Agendabundel

Pagina 7 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

340

350

360

370

380

Mevrouw Snippe (Partij voor de Dieren) vraagt of zij het eens is met haar fractie dat het goed is die kant ook te benadrukken, wanneer zij ervan overtuigd is dat de oplossing niet alleen bij repressie gezocht moet worden maar ook bij bemoeizorg. Mevrouw Meerding (VVD) is niet voor niets begonnen met te stellen dat zij zorg en veiligheid belangrijk vindt hij en dat dat hand in hand moet gaan en dat de VVD daarachter staat. Zij vindt het de taak van de VVD om meer aandacht te vragen voor repressieve maatregelen. Mevrouw Nolten (Bij1) beperkt zich tot een uitspraak van mevrouw Meerding eerder in dit debat. Zij sprak over preventief fouilleren. Gesproken zal nog worden over etnisch profileren. Zowel Amnesty als Coltrol Alt Delete en andere onderzoeksinstellingen toonden aan dat preventief fouilleren een grote kans biedt op etnisch profileren. Zij vraagt of de VVD dat niet kwalijk vindt. Mevrouw Meerding (VVD) vindt etnisch profileren kwalijk wanneer dat discriminatie in de hand werkt. Het lijkt haar goed dit onderwerp te bespreken bij dat desbetreffende genoemde onderwerp op de agenda. De VVD sluit etnisch profileren niet op voorhand uit; de VVD ziet daarvan nog steeds een meerwaarde. Mevrouw Nolten (Bij1) is benieuwd wat er dan uit het debat komt. Mevrouw Meerding (VVD) vervolgt haar inbreng.

Zij licht toe hoe zij erbij komt dat de prioriteit van Veilige Wijken niet voorkomt in deze agenda. Zij heeft de indruk gekregen dat daarvoor geen actieplan zal komen. Zij hoopt dat dat niet waar is. Zij vraagt of de burgemeester de VVD gerust kan stellen en kan toezeggen dat hiervoor een afzonderlijk actieplan komt. Zij vervolgt haar betoog met in te gaan op de maatschappelijke onrust. De VVD vindt het heel goed dat gekeken wordt naar de inzet van politie bij betaald voetbal. Het zou mooi zijn wanneer de politiecapaciteit daarvoor minder hoeft te worden ingezet en clubs zelf de verantwoordelijkheid nemen. Daarnaast rept de agenda van Demonstratierecht en de toename in het aantal demonstraties. Dat onderwerp moet wat haar betreft nog nader besproken worden in de raad. Hetzelfde geldt wat haar betreft voor de aanpak van de drugscriminaliteit. De heer Koning (D66) gaat in op het tegengaan van maatschappelijke onrust. Hij vraagt of de VVD van mening is dat de gemeente aan de lat staat voor de brede definitie van maatschappelijke onrust, en dan specifiek het veiligheidsdomein. Mevrouw Meerding (VVD) antwoordt bevestigend in die zin dat zij vindt dat de gemeente meer aan de lat staat voor die brede definitie van maatschappelijke onrust dan wat de heer Koning zojuist schetste in diens betoog. Die maatschappelijke onrust betreft ook polarisatie.

Momenteel wordt erg veel gedemonstreerd op steeds veranderende manieren, die ook schuren. De VVD ziet een rol voor de gemeente om daarop duidelijk beleid te voeren: waaraan moeten demonstraties in Utrecht voldoen en hoe zorgt de gemeente ervoor dat die goed verlopen? De heer Koning (D66) is het daarover niet oneens. Het gaat hem erom dat het veiligheidsdomein zich richt tot het tegengaan van criminaliteit en het voorkomen van ordeverstoringen. Dat doet de gemeente via juridisch ingekaderde wegen. Er wordt ingegrepen op het moment waarop iemand over de schreef gaat en de actie buitenrechtelijk plaatsvindt. Met de brede definitie geeft het gemeentebestuur veel ruimte aan de burgemeester en aan de Driehoek om alles te bestrijden dat te maken heeft met onrust. Mevrouw Meerding (VVD) begrijpt dat heer Koning in het stuk iets leest over brede definitie van maatschappelijke onrust. Zij is het met hem eens dat het erom gaat een tekst op te nemen in de agenda over het overschrijden van wetten. Pagina 8 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

390

400

410

420

430

Met betrekking tot digitale veiligheid vraagt de VVD zich af in hoeverre alles wat in dit hoofdstuk benoemd staat echt een taak van de gemeente is. In de tekst staat over het vergroten van digitale weerbaarheid dat de gemeente dit doet door middel van concrete acties, zoals het inzetten op het ontwikkelen van interactieve games en programma’s gericht op filter bubbels of het tegengaan van grooming. Dit lijkt haar niet de expertise van de gemeente. Zij citeert verder een tekst over stadsmakers; zij vraagt zich af waarom het stadsbestuur er niet toe besluit om dat geld in extra boa's te steken. Dat lijkt haar meer iets voor in de Veiligheidsagenda in plaats van ambtenaren aan te nemen die op de gevaren van de cyberwereld gaan wijzen. Mevrouw Fattal (GroenLinks) legt de vraag voor hoe BOA’s te gaan helpen tegen grooming. Mevrouw Meerding (VVD) bedoelt niet BOA's in te zetten op het cyberdeel. Zij zou de BOA’s breed in de stad willen inzetten. De tekst over de stadmakers verbaast haar. Zij herhaalt haar vraag met betrekking tot de taak van de gemeente. Mevrouw Fattal (GroenLinks) vraagt wat de VVD dan wel graag wil doen tegen grooming. Haar fractie maakt zich daarover ernstig zorgen. Mevrouw Meerding (VVD) merkt op dat in deze agenda nog meer acties staan. Zij herhaalt de vraag die bestemd is voor de burgemeester als het gaat om de taken van de gemeente.

Mevrouw Fattal (GroenLinks) vraagt of de VVD een tegenstander is van de stadsmakers die over de digitale veiligheid gaan. Die spelen een grote rol in de versterking van de online weerbaarheid. Mevrouw Meerding (VVD) kent de huidige stadsmakers onvoldoende. Deze functionarissen zijn er al. Moeten die uitgebreid worden of kiest het stadsbestuur voor andere prioriteiten? Haar fractie zet dan liever in op de extra BOA’s. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) begrijpt de tweeslachtigheid niet in de opvatting van de VVD als het gaat om de BOA's en de stadsmakers. Hij vraagt toelichting. Mevrouw Meerding (VVD) vindt digitale veiligheid belangrijk. Haar fractie vraagt zich af waar de gemeente in beeld komt en waar andere instanties; bijvoorbeeld het onderwijs, bijvoorbeeld de landelijke politiek. Zij legt de vraag voor aan de burgemeester als het gaat om de gemeentelijke taken. Zij vervolgt haar inbreng met in te gaan op de financiën en merkt op dat bij deze agenda een hele summiere financiële paragraaf zit. Wat haar betreft staat in die paragraaf onvoldoende beschreven waaraan de middelen precies worden besteed. De gevraagde toelichting in de Raadsinformatiebijeenkomst is niet tijdig nagestuurd. Zij vraagt de burgemeester bij dezen of de raad die nog kan ontvangen voordat de raad daarover gaat besluiten.

Ze wil ook weten hoe de financiële middelen verdeeld worden over de verschillende ambities. De heer Maas (VOLT) refereert aan de Raadsinformatiebijeenkomst die hij interessant vond. Hij sluit zich graag aan bij betoog over de samenhang van de informatie die cijfers oplevert en de verhalen die cijfers toelichten en expliciteren. De rapportages over de uitkomsten van grenzen stellen en perspectief bieden kunnen dan een mix van kwantitatieve en kwalitatieve indicatoren worden; dat is in de ogen van zijn fractie ideaal. Hij vraagt de burgemeester in haar overwegingen mee te nemen het pleidooi van Fit Lister om de bemoeizorg uit te breiden met een Fit Team 2 en of daarmee de terugvalpercentages te verkleinen, gezien het succes van de eerste aanpak van het team. Pagina 9 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

440

450

460

470

480

In de agenda worden de doelen nog eens benoemd. Die mogen wat zijn fractie betreft meer SMART, concreter. Zijn fractie stelt voor de doelen te voorzien van een streefcijfer of een toelichting met kwalitatieve indicatoren als het gaat om het inzicht van de raad in het resultaat van alle acties. Zijn fractie verneemt graag hoe de burgemeester dat ziet en of zij kan toezeggen dat toekomstige rapportages deze elementen zullen gaan bevatten. Hij sluit zich aan bij de vragen naar een uitgebreide financiële onderbouwing. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of hij Fit Team 2 van Lister als een voorbeeld moet zien of als een pleidooi voor meer inzet op preventie. De heer Maas (VOLT) noemt het Fit Team van Lister geen preventie. Het is wel een pleidooi om de terugval tegen te gaan. Hij vervolgt zijn inbreng met te benadrukken dat hij zich in grote lijnen kan vinden in de Veiligheidsagenda. Mevrouw Nolten (Bij1) herkent dat er onrust is in de samenleving, maar vindt de analyse in de Veiligheidsagenda tekortschieten. Maatschappelijke spanningen zijn niet het gevolg van polarisatie; de ongelijkheid zorgt voor maatschappelijke spanningen omdat mensen letterlijk hun bestaansrecht, mensenrechten en een leefbare planeet zien verdampen. Daardoor verliezen zij het vertrouwen in onder meer de overheid.

Wat haar betreft is het belangrijk de ideologieën te benoemen die ten grondslag liggen aan de ongelijkheid en ook dat het gemeentebestuur die niet aan elkaar gelijk stelt als even gevaarlijke uitersten. Demonstraties tegen racisme en discriminatie zijn wat haar fractie betreft niet hetzelfde als extreem rechtse groepen als Pegida. Het één komt op voor mensenrechten en het andere wil mensenrechten inperken. Het niet benoemen welke van de twee het werkelijke veiligheidsrisico is, en een gevaar is voor de rechtsstaat, brengt de samenleving verder weg van de oplossing. Zij verneemt graag van de burgemeester of zij dit onderscheid herkent en bereid is dit mee te nemen in de analyse. Mevrouw Meerding (VVD) vraagt nadere toelichting van mevrouw Nolten over de veiligheidsrisico's. Wat haar betreft zit er grijs gebied tussen de twee voorbeelden die zij noemde. Iedereen moet toch voldoen aan dezelfde demonstratieregels. Mevrouw Nolten (Bij1) bevestigt dat het demonstratierecht een grondrecht is voor iedereen. Wat haar betreft zet de gemeente die twee niet op een spectrum als twee uitersten van polarisatie; zij herhaalt haar argument. De heer Dijkstra (CDA) krijgt de indruk van het betoog van mevrouw Nolten dat er een onderscheid zit in grondrechten als het gaat om doelstellingen van demonstraties. Hij vraagt mevrouw Nolten dat onderscheid toe te lichten.

Mevrouw Nolten (Bij1) bevestigt dat iedereen die rechten heeft. Zij vindt het niet terecht dat die twee als uitersten tegenover elkaar geplaatst worden in de analyse. De heer Dijkstra (CDA) vraagt wat Bij1 bedoelt met die tegenstellingen. Mevrouw Nolten (Bij1) licht toe dat zij de risico's niet als tegenstellingen op hetzelfde spectrum ziet vanwege de inhoud van de demonstraties. De heer Koning (D66) licht toe dat zijn fractie de selectiviteit niet waardeert; zijn fractie vindt dat de overheid neutraal en gelijk moet nagaan wat individuen doen en of hun handelingen strafbaar zijn. Wanneer hun handelingen strafbaar zijn, moeten die handelingen worden aangepakt. Hij vraagt of dat het uitgangspunt is van Bij1 in haar pleidooi. Mevrouw Nolten (Bij1) ziet in de agenda dat onderscheid gemaakt worden. In de agenda wordt de jihadistische dreiging wel genoemd. Voor haar is het strijden voor Pagina 10 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

490

500

510

520

530

mensenrechten echt iets anders dan een strijd waarmee de mensenrechten worden ingeperkt. Wat haar betreft is die dreiging wel degelijk concreet. De heer Koning (D66) vraagt of mevrouw Nolten het ermee eens is dat de dreigingen kunnen ontstaan vanuit verschillende opvattingen; dreigingen die mogelijk kunnen leiden tot criminaliteit waarbij de samenleving de rechtsstaat heeft om tegen op te treden. Mevrouw Nolten (Bij1) vraagt te blijven erkennen waar vanuit dreiging ontstaat als het gaat om demonstraties en zij refereert aan de inbreng van de heer Koning over de bedreiging van Sigrid Kaag. Wat haar betreft zal dichter bij de oplossing gekomen worden door de herkomst van spanning in de samenleving te benoemen. De heer Koning (D66) licht toe dat zijn punt is dat het gemeentebestuur de luxe niet heeft om selectief te zijn. Dat is zijn hartenkreet ook richting de Driehoek; vanuit iedere opvatting kan een dreiging uitgaan wanneer de handeling op zichzelf strafbaar is. Wat hem betreft zal het stadsbestuur dat moeten erkennen. Mevrouw Nolten (Bij1) begrijpt de woorden van de heer Koning. Tegelijkertijd benadrukt zij dat die selectiviteit er al is. Die ziet zij al in de behandeling van ruimte geven aan demonstranten; wat haar betreft zit die selectiviteit in het systeem gebakken.

Zij benadrukt dat voor het vinden van een oplossing in het maatschappelijke het beestje bij de naam genoemd moet worden. Zij vervolgt haar betoog met in te gaan op de bedreigingen van journalisten, politici en wetenschappers. Wat haar betreft is het goed dat de gemeente zich wil inzetten voor hun veiligheid. Zij ziet die inzet ook graag voor mensenrechten- en klimaat activisten. Ook zij worden bedreigd en geïntimideerd binnen dit systeem. Medemenselijkheid en zorgen voor elkaar zijn voor haar fractie de sleutels tot de preventie en de aanpak van misdaad. Tijdens de Raadsinformatiebijeenkomst werd ook gesproken over preventie waar kan en de repressie waar moet. Zij neemt ervan kennis met scepsis. Zij vraagt de burgemeester of zij bereid is om het tegengaan van etnisch profileren expliciet op te nemen in de Veiligheidsagenda. Ook verneemt zij graag dat de burgemeester preventief handelt als het gaat om het waarborgen van mensenrechten in het demonstratierecht. Welke mogelijkheden ziet de burgemeester op het gebied van preventie en zorg om misdaad tegen te gaan en is de burgemeester bereid extra te investeren in kansenongelijkheid die wat haar betreft ten grondslag ligt aan veel vormen van misdaad. Mevrouw Snippe (Partij voor de Dieren) vraagt in hoeverre Bij1 van mening is dat preventie inderdaad hand in hand moet gaan met repressie.

Mevrouw Nolten (Bij1) ziet de oplossing vooral in zorg en in niet harder straffen, maar juist nagaan hoe mensen hun bestaanszekerheid en hun leefomstandigheid kunnen verbeteren zodat zij met kansen kunnen terugkeren in de samenleving. Onderzoek toont de waarde daarvan ook aan. Mevrouw Snippe (Partij voor de Dieren) begrijpt dat Bij1 daar de grootste kansen ziet en dit is voor haar fractie ook belangrijk; zij vraagt of zij het met de Partij voor de Dieren eens is dat het niet zo kan zijn dat er helemaal geen repressie is; ze geeft als voorbeeld de rellen in 2021. Moesten die mensen dan gewoon hun gang gaan? Ze probeert de inbreng van mevrouw Nolten te begrijpen. Mevrouw Nolten (Bij1) denkt dat binnen de kaders van dit systeem gegrepen wordt naar repressie omdat het bestuur van de stad niet de juiste tools en middelen heeft om echt anders hiermee om te gaan. Zij denkt heel veel potentiële veiligheidsrisico’s te kunnen voorkomen met kansenongelijkheid gereduceerd tot nul.

Pagina 11 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

540

550

560

570

Mevrouw Snippe (Partij voor de Dieren) begrijpt de gedachtegang achter de redenering van mevrouw Nolten bij repressie. Daarover moet de commissie op een ander moment misschien verder spreken. Zij herhaalt haar standpunt met betrekking tot de rellen in 2021 en licht toe dat dat vanuit pragmatisch oogpunt is. Mevrouw Nolten (Bij1) vervolgt haar inbreng in haar termijn met in te gaan op de aanpak van jong volwassenen en zij ziet dat repressie contraproductief is voor die doelgroep. Opsluiting en afstraffing zijn geen effectieve middelen tegen criminaliteit. Die middelen leiden vaak tot nog slechtere integratie van daders, die betekenen niets voor slachtoffers en voorkomen criminaliteit niet. Effectief zijn wel het kunnen meedoen in de samenleving en verantwoordelijkheid nemen om gemaakte fouten te herstellen. Wat haar betreft wordt ongelijk geïnvesteerd in gelijke kansen en niet afgestraft zonder de omstandigheden van mensen te verbeteren. Naar dat laatste moet wat haar betreft het gemeentebestuur toe. Haar fractie sluit zich daarom aan bij de eerdere oproep van mevrouw Raaijmakers van de PvdA om zorg als één van de pijlers van de Veiligheidsagenda te maken. Mevrouw Fattal (GroenLinks) is trots op de Veiligheidsagenda die pontificaal begint met het benoemen van de maatschappelijke sociaal economische factoren die bijdragen aan criminaliteit.

Zij stelt dat criminaliteit inherent verbonden is aan kansongelijkheid en armoede. In de agenda wordt gesproken over maatschappelijke onrust; dat wordt enigszins neergezet als een gegeven. Maar maatschappelijke onrust is volgens haar geen gegeven; eerdere sprekers noemden dit ook al. Het is een gevolg van grote systematische ongelijkheid die mensen elke dag weer ervaren. In dit verband noemt zij arbeid die zwaarder belast wordt dan vermogen, een scheve verdeling van de welvaart, het jarenlang uitkleden van de verzorgingsstaat, de ontmenselijking van voorzieningen, de toeslagen waarmee een toeslagenschandaal kan plaatsvinden, dat zoveel mensen geen huis kunnen vinden, gediscrimineerd en ondergewaardeerd worden of kampen met stijgende energieprijzen en boodschappenprijzen. Dat leidt wat haar betreft terecht tot onvrede. En dat gemixt met zorgen over de pandemie en oorlogen maakt dat het volslagen logisch is dat er onrust en criminaliteit ontstaan. Zij sluit zich daarom graag aan bij de opmerking van D66 over de aanscherping van de doelstellingen rond maatschappelijke onrust. De oplossing van maatschappelijke onrust ligt wat GroenLinks betreft juist ook bij andere domeinen dan bij veiligheid. Het veiligheidsbeleid van de gemeente Utrecht is veel breder dan alleen veiligheid. Mevrouw Meerding (VVD) merkt op dat wederom een beeld geschetst wordt waar de onrust vandaan komt.

Zij vindt dat die schets niet volledig is. Zij erkent dat ongelijkheid daarin een rol kan spelen. Zij vraagt of GroenLinks ook niet ziet dat mensen gewoon een andere mening hebben en dat er een tendens gaande is dat die meningen op scherp worden gesteld en dat ook die polarisatie een groot onderdeel is van het probleem. Mevrouw Fattal (GroenLinks) bevestigt dat mensen verschillende meningen hebben. En bovendien hebben mensen een andere manier van omgaan met verschillen. Zij antwoordt bevestigend op de vraag of dat de sociale ongelijkheid verscherpt en dat dat maakt dat mensen naar geweld grijpen. Zij merkt op dat dat bewezen is. Mevrouw Meerding (VVD) bevestigt dat die sociale ongelijkheid er is en dat dat een oorzaak is. Zij hoort niet van mevrouw Fattal dat polarisatie en verschillende politieke opvattingen ook een voedingsbodem zijn voor onrust.

Pagina 12 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

580

590

600

610

620

Mevrouw Fattal (GroenLinks) kan zich voorstellen dat wanneer mensen in armoede leven of ze geen woonplek kunnen vinden dat die dingen voor ze heel wezenlijk zijn waarover mensen van mening verschillen. Wanneer iedereen in villa’s zouden wonen, zouden haars inziens de meningsverschillen kleiner zijn. Voor sommige mensen is bestaanszekerheid een wezenlijk onderwerp. Mevrouw Meerding (VVD) constateert dat zij het niet eens zijn. Zij herhaalt haar opvatting. En zij voegt eraan toe dat ook wanneer iedereen heel rijk zou zijn er alsnog meningsverschillen zijn die heel hoog kunnen oplopen. De heer Dijkstra (EenUtrecht) mist nog een andere belangrijke reden voor maatschappelijke onrust; dat mensen zich niet gehoord voelen. Hij vraagt of GroenLinks kan onderschrijven dat de mensen het gevoel hebben dat de overheid niet naast hen staat. Mevrouw Fattal (GroenLinks) deelt dat zeker. Zij ziet dat een tweedeling: aan de ene kant zijn die maatschappelijke problemen te zien en is de overheid vooral op landelijk niveau niet in staat om die problemen op te lossen en anderzijds is te zien dat de overheid steeds harder wordt en steeds verder van de mensen af staat. Daarom is zij blij dat Utrecht stappen zet om dichter bij de bewoners te staan, anders dan andere gemeenten. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of GroenLinks dat niet in de analyse mist.

Mevrouw Fattal (GroenLinks) antwoord ontkennend. Wat haar betreft is dat voldoende geborgd. Zij moedigt EenUtrecht aan dat toe te voegen. Zij bevestigt dat het een belangrijk onderdeel is van de maatschappelijke onvrede. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of hij daarin een oproep hoort aan de burgemeester de opstelling van de overheid naar de burgers een belangrijk punt te laten zijn. Mevrouw Fattal (GroenLinks) plaatst de oproep van de heer Dijkstra door naar de burgemeester. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) vindt dit te ver gaan. Alles en alle beleidsterreinen kunnen bij deze Veiligheidsagenda betrokken worden om een voedingsbodem te vinden voor maatschappelijke onrust. Hij vindt dat onzin. Mevrouw Fattal (GroenLinks) vervolgt haar inbreng in haar termijn. Zij benadrukt dat het veiligheidsbeleid beter is dan alleen veiligheid. Wat haar betreft moet de overheid ook investeren in het tegengaan van armoede en schulden, housing First en kansengelijkheid om criminaliteit tegen te gaan. Zij prijst zich gelukkig met dat Utrecht dat doet. Ze prijst zich gelukkig met het vullen van veel van de gaten die het landelijk beleid achterlaat, bijvoorbeeld waar het gaat om menselijke voorzieningen en ruim armoedebeleid. Zij is trots op de Utrechtse aanpak.

Ze bedankt de burgemeester voor de gekozen insteek in de Veiligheidsagenda; te weinig instanties zijn bereid om breder te kijken naar wat nodig is om veiligheidsproblemen aan te pakken. GroenLinks kan zich goed vinden in de gestelde prioriteiten. Zij noemt in dat verband de digitale veiligheid. De focus ligt vooral op cyberfraude en andere financiële criminaliteit online. Grooming, shaming, sextorsion, online seksueel misbruik, chantage, pestgedrag, worden niet genoemd. Meerdere recente onderzoeken stellen dat jonge meisjes tussen 11 en 13 steeds vaker slachtoffer worden van online misbruik en in de doelgroep van 14-18 vindt heel veel sextorsion plaats: dat is een enorm groeiend probleem. Dat levert problemen op voor de rest van het leven van jonge vrouwen, maar ook voor heel veel jongens. Jongeren lopen gevaar. Wat haar betreft wordt de aandacht daarop toegespitst in plaats van de financiële criminaliteit. Pagina 13 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

630

640

650

660

670

De voorzitter vraagt uitleg van de begrippen voor de toehoorders en mevrouw Fattal geeft die uitleg. Mevrouw Fattal (GroenLinks) vervolgt haar inbreng met in te gaan op het tegengaan van normalisatie van drugsgebruik. Expliciet is gesteld in de Veiligheidsagenda dat het college het gesprek wil aangaan op landelijk en lokaal niveau. Zij zou scherp willen krijgen hoe de lokale overheid de normalisatie wil tegengaan. Zij vindt het verspilling van capaciteit en middelen om een morele vinger op te heffen tegen het gebruik van partydrugs. Goed dat de voorlichting is voor jonge kinderen. Maar de inzet op het tegengaan van normalisering van XTC-gebruik, lijkt haar niet in het bredere plaatje van ondermijning echt een prioriteit. Repressie bij drugsgebruik werkt niet. Dat neemt niet weg dat er iets gedaan moet worden tegen de productie van veel drugs. Dat is schadelijk voor mens en milieu. Zij noemt als voorbeeld de cocaïneproductie. Daarop zou de focus moeten liggen wat haar betreft. GroenLinks blijft pleiten voor het normaliseren van de productie en verkoop van soft drugs, wiet en hash, het verbreden van wat softdrugs zijn en dat wat haar betreft XTC daarbij hoort. Zij adviseert de burgemeester te gaan praten met een initiatiefnemer op het gebied van het legaliseren van drugs, te beginnen in Utrecht.

De heer Koning (D66) vindt dit laatste een erg goed punt van mevrouw Fattal en wat hem betreft terecht ingebracht. Hij vraagt of zij ook ideeën heeft dit aan te scherpen via een amendement. Dan krijgt zij D66 graag aan haar zijde. Mevrouw Fattal (GroenLinks) antwoordt dat het XTC-probleem in Utrecht lange tijd een goed voorbeeld heeft gegeven van hoe de gesprekken aan te gaan in de samenleving. Mevrouw Meerding (VVD) hoort in dit verhaal weinig over de veiligheidsprioriteiten en de veiligheidsrisico's die de drugshandel en drugsgebruik met zich meebrengen in Utrecht. Zij vraagt of mevrouw Fattal dat niet belangrijk vindt. Onderschrijft zij wel wat in de nota Grenzen Stellen en Perspectief bieden staat? Mevrouw Fattal (GroenLinks) antwoordt bevestigend dat zij die nota onderschrijft. Zij brengt onder de aandacht dat zij haar zorg heeft geuit over de invloed op mens en milieu van de productie, en vooral van cocaïne. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) houdt zijn bijdrage kort; de Veiligheidsagenda krijgt zijn steun. De reactie van het college op zijn vraag in overleg te treden met omliggende gemeenten om tot regionale samenwerking te komen op het gebied van straatintimidatie, bevredigde hem deels maar verontrust hem ook. Het college wil in overleg met omliggende dorpen; de vraag is hoe het zit met bovenlokale afstemming en de samenwerking met de gemeenten rond Utrecht.

Hij benadrukt zijn standpunt met betrekking tot de noodzakelijkheid om afstemming te hebben met de omliggende gemeenten als het gaat om straatintimidatie. Het Utrechts Veiligheidshuis voert procesregie op de aanpak van doorgroeicriminelen. Zijn fractie kreeg geen helder antwoord op de vraag wat er gebeurt wanneer een crimineel verhuist naar een andere gemeente. Hij vraagt hoe het zit met bovenlokaal Driehoeksoverleg met omliggende gemeenten, niet specifiek de VRU. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) bedankt de functionarissen die de stad veilig houden. Voor haar fractie is veiligheid een belangrijk onderwerp. Haar fractie maakt zich zorgen over georganiseerde misdaad, over criminelen die de jongeren kapen en een Pagina 14 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

680

690

700

710

720

ontwrichtende werking hebben in de wijken. Tot haar spijt is de veiligheid niet gelijk verdeeld over de stad. Ook hier moet ongelijk geïnvesteerd worden voor gelijke kansen. Zij vindt het goed om dat terug te zien, vooral bij het thema veiligere wijken. Zij benadrukt dat veilige wijken ontzettend belangrijk zijn. De Veiligheidsagenda die nu voorligt, geeft de kans om de focus te bespreken voor de komende jaren. Tot haar spijt is het niet gelukt heldere antwoorden te krijgen op de vraag waar de 3 – 4 miljoen euro per jaar naar toe gaat. Zij wil dat graag duidelijk krijgen vóór het raadsdebat. Zij vindt het lastig om inspanningen en doelen aan elkaar te koppelen. Dit sluit ook aan bij de vraag van de VVD naar welke prioriteiten dat geld vooral gaat. Ze vindt het mooi dat de koppeling wordt gemaakt in de buurten- en wijkenaanpak bij veiligere wijken. Zij vraagt in dit verband ook aandacht voor tekort aan capaciteit in de wijken. Als het gaat om het tegengaan van maatschappelijke onrust kan zij zich aansluiten bij de inbreng van eerdere sprekers. Het tegengaan van maatschappelijke onrust kan geen doel op zich zijn. Onrust is logisch wanneer er geen woningen zijn, wanneer de aarde opwarmt, wanneer discriminatie plaatsvindt.

Zij merkt op dat in de regionale veiligheidsstrategie dit genuanceerder is verwoord: het uiten van ongenoegen is essentieel voor een vitale democratie, zolang dat binnen de grenzen van de wet gebeurt. Dat is wat haar fractie betreft de kern. Het thema Zorg en Veiligheid wordt niet meer expliciet genoemd, ook niet meer in de Regionale Veiligheidsstrategie; zij vraagt wat dat concreet betekent. Wat haar fractie betreft is dat nog steeds een belangrijk onderwerp en ook urgent. Zij vindt dat het thema veilig Online overal zou moeten terugkomen. Zij merkt op dat over etnisch profileren niets is opgenomen en discriminatie en racisme. Zij vraagt de reflectie hierop van de burgemeester. De heer Dijkstra (EenUtrecht) leest niets verkeerds in de Veiligheidsagenda. Over het algemeen gaat het in de basis om een prima aanpak. Hij mist preventie en het voorkomen van terugval of recidive. Gaat het stadsbestuur nu wel of niet meer inzetten op preventie? Dat wordt hem niet helemaal duidelijk in de agenda. Hij denkt dan aan het meer wijkgerichte werken met BOA's, meer bemoeizorg of niet, meer werken met teams om te voorkomen dat jongeren in de criminaliteitsfuik zwemmen. Het aspect zorg als prioriteit zou zijns inziens terug moeten komen wanneer gewerkt wordt met meer preventie. Hij vraagt of de burgemeester zijn opvatting deelt.

Zo ja, kan dan preventie/zorg toegevoegd worden als vijfde prioriteit? Het tweede punt is het effectief opsporen en waarschuwen. Met veiligheidcamera's is meer te laten zien dat de gemeente er alles aan doet om op te sporen en mensen te waarschuwen. Dat doet het stadsbestuur nu niet omdat de meerderheid in de raad vindt dat dat één extra camera plotseling niet meer kan zonder rekening te houden met privacyregels. Hij kan dat niet begrijpen. Wat hem betreft kan wat geldt voor 80 camera's ook gelden voor 120 individuele camera's. Zijn stelling is dat een onveiliger Utrecht ontstaat dan nodig met deze beperking. Hij vraagt of de burgemeester dat met hem deelt en of zij kan nagaan of dat inderdaad ook zo te zeggen is: dat die onvolkomen inzet veiligheid kost. Hij vindt het prettig wanneer in de analyse aandacht is voor het niet gehoord worden door de overheid als voedingsbodem voor activiteiten die tegen de overheid gericht zijn. Hij vraagt daarvoor aandacht in de Veiligheidsagenda. Pagina 15 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

730

740

750

760

770

De heer Dijkstra (CDA) merkt op dat ook de raad onderdeel is van die overheid wanneer gesproken wordt over het afnemend vertrouwen in de overheid. Hij vreest selffulfilling prophecy. Hij spreekt dan over de manier waarop daarover gesproken wordt in de raad. De heer Maas (VOLT) vraagt zich af wat de heer Dijkstra bedoelt en hoe hij daarover wél wil spreken in de raad. De heer Dijkstra (CDA) zou graag als toon in het debat zien dat ook de raad onderdeel uitmaakt van die overheid en dat de raad aan de lat staat om dat vertrouwen terug te winnen en niet dat de raad ook die burgers zijn. De heer Maas (VOLT) begrijpt het niet beter. Uiteraard maakt de raad ook onderdeel uit van de burgers van Utrecht. Hier wordt gesproken over het afnemend vertrouwen in de overheid omdat de raad zich daarover zorgen maakt. Hij vindt dat zeer terecht. Hij verneemt graag van het CDA de suggestie hoe daarover wél gesproken moet worden. De heer Dijkstra (CDA) licht toe dat het meer gaat om de toon dan om de inhoud. Hij staat ervoor open daarvan een concreet voorstel te maken. Wat hem betreft is het vertrouwen in de overheid nog steeds de standaard. De raad staat aan de lat om daaraan alles te doen. Hij denkt het eens te zijn met de heer Maas. De voorzitter vraagt of hij het goed samenvat wanneer dit meer een uiting is van zorg dan een concreet kritiekpunt op de rest.

De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) vraagt hoe het CDA aankijkt tegen de positie van sommige partijen in de stad die olie op het vuur gooien, die polarisatie in de hand werken. Hij noemt als voorbeeld de woningnoodmanifestaties, waaraan de PvdA GroenLinks actief meedoen, terwijl zij zelf deel uitmaken van de overheid waartegen gedemonstreerd wordt. En bijgedragen hebben aan de reden voor kritiek vanuit de burgers. Moet de politiek die rol pakken of niet in de ogen van de heer Dijkstra? De voorzitter geeft ruimte voor een korte reflectie. Hij vraagt de commissie zich te beperken tot de inhoud van dit raadsvoorstel. De heer Dijkstra (CDA) vindt dat de raadsleden zich moeten bedenken aan welke kant ze staan; in die zin is hij het eens met de inbreng van de heer Bos. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vindt dit een relevant onderwerp. Hij vraagt of de heer Dijkstra zich meer beschouwt als volksvertegenwoordiger dan als integraal onderdeel van de overheid. De heer Dijkstra (CDA) antwoordt bevestigend. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of het dan helpt wanneer de volksvertegenwoordiger zegt onderdeel uit te maken van de samenleving en dat hij de overheid kritisch volgt uit dien hoofde; hij vraagt of dat in de discussie helpt. De heer Dijkstra (CDA) antwoordt dat dat in veel discussies helpt waar inwoners op gelijke voet kunnen spreken met de overheid.

De raadsleden moeten wat hem betreft achter het gezag staan. De gezagsverhouding is ook wenselijk wat hem betreft. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of het CDA met hem deelt dat het helpt wanneer volksvertegenwoordigers bijeen zijn die het lef hebben om te benoemen dat het inderdaad kan gaan om een zeker wantrouwen naar de overheid toe. En dat het niet helpt om dat onderwerp hier van tafel te houden omdat iedereen de overheid is. De heer Dijkstra (CDA) is het daarmee eens. Hij kreeg de indruk dat het wat te gemakkelijk gaat, spreken over het wantrouwen in de overheid. Hij vervolgt zijn inbreng in zijn termijn met het uitspreken van zijn waardering voor het Team Openbare Orde en Veiligheid, voor de politie, Lister Fit, Zorg en Veiligheid - in Pagina 16 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

780

790

de Raadsinformatiebijeenkomst heeft de raad gezien dat door deze mensen keihard wordt gewerkt aan het veilig houden van Utrecht. Ook het college verdient een pluim. Dat wendt zoveel mogelijk middelen aan met de burgemeester, die haar nek uitsteekt voor de inwoners. Hij krijgt graag een update van het pilot met bodycams. En hij vraagt waarom hij daarover niets terugleest in deze Veiligheidsagenda. De kern van deze agenda is preventie; hij onderschrijft in dat licht het belang van netwerken in de stad. Wat mensen beweegt, heeft vaak ook te maken met hoe stevig een basis thuis is; dat wordt overkoepelend “ongelijkheid” genoemd in de raad. Toch ziet hij niets terug over samenwerking met ouders. Hij ziet alleen een quote van de minister die zegt dat ook samengewerkt moet worden met ouders. De vraag is nu wat Utrecht daarmee gaat doen. Het belangrijkste punt is dat de financiële paragraaf ontbreekt. De raad kan zonder een financiële paragraaf geen controle uitoefenen. Hij vraagt meer mogelijkheden voor kwantificatie. Hij sluit zich aan bij de inbreng van de heer Bos over het belang van bovenlokale afstemming die niet terug te zien is. Ook dat viel zijn fractie op. Het kan niet zo zijn dat in Utrecht gedaan wordt alsof de problemen die Utrecht ervaart niet van buitenaf binnen kunnen komen. Op sommige plekken ervaart hij de problematiek als dweilen met de kraan open.

Hij vraagt wat het college denkt van het later inschakelen en het eerder uitschakelen van de straatverlichting. Het college heeft dat besloten: 10% minder licht op straat; hij legt de vraag voor wat dat gaat doen met de veiligheid. Hij is benieuwd hoe het college hierover denkt.

800

810

820

Mevrouw Snippe (Partij voor de Dieren) kan zich in grote lijnen vinden in de Veiligheidsagenda, ook langs de lijn van grenzen stellen en perspectief bieden. Haar fractie heeft nog een aantal aandachtspunten: Zij schaart zich achter de inbreng van de PvdA over het tegengaan van maatschappelijke onrust als geen doel op zich. Voor haar fractie is het belangrijk dat de raad in positie wordt gebracht wanneer de koers van de Veiligheidsagenda verandert. Zij sluit zich aan bij dat desbetreffende punt van D66. Zij vraagt of de burgemeester kan bevestigen dat de raad inderdaad in positie zal worden gebracht als de koers wordt bijgestuurd. Zij ziet ook graag een specificatie van het budget. Deze Veiligheidsagenda bepaalt de koers voor de komende vier jaar. Polarisatie en maatschappelijke onvrede worden weliswaar benoemd, maar specifieke termen voor specifieke vraagstukken zijn belangrijk zoals discriminatie, racisme, racistisch geweld, homohaat, xenofobie, en voorbeelden die genoemd zijn door GroenLinks. Zij vraagt of de burgemeester bereid is het beestje bij de naam te noemen om tot een meer gerichte aanpak te komen.

En zo nee, waarom niet? De heer Dijkstra (CDA) is heel benieuwd hoe de Partij voor de Dieren oordeelt over een klimaatactivist die een gebouw sloopt en daarvoor wordt opgepakt; moet die dan eerder of later opgepakt worden dan een extreemrechtse die hetzelfde doet? Mevrouw Snippe (Partij voor de Dieren) antwoordt dat degene die de openbare orde het meest verstoort het eerst moet worden opgepakt. Die inschatting is aan de politie en eventueel aan de Veiligheidsdriehoek. Zij vervolgt haar betoog in haar termijn met in te gaan op de tekst in het veiligheidsprogramma over het zorgvuldig omgaan met informatie, dat er oog moet zijn voor privacy, ethiek, risico’s van onbedoeld etnisch profileren. Zij vraagt of de burgePagina 17 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

830

840

850

860

870

meester toelichting kan geven hoe dat wordt gewaarborgd; dat blijkt niet uit deze Veiligheidsagenda. Zij ontvangt graag de reflectie van de burgemeester op hoe de Veiligheidsagenda zich verhoudt tot de groei van de stad. Zij vraagt hoe het college zijn groeiambities in de Veiligheidsagenda rijmt met de zorgen die zijn opgesteld in de Veiligheidsagenda. Zij krijgt daarop graag de overwegingen van de burgemeester. De heer Stevens (Student & Starter) merkt op dat in de Veiligheidsagenda veel belangrijke zaken genoemd zijn. Jeugdcriminaliteit is een zorgwekkend fenomeen en verdient aandacht en inzet. Daarom is het belangrijk in te zetten op preventie van crimineel gedrag van jeugdigen. Het is van groot belang vroegtijdig signalen van probleemgedrag bij jongeren op te vangen en daar naar te handelen. Ook moet het stadsbestuur zich inzetten om jongeren perspectief te bieden en te voorkomen dat zij in de criminaliteit terecht komen. Daarom denkt hij dat het wenselijk is Zorg als één van de pijlers te maken van deze Agenda. Ook ziet zijn fractie een rol weggelegd voor bemoeizorg. Tegelijkertijd vraagt zijn fractie zich af hoe het college van plan is de moeilijk te bereiken groep jongeren in kaart te brengen die onder meer plofkraken plegen in Duitsland en bij wie is stilgestaan in de recente Raadsinformatiebijeenkomst.

Ook digitale veiligheid is een groeiende zorg van zijn fractie; niet alleen voor individuen maar ook voor de samenleving als geheel. Het is belangrijk in te zetten op preventie, bewustwording en bescherming van de inwoners. Zijn fractie is blij te lezen dat ingezet wordt op onder andere interactieve games en onderwijsprogramma's. Hij sluit zich graag aan bij het punt van Bij1 over het opnemen van etnisch profileren in de Veiligheidsagenda en bij het punt van GroenLinks over het legaliseren van drugs. Schorsing en heropening van de vergadering. De beantwoording Burgemeester Dijksma dankt de raad voor de brede ondersteuning van de Veiligheidsagenda. De suggesties die gedaan zijn om de Veiligheidsagenda te verbeteren, vindt zij voor een belangrijk deel uitstekend. Daarvoor is een raadsbehandeling bedoeld. Zij zal de complimenten doorgeven aan de mensen die dagelijks de veiligheid bewaken. De burgemeester zal in meer algemene zin ingaan op een aantal hoofdpunten waarop meerdere fracties hebben gereageerd. Daarna zal zij ingaan op individuele inbreng. De heer Koning noemde als eerste de bemoeizorg en de samenhang tussen aan de ene kant preventie en aan de andere kant grenzen stellen. Daartussen moet een balans zitten. Zij is het met velen uit de commissie eens dat voorkomen beter is dan genezen. Met het anticiperen op problemen is crimineel gedrag te voorkomen.

Veiligheid is ten diepste een sociaal vraagstuk. De burgemeester vindt het niet verstandig een aparte pijlers Zorg te maken. In elk van de gekozen pijlers zit de Zorg als bijna een hoofdmoot. De vraag is wat de persoonsgerichte aandacht in de praktijk betekent. Zij nodigt de commissie uit een werkbezoek te brengen aan de mensen in de stad die die persoonsgerichte aanpak begeleiden.

Pagina 18 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

880

890

900

910

920

Mevrouw Raaijmakers (PvdA) bevestigt dat dat aan te raden is; zij heeft dat werkbezoek gebracht. Het gaat haar ook om de verdeling van schaarste. Te zien is dat prioriteiten gesteld worden om daarop focus te leggen. Nu ontbreekt de financiële paragraaf of onderbouwing waardoor de raad niet weet waar het geld heen gaat. Haar zorg zit op de prioritering en de middelen. Burgemeester Dijksma zal daarop ingaan; daarin gaat het college voorzien. Wanneer de raad een uitgebreid overzicht krijgt van hoe het financieel in elkaar zit, zal de raad zien dat in elk van de pijlers het punt van de preventie extreem belangrijk is. Het college heeft voor deze agenda geen extra claim gelegd op nog meer middelen vanuit het college. Vanuit het Coalitieakkoord is een bedrag beschikbaar. Daarnaast is op verschillende dossiers extra geld uitonderhandeld bij de rijksoverheid. Dat betekent dat het college een behoorlijke financiële ondersteuning heeft voor elk van de pijlers. Deels is dat geld van de gemeente en voor een belangrijk deel geld van het Rijk. Het college legt de laatste hand aan de bestemming van de middelen. Zij stelt voor de raad een brief te sturen waarin het college één en ander specificeert zo dat de raad een duidelijk overzicht heeft van waar deze middelen heen gaan. Zij bevestigt richting de heer Dijkstra dat de raad beslist over hoe het budget in elkaar steekt.

Dat neemt niet weg dat het Rijk voorwaarden stelt aan de beschikbaar gestelde middelen. Het college zal dat de raad in zijn brief uitleggen. Zij blikt een beetje vooruit. De raad ontvangt de brief voor de raadsbehandeling. De burgemeester is voornemens de tekst scherper te maken of te verbeteren. Daarnaast zal de raad de brief ontvangen over de financiën. De brief over de middelen zal via het college lopen. Die is op een haar na gevild. In die eerste week na het reces zal die naar de raad gaan. De burgemeester vraagt clementie voor de tijd die zij nodig zal hebben voor de aanpassingen in de tekst. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) merkt op dat in zijn beleving heel veel dekking buiten de portefeuille Veiligheid valt: zorg, onderwijs, et cetera. Die dekking wordt ergens anders gehaald. Hij vraagt hoe dat zit. Burgemeester Dijksma antwoordt dat de middelen niet buiten de portefeuille Veiligheid vallen. De portefeuille Veiligheid verzorgt dekking voor onderwerpen die ook elders belegt zijn. Een belangrijk deel van de dekking komt mede vanuit het Rijk. Zij geeft enkele voorbeelden. Voor Veilige wijken is 500.000 euro uit het Coalitieakkoord ontvangen. Voor maatschappelijke onrust is geld ontvangen vanuit de versterkingsgelden nationaal coördinator terrorismebestrijding en veiligheid; ook dat gaat om bijna 500.000 euro.

De Coalitieakkoordmiddelen “Grenzen Stellen en Perspectief bieden” lopen op tot 3 miljoen euro. Daarnaast zijn er middelen vanuit het Rijk waarbij recentelijk nog een half miljoen extra structurele bijdrage kwam bovenop de 3 miljoen voor Preventie en Gezag. De burgemeester licht toe dat zij hiermee wil aangeven dat deze middelen op haar “begroting” staan maar deels ook gaan naar het HALT-spreekuur, naar het onderwijscurriculum, naar weerbaarheidstraining. Dat zal terug te zien zijn in een schema. De vraag is gesteld hoe het college zich zal verantwoorden. Het college neemt zich niet voor, hierbovenop nog een Uitvoeringsagenda te maken. Het idee van het college is om jaarlijkse een voortgangsrapportage op de Veiligheidsagenda naar de raad te sturen. Daarnaast loopt het ook voor een aantal programma's dat al specifiek is, bijvoorbeeld het programma Grenzen stellen en Perspectief bieden. Het college legt ook verantwoording af in de jaarstukken. De burgemeester bevestigt dat het Pagina 19 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

930

940

950

960

970

college probeert een combinatie te maken van kwantitatieve en kwalitatieve doelstellingen. Dat is belangrijk in het veiligheidsdomein. Niet alles is terug te voeren naar kwantitatieve data. Bij de persoonsgerichte aanpak is wel in te gaan op het percentage recidive. Steeds wordt gezocht naar wat de inzet van de middelen betekent voor het succes in de praktijk. De raad moet dat kunnen inzien. De vraag is of aan de bondgenotenaanpak een kwantitatieve doelstelling te hangen is. In dat samenspel zal het college met de raad er moeten uitkomen. Wanneer de raad van mening is dat het college niet scherp genoeg is, is dat debat verder te voeren bij de voortgangsrapportage. Het college zal zich hiervoor inspannen. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) begrijpt deze oproep. In de voortgangsrapportage van Grenzen stellen en Perspectief bieden staat ook nog dat onderzocht wordt wat de indicatoren zijn. Wat haar betreft zal daarbij bij de start stilgestaan moeten worden en niet halverwege. Burgemeester Dijksma antwoordt dat te begrijpen. Het college is wel alvast begonnen met de PGA. (red: de persoonsgebonden aanpak). Die start was ook niet vanaf nul; in de vorige periode is wel een en ander op dreef gekomen. Dat neemt niet weg dat het een zoektocht is om de verantwoording steviger te maken.

Mevrouw Raaijmakers (PvdA) merkt op dat het ook een zoektocht is voor de raad om bij de voortgangsrapportage te oordelen over of het bestuur op schema ligt en of nog bijsturing mogelijk is. Dat leest zij niet altijd terug in de verslagen. Zij maakt dan liever aan de voorkant goede afspraken dan gaandeweg de rit. Burgemeester Dijksma is het daarmee eens. De heer Koning (D66) vraagt of de burgemeester kan toezeggen dat er inderdaad ook gekeken wordt naar cijfers van de afgelopen jaren voor zover die relevant zijn; dat die indicatoren die relevant zijn worden doorgetrokken en ook steeds weer zichtbaar worden gemaakt in de rapportages zodat de raad niet alleen vanaf komend jaar naar de komende vier jaar kan kijken, maar dat de raad dat ook steeds het hier en nu in perspectief kan zetten van de afgelopen vier of acht jaar op al bestaande indicatoren. Burgemeester Dijksma lijkt dat verstandig. Zij vervolgt haar beantwoording met in te gaan op de inbreng over maatschappelijke onrust. Zij bevestigt dat het tegengaan van maatschappelijke onrust op zichzelf geen beleidsdoelstelling is. Als er onrust is, moet die ook zijn weg in de samenleving weten te vinden. Het wordt een probleem wanneer mensen daarbij de wet overtreden. Zij denkt dat het goed is preciezer te zijn in de wijze waarop het college dit gaat formuleren. Ze kan zich daarbij iets voorstellen.

Richting mevrouw Nolten onderscheidt de burgemeester twee zaken: het fenomeen van de sociale onrust en hoe daarmee om te gaan als samenleving en als overheid en aan de andere kant het thema van de demonstraties. De wet is zonder politieke of zonder maatschappelijke voorkeur. De wet zegt dat iedereen gelijk is die wil demonstreren en dat altijd beoordeeld moet worden aan de hand van drie gronden: (1) wanordelijkheden, (2) de verkeersveiligheid en (3) volksgezondheid, of een demonstratie kan plaatsvinden of niet. Wat de opvattingen van de bestuurders zijn over de inhoud van de demonstratie, mag niet ter zake doen. Daarop is de wet heel scherp. De burgemeester heeft daarin geen voorkeur, ondanks dat zij als mens daarvan wel iets vindt. Dat mag nooit leidend zijn bij de beoordeling van de demonstratie. Zij wil graag die twee zaken uit elkaar houden. In Utrecht zijn we Samen zal het onderwerp van de polarisatie belangrijk zijn met de vraag wat daarin te doen en wat daarin aan trends te zien zijn; dan is te zien dat er meer en meer mensen zijn die zich afzetten tegen de overheid. Zij schetst enkele Pagina 20 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

980

990

1000

1010

ontwikkelingen in trends. Het college kijkt daar naar. Maar dat is iets anders dan hoe het college naar het demonstratierecht kijkt. Het college, wethouder Voortman, werkt aan een reactie op de ontwikkelingen in de samenleving. Die verdere uitwerking zou de burgemeester daarin willen beleggen. Dat betekent ook dat wanneer het gaat om onder meer etnisch profileren, dat in dat debat een plek te geven. Mevrouw Nolten (Bij1) begrijpt de woorden van de burgemeester. Zij begrijpt ook dat de burgemeester zich niet expliciet kan uitspreken, zeker als bestuurder. Zij zou toch wel graag de koppeling willen zien met wat de burgemeester in eerste instantie zei over dat veiligheid een sociaal vraagstuk is en dat die maatschappelijke onrust voor sommige mensen vanuit de ongelijkheid komt. Dat is waarom zij dit heeft aangehaald. Burgemeester Dijksma antwoordt dat het waar is. Zij voelt geen aanvechting om daar iets tegenover te zetten; dat is niet het enige. Het spectrum van waar de onrust vandaan komt, heeft ook verschillende voedingsbronnen; dit is er zeker een van. Dit ziet mevrouw Nolten terug in de analyse van de Veiligheidsagenda. Het bestuur zal daarover verder nog spreken. Zij stelt voor dat debat niet te voeren in de Veiligheidsagenda, maar dit debat verder te voeren bij Utrecht zijn we Samen in alle evenwicht die daarbij nodig is.

Mevrouw Nolten (Bij1) kan zich in het voorstel vinden. Haar punt gaat vooral over dat de polarisatie niet uit het luchtledige komt. Burgemeester Dijksma zal hier naar kijken maar het kan zijn dat het haar niet zal lukken om naar volledige tevredenheid te handelen. Zij is het eens met heer Bos dat niet alle onderwerpen onder deze agenda geschaard moeten worden. Zij begrijpt de onderliggende analyse. Zij vervolgt haar beantwoording met in te gaan op de individuele inbreng. De heer Koning vroeg naar capaciteit, of er een probleem is om doelen te halen. Zij stelt dat de capaciteit altijd onder druk staat. Dat geldt voor zowel de BOA’s als voor de agenten van de politie. Vanuit de regio Midden-Nederland is niet voor niets gezegd meer ruimte te willen. Zij noemt in dit verband motie Hermans waar vanuit extra fte’s komt. Momenteel wordt bovenregionaal nagegaan om samen met 38 burgemeesters en de politie na te gaan of het verstandig is dit meer gebundeld in te zetten ten gunste van de regio. Zij bevestigt dat ook met de politie is gesproken; het voorstel dat nu voorligt, komt ook voort uit de Driehoek. Ook de politie heeft dit plan omarmd. In het beleidskader zit een stukje tekst over private camera's in de desbetreffende brief; de commissie heeft die brief ook geagendeerd om te bespreken. Haar voorstel is om daar verdergaand op terug te komen.

Dat is niet per se een hoofdpunt voor deze Veiligheidsagenda. Dit zal in het gesprek over het kader aan de orde komen. En daar zal blijken waar de grenzen zitten van wat het college aankan. De burgemeester zet uiteen dat wanneer er andere doelstellingen in deze Veiligheidsagenda naar boven komen, het college die aan de raad zal voorleggen. De heer Koning (D66) merkt op dat het nadrukkelijk onderdeel is van het Coalitieakkoord, ook wat in de raad is vastgesteld, waar het ook gaat over private camera's. In die zin zou hij het niet vreemd vinden wanneer dit ook meegenomen wordt in het veiligheidsbeleid. Hij vraagt de burgemeester op welke manier dit is op te lossen.

Pagina 21 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

1020

1030

1040

1050

1060

Burgemeester Dijksma antwoordt dat dit wordt opgelost door dit te betrekken bij wat het meest logisch is; in het beleidskader cameratoezicht. Daar kan het onderdeel van zijn. Dat ligt bij de raad voor. Dit is niet zozeer een driehoekskwestie. De heer Koning (D66) is het daarover niet eens. Juist de politie heeft in de afgelopen tijd private camera’s bevorderd, of gepromoot. Ook daarop is zijn fractie kritisch. Het beleidskader cameratoezicht gaat niet over de inzet van private camera's. Burgemeester Dijksma zet uiteen dat in de brief die daarop zat, aan het einde een paragraaf staar over dit onderwerp. Daarin zegt het college wat daaraan nog te doen is en waar de grenzen zitten. De gemeente kan individuele burgers niet zomaar van alles verbieden. De gemeente kan wel proberen daarop invloed uit te oefenen. De burgemeester heeft geen ruimte om camera's bij deurbellen te verbieden. Haar voorstel is om dat verder te betrekken bij dat debat. De voorzitter krijgt bevestigd dat de heer Koning zich daarin kan vinden. De burgemeester vervolgt haar beantwoording met in te gaan op het thema verkeersveiligheid waarover mevrouw Meerding zich afvroeg of dat onderwerp nog in goede handen is bij de collega’s Mobiliteit van de burgemeester. Zij antwoordt bevestigend. Het aantal verkeersslachtoffers is aanzienlijk teruggebracht. Ook blijft de gemeente haar werk doen tegen verkeershufters.

Zij zou dat niet willen opnemen in deze Veiligheidsagenda als een grote prioriteit, ook gelet op de schaarse capaciteit die het stadsbestuur heeft, ook gelet op de grote problemen waarmee de gemeente te maken heeft. Dit is beleidsmatig belegd bij mobiliteit en in de handhaving zit de gemeente erbovenop. Anders weet de heer Van Steeg haar altijd te vinden. Met betrekking tot Veilige Wijken is de burgemeester het erover eens dat het college meer voorbeelden zou moeten noemen dan het Bollendak. Het college zal dat aanpassen in de tekst. Zij is het niet eens met de suggestie hierop een afzonderlijk actieplan te zetten. Heel veel van wat het college doet, resoneert in de wijk. Als het gaat om de PGA aanpak, gaat het om mensen die in de wijken wonen. Heel veel verschillende onderwerpen in de verschillende pijlers komen uiteindelijk terug in de wijken. Haar voorstel is de tekst te verbeteren en beter te laten zien waarin het allemaal zit. Het actieplan is eigenlijk het werk dat momenteel gedaan wordt en dat ook belegd zit in de andere nota's, bijvoorbeeld de focus op een aantal gebieden, zoals de Amsterdamsestraatweg, et cetera. Zij heeft mensen nodig in het veld en zij wil voorkomen dat heel veel papier geschreven wordt. Mevrouw Meerding (VVD) begrijpt dat veilige wijken overlappend is en dat dat in meerdere thema’s terugkomt.

Maar tegelijkertijd constateert zij ook dat voor alle drie de andere prioriteiten wel een afzonderlijke nota wordt geschreven. Het gaat haar niet om de berg papier. Het gaat haar erom dat duidelijk wordt vastgelegd dat veilige wijken ook echt een prioriteit is waarop concrete acties komen en waar het stadsbestuur in beeld brengt wat de gemeente doet wanneer overlastmeldingen binnenkomen: wat is dan het stappenplan en welke mogelijke acties zijn er? Burgemeester Dijksma antwoordt zich goed te kunnen voorstellen juist in de voortgangsrapportage daaraan veel aandacht te besteden. Het college doet veel met de mensen uit die wijken die de zogenaamde walk- and talk-gesprekken voeren; achter de voordeur komen bij bedrijven waarover zorgen bestaan, of juist de gesprekken gebruiken om te vernemen wat in de wijk speelt. Dat wordt gedaan op het punt Van bedreigingen op woningen. Daaraan werkt het college samen met andere gemeenten uit deze regio en daarop is ook een hele aanpak. Dat gaat nadrukkelijk over wijkveiligheid. In die zin gebeurt er ontzettend veel. Zij herhaalt haar voorstel met

Pagina 22 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

1070

1080

1090

1100

1110

betrekking tot de voortgangsrapportage. Daarin kan de vraag beantwoord worden of het college er genoeg aan doet en hoe dat er dan uitziet. Met betrekking tot de digitale veiligheid zet de burgemeester uiteen dat de stadsmakers vrijwilligers zijn. Het streven is de weerbaarheid bij burgers te vergroten. Mogelijk is daaraan in de tekst meer aandacht te besteden. Het college heeft geen mensen in huis die games maken. Het college laat de games maken voor de gemeente. Dat kan onderdeel zijn waarmee stadsmakers aan de slag gaan met jonge mensen om op dat terrein hun bewustwording te vergroten. Dat is absoluut een toenemend probleem. Dit is een thema in opkomst. Richting de heer Maas zet de burgemeester uiteen dat het wat haar betreft heel goed is om ook met de wethouders in gesprek te gaan; in de PGA aanpak zit ook de samenwerking met de partners. Het college is ook aan de slag met het veiligheidshuis waar zorg en veiligheid hand in hand gaan. Wanneer daarin nog meer nodig is, zou dat langs die lijn van de zorgkant extra te doen zijn. De burgemeester vindt het goed om dit in het college neer te leggen. Richting mevrouw Nolten bevestigt de burgemeester dat het college scherp is op de mensenrechten. Zij bevestigt dat extra geïnvesteerd moet worden in het tegengaan van kansongelijkheid.

Zij denkt dat het Coalitieakkoord bij uitstek dat in de titel heeft en dat laat zien in de financiële prioriteiten. Zij is het ook eens met mevrouw Nolten dat heel veel jonge mensen vaak niet beter uit een repressieve aanpak komen dan ze er ingingen. Daarom is er niet alleen preventie van crimineel gedrag in de persoonsgerichte aanpak maar daarin zitten dan ook de zogenaamde doorgroeiers; de gemeente wil ze als het ware terugronselen. Dat gaat gepaard met heel veel intensievere aanpak. Daarbij merkt de burgemeester op dat niet iedereen gered wil worden. Sommige jongeren willen onder de radar blijven. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) doet de suggestie in aanvulling op de desbetreffende inbreng van mevrouw Nolten bij etnisch profileren in de Veiligheidsagenda te verwijzen naar Utrecht zijn we Samen. Burgemeester Dijksma antwoordt bevestigend. Zij vervolgt met in te gaan op de inbreng van mevrouw Fattal met op te merken dat de coalitie de legalisering van drugsgebruik heeft neergelegd bij wethouder Eerenberg. Mevrouw Fattal (GroenLinks) rectificeert haar inbreng op de XTC. Burgemeester Dijksma licht toe dat de tekst die is opgenomen in Veiligheidsagenda ingegeven is vanuit de portefeuille Veiligheid. De coalitie heeft de burgemeester nadrukkelijker in die rol geplaatst. Zij vindt het gebruik van drugs niet per definitie normaal.

Zij is ook van mening dat uit drugsgebruik veel maatschappelijke problemen voortkomen die soms onderschat worden. Dat geldt wat haar betreft niet alleen voor coke- maar ook voor pillen-gebruik. Jonge hersenen kunnen daardoor aangetast raken. Zij vindt het wenselijk en goed dat debat te voeren. Zij beseft dat dat gevoelig ligt. De burgemeester noemt in dit verband het rioolwateronderzoek. Mevrouw Fattal (GroenLinks) begrijpt dat het verhaal genuanceerder ligt. Ze wil graag weten hoe die gesprekken over normaliseren van drugsgebruik er uitzien. Burgemeester Dijksma antwoordt daarop op dit moment het antwoord schuldig te moeten blijven. Het college werkt samen met instellingen die daarover veel meer kennis hebben. Het lijkt haar belangrijk de experts daarover aan het woord te laten. De heer Koning (D66) vraagt of de burgemeester kan bevestigen dat het het beleid van deze gemeente is om hier naar te kijken met nuance en niet al die middelen over één kam te scheren en dat daarvoor aandacht is in de gesprekken. Burgemeester Dijksma antwoordt bevestigend.

Pagina 23 van 92

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 23 februari 2023

1120

1130

1140

1150

1160

Zij vervolgt met in te gaan op de inbreng van de heer Bos. Zij dankt hem voor de steun voor de Veiligheidsagenda. Hij stelde de vraag over de eventuele verhuizing naar een andere gemeenten van criminelen die in een aanpak zitten. Het college heeft dan bij een eventuele verhuizing overleg met de gemeente waar die persoon heen gaat wanneer dat bekend is. Het Zorg en Veiligheidshuis is er voor de provincie Utrecht. Zij is voorzitter van de overleggen. Met de betrokken bestuurders is bekend wat daarin plaatsvindt en daarover is goede afstemming. De heer Bos vroeg ook naar een boven lokaal driehoeksoverleg; binnen midden Nederland is het regionaal veiligheids college werkzaam met daarin alle 38 burgemeesters van de Regio Midden Nederland. Zij is als regioburgemeester daarvan voorzitter. Zij verwijst in dit verband naar agendapunt 8 op deze agenda. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) zet uiteen dat het om twee zaken gaat. Eén ervan is, kijkend naar de regio indeling, dat Utrecht als stad op zichzelf staat en dat Maarssen, Houten en Nieuwegein in West Utrecht zitten als afzonderlijk cluster. Hij pleit ervoor aan te sluiten bij West Utrecht. In dat perspectief pleit hij voor een bovenlokaal overleg tussen Maarssen, Nieuwegein en Houten met Utrecht omdat Utrecht niet stopt bij de gemeentegrenzen. Burgemeester Dijksma antwoordt dat de heer Bos gelijk heeft.