Coalitieakkoord 'Voor Uuuu' 2026-2030, gemeente Utrecht

Verduurzaming

Gelijkwaardigheid

Wonen

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

Voor

UTRECHT

uuu

Voor

uuu

Inhoudsopgave Inleiding4 Drie prioriteiten: wonen, verduurzaming en gelijkheid6 Een stad voor iedereen

8

1.1

Ruimtelijke ontwikkeling en wonen 

10

1.2

Opvang 

16

1.3

Gebieds­ontwikkelingen 

18

1.4

Mobiliteit 

20

Een stad vol groen

24

2.1

Klimaat en energie 

26

2.2

Groen, biodiversiteit en openbare ruimte 

28

Een stad van preventie

32

3.1

Veiligheid

34

3.2

Jeugd 

37

3.3

Onderwijs

38

3.4

Gezondheid

41

Een stad waar iedereen meetelt

44

4.1

Economie en werkgelegenheid

46

4.2

Bestaans­­zekerheid en passende ondersteuning

49

Een stad die bruist

52

5.1

Spelen, bewegen en sporten 

54

5.2

Horeca, cultuur en evenementen 

56

Een stad die we samen maken

60

6.1

De stad in

62

6.2

De gemeentelijke organisatie

64

6.3

Financiën

66

Financiële tabellen 

70

Inleiding Aan dit coalitieakkoord hebben – direct of indirect – heel veel mensen meegewerkt. We vergaderden in alle hoeken van de stad. We zijn ontzettend gastvrij ontvangen in de Dom, MBO Utrecht, Voedselbank Overvecht, de bibliotheek op de Neude, Podium Oost, Dotslash, de Kadeboot, en in onze eigen wijkbureaus in Noordwest, Vleuten-De Meern, Zuid en Leidsche Rijn. In de pauzes hadden we leuke gesprekken met bewoners in buurthuis De Speler en De Schakel, gingen we de markt over in Vleuten, waren we te gast bij de vogelopvang in Rotsoord en gaven we een kijkje achter de schermen tijdens een debatavond van het Huis voor Actief Burgerschap. We ontvingen veel brieven van inwoners en organisaties, die we stuk voor stuk hebben betrokken bij onze besprekingen. We kregen een toelichting van jongerenwerkers van JOU, we namen ideeën van de stedelijke kinderraad in ontvangst en we spraken met Utrechtse jongeren die kunstwerken maakten voor het programma ‘Sketch Your Future’. Een deel van die kunstwerken vind je verspreid door dit akkoord. Het is de stem van jongeren, die – met hun tekeningen – aangeven waar zij zich zorgen over maken en wat hun ideeën zijn voor de toekomst van de stad. Ook veel van de foto’s in dit akkoord zijn gemaakt door inwoners; we ontvingen tientallen foto’s in reactie op onze oproep om beeld aan te leveren.

Dank daarvoor! In dit akkoord hebben we vastgelegd wat we de komende bestuursperiode gaan doen en hoeveel geld daarvoor beschikbaar is. Inwoners mogen ons altijd aanspreken op de keuzes die we hebben gemaakt – of ze nu behoefte hebben aan meer tekst en uitleg, vinden dat resultaten uitblijven of om te laten weten dat ze het er hartgrondig mee (on)eens zijn. Dat kan bijvoorbeeld via de eigen wijkwethouder, tijdens spreekuren of andere activiteiten in de wijk. De coalitie voor de komende vier jaar kent een andere samenstelling dan we hadden gehoopt. We begonnen de formatie met het CDA en de Partij voor de Dieren, met de intentie om er met elkaar uit te komen. Dat dat niet is gelukt, vinden we heel erg spijtig. In dit akkoord proberen we recht te doen aan de gesprekken die we met ons vieren hebben gevoerd, dus aan wensen die vanuit het CDA en de Partij voor de Dieren zijn ingebracht. Daarnaast laten we ruimte aan de raad in den brede. Voor veiligheid, mobiliteit en afval hebben we geld vrijgemaakt, dat door het college niet wordt ingevuld. Verder is uit gesprekken tussen de fractievoorzitters en formateurs gebleken dat de raad, vanuit diens budgetrecht, graag meedenkt over hoe we omgaan met de financiële ruimte. In lijn met de aangenomen motie 155 uit 2026 (‘Financiële spelregels met de raad’) gaan we daarom met de raad in gesprek over de te actualiseren financiële verordening.

5

De locaties waar de coalitie­besprekingen plaats vonden

We zien uit naar een constructieve en open samenwerking met de raad. Het mooie van onze democratie is dat zíj – de direct gekozen volksvertegenwoordigers – uiteindelijk besluiten over alle voorstellen voor Utrecht. We weten zeker dat dat gebeurt vanuit één belangrijke gemene deler: een ontzettend groot hart voor Utrecht en haar inwoners. Mahaar Fattal en Rick van der Zweth PRO Utrecht Venita Dada-Anthonij en Susanne Schilderman D66 Utrecht

Studenten van het Grafisch Lyceum Utrecht werkten mee aan de vormgeving van het coalitieakkoord. Van links naar rechts: Kendra, Josha (communicatiebureau Enof), Rosa, Eva, Renate, Teva, Luna en Jayden.

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

6

Drie prioriteiten: wonen, verduurzaming en gelijkheid Dit coalitieakkoord beschrijft de periode van 2026 tot 2030, maar reikt tegelijkertijd veel verder. De keuzes die we nu maken zijn niet alleen belangrijk voor de huidige inwoners, ze zijn ook bepalend voor de jongeren van nu, voor de Utrechters die nog geboren moeten worden en voor iedereen die in de toekomst naar Utrecht komt. Bouwen aan een stad doe je voor de lange termijn. Dat doen we in een weerbarstige tijd. Er gebeurt veel in de wereld. Dat heeft ook invloed op Utrecht en op de manier waarop wij samenleven. Door geopolitieke spanningen raken mensen op drift. Omdat onzeker is of deze problemen op de korte termijn worden opgelost – we hopen van wel, we vermoeden van niet – zullen we ons ertoe moeten verhouden. Als mensenrechtenstad zijn we solidair met mensen die door oorlog of conflict worden geraakt, en blijven we in onze eigen stad inzetten op wat mensen verbindt. Ook dichter bij huis liggen er uitdagingen. We merken de gevolgen van de klimaatcrisis. Netcongestie en de aansluitstop doorkruisen veel van onze ambities, bijvoorbeeld als het gaat om woningbouw of het verduurzamen van ons eigen vastgoed. En anders dan in de periodes hiervoor, is de financiële situatie zo dat we soms moeilijke keuzes moeten maken, waarbij iedere keuze betekent dat je iets anders níet doet.

Tegelijkertijd blijven we investeren in wat ertoe doet in het dagelijks leven van Utrechters: een betaalbare woning, een veilige straat, een groen plein, een sportplek dichtbij en ondersteuning wanneer dat nodig is. De keuzes die we maken zijn financieel verantwoord, ook voor de lange termijn, en tegelijkertijd direct zichtbaar en voelbaar in de stad.

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

7

Wat gaan we doen? In dit akkoord stellen we drie prioriteiten, die passen bij onze groene, progressieve koers, en die in het verlengde liggen van wat we nu al doen. De bouw van nieuwe woningen is één van onze belangrijkste speerpunten. Voor starters, doorstromers, studenten, nieuwkomers en jongeren die nu nog vastzitten op de zolderkamer van hun ouders. Daarbij kijken we nadrukkelijk naar betaalbaarheid. We willen dat Utrecht een stad blijft waar ook zorgmedewerkers, leraren en politiemensen een fijn (t)huis kunnen vinden. Dat doen we onder meer met actief grondbeleid, door te kiezen voor 80% betaalbaar in nieuwbouwprojecten en door de bestaande woningen beter te gebruiken. Daarnaast richten we ons op verduurzaming. Verduurzamen is belangrijk om de stad leefbaar te houden en om minder afhankelijk te worden van fossiele brandstoffen. Het levert vaak direct financieel voordeel op en verhoogt het wooncomfort. We zien verduurzaming als een brede opgave, die onder meer gaat over woningbouw, over vervoer en het klimaatbestendig maken van de openbare ruimte. We zetten in op ‘Utrecht isoleert’, om inwoners te helpen hun huis beter te isoleren. Daarbij richten we ons in de eerste plaats op de mensen en ondernemers die onze hulp het hardst nodig hebben. Dat past bij onze derde prioriteit: de zorg voor gelijke kansen voor iedereen.

We blijven bewust ongelijk investeren om de verschillen tussen inwoners te verkleinen en iedereen een volwaardige kans te geven. Omdat niet alle Utrechters dezelfde startpositie hebben, gaan er extra tijd, geld en ondersteuning naar buurten en mensen die die steun in de rug nodig hebben. Dat doen we bijvoorbeeld door gratis voorschoolse educatie in Overvecht en Kanaleneiland, door het verder invoeren van een rijke schooldag en door fors meer geld uit te trekken voor bestaanszekerheid. We willen voorkomen dat we in de komende jaren beleidsnota op beleidsnota stapelen. We gaan daarom door met de plannen die er liggen en richten ons op uitvoering daarvan, zodat inwoners snel vooruitgang zien.

“Bouwen aan een stad doe je voor de lange termijn.” Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

8

Hoofdstuk 1

Een stad voor iedereen Ruimtelijke ontwikkeling, wonen, opvang, gebiedsontwikkelingen en mobiliteit

Vraag een willekeurige Utrechter wat op dit moment de grootste uitdaging is, en de kans is groot dat die het woningtekort noemt. Het tekort raakt Utrecht op veel verschillende manieren, en brengt een hoop vragen met zich mee. Wat bouw je en voor wie? Is er in Utrecht nog ruimte voor de leraar, de verpleegkundige of de politieagent? Hoe kunnen we klimaatbestendig bouwen, met oog voor de natuur en voor dieren? En hoe verdelen we de schaarse ruimte? In Utrecht hebben we in de afgelopen jaren de stap gezet van woningmarkt naar volkshuisvesting. Dat betekent dat we meer regie voeren op het woonvraagstuk. We kijken kritisch naar wat er wordt gebouwd en voor wie. Onze inzet is er altijd op gericht om zoveel mogelijk mensen te helpen aan een veilig (t)huis. Een vaste woonplek heeft altijd de voorkeur boven opvang. Omdat het de basis is om weer vooruit te kunnen, en omdat tijdelijke opvang vele malen duurder is. Op termijn moet onze aanpak ertoe leiden dat we het aantal opvangplekken kunnen afbouwen, maar in het hier en nu willen we mensen zonder vaste verblijfplaats niet op straat laten staan.

9

Amsterdamsestraatweg, wijk Noordwest

Het is geen eenvoudige tijd om te bouwen aan een stad. De middelen en beschikbare ruimte zijn beperkt en netcongestie brengt complicaties met zich mee. Tegelijkertijd is stilstand geen optie, en biedt de situatie ook kansen voor innovatie. Wat voor ons voorop staat, is dat we groeien in balans. Nieuwe ontwikkelingen moeten gepaard gaan met werkgelegenheid en voldoende nieuwe voorzieningen en groen. Van voetbalveld tot school, van buurthuis tot zwembad, van park tot theater, van water tot windmolens: het is allemaal onderdeel van een complete, gezonde stad. Ook goede bereikbaarheid is onmisbaar. We zetten al jarenlang in op duurzame manieren van vervoer, die zo min mogelijk ruimte innemen. Lopen, fietsen, openbaar vervoer en deelmobiliteit, als een goed alternatief voor de (eigen) auto. Zo maken we de lucht schoner en de straten rustiger en veiliger.

10 Driss Sayekh

We kiezen voor meer ruimte voor groen en spelen door wegen, straten en parkeerruimte anders in te richten. De manier waarop we omgaan met mobiliteit past bij Utrecht als 10-minutenstad, waar winkels, scholen, werk, zorg en groen binnen tien minuten lopen of fietsen bereikbaar zijn. Doordat alles zo dichtbij is, pakken inwoners vaker de fiets of lopen naar hun bestemming. Alle bestemmingen blijven met de auto bereikbaar, maar niet altijd via de kortste of snelste route. Er liggen plannen voor gebiedsontwikkelingen in de nabije en verdere toekomst, op kleine en op grote schaal, in en aan de randen van de stad. In de komende periode gaan we door met de verdere ontwikkeling van bijvoorbeeld Galgenwaard, Lunetten-Koningsweg, Archimedeskwartier, Utrecht Science Park, het stationsgebied Overvecht en Overvecht Centrum, Groot Merwede en Rijnenburg. Bij al deze gebiedsontwikkelingen worden voorzieningen aan de voorkant ingepast. We kijken steeds wat er nodig is om prettig en gezond te kunnen leven. Dat kan per gebied verschillen. Met oog op de schaarse ruimte, zoeken we naar slimme combinaties. Denk aan sport in de openbare ruimte, of een buurtcentrum in een bibliotheek. Het betekent ook dat we intensief willen samenwerken met de regio, want sommige functies hoeven we niet per se binnen de eigen stadsgrenzen te huisvesten.

In de Ruimtelijke Strategie Utrecht (RSU), de onderlegger van onze ruimtelijke plannen, is de zogenoemde ‘barcode’ geïntroduceerd. De barcode

1.1 Ruimtelijke ontwikkeling en wonen: wat gaan we doen?

laat per 10.000 woningen zien wat er verder allemaal

We ontwikkelen de RSU door tot een

in een gebied moet komen en hoeveel ruimte die

‘Omgevingsvisie 2050’. In die visie staat al het

voorzieningen ongeveer nodig hebben. We zien die

gemeentelijk beleid over de leefomgeving. Het gaat

barcode als een stip op de horizon. Soms maken we

dan om wijken en buurten, winkelcentra en parken.

andere keuzes, als die beter passen bij een gezond

In de visie komen strategische keuzes voor de

stedelijk leven in een verdichtende stad. We willen

lange termijn te staan. Door de overgang van RSU

dat het aanbod voor de hele stad klopt.

naar een omgevingsvisie maken we versnelling van de uitvoering mogelijk. Bij het opstellen van de ‘Omgevingsvisie 2050’ betrekken we de stad.

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

11

We pakken de wooncrisis aan. Utrecht bouwt

energie, groen, maatschappelijke voorzieningen,

door. De wooncrisis is een groot probleem, waar

mobiliteit en duurzaamheid. We wegen alle

iedereen in onze stad tegenaan loopt. Daarom

wensen per keer af tegen het beschikbare

bouwen we flink door aan voldoende betaalbare

budget. Door zelf grond op te kopen, zorgen we

woningen in de hele stad. In Utrecht vindt de

ervoor dat er veel betaalbare woningen aan de

grootste gebiedsontwikkeling van Nederland plaats. We kijken daarvoor naar ons beleid, trekken er een

stad kunnen worden toegevoegd. • In dit budget zitten ook plankosten voor

grote som geld voor uit en zetten in op grote en

de grootschalige gebiedsontwikkelingen in

kleine gebiedsontwikkelingen.

Groot Merwede en Rijnenburg, LunettenKoningsweg en Overvecht. We vinden het

We investeren fors in het bouwen aan de stad

belangrijk dat plankosten in verhouding staan

van de toekomst. Daar maken we jaarlijks 12 miljoen

tot de opgave. Daar gaan we steviger op sturen.

euro voor vrij. Met dit geld doen we het volgende:

Als de plankosten te hoog worden, lossen we dat

• In lijn met de ‘Beleidsnota Grondbeleid 2024’

voeren we een actief grondbeleid (inclusief

op door te bezuinigen op gebiedsmanagement. • Extra gebiedsmanagement in Overvecht.

motie 460 uit 2025). Dit is nodig om grip, sturing

Dat is nodig voor het uitvoeren van de

en regie te houden op de invulling van een aantal

‘Omgevingsvisie Overvecht 2040’.

grote opgaven op het terrein van wonen, werken,

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

12

We kiezen voor 80% betaalbaar, waarvan 40%

van meer dan honderd woningen. Ook bij projecten

sociaal en 40% middenhuur en middenkoop.

van minder dan honderd woningen, willen we

Er zijn Utrechters die harder worden geraakt door

dat ontwikkelaars bijdragen aan voorzieningen

de wooncrisis dan anderen. Omdat we willen

en betaalbare woningen. Daarom gaan we voor

dat Utrecht een stad is voor iedereen, is ons

een afdracht in het Fonds Bovenwijks. Als dat is

doel om ín en vóór de stad meer betaalbaar

gebeurd en er is voldoende financiële ruimte binnen

te bouwen. Bij nieuwe projecten, waaronder

het project, vindt een verevening plaats in de

ook de grotere ontwikkeling van Rijnenburg

reserve betaalbaar wonen.

en Lunetten-Koningsweg, kiezen we ervoor om 80% betaalbaar te bouwen, waarvan 40%

We kiezen voor middenhuur, totdat er een

bestaat uit sociale huur en 40% uit middenhuur

manier is om middenkoop ook betaalbaar

en middenkoop. Dit is een plus op de huidige

te hóuden. We bekijken op dit moment of

inzet op middenhuur en -koop. Ontwikkelingen die

constructies mogelijk zijn om de betaalbaarheid

dicht bij elkaar liggen, kunnen we in samenhang

van middenkoop ook op de lange termijn zeker

bekijken. Deze percentages gelden voor projecten

te stellen. We bouwen door. Daarom gaan we door met de ‘Utrechtse Aanpak’. Met deze aanpak hebben we maatwerk kunnen leveren als projecten niet van de grond komen. De ‘Utrechtse Aanpak’ heeft ervoor gezorgd dat woningbouw bij tegenwind tóch door kon gaan; dankzij de aanpak is de bouw van 11.000 woningen versneld mogelijk gemaakt. We zetten de aanpak door, waarbij geldt dat we bovenwettelijke eisen alleen dán naar beneden bijstellen als dat nodig is voor het doorbouwen van woningen. We vinden sociale huurwoningen belangrijk, want deze zijn betaalbaar voor een groot deel van de inwoners van de stad. Sociale huur is corporatiehuur, zodat woningen ook op de lange termijn betaalbaar blijven. We houden ons aan het onlangs afgesloten ‘Utrechts Volkshuisvestelijk Akkoord’. Als door landelijke regelgeving de

Saskia Hamminga-Roest

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

13

bestedingsruimte voor corporaties groter wordt,

We zetten in op de volgende maatregelen:

maken we nieuwe afspraken met ze over

• Optoppen heeft onze voorkeur, omdat dat geen

verduurzaming, nieuwbouw en de verkoop van

extra beslag legt op ruimte. De gemeente moet

sociale woningen.

helpen dit te vergemakkelijken, en daarmee mogelijk te maken.

We gaan door met ‘Een thuis voor iedereen’, het programma waarmee we sociale huurwoningen toewijzen aan mensen in een kwetsbare positie.

• Uitbuiken staan we in principe toe, waarbij

rekening wordt gehouden met de impact die dit heeft op groen. • Ook splitsen en omzetten gaan we meer

We zorgen dat 10% van de sociale

toestaan. Ook in Utrecht zijn steeds meer

woningvoorraad via loting wordt toegewezen.

eenpersoonshuishoudens. Door woningen te

Het percentage van 10% blijft hetzelfde; we gaan

splitsen of om te zetten ontstaan er voor hen

erop toezien dat dit percentage volledig wordt benut.

meer mogelijkheden. Tegelijkertijd willen we voorkomen dat huisjesmelkers hun woningen

We blijven werken met de ‘leidraad sloop/

opsplitsen in te kleine woningen, enkel en

nieuwbouw’. Uitgangspunt daarbij is ‘nee, tenzij…’.

alleen om er (nog) meer geld mee te verdienen.

We zijn, kortom, zeer terughoudend met de sloop

Splitsen kan daarom alleen als leefbaarheid en

van sociale woningen. Bij projecten waarbij

huurrechten goed worden geborgd. Daarom

woningen verdwijnen, zorgen we ervoor dat de

voeren we een verhuurvergunning in met

voorraad sociale huurwoningen tenminste gelijk

risico-gestuurd toezicht. In de wijken waar deze

blijft in absolute aantallen. Bewoners hebben recht

verhuurvergunning geldig is, wordt splitsen ruimer

op terugkeer en we streven naar behoud van

mogelijk gemaakt. Een belangrijke eis die komt

dezelfde woonlasten.

te vervallen is dat een woning minimaal 140 m2 moet zijn; de 50 m2 eis blijft van toepassing.

We gaan de bestaande woonvoorraad beter benutten. Dit is één van de manieren om de woningnood in onze stad aan te pakken. Het gaat om woningen die er al staan en die dus sneller beschikbaar zijn dan nieuw te bouwen woningen. In gebieden met meer bewoners, bijvoorbeeld Overvecht, zorgt het er ook voor dat er voldoende draagkracht komt voor meer voorzieningen in de buurt.

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

14

• Het ombouwen van garageboxen naar

zelfstandige woningen (los of in de plint van woningen) is wenselijk. De gemeente jaagt dit aan en haalt belemmeringen hiervoor weg. • Voor mantelzorgers moet het mogelijk worden

gemaakt om onder bepaalde voorwaarden een vergunningsvrije woning toe te voegen op eigen grond. We gaan belemmeringen hiervoor wegnemen en faciliteren dat dit mogelijk wordt. • Daarnaast blijven we inzetten op het

voorkomen van leegstand. Dat doen we

Wijk C, wijk Binnenstad

met de leegstandsverordening. Als er meer duidelijkheid is over een mogelijke leegstandsheffing, kijken we opnieuw wat het

We handelen in lijn met het initiatiefvoorstel

beste middel is om leegstand tegen te gaan.

‘Geef woningzoekenden een stem’. Dit betekent

• We willen woningdelen makkelijker maken.

dat we woningzoekenden beter gaan betrekken bij

Bijvoorbeeld door friendscontracten,

nieuwe woningbouwplannen.

waarbij vrienden of twee alleenstaanden samen één woning huren met één gezamenlijk

We bevorderen de doorstroming. Doorstroming

contract. Daarnaast willen we de stap zetten

is belangrijk, omdat het een kettingreactie op gang

naar vergunnings­vrij woningdelen tot en met

brengt. Het stelt huishoudens in staat om te wonen

vier personen. We kijken welke maatregelen nodig

in een huis dat past bij hun huidige levensfase.

zijn om dit op een goede manier te doen; er moet

En als ouderen of doorstromers verhuizen, komen

oog blijven voor de leefbaarheid van de omgeving.

betaalbare of kleinere (starters)woningen beschikbaar:

We continueren de samenwerking met partijen

• Daarom kijken we samen met corporaties hoe we

die woningdelen bevorderen. En we blijven ons

een verhuisadviseur kunnen aanstellen, die hulp

verzetten tegen de kostendelersnorm, die het

kan bieden aan mensen – met name senioren –

delen van woningen juist ontmoedigt. • Als we de bestaande voorraad beter gaan

die graag willen verhuizen. • Daarnaast maken we afspraken met corporaties

benutten, en feitelijk dus meer mensen bij elkaar

over verhuiskosten en huurbehoud.

gaan wonen, moeten we controleren of dat onder

• We kiezen voor buurtvoorrang voor zowel

de juiste omstandigheden gebeurt. Daarom

ouderen en jongeren. De kans dat ouderen of

trekken we middelen uit voor controle op de

jongeren verhuizen, is groter als zij kunnen blijven

Wet goed verhuurderschap.

wonen in de buurt die ze goed kennen, waar

• We gaan door met de opkoopbescherming,

waarmee we willen voorkomen dat woningen door vermogende huisbazen worden opgekocht

hun familie en vrienden wonen, waar ze naar het buurthuis gaan of waar ze zijn opgegroeid. • We zien erop toe dat woningen voldoen aan de

om vervolgens duur te worden verhuurd. Onze

VN-norm voor toegankelijk bouwen (NEN9120),

ervaring leert dat dit ook meer kansen biedt voor

zodat meer woningen geschikt zijn voor ouderen

koopstarters, die deze woningen kopen om er zelf

en mensen met een beperking.

te gaan wonen.

“Wat bouw je en voor wie?” Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

15

We geven voorrang aan mensen die werken in het onderwijs, de zorg, de kinderopvang of bij de politie of brandweer. Voor veel mensen met een cruciaal beroep is Utrecht onbetaalbaar, terwijl we hen juist ontzettend hard nodig hebben. Daarom zetten we de beroepenvoorrang voor deze groepen door. We blijven ons inzetten voor studentenhuisvesting. Ook voor studenten is het ontzettend moeilijk om in Utrecht geschikte woonruimte te vinden. De SSH, de belangrijkste aanbieder van studentenhuisvesting, heeft een wachtlijst van gemiddeld zo’n vier jaar. Om het tekort terug te dringen zorgen we voor geld om door te gaan met het stimuleren van studentenhuisvesting. Daarbij kiezen we voor onzelfstandige bóven zelfstandige woonruimte. Dat levert meer woningen op, en het is goedkoper en gezelliger om met elkaar te wonen.

Driss Sayekh

We bouwen met aandacht voor dieren. Bouwen gaat soms ten koste van het leefgebied van dieren. Daarom zijn maatregelen nodig om negatieve effecten op de natuur te voorkomen, te verminderen of te compenseren. Als gemeente houden we goed in beeld welke soorten op welke plekken voorkomen. We gaan ontwikkelaars adviseren over welke maatregelen ze het beste kunnen toepassen om diervriendelijk met deze soorten om te gaan. Door dit als een niet verplichtend aandachtspunt op te nemen in de omgevingsvergunningen voorkomen we dat wettelijke natuurbeschermingseisen tot bouwvertraging leiden, en zorgen we er tegelijkertijd voor dat op een diervriendelijke manier wordt voldaan aan de eisen uit de Omgevingswet en onze Omgevingsvisie.

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

16

We passen de Utrechtse soortenlijst aan als dat in het belang van de lokale biodiversiteit én in het belang van voortgang van de woningbouw is.

1.2 Opvang: wat gaan we doen? We zien dakloosheid als een woonprobleem.

We bouwen natuurinclusief. Dit betekent dat

Het aantal inwoners zonder (t)huis is in de

er bij nieuwe ontwikkelingen bewust ruimte wordt

afgelopen jaren fors gestegen, onder meer door de

gemaakt voor dieren en planten. Dit draagt bij

aanhoudende woningnood. Eén op de drie dak- of

aan vergroening van de stad en het vergroot de

thuisloze mensen is jonger dan 27 jaar. In Utrecht

diversiteit. We vervangen de huidige regels voor

pakken we dakloosheid aan door in te zetten op

natuurinclusief bouwen door een puntensysteem,

‘Wonen eerst’, wat betekent dat iedereen die

waarbij projecten punten scoren door maatregelen

dakloos is of dakloos dreigt te raken vóór andere

zoals groene daken, nestkasten en inheemse

woningzoekenden gaat. Wonen is een basisrecht, en

beplanting. Voor een ontwikkeling kan doorgaan,

een stabiel eigen (t)huis is het startpunt om – vanuit

moet een bepaald aantal punten zijn behaald.

een rustige, veilige plek – te werken aan herstel,

Zo’n puntensysteem geeft ontwikkelaars al vroeg

mee te kunnen doen en niet in verdere problemen te

in het proces duidelijkheid en keuzevrijheid, is

raken. Dit betekent het volgende:

eenduidig, goed toetsbaar en laat ruimte voor

• We handelen in lijn met het initiatiefvoorstel

flexibiliteit en innovatie.

‘Utrecht geeft thuis’. We willen de omslag van opvang naar wonen maken, zodat we ook

We gaan werken met een groennorm. We willen

opvanglocaties kunnen gaan sluiten.

realistischere doelen stellen op de groei van groen

• We gaan door met het uitvoeren van het

in de stad. Om te zorgen dat de hoeveelheid groen

‘Nationaal Actieplan Dakloosheid’ en voeren

per inwoner groeit, zijn concrete maatregelen nodig.

de aangenomen raadsbesluiten hierover uit.

Daarom zetten wij in op een bindende groennorm

Samenwerking met het Rijk is belangrijk voor

per toegevoegde woning, die niet ten koste gaat van

duurzame oplossingen voor de brede problematiek

de haalbaarheid van projecten.

van dakloosheid. • We gaan met corporaties (nadere) afspraken maken

om voor deze mensen snel een goede, geschikte plek te vinden. Dat kan betekenen dat er voor een deel kleinere woningen moeten komen dan er nu zijn. Er wordt gekeken naar de passendheid van de woningen voor de doelgroep van ‘Wonen Eerst’ en naar het gebruik van deze woningen op lange(re) termijn met oog op doorstroming en leefbaarheid. • Kleinere woningen betekent concreet dat meer

mensen dicht bij elkaar wonen. Dat kan risico’s met zich meebrengen voor de leefbaarheid van buurten. Door goede afspraken te maken met corporaties en zorgpartijen zorgen we ervoor dat straten en wijken leefbaar blijven, ook voor – het draagvlak onder – omwonenden. We nemen de verantwoordelijkheid voor goede zorg en ondersteuning voor deze mensen als dat nodig is.

17

• Daarnaast garanderen we menselijke

We kiezen bij voorkeur voor kleinschalige,

opvang en stemmen de regels voor opvang

permanente opvang van vluchtelingen.

zoals de koudweerregeling af met andere

Kleinschaligheid zorgt voor een meer huiselijke sfeer,

grote steden (G4). Daarbij zorgen we voor

en past vaak beter in de omgeving.

een aparte vrouwenvleugel. Samenwerking met het Rijk is belangrijk voor duurzame

We gaan door met de uitvoering van het

oplossingen voor de brede problematiek van

‘Valentijnsakkoord’. Het akkoord is in 2026 gesloten

dakloosheid.

naar aanleiding van een debat van raadsleden en maatschappelijke organisaties over de positie van

We gaan door met ‘Plan Einstein’,

mensen zonder papieren en de verscherpte landelijke

de Utrechtse aanpak voor opvang en integratie

asielwetten. In het akkoord staat onder meer dat

van vluchtelingen. We willen dat nieuwkomers

Utrecht de strafbaarstelling van illegaal verblijf niet

vanaf dag één actief zijn. Plan Einstein richt zich

uitvoert en dat we ons blijven inzetten voor participatie,

op samenleven en leren met buurtbewoners en

zorg en maatschappelijke hulp voor mensen zonder

andere stadsbewoners. Buurtbewoners helpen

papieren.

nieuwkomers bijvoorbeeld de Nederlandse taal te leren of hun weg te vinden in de wijk.

We gaan door met de Landelijke Vreemdelingen

Andersom zetten azc-bewoners zich actief

Voorziening en blijven bij het Rijk aandringen

in als vrijwilliger voor de buurt, bijvoorbeeld

op financiering. Dit is ook onderdeel van het

door ouderen te helpen of culturele avonden

‘Valentijnsakkoord’. Als stad vinden we het de

te organiseren. Het doel van Plan Einstein is

verantwoordelijkheid van het Rijk om de Landelijke

om nieuwkomers vanaf de eerste dag te laten

Vreemdelingen Voorziening (LVV) – beter bekend als de

integreren, met een sociaal netwerk, activiteiten

bed-bad-brood-regeling – door te zetten. Het gaat hier

en (vrijwilligers)werk.

om een landelijke voorziening en het is een juridische plicht. We blijven bij het Rijk aandringen op financiering.

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

18

We kiezen voor een versterkte begeleiding van alleenstaande minderjarige vreemdelingen. Utrecht gaat voldoen aan de Spreidingswet en we vangen dus ook minderjarige vreemdelingen op. We gaan deze kinderen en jongeren beter begeleiden.

1.3 Gebieds­ ontwikkelingen: wat gaan we doen? We gaan aan de slag in Overvecht. De planvorming voor Overvecht duurt (te) lang.

We maken geld vrij voor een onderwijspilot

We gaan daar in de komende periode voortvarend

voor jongeren zonder papieren. Jongeren zonder

aan de slag, juist omdat het Overvecht en de

verblijfsvergunning die in Nederland zijn opgegroeid

Overvechters veel gaat brengen. De plannen zijn

lopen na hun achttiende vaak vast in het onderwijs­

erop gericht om de wijk groener en veiliger te

systeem. We maken geld vrij voor een pilot om

maken, en in het centrum komen meer horeca en

onderwijs ook voor hen toegankelijk te maken.

nieuwe pleinen. Doordat er veel nieuwe woningen bij komen, kunnen Overvechters ook in hun eigen wijk wooncarrière maken.

Saskia Hamminga-Roest

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

19

• We focussen deze periode op het realiseren van

het stationsgebied en fase één tot en met drie van het ‘Masterplan Overvecht Centrum’. • Binnen de totale gebiedsontwikkeling in Overvecht

(‘Omgevingsvisie Overvecht 2040’) gaan we verdichten. Dat doen we niet in de volledig ombouwde binnenhoven. Daar is ruimte voor groen en waardevolle bomen, kinderen kunnen er spelen en het is een ontmoetingsplaats voor buurtbewoners. Aan de rand van half open binnenhoven, op plekken die nu bijvoorbeeld voor parkeren worden gebruikt, zien we wel kansen voor woningbouw. We gaan ook bouwen in Rijnenburg en Lunetten-Koningsweg. Voor deze grootschalige ontwikkelingen geldt: we doen het maar één keer, dus het moet gelijk goed. En goed, dat betekent in balans. Dus inclusief investeringen in voorzieningen, waaronder groen en natuur, en met oog voor de mensen die er gaan wonen. Stedenbouw is óók bouwen aan

Kalymnosdreef, wijk Overvecht

gemeenschapsvorming. • Voor de ontwikkeling van Rijnenburg zijn

leidende principes vastgesteld, onder meer dat het een compleet en levendig stadsdeel wordt voor iedereen, met duurzame mobiliteit, een energielandschap en een robuust groenblauw raamwerk met landschapspark voor stad en regio als ruggengraat. We houden vast aan deze leidende

eigenaren in het gebied (onder meer de Jaarbeurs

principes en aan de ambitie om een bandbreedte

en het consortium van eigenaren Rijnenburg).

van 22.000 tot 25.000 woningen aan te houden.

• In het gebied bij Lunetten-Koningsweg zien

We gaan de plannen verder inkleuren, ook voor het

we ruimte voor een tweede sprinterstation of

noordelijk deel. Hier komt geen woningbouw, we

op de lange termijn een intercitystation aan de

zetten in op het realiseren van een stadsbos, een

Koningsweg. We gaan sowieso aan de westkant

evenemententerrein en roeiwater. In de komende

van Lunetten-Koningsweg bouwen; daar

jaren gaan we – naast voor de Merwedelijn – ook

concentreren we de bouw. Het gaat om minimaal

sparen voor de Rijnenburglijn. Voor de ligging van

3.000 woningen en ruimte voor bedrijvigheid en

de Merwedelijn gaan we keuzes maken. Dat doen

voorzieningen. De oostkant van het gebied wordt

we samen met onze partners, zoals het Rijk, de

benut voor groen, biodiversiteit, recreatie en sport.

provincie Utrecht, de gemeenten rond Utrecht en de

In de komende vier jaar gaan we meters maken met de (uitvoering van) plannen voor dit gebied.

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

20

1.4 Mobiliteit: wat gaan we doen? We maken geld vrij om de stad verkeersveiliger maken. Dat doen we om ongelukken te voorkomen, en om te bevorderen dat mensen actief worden in het verkeer – bijvoorbeeld door te wandelen of de fiets te pakken. Dat doen we op verschillende manieren: • We gaan op veel plekken voor 30 kilometer

per uur. Daarom houden we vast aan de plannen die zijn gemaakt om in grote delen van Utrecht een maximumsnelheid van 30 kilometer per uur in te voeren, met name op wegen zonder apart fietspad. • Er zijn de afgelopen jaren veel straten of grotere

gebieden op de schop gegaan; denk bijvoorbeeld aan de Weerdsingel, de Amsterdamsestraatweg of de huidige werkzaamheden aan het Lombokplein. In de komende jaren zetten we meer in op kleine(re) maatregelen in plaats van op grote herinrichtingsprojecten. Voor een snelle inzet van die maatregelen maken we in de begroting jaarlijks 500.000 euro vrij. In overleg met de raad en de stad besluiten we waar en wanneer we dit budget inzetten. Op deze manier kunnen we snel ingrijpen als er onveilige verkeerssituaties ontstaan. Reguliere ingrepen halen we uit de

Lisa Vrins

lopende begroting. We maken het fietsverkeer naar Lage Weide

voor investeringen in de stad. We begrijpen dat veel

veilig, en vragen daar geld voor aan het Rijk.

autobezitters niet blij zijn dat zij moeten gaan betalen

De Demkabrug, de stalen spoorbrug over het

om hun auto te parkeren, maar we hopen dat ze ook

Amsterdam-Rijnkanaal, is een icoon, en voor veel

zien dat het voor de buurt veel ruimte kan opleveren.

mensen die er gebruik van maken onderwerp van

We omarmen het principe dat je betaalt voor het

gesprek. Het fietspad is erg smal, met een flinke

gebruik van de openbare ruimte. Betaald parkeren

bocht in de helling. In de komende periode gaan

in Vleuten en De Meern wordt als laatst ingevoerd,

we de fietsroute naar Lage Weide prettiger en

in 2034. Bij de invoering in de nieuwe gebieden – in

veiliger maken. Dat is goed nieuws voor mensen

blok 3 – zoeken we naar een slimme indeling van

die in Lage Weide werken, en voor de fietsers

rayons, zodat omwonenden gratis kunnen parkeren

die in de toekomst gebruik gaan maken van de

bij de winkels en andere voorzieningen in hun

Dom tot Dam-route.

buurt. We passen de kortingsregeling voor bezoek aan naar 95% voor de gebieden BC, voor 75 uur

We gaan door met de invoering van betaald

per kwartaal. Op A2 plekken is de parkeerdruk op

parkeren. Bewoners krijgen gratis uren voor

zondag heel groot; daarom gaan mensen daar ook

hun bezoekers. Betaald parkeren is een belangrijk

op zondag betalen. Om ‘overloop’ te voorkomen

onderdeel van onze ambitie om het autogebruik

breiden we de venstertijden in A1 op zondag uit naar

terug te dringen. De invoering ervan is, kortom,

9.00 tot 23.00 uur.

een principiële keuze. In de begroting is rekening gehouden met de inkomsten; we gebruiken het geld

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

21

We gaan door met korting voor specifieke beroepsgroepen in buurten met betaald parkeren. Het gaat dan om medewerkers van scholen, politie en zorgverleners (huisartsen, verloskundigen). Voor mantel-, kraam- en thuiszorgers geldt dat zij gebruik kunnen gaan maken van de kortingsregeling van 95%. We willen het aantal auto’s in de stad verminderen. Dat doen we om het aantal verkeersslachtoffers te verminderen en om meer ruimte te creëren voor groen en spelen. We zetten in op alternatieven, zoals goed openbaar vervoer, voldoende fietsenstallingen, deelauto’s en ruime parkeerhubs, waaronder de nieuwe Mobiliteitshub XL in Papendorp. We omarmen de ‘Beleidsnota Voetganger’ en baseren onze beleidskeuzes hierop. Natuurlijk zullen er altijd inwoners zijn die afhankelijk zijn van hun auto. We stimuleren elektrisch rijden, onder meer door milieuzones, slimme laadinfrastructuur en projecten rondom deelmobiliteit.

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

22

We blijven het aantal parkeerplekken

We verbeteren verkeersveiligheid door

verminderen. Door de invoering van betaald

bijvoorbeeld ‘knijpen’ en ‘knippen’. De stad is

parkeren loopt het aantal auto’s terug, en is er dus

druk. Het betekent dat we voor verkeersveiligheid,

minder behoefte aan parkeerplekken. Om meer

gebiedsontwikkeling en doorstroming kiezen

ruimte te maken voor groen, voetgangers en fietsers

voor de instrumenten die het meest effectief zijn.

verminderen we het aantal parkeerplekken op straat

Bij een aantal herinrichtingen in de stad, zoals de

met 1%. Ook het Janskerkhof en de Oudegracht

Catharijnesingel en het Ledig Erf, wordt gekozen

maken we autoluw. Daar maken we ruimte voor

voor een knip, waardoor de stad met meer kwaliteit

groen, evenementen, de plantenmarkt en terrassen.

wordt aangesloten op de omgeving. Voor andere

Automobilisten kunnen gebruik maken van de

herinrichtingsprojecten geldt dat zowel ‘knijpen’ als

parkeergarage onder Hoog Catharijne. Daarnaast

‘knippen’ in het instrumentarium zitten om gebieden

maken we het makkelijker voor bewoners om een

verkeersveiliger te maken en aantrekkelijker voor

parkeerplek in hun buurt op te heffen.

fietsers en voetgangers, zoals bij de Draaiweg, Overvecht Station en de Monicabrug. We willen handhaven op opgevoerde elektrische fietsen. Ook in Utrecht zien we steeds meer elektrische fietsen. De hogere snelheid leidt tot veel ongelukken, vaak met grote(re) impact. Het is verboden om elektrische fietsen op te voeren. Toch zien we dat het vaak gebeurt. We volgen de proef met handhaven die elders loopt en gaan in gesprek met de politie over hun inzet hierop. Ons doel blijft om strenger te gaan handhaven op opgevoerde elektrische fietsen. Daarnaast gaan we in gesprek met het Rijk over eenduidige snelheden en over voertuigen op fietspaden. We realiseren de trappen van de Moreelsebrug naar de treinen. Daarmee gaat een lang gekoesterde wens in vervulling. Met de aanleg van zes trappen en toegangspoortjes op de Moreelsebrug komt een einde aan het omlopen, en zijn de perrons van veel sporen direct bereikbaar.

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

23

We trekken samen op met provincie en regio. In samenspraak met de provincie willen we kijken hoe we meer grip kunnen krijgen op het openbaar vervoer in Utrecht. En met de regio blijven we werken aan prettige, veilig fietsroutes die ook door Utrecht lopen. We moeten de geografische uitbreiding van de milieuzone en zero-emissiezone uitstellen. We leggen in het najaar van 2026 een voorstel aan de raad voor, waarin we met een nieuwe ingangsdatum komen.

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

24

Hoofdstuk 2

Een stad vol groen Klimaat, energie, groen, biodiversiteit en openbare ruimte

Ook in Utrecht merken we de gevolgen van de klimaatcrisis. Het wordt warmer en we krijgen vaker te maken met extreme droogte, hitte en hevige regenbuien. Dat raakt onze planten, bomen en dieren – en daarmee de biodiversiteit – maar ook de gezondheid en leefbaarheid voor inwoners. Vooral in stenige wijken is de impact groot: water zakt minder goed weg en warmte blijft hangen tussen huizen en op pleinen. Juist daar is in warme zomermaanden te weinig verkoeling. Als stad doen we wat we kunnen om de klimaatcrisis tegen te gaan en zetten we ons in voor klimaatadaptatie, milieu en duurzaamheid. We willen een schone, leefbare en gezonde stad zijn en blijven – voor iedereen. Daarom kijken we ook naar klimaatrechtvaardigheid. Niet iedereen heeft de financiële ruimte om duurzame keuzes te maken of te investeren in maatregelen die pas op termijn geld opleveren. We vinden het belangrijk dat klimaat- en duurzaamheidsmaatregelen terechtkomen waar ze het meest nodig zijn, en dat iedereen de kans krijgt om mee te doen. Tegelijkertijd kampt een groot deel van Nederland met een overbelast elektriciteitsnet. Daarbij is het belangrijk dat we ons realiseren dat het stroomnet maar weinig uren per jaar vol zit, en de rest van de tijd veel ruimte beschikbaar heeft. Daardoor kunnen we pieken afvlakken door stroomverbruik te verplaatsen naar daluren.

25

Siegrit Brands

Dat vraagt iets van ons allemaal, maar we kunnen dit met slimme technieken goed regelen. Als gemeente hebben we hier een belangrijke regierol te vervullen, door partijen te verbinden, richting te geven en het goede voorbeeld te stellen. We gaan onverkort door met de energietransitie. Netcongestie mag niet betekenen dat we daarop inleveren. Sterker nog: het biedt ook kansen. Energiebesparing loont meer dan ooit. En juist nu wordt er volop gewerkt aan innovatieve lokale, onafhankelijke energieopwek, -opslag en -gebruik. Alle Utrechtse plannen zijn minimaal netbewust, en waar mogelijk ‘congestieverzachtend’ – wat betekent dat het actief bijdraagt aan het verminderen van netcongestie.

26 Hoograven, wijk Zuid

2.1 Klimaat en energie: wat gaan we doen? We streven naar een volledig klimaatneutraal Utrecht in 2050. We bouwen daarbij voort op de ‘ontwerpvisie Utrecht Klimaatneutraal’ waarbij we de nadruk leggen op uitvoerbare maatregelen die inwoners direct helpen en concreet bijdragen aan een vermindering van de CO2-uitstoot en de druk op het elektriciteitsnet. We leggen de focus daarbij op een isolatieaanpak: ‘Utrecht isoleert’. Door huishoudens en bedrijven te helpen om hun woning of bedrijf beter te isoleren, kiezen we voor een maatregel die klimaatbeleid, betaalbaarheid en netcongestie met elkaar verbindt. Energiecoaches spelen een belangrijke rol in onze isolatieaanpak. Daarbij kijken we of biobased isolatie een goede invulling kan zijn. Minder energieverbruik betekent lagere lasten voor inwoners en ondernemers, en helpt tegelijk om de druk op het elektriciteitsnet te verminderen. We richten ons in de eerste plaats op de mensen en ondernemers die onze hulp het hardst nodig hebben of waar de besparingswinst het grootst is. Daarnaast kijken we hoe we andere energiebesparingsmaatregelen (beter) kunnen inzetten. Netcongestie kan daarbij zelfs helpend zijn: het zorgt ervoor dat mensen en bedrijven zich bewust(er) worden van hun energieverbruik. innovatieve oplossingen, bijvoorbeeld in de vorm van We gaan door met de warmtetransitie.

(meer) lokale energienetten en (buurt)batterijen.

Dat is de overstap van verwarmen met aardgas naar duurzame, schone alternatieven.

We gaan voor publiek eigenaarschap van

De warmtetransitie is een belangrijk onderdeel

nieuwe energieopwek. Daarom is de gemeente

van de bredere energietransitie, bedoeld om de

onlangs aandeelhouder geworden van het publieke

CO2-uitstoot te verminderen.

energie- en afvalbedrijf HVC. We kijken hoe we dit partnerschap kunnen uitbreiden met een grotere

We kiezen voor maximale duurzame

inzet op nascheiding van afval en circulariteit.

energieopwekking. Daarbij gaat het vaak om

Daarnaast voeren we motie 295 uit 2019 uit, die

windenergie. We zetten de huidige plannen voor

oproept om te streven naar minimaal 50% lokaal

opweklocaties door, en gaan daarnaast op zoek

eigendom bij de opwekking van duurzame energie.

naar nieuwe locaties. Concreet gaat het in ieder geval om Lage Weide, de Nedereindse Plas en Rijnenburg. Op Lage Weide gaan we de keuze ook expliciet afwegen tegen de duurzame en circulaire doelen die we daar ook hebben. Als netcongestie remmend werkt, zoeken we naar creatieve en

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

27

We gaan aan de slag met netcongestie.

bij bouw­projecten of de flexibele uitbreiding

Dat doen we op verschillende manieren:

van het elektriciteitsnet. Dit heeft nooit onze

• We stellen een gemeentelijk doorbraakteam

voorkeur, maar we zien dat het soms nodig is

netcongestie in, dat zich specifiek

om de woningbouw en voorzieningen op peil

bezighoudt met de gevolgen van

te houden. In het meest gunstige geval is het

netcongestie. Netcongestie heeft impact

nieuwe hoogspanningsstation in Utrecht Noord

op veel verschillende beleidsterreinen: we

gereed als we de nieuwe gebiedsontwikkelingen

kunnen niet langer ongelimiteerd laadpalen

moeten gaan aansluiten. En mochten we kiezen

bijplaatsen of zonneweides realiseren, het is

voor alternatieven, dan zorgen we ervoor dat

niet vanzelfsprekend dat nieuwe woningen

een tijdelijke oplossing uiteindelijk bijdraagt

worden aangesloten op het elektriciteitsnet,

aan de verduurzaming van ons toekomstige

en de voorgenomen verduurzaming van ons eigen vastgoed kan niet zonder meer worden

energiesysteem. • We reserveren een substantieel budget om

doorgezet. Het doorbraakteam zorgt ervoor dat

de problemen die netcongestie veroorzaakt

netcongestie in samenhang wordt aangepakt.

zoveel mogelijk te dempen. We lobbyen ook

• We nemen moeilijke besluiten zodat de stad

voor Rijksbijdragen om de hogere kosten

niet stilvalt. Denk bijvoorbeeld aan de tijdelijke

voor bouwprojecten en gebiedsontwikkelingen

toepassing van gas- en dieselgeneratoren

op te vangen. We dringen aan op een snellere

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

28

uitbreiding van het aantal hoogspanningsstations

We hebben aandacht voor verduurzaming van

en kabels, en op wet- en regelgeving die ervoor

ons eigen vastgoed. We maken extra geld vrij

zorgt dat we slimmer gebruik kunnen maken van

om een derde van de projecten uit de Routekaart

het energienet.

Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed te

• We zorgen voor mooiere transformatorhuisjes.

realiseren. Wat we doen, doen we direct goed, zodat

Door de energietransitie en netcongestie groeit

de panden écht toekomstbestendig zijn (BENG;

het aantal transformatorhuisjes. We maken

bijna energieneutraal). We zien ook dat het schuurt.

geld vrij om ze op te fleuren, bijvoorbeeld door

Omdat de financiën beperkt zijn en we realistisch

omringend groen of met kunst.

willen plannen, kunnen we niet alle gebouwen direct aanpakken. We zijn gedwongen te faseren. We geven prioriteit aan de verduurzaming van scholen, zodat we onze ambities voor frisse scholen waarmaken.

2.2 Groen, biodiversiteit en openbare ruimte: wat gaan we doen? We actualiseren de hoofdgroenstructuur. Het plan voor de hoofdgroenstructuur in Utrecht loopt af. Aaneengesloten groen versterkt de biodiversiteit, maakt de stad klimaatbestendiger en leefbaarder voor inwoners. We actualiseren het plan, zodat we blijven investeren in groene gebieden zoals parken, bos en ecologische verbindingszones. Omdat we in de hoofdgroenstructuur kiezen voor hoogwaardig groen, kan het ook zijn dat er minder hoogwaardig groen gaat verdwijnen.

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

29

We voegen nieuw groen toe. We richten ons

We willen van Rhijnauwen een stadsbos maken.

daarbij vooral op vergroening van straten en

Als erfpachtcontracten daar aflopen, kijken we

buurten. We gebruiken onze beheeropgave ook

of percelen kunnen worden ingezet voor de

om groen toe te voegen; als er bijvoorbeeld een

ontwikkeling van nog meer natuur, het vergroten van

riool wordt vervangen, kunnen we tegelijkertijd het

biodiversiteit en recreatie.

groen een impuls geven. Daarnaast reserveren we geld voor grotere, kwalitatief hoogwaardige

We willen meer gezonde lucht, om de

groene ontwikkelingen.

gezondheid van inwoners te verbeteren en hun levensverwachting te verhogen. De Europese

We zorgen voor meer groen en water op

Unie heeft grenswaarden voor stoffen in de

schoolpleinen. In de komende jaren realiseren

lucht vastgesteld. We zetten stappen om die

we minimaal veertig nieuwe ‘groenblauwe’

grenswaarden te halen, in lijn met de nota ‘Gezonde

schoolpleinen, dus klimaatadaptieve pleinen met

lucht voor iedereen 2025-2030’. Op deze manier

minder stenen en meer groen en (speel)water.

wordt de lucht in Utrecht schoner, wat een positief

We gaan er daarbij vanuit dat we er tien per jaar

effect heeft op zowel het klimaat als de gezondheid

kunnen realiseren, verspreid over de stad. We kijken

van Utrechters.

daarbij gelijk of we de schoolpleinen ook toegankelijk kunnen maken voor de buurt.

We blijven de opvang van hemelwater stimuleren. Al het hemelwater dat we opvangen en gebruiken,

We maken biodiversiteit integraal onderdeel

hoeft niet uit de kraan te komen en ontlast het riool.

van het beleid. We hebben te maken met een

Dat is belangrijk voor klimaatadaptatie en biodiversiteit.

biodiversiteitscrisis. Omdat het biodiversiteitsbeleid

We blijven geld vrijmaken om dit in de openbare ruimte

nu erg versnipperd en nergens verankerd

te doen, en om bewoners te helpen om dit zelf te doen.

is, maken we het onderdeel van de nieuwe

Tegelwippen is een goede manier. Utrecht was al eens

‘Omgevingsvisie 2050’. In alle nieuwe ruimtelijke

tegelwipkampioen; daar gaan we opnieuw voor.

plannen besteden we aandacht aan biodiversiteit. Het versterken van de biodiversiteit staat voorop bij keuzes van herplant, beheer en inrichting van openbare ruimte. Voorwaarde is dat het bouwplannen niet in de weg staat.

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

30

We gaan bijplaatsingen tegen. Bijplaatsingen zijn in sommige wijken een groot probleem. Het leidt tot zwerfafval en het heeft veel impact op (het aanzien van) de openbare ruimte. We zetten ons nu al in om bijplaatsingen te voorkomen; die inzet gaan we verstevigen. Daarvoor maken we structureel € 250.000 vrij, die de raad kan invullen. We maken ons hard voor een vermindering van restafval. We gaan door met het uitbreiden en vernieuwen van de GFE-inzameling (groente-, fruiten etensresten) voor mensen zonder eigen kliko, om de afvalstoffenheffing betaalbaar te houden.

“We gaan onverkort door met de energie­ transitie.”

We gaan anders om met onze openbare ruimte. Omdat de kwaliteit van de openbare ruimte direct invloed heeft op het welzijn van mensen, blijft de aanleg en het onderhoud daarvan voor ons een belangrijke prioriteit. Daarbij zien we dat de kosten fors toenemen. Doordat veel bruggen, kademuren en wegen in dezelfde periode zijn aangelegd moeten ze nu tegelijkertijd worden gerenoveerd of vervangen. Ook de onderhouds- en vervangingsopgave van groen en bomen neemt de komende jaren verder toe. Omdat de middelen niet onbeperkt zijn, maken we de volgende keuzes: • We maken geld vrij voor de grote opgaven zoals

het onderhoud van bruggen – denk aan de Loobrug – en speeltuinen. Op deze manier garanderen we dat de openbare ruimte veilig blijft. Dit kost veel extra geld. Daarom kijken we ook naar waar het wat minder kan, bijvoorbeeld als het gaat om beheer van wegverharding of groen. Ondanks dat we hier ook extra geld voor vrijmaken, onderhouden we dit op een wat lager niveau. Maar doordat we op de korte termijn besparen, zorgen we er op de lange termijn juist voor dat er geld blijft voor dit soort uitgaven. Als we een nieuwe nota ‘Beheer openbare ruimte’ opstellen evalueren we dit.

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

31

• Met een pleinenstrategie willen we op de

bestaande pleinen meer groen en aangename ontmoetingsplekken realiseren – denk aan picknicktafels, bankjes, spetterbadjes en meer bomen. We bekijken welke pleinen onderdeel worden van deze strategie, dus waar investeringen het meeste verschil maken. We kijken dan onder meer naar gezondheidsverschillen, naar wijken en buurten met een sociale uitdaging of stenige plekken waar de klimaat- en hittestress groot is. Het gaat in ieder geval om het nieuwe Moskeeplein bij de Ulu Moskee – daar komt ook een fontein. We investeren in natuur- en milieueducatie. We hechten belang aan goede natuur- en milieueducatie, met name voor kinderen. In groeiende en nieuwe stadsdelen willen we dat ze gemakkelijk toegang hebben tot natuurbeleving en plekken waar ze informatie krijgen over de natuur en het milieu.

We zien om naar de dieren in de stad. Er wonen meer dieren dan mensen in Utrecht, bij mensen thuis en in het wild. Er ligt een ‘Nota Dierenwelzijn’ die we actualiseren met meer aandacht voor het welzijn van in het wild levende dieren. De focus ligt op de uitvoering van de nota, zoals duiventillen, bijenburchten, eendentrapjes en andere maatregelen die het leven van dieren in de stad verbeteren. Aanvullend daarop investeren we in de huidige dierenopvang, waaronder in ieder geval de vogelopvang.

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

32

Hoofdstuk 3

Een stad van preventie Veiligheid, jeugd, onderwijs en gezondheid

Iedereen, wie je ook bent en welke keuzes je ook maakt, moet veilig kunnen zijn in onze stad. Utrecht loopt altijd al voorop waar het gaat om naar elkaar omkijken en voor elkaar zorgen. Met de groei van Utrecht groeit ook de grootstedelijke problematiek. De problemen lopen uiteen: van zware ondermijnende criminaliteit tot straatintimidatie, van overlast rond het Bollendak en parken tot geweld rondom voetbalwedstrijden. Ook zien we steeds meer geweld tegen vrouwen of tegen LHBTQIA+ personen, zowel op straat als achter de voordeur. Daarom kiezen we er in dit coalitieakkoord voor om extra te investeren in veiligheid. Omdat voorkomen beter is dan genezen, heeft preventie altijd onze voorkeur. Tegelijkertijd zien we dat dat niet altijd voldoende is. We zoeken in dit akkoord daarom naar een balans tussen perspectief bieden en grenzen stellen; tussen preventieve en repressieve maatregelen. Daarmee geven we het signaal af dat fout gedrag consequenties heeft. Doordat we te maken hebben met een opvangcrisis, een geestelijke gezondheidscrisis en een wooncrisis, merken we dat ook in het veiligheidsdomein. Mensen uit verschillende groepen zijn op zoek naar een thuis en de wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg lopen op. Daarom blijven we zorgen voor menswaardige opvang en zetten we ons in om de wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg korter te maken.

33

Jurian Russchenberg

Het groeiende gevoel van onveiligheid is ook zichtbaar bij – en van invloed op – de Utrechtse jongeren. We willen dat onze jongeren veilig, gezond en kansrijk opgroeien. Er wonen hier relatief veel starters, studenten en jonge kinderen. Met veel jongeren gaat het goed: ze gaan naar school, sporten, hebben een bijbaantje en vrienden om zich heen. Tegelijkertijd zien we dat steeds meer jongeren het lastig hebben. Ze voelen zich in toenemende mate onveilig in hun eigen buurt, en ze maken zich zorgen over mondiale problemen zoals de klimaatcrisis en oorlogen. Ook problemen dicht(er) bij huis leiden tot zorgen. Armoede, kansenongelijkheid, geweld tegen vrouwen en prestatiedruk bijvoorbeeld. Daar ligt voor de gemeente een belangrijke taak. We blijven investeren in preventie en daarmee in het tegengaan van armoede, het vergroten van kansengelijkheid en het bieden van passende ondersteuning, zoals aangeboden door buurtteams en jongerenwerk. We zorgen ervoor dat jeugdzorg toegankelijk blijft voor wie dat nodig heeft. En we zetten ons in voor goed onderwijs, waarbij talentontwikkeling centraal staat. In dit akkoord staan ook plannen voor de gezondheidszorg voor jongeren. We zien dat steeds meer jongeren alcohol drinken, roken of vapen, of te maken krijgen met mentale problemen door stress, werkdruk of faalangst.

We willen de gezondheidsverschillen tussen de verschillende wijken verkleinen – niet alleen voor jongeren, maar voor alle inwoners.

34 Barbara Siebelink

3.1 Veiligheid: wat gaan we doen? We zetten fors in op veiligheid. In totaal gaat het om bijna 4 miljoen euro extra. Onze inzet richt zich vooral op het voorkomen van criminaliteit, geweld, overlast en (het gevoel van) onveiligheid. Maar preventie en repressie gaan hand in hand. Met repressieve maatregelen geven we een duidelijk signaal af dat we criminaliteit, geweld of intimidatie onder geen beding accepteren: • We maken meer geld vrij voor het Eropaf-team,

dat bestaat uit professionals uit de GGZ, verslavingszorg, het sociaal domein en de sociaalmedische zorg. Dit team stapt op plekken waar veel overlast is – hotspots zoals het Bollendak of de Van Sijpesteijnkade – letterlijk op mensen af en spreekt ze aan. Mensen worden zoveel mogelijk geholpen om passende zorg te vinden. • We zorgen voor extra middelen voor

straatveiligheid. Het gaat om 150.000 euro per jaar, die we samen met de raad en de stad gaan inzetten – bijvoorbeeld voor extra camera’s of straatverlichting. • De groei van de stad legitimeert de groei van

het aantal camera’s. We willen het beleidskader waarin het maximaal aantal camera’s is vastgelegd aanpassen, en de limiet vaststellen op 101 camera’s. • We gaan door met de persoonsgerichte

We zetten ons in tegen femicide en alle onderdelen van de piramide van geweld.

aanpak, waarmee we willen voorkomen dat

Er is gestart met een intensieve aanpak tegen

jongeren in de criminaliteit belanden.

femicide; die zetten we onverkort door. Utrecht

• Samenwerking is cruciaal in onze veiligheids­

kenmerkt zich door een stevige daderaanpak.

aanpak. Het gaat dan niet alleen om buurtouders

We willen nog meer gaan staan voor vrouwen

of straatconciërges – de ogen en oren in

en LHBTQIA+ mensen die slachtoffer zijn van

een wijk of buurt, en een belangrijke schakel

gendergerelateerd geweld, onder andere door

tussen inwoners en gemeente – maar ook om

straatintimidatie. Dat doen we samen met onze

zorgpartijen en politie.

ketenpartners. We hebben geld gereserveerd voor

• We gaan door met onze drugsaanpak

een vrouwenvleugel bij de opvang van mensen

‘Grenzen stellen, perspectief bieden’. Ook de

zonder vaste woon- of verblijfplaats binnen de

strijd tegen ondermijnende criminaliteit en

koudweerregeling. En we willen de vrouwenopvang

onze radicaliseringsaanpak zetten we door.

ook toegankelijk maken voor de dieren die mensen er mee naar toe willen nemen.

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

35

We voeren de motie over het niet beboeten van buitenslapen uit. Motie 83 uit 2026 roept op om bij een volgende wijziging van de APV vast te leggen dat er geen boetes meer worden uitgedeeld aan dak- en thuisloze mensen die op straat slapen; concreet betekent dit dat artikel 2:31 wordt geschrapt. In afwachting van die wijzigingen handelen we conform de motie. Na een jaar volgt een evaluatie. Die laten we extern door een onafhankelijke partij uitvoeren. We nemen de uitkomsten van de evaluatie serieus en staan open voor bijsturing van onze aanpak. We vergroten onze weerbaarheid. Of het nu gaat om stroomuitval, een overstroming of een cyberaanval; de meeste nood- en crisissituaties hebben in de eerste plaats lokaal impact. Daarom speelt de gemeente een sleutelrol in het versterken van maatschappelijke weerbaarheid. Ook Utrecht bereidt

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

36

zich actief voor op nood- en crisissituaties als gevolg

• Het borgen van kwetsbare voorzieningen

van geopolitieke spanningen, klimaatverandering of

– denk aan de drinkwatervoorziening – en het

hybride dreigingen. Het vergroten van veerkracht

inrichten van noodsteunpunten.

gebeurt op verschillende manieren. Daarbij kijken we onder andere naar de volgende maatregelen: • Door voorlichting bevorderen we de samen- en

• De gemeente heeft ook de taak om te zorgen

voor continuïteit van de eigen organisatie en het democratisch proces.

zelfredzaamheid van inwoners. Daarbij zetten

• Organisaties als de Veiligheidsregio Utrecht

we ook sleutelfiguren in de wijken en buurten

en het Rijk hebben al veel voorbereidend

in. Juist omdat hulpdiensten tijdens een

werk verzet; daar bouwen we op voort.

grootschalige crisis de handen vol hebben aan

We gaan ervanuit dat het Rijk een deel van de

kritieke processen, is het essentieel dat inwoners

weerbaarheidsaanpak betaalt.

zichzelf (de eerste uren) kunnen redden en omzien naar elkaar. • We hebben extra aandacht voor inwoners die

het op eigen kracht maar moeilijk redden.

We blijven ruimte bieden voor demonstraties. Het demonstratierecht is verankerd in onze Grondwet, en als mensenrechtenstad biedt Utrecht principieel ruimte aan alle demonstranten – wat hun overtuiging ook is. Utrecht was de eerste grote Nederlandse gemeente die het Amnesty International Manifest Demonstratierecht ondertekende. We vinden het belangrijk om in dit akkoord te benadrukken dat in Utrecht altijd plek is voor vreedzame demonstraties; ongeacht het onderwerp zullen we demonstraties faciliteren waar we kunnen. We evalueren het verbod op harddrugs in de openbare ruimte. Als uit de evaluatie blijkt dat dat nodig is, zetten we het harddrugsverbod in de openbare ruimte voor een periode van twee jaar door. Het harddrugsverbod geldt nu voor een klein aantal afgebakende gebieden in de stad. We kijken of uitbreiding nodig is.

Coalitieakkoord gemeente Utrecht 2026 - 2030

37

We passen de afstandscriteria voor nieuwe

We normaliseren hulpvragen. We willen

coffeeshops aan. De afstandscriteria beschrijven

voorkomen dat kinderen en jongeren te snel in

waar een nieuwe coffeeshop zich (niet) mag

aparte hokjes worden gestopt. Niet iedere hulpvraag

vestigen. De huidige criteria zijn (te) streng en

is een jeugdhulpvraag. Het is belangrijk dat we hier

niet altijd logisch. Daarom kiezen we voor een

een breed maatschappelijk gesprek met elkaar

versoepeling, waarbij we wél vasthouden aan

over blijven voeren. Als we problemen weten te

de afstand die een coffeeshop tot scholen

normaliseren, leidt dat tot minder uitsluiting en