• Dit doen we heel zorgvuldig. De ondernemings­

op locatie gaan kijken als er een speeltuin wordt

raad heeft een belangrijke rol in het bewaken

aangelegd of een weg wordt aangepast.

van de gevolgen deze veranderingen voor medewerkers. We verwachten dat met natuurlijk

We willen uitvoerende functies beter belonen,

verloop een groot deel van de bezuiniging kan

aansluitend op onze keuze om meer nadruk op

worden ingevuld. Daarnaast houden we rekening

de uitvoering te leggen. Bij de gemeente hebben

met frictiekosten, zodat we hiervoor ook een

veel medewerkers een rol waarin ze direct contact

realistisch tijdspad volgen.

hebben met inwoners en ervoor zorgen dat beleid in de praktijk wordt gebracht. We onderzoeken hoe we

We kijken ook naar onszelf als het gaat om

het functiehuis zó kunnen aanpassen, dat we deze

bezuinigingen. We hebben moeilijke keuzes

medewerkers beter kunnen betalen. Het gaat daarbij

moeten maken om de schaarse middelen te

niet alleen om de lagere salarisschalen. We willen het

verdelen. We hebben daarbij ook naar onszelf

signaal afgeven dat je ook in de uitvoering carrière

– de raad – gekeken, en zijn gekomen tot een

kunt maken. We kijken ook of we medewerkers in

bezuiniging die landt bij de Rekenkamer.

tekortsectoren beter kunnen betalen. We zetten de uitvoering centraal binnen de ambtelijke organisatie. De stap van beleid naar uitvoering zetten we in samenspraak met de organisatie, en op basis van inhoudelijke keuzes.

6.3 Financiën: wat gaan we doen?

Een focus op de uitvoering betekent ook dat we met

We werken met een begroting die structureel

werkzaamheden stoppen:

in evenwicht is. We stellen ieder jaar een

• Beleid dat niet bijdraagt aan onze doelen of

meerjarenbegroting op, die structureel sluitend is.

te veel capaciteit vraagt, wordt aangepast of

Dat wil zeggen dat de structurele baten elk jaar

beëindigd. Omdat we ons vooral richten op het

hoger zijn dan of gelijk zijn aan de structurele lasten.

succesvol uitvoeren van bestaand beleid, stellen

Op die manier zorgen we ervoor dat we voldoen

we slechts heel beperkt nieuw beleid op. In lijn

aan de eisen van de Provincie, en kunnen we

daarmee verminderen we de management- en

meebewegen als dat nodig is. We streven ernaar om

beleidscapaciteit met 10,5 miljoen euro. Daarbij

structurele lasten structureel te dekken.

houden we rekening met de andere bezuinigingen in dit akkoord. We ontzien de uitvoering.

“We zetten de uitvoering centraal.” Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

67

We maken in de begroting ruimte voor investeringen. Momenteel zijn onze investeringsuitgaven begrensd door zowel de uitvoeringskracht als de afspraken over de solvabiliteit – dat is de verhouding tussen het eigen vermogen en het totale vermogen. De solvabiliteit bekijken we in samenhang met de andere afspraken over een sluitende begroting, het weerstandsvermogen en het investeringsplafond. • Vanuit deze samenhang vinden we

het verantwoord om de ondergrens voor de solvabiliteit te verlagen van 20% naar 15%. We gebruiken de 20% als signaalwaarde; 15% is de absolute ondergrens. Op deze manier kunnen we de komende jaren blijven investeren in onze stad, zonder dat dit grote risico’s met zich meebrengt – want we zorgen ieder jaar voor een structureel sluitende begroting.

Tess Ravenhorst

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

68

• Om ervoor te zorgen dat we ook in 2040 boven

weerstandsratio beneden de 1,0 komt, vullen we

de 15% solvabiliteit blijven, storten we vanaf de

de reserves aan tot een ratio van minimaal 1,0. Dit

begroting voor 2027 jaarlijks 10 miljoen euro

uitgangspunt wordt meegenomen bij de actualisatie

in de reserves. Hiermee zorgen we voor een

van de ‘Nota reserves’.

weerbare begroting, die in staat is onvoorziene tegenvallers op te vangen. Tegelijkertijd houden

We maken het aantal reserves overzichtelijker.

we onze begroting flexibel en wendbaar zodat we

We vullen onze reserves niet alleen aan, maar

ook voor de middellange termijn financiële ruimte

houden ook goed zicht op alle ‘potjes geld’. Waar

houden om onze ambities op een verantwoorde

het kan zetten we ze in, zoals het geld dat we

manier te realiseren. Ieder jaar bekijken we of dit

hebben ontvangen van het Rijk voor opvang en van

iets meer moet zijn of iets minder dan 10 miljoen

de verpakkingsindustrie voor Single Used Plastic.

euro kan zijn.

We gaan het aantal reserves ook verminderen,

• Daarnaast zorgen we ervoor dat de schuld

in lijn met motie 551 uit 2026. We bekijken nog

maximaal 130% van onze begroting bedraagt.

hoeveel reserves we willen behouden. Dit doen

Zo beperken we ook de rentelast, die bij een

we in samenspraak met de Adviescommissie

hogere schuld verder op kan lopen.

Controle en Financiën.

• Om te voorkomen dat investeringen een te groot

beslag op onze begroting leggen – wat ten koste

We passen een aantal Utrechtse belastingen

gaat van onze wendbaarheid en flexibiliteit –,

aan. Belastingen zijn er om de voorzieningen in de

en omdat er grenzen zijn aan wat wij zelf en

stad te betalen en te onderhouden. Zonder deze

externe partijen kunnen uitvoeren, stellen we een

inkomsten is het niet mogelijk om de stad groen,

investeringsplafond in van 300 miljoen euro.

duurzaam en levendig te houden. We vragen

Dat plafond wordt jaarlijks geïndexeerd met

iedereen om een bijdrage, maar vinden dat de

de groei van de begroting. We evalueren dit

sterkste schouders de zwaarste lasten moeten

halverwege de coalitieperiode.

dragen. Als het gaat om belastingen hebben we (afgezien van de indexatie volgens vastgestelde

We zorgen voor voldoende buffers voor

systematiek) de volgende keuzes gemaakt:

financiële tegenvallers. We handhaven het

• We verhogen de OZB voor woningen met 15%

uitgangspunt ten aanzien van de weerstandsratio;

en voor niet-woningen met 23%.

die moet zich binnen de bandbreedte van 1,0 en

• We verhogen de toeristenbelasting naar 12,5%.

1,5 bewegen. Dit betekent dat er meer geld in kas

• De rioolheffing voor huiseigenaren stijgt, naast

is dan er aan berekende risico’s bestaat. Op deze

de reguliere indexaties, in 2027 en 2028 met

manier zijn we in staat om financiële tegenvallers of

ongeveer 7 euro per jaar en in 2029 en verder met

calamiteiten op te vangen, zonder dat onze andere werkzaamheden in gevaar komen. Wanneer de

ongeveer 30 euro per jaar. • De afvalstoffenheffing laten we ongemoeid. • We schaffen de hondenbelasting af. Dat doen

we omdat we het niet eerlijk vinden dat alleen hondenbezitters deze belasting betalen, terwijl andere huisdieren ook kosten en overlast met zich mee kunnen brengen. Met het afschaffen van de hondenbelasting behandelen we alle dierenbezitters gelijk en besparen we inningskosten.

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

69

We gaan zo realistisch mogelijk ramen. Het lukt

kapitaalvernietiging voorkomen. Doe je dat niet,

ons niet om jaarlijks precies uit te voeren wat we

dan creëer je op de lange termijn een nog groter

begroten voor dat jaar. Dat komt bijvoorbeeld

probleem: hogere kosten, of kapitaalvernietiging als

omdat we pas laat weten of we geld krijgen van het

het investeringen betreft.

Rijk, omdat we voor de uitvoering mensen tekort komen of omdat de voorbereiding langer duurt.

We voeren ongedekte moties niet uit. Met oog

Daardoor houden we jaarlijks geld over. Ons netto

op de financiële situatie kunnen we moties waar

jaarrekeningresultaat – nadat we geld overhevelen

geen dekking wordt aangegeven niet uitvoeren.

naar het jaar erna om plannen alsnog uit te voeren – ligt gemiddeld tussen 12 en 30 miljoen euro positief.

We zorgen voor geld om knelpunten mee op

Om het jaarrekeningresultaat dichter bij de begroting

te vangen. Jaarlijks groeit het Gemeentefonds

te brengen, gaan we zo realistisch mogelijk ramen:

vanwege de groei van de economie – dat noemen

• Daarvoor stellen we onze raming voor de

we het volume accres. We houden dat bedrag

eerste jaren bij met 10 miljoen euro. Op de

beschikbaar om knelpunten bij de Voorjaarsnota

middellange termijn loopt dit bedrag langzaam

mee op te lossen.

af. Zo hoeven we niet onnodig te bezuinigen om toch een sluitende begroting te realiseren.

We ramen de indexeringen van de loon/

In de begroting zullen wij dit bedrag aan de

prijscompensatie budgettair neutraal.

verschillende programma’s toewijzen.

We hanteren de stelregel dat we in de begroting

• Ook voor de investeringen hebben we een extra

niet meer aan loonprijsvergoeding uitkeren, dan we

correctie doorgevoerd, omdat we ieder jaar zien

aan financiële ruimte in het Gemeentefonds hebben.

dat niet alle geplande investeringen in hetzelfde

Via het gemeentefonds ontvangen we een aparte

tempo worden gerealiseerd. Dat leidt dan tot

vergoeding voor loon- en prijsstijgingen middels

lagere kapitaallasten. Daar anticiperen we op,

de prijsmutatie van het Bruto Binnenlands Product

evenals op de verwachting dat ook netcongestie

(pBBP). Dat bedrag is leidend voor onze uitgaven

een aantal projecten gaat vertragen.

aan loon- en prijscompensatie.

We zorgen voor financiële degelijkheid. We zien dat er risico’s zijn, bijvoorbeeld op het terrein van jeugdhulp of netcongestie. Daar staat tegenover dat we jaarlijks een storting doen in de reserves en ons weerstandsvermogen op peil houden. We proberen verdere lastenverhogingen en bezuinigingen te vermijden. Daarom lossen we nieuwe tegenvallers in beginsel binnen de eigen portefeuille op. Dat is altijd ons uitgangspunt. Mochten de financiële problemen zo groot zijn dat dat niet haalbaar is – denk aan het grote risico bij jeugdhulp en de landelijke vreemdelingenvoorziening – dan kijken we in tweede instantie op basis van de realisatie van onze investeringen of de storting in de reserves oplossing kan bieden voor de tegenvallers. Mocht dat ook niet lukken, dan betrekken we het bij de integrale afweging. Daarbij vinden we het belangrijk dat we preventie ontzien en