Agendabundel

Pagina 16 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 11 februari 2021 770

780

790

800

810

Op basis van de antwoorden op de door de fractie gestelde vragen in het commissiedebat, bepaalt haar fractie of zij het Initiatiefvoorstel in versnelling gaat brengen. Een heet hangijzer daarbij is het tegengaan van segregatie. De heer Saiah (D66) maakt naast het college ook de vele schoolbesturen, de ouders en de participanten zijn complimenten. Zij fractie is tevreden met en trots op wat er nu voorligt. Hij hoopt dat dit een nieuwe manier van samenwerking is die in de komende jaren door te trekken is. Op de wijze waarop dit naar buiten is gegaan uit hij zijn kritiek. Dat is voor verbetering vatbaar. Hij denkt dat heel veel ouders dit niet zagen aankomen en geschrokken waren van wat zij lazen. Hij doet de suggestie gebruik te maken van communicatie via de website van de gemeente Utrecht zo dat ouders met vragen daar terecht kunnen om zichzelf te informeren. Zijn fractie vindt de voorrangsregels heel goed. Als het gaat om de gemeentelijke bijdrage vindt hij dat er nog een toevoeging mogelijk is, gericht op de ouderinitiatieven. Zijn fractie denkt dat de gemeenteraad daar in een veel grotere rol kan spelen om ouderinitiatieven te faciliteren, stimuleren om ze van de grond te krijgen. Hij pleit voor een laagdrempelige informatie hierover.

Bijvoorbeeld op de website van het centrale Aanmeldpunt, van de gemeente zelf, of via andere communicatiekanalen: hoe een ouderinitiatief op te richten, wat daarvoor nodig is? Hij krijgt graag een toezegging op dit punt en de reflectie van de wethouder hoe zij daar tegenaan kijkt. . Hij had een vraag over een aanmeldformulier omdat zijn fractie niet direct eruit kon halen hoe dat formulier er straks uit gaat zien. Zij vraag was meer gericht op de waarde die hij er aan hecht dat dit formulier zowel online als offline te vinden is zo dat ouders die online niet zo sterk zijn alsnog een aanmelding kunnen doen. Hoe dit achter de schermen te regelen is aan de scholen en de gemeente. De fractie van D66 hecht veel waarde aan de uitgangspunten. Haar fractie is van mening dat het bestuur die uitgangspunten moet waarborgen door die zichtbaar te maken. Hierin staat een aantal zaken zoals dat het bestuur maar mooi zou vinden wanneer de kinderen in hun eigen buurt naar school gaan. Hij pleit voor de zichtbaarheid daarvan. Mevrouw Assen (PvdA) vraagt hoe de heer Saiah denkt over hoe er gecommuniceerd moet worden en op welke momenten om die communicatie goed te laten slagen. De heer Saiah (D66) vindt dat dit vanuit verschillende vormen moet gebeuren. De ene heeft meer vanuit het consultatiebureau en de ander moet bereikt worden via bijvoorbeeld voorschoolse educatie.

Het is grote opgave om alle ouders hierover te informeren. Het is ook nog eens ingewikkelder om een bepaalde groep ouders te bereiken. Hij volgt de redenatie van mevrouw Assen en staat daar volledig achter. Hij denkt aan het oplossen van de mogelijkheden in plaats van alleen de digitale uitingen en een briefje hier en daar. De heer Te Hoonte (VVD) benadrukt dat alle informatie openbaar toegankelijk moet zijn. De gesprekken op het consultatiebureau zijn doorgaans nogal zakelijk. Hij zou de nadruk hierbij niet willen leggen op de consultatiebureaus. De heer Saiah (D66) is het eens met de laagdrempeligheid, openbaarheid en toegankelijkheid en gemakkelijk te verzamelen informatie. De toeleiding naar voorschoolse educatie gaat ook via het consultatiebureau. Daar is op een laagdrempelige manier dit soort informatie te geven. Er komen vaak ouders die hiervan nog niet op de hoogte zijn ondanks alle openbare voorzieningen.

Pagina 17 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 11 februari 2021

820

830

840

850

860

Mevrouw Assen (PvdA) gaat in op de inbreng van de heer Te Hoonte. Zij vindt het gelukkig dat het consultatiebureau maatwerk levert. De aandacht en tijd die nodig is per individu zal verschillen. . De heer Te Hoonte (VVD) bevestigt de juistheid daarvan maar is van mening dat het systeem ook ingericht moet worden op ouders die snel weer weg zijn bij het consultatiebureau. Die moeten ook weten wanneer en waar ze hun kinderen moeten inschrijven. Die ouders weten alleen dat het systeem momenteel niet werkt en dat de wethouder de inschrijvingen ongeldig heeft verklaard. Die informatie is beschikbaar. Hij vindt dat geen goede zaak. De heer Saiah (D66) vervolgt zijn bijdrage met te benadrukken dat het en en moet zijn. De enige inschrijvingen die ongeldig zijn gemaakt, zijn inschrijvingen die volgens de wet niet mochten. Hij stelt dat wat hem betreft de evaluatie een levend proces moet zijn. Hij pleit maximale flexibiliteit in het proces. Hij vraagt hierop de reactie van de wethouder. Hij wenst het management van de scholen veel wijsheid toe. Mevrouw Assen (PvdA) vraagt welk effect heer Saiah hiervan verwacht en hoe hij er aan hecht in de toekomst hierop een rol te hebben bij de monitoring. De heer Saiah (D66) antwoordt bevestigend. Het belangrijkste dat gerealiseerd is is dat de gemeente naar een eerlijker systeem toegaat.

Van belang is dat de raad in de gaten kan houden wat er precies veranderd is. Ook voor zijn fractie is tegengaan van segregatie een belangrijk uitgangspunt waarin in de evaluatie de genomen stappen te volgen zijn en of het al of niet werkt. De raad kan veel steviger in zijn schoenen staan dan de raad in de afgelopen jaren heeft gedaan. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) merkt op dat voor haar fractie een lang gekoesterde wens in vervulling gaat: centraal aanmeldbeleid, om ieder kind dezelfde kansen kunnen bieden en de mogelijkheid te geven naar een school te gaan die past. Wat haar betreft is het van belang om een open, eerlijk en transparant aanmeldbeleid hebben. Dat ligt nu voor. Voor haar fractie reden voor een feestje. Het succes komt niet alleen tot stand. Haar fractie is blij met de inzet van het college in de afgelopen tijd met de scholen in gesprek te gaan om tot het aanmeldbeleid te komen. GroenLinks gaf de vorige keer al een aantal punte mee met betrekking tot dit aanmeldbeleid. Wat haar fractie betreft blijven een aantal voorrangscriteria van belang. Zij is erover verheugd dit alles terug te zien in het voorstel. Haar fractie kan zich vinden in het voorliggende voorstel. Zij hoopt dat de gemeente aanmeldbeleid gaat faciliteren en de verbinder zal gaan zijn tussen de scholen. GroenLinks kan instemmen met het raadsvoorstel.

In de brief wordt ook genoemd dat een aantal zaken later geregeld zal moeten worden, zoals de ombudsfunctie. Dat is voor haar fractie een belangrijk onderdeel dat zeker ruimte mag krijgen. Zij vraagt de wethouder met betrekking tot de start van het aanmeldbeleid of al meer bekend is over de medezeggenschapsraden. Dat lijkt goed te komen bij verschillende scholen. De vraag is dan of het lukt in het aankomende jaar te beginnen met het nieuwe aanmeldbeleid. Haar fractie vindt dat heel erg wenselijk. Zij vraagt of er scholen zijn die misschien nu nog niet meedoen, maar de mogelijkheid krijgen om later aan te sluiten. Ook dat is volgens haar fractie heel erg gewenst.

Pagina 18 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 11 februari 2021

870

880

890

900

910

Zij kan zich voorstellen dat ouders een plek nodig hebben waar ze terecht kunnen met vragen; isdaarvoor al iets geregeld? Met betrekking tot de communicatie wordt in de huidige brief vooral aandacht besteed aan kansengelijkheid en keuzevrijheid. Is het college bereid dit in de communicatie meer uit te dragen; dat dit ook in het belang van het kind is. In de brief wordt aangegeven dat specifiek gemonitord gaat worden hoe het beleid effect heeft op de tweedeling in de stad en de afspiegeling van de wijk. Zij is blij met de bestuurlijke aandacht daarvoor. Dit is een belangrijk punt om goed in de gaten te houden. Wat haar betreft is het sowieso een wens om breder te kijken hoe de segregatie in het onderwijs is tegen te gaan en welke mogelijkheden er zijn om te sturen. Zij vraagt de reactie van de wethouder. Met betrekking tot de monitoring vindt haar fractie de desbetreffende informatie in de brief van het college wenselijk. Zij kan zich voorstellen dat de uitwerking noopt tot het goed blijven kijken naar de voorrangsregels. Hoe wordt de raad daarbij betrokken? Hoe zal hierop gemonitoord worden en of ouders en kinderen in die monitoring betrokken worden. Wat GroenLinks betreft ligt hiermee een hele goede basis. Haar fractie is benieuwd naar de uitvoering. Haar fractie blijft het goed volgen.

Mevrouw Van Mil (Student & Starter) ziet de voorstellen van haar fractie terug in het raadsvoorstel. Zij is daar blij mee. Hiermee kan het bestuur een oplossing bieden voor het ongelijk speelveld. Haar fractie is blij met het voorliggende voorstel. Dit verdient nu aandacht en moet snel worden opgelost. De heer Saiah (D66) vraagt of Student & Starter het al moeilijk vond dat er een participatieproces was, dat ervoor zorgde dat ouders en scholen konden meebepalen hoe het voorstel er uit zou zien. Mevrouw Van Mil (Student & Starter) betreurde het dat er een mooi voorstel voorlag maar dat gewacht moest worden op een participatieproces. Hiermee is tijd verloren gegaan. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) is enigszins verbaasd over dat de raad een grotere broek aanmeet dan hij heeft. Het aanmeldbeleid is formeel in de wet geregeld; dat gaat via de scholen. Wanneer de gemeente daarin een rol vervult, dan wordt die rol gezamenlijk vervuld. Zij begrijpt de wens van mevrouw Van Mil. Gezien de bestuurlijke verhoudingen gaat het op deze manier. Zij krijgt hierop graag nog de reactie van mevrouw Van Mil. Mevrouw Van Mil (Student & Starter) begrijpt goed wat mevrouw Streefland zegt. Zij had haar inbreng niet bedoeld als verwijt. Het is een constatering van hoe de zaken zijn gelopen.

Zij vindt dat die gang van zaken benoemd mag worden, naast alle positieve geluiden over het voorliggende voorstel. Zij vervolgt haar bijdrage. Zij sluit zich aan bij de PvdA en ChristenUnie over de noodzakelijke informatie naar de ouders toe. OHet is voor haar nog niet duidelijk of er per school een aanmeld systeem komt of een in Utrecht één centraal punt. Zij leest dat de gemeente één vaste plek voor informatie gaat inrichten. Zij vraagt hoe dat georganiseerd gaat worden. Zij doet de suggestie te kijken naar het systeem in Nijmegen. Zij vraagt de aandacht van de wethouder hiervoor. Zij sluit zich aan bij de vragen van de PvdA over waarom voor loten is gekozen. Mevrouw De Vries (Partij voor de Dieren) kan zich vinden in dit voorstel.

Pagina 19 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 11 februari 2021

920

930

940

950

960

Zij vindt het gelukkig veel elementen uit het initiatiefvoorstel van de PvdA terug te vinden, zoals ook punten die de Partij voor de Dieren in eerdere commissies al heeft aangekaart. Zij vindt het goed te zien dat over de lange termijn wordt gedacht. Zij is blij mee dat in het voorstel een link gelegd wordt naar onderwijshuisvestingvraagstukken. Zij is ook blij met de ruimte voor maatwerk. Goed ook dat de informatie naar ouders en scholen als prioriteit wordt gezien. Zij heeft begrepen dat er één Aanmeldpunt komt en een zorgsysteem gericht op de buurt op basis van het gewone adres van het kind. Met die aspecten aan het voorstel is de Partij voor de Dieren heel blij. Eerder uitte haar fractie al zorgen over het naleven van afspraken en evaluatie en monitoring. Het college gaf aan dat de inspecteurs van onderwijsinspectie het aanmeldbeleid gaan meenemen in hun reguliere toezicht op scholen in Utrecht. Zij vraagt zich af hoe een en ander precies gecontroleerd gaat worden. Dezelfde soort vragen heeft zij bij de plannen voor monitoring en de jaarlijkse evaluatie. Zij ziet graag dat het echt goed gebeurt en dat het beleid in de toekomst bijgestuurd gaat worden, mocht het niet goed lopen. In dit verband noemt zij de segregatievraagstukken. In het voorstel van het college staat dat scholen verantwoordelijk zijn voor de ontwikkeling, de uitvoering en de naleving van het aanmeldbeleid.

Zij vraagt zich af de gemeente de handen ervan af trekt. Hoe zal er voor gezorgd worden dat de praktijk er geen andere dingen gebeuren dan de intentie die er nu is. Zij vraagt de reactie van de wethouder daarop. Zij vraagt over het aangeven voorkeurscholen en refereert aan de desbetreffende inbreng van mevrouw Kleinrensink. In het voorstel van het college wordt geen minimum of maximum genoemd. Zij vraagt de wethouder waarom dit niet in het voorstel is opgenomen en of deze informatie nog zal worden opgenomen. Ook krijgt zij graag van de wethouder een korte toelichting over de hardheidsclausule. Zij vond de informatie daarover verwarrend. Zij ziet daarvan geen heldere uitwerking in het voorstel. Zij vraagt waarmee de raad straks akkoord gaat. Wie stelt dit soort clausules op en wanneer mag daarvan gebruik gemaakt worden? Zij vraagt de wethouder hoe zij de balans ziet tussen de vrijheid van het eigen beleid en anderzijds niet teveel ruimte hiervoor creëren. Zij sluit zich ook nog aan bij het punt van de heer Saiah over het informeren van de ouders over het ouderinitiatief. Zij is heel erg benieuwd naar die ideeën van de wethouder hierover. De Partij voor de Dieren staat super positief tegenover dit plan en is er voorstander van dit beleid al in het komend schooljaar te laten werken. Zij hoopt dat dat gaat lukken.

De heer Wiegant (SP) veronderstelt het standpunt van de SP als bekend gezien dit onderwerp in vorige commissies. Hij geeft toe dat het aanmeldbeleid een stuk beter wordt dan het was. In dat opzicht is zijn fractie hiermee blij. Aan de andere kant beseft hij dat op grote schaal de wet wordt overtreden. Hij benadrukt dat met het standpunt van het college over segregatiebeleid in verhouding tot dit voorstel een keuze is. Die keuze wordt zijns inziens gemaakt omdat het college elke maatregel die ook maar dreigt een miniem stukje

Pagina 20 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 11 februari 2021

970

980

990

1000

1010

keuzevrijheid van ouders weg te nemen, op voorhand afwijst. Dat stukje vrijheid afnemen is zijns inziens nodig om segregatie tegen te gaan. Keuzevrijheid boven alles is een meer geaccepteerde versie van het recht van de sterksten. De sterksten in de samenleving genieten zijns inziens de meeste keuzevrijheid. Hij pleit ervoor dat het college onomwonden uitkomt op dit vlak voor zijn visie op kansengelijkheid voor ieder kind. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) attendeert op het grondrecht in Nederland “Vrijheid van Onderwijs”. Zij kan zich voorstellen dat de SP de Tweede Kamer benadert op de aanpassing van de grondwet. Zij hoort dat niet terug in de bijdrage van de heer Wiegant. Zij vraagt de reactie van de heer Wiegant. De heer Wiegant (SP) bevestigt dat binnen de grenzen van de wet geopereerd moet worden. Hij bevestigt dat de SP kritisch is op artikel 23, zeker als het gaat om dit aspect. Het is zeker niet het geval dat keuzevrijheid in alle landen goed geregeld is. De gemeente kan weinig uitrichten richting de Tweede Kamer. Hij stelt vast dat dit niet eens als doel is opgenomen, dat hierover niet eens gesproken is. Hij pleit voor segregatie als kernpunt. Dat dit niet is gebeurd vindt hij een gemiste kans. De heer Te Hoonte (VVD) zoekt naar de keuzevrijheid die de heer Wiegant wil afschaffen, en vooral hoe de heer Wiegant het aanmeldbeleid zou willen zien.

Het lijkt hem handig voor ouders te weten hoe de SP hiertegenover staat. De heer Wiegant (SP) bevestigt dat het lastig is om op voorhand te zeggen, hoe dit precies in elkaar steekt, zeker gegeven de grenzen van de wet. Hij wil de keuzevrijheid niet afschaffen, maar inperken voor zover nodig. Voor hem gaat kansengelijkheid boven de keuzevrijheid. Voor sommige partijen is het andersom. Ook dat is een keuze. Dat betekent niet dat hij tegen keuzevrijheid is. Hij is wel tegen keuzevrijheid wanneer dat kansengelijkheid tegengaat. Voor specifieke maatregelen is te denken aan een meer actieve rol in het prioriteren van verschillende soorten gezinnen naar verschillende scholen. Dat is nog niet helemaal uitgewerkt. Hij beseft dat dat binnen de wet lastig zal zijn. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) krijgt de indruk dat de heer Wiegant dit raadsvoorstel meer een achteruitgang vindt dan een vooruitgang. Zij is benieuwd hoe de heer Wiegant daartegen aankijkt en of de heer Wiegant eigenlijk tegen het voorstel is of dat hij het een stap in de goede richting vindt, ook al zou hij het liever anders zien. De heer Wiegant (SP) brengt het begin van zijn betoog onder de aandacht waarin hij zei dat hij dit een stap in de goede richting vindt. Hij had graag gezien dat het initiatiefvoorstel van mevrouw Assen was aangenomen. De heer Te Hoonte (VVD) begrijpt het niet helemaal.

De heer Wiegant vindt dat hij tegen keuzevrijheid in het onderwijs moet zijn, maar vervolgens vindt hij het wel goed idee dat de wethouder een convenant sluit met drie scholen/stichtingen met een eigen denominatie. Hij had dat verwacht dat de heer Wiegant in de stijl van zijn fractievoorzitter zou zeggen dat niet te kunnen steunen omdat hij in principe tegen die drie stichtingen is. Dat doet de heer Wiegant niet. Hij vraagt waarom hij dat niet doet. De heer Wiegant (SP) zet uiteen dat hij dit een grote verbetering vindt ten opzichte van de huidige praktijk. Hij werpt verre van zich dat hij tegen keuzevrijheid is. Hij is tegen keuzevrijheid in zoverre dat ingaat tegen gelijke kansen.

Pagina 21 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 11 februari 2021

1020

1030

1040

1050

1060

Mevrouw Assen (PvdA) vindt deze discussie interessant. Eerder is de discussie ook gevoerd of dit voorstel ver genoeg gaat. Dit is best lastig met gesegregeerde wijken in Utrecht om via het aanmeldbeleid tot gemengde scholen te komen, terwijl iedereen de kracht kent van gemengde scholen en dat kinderen daar sterker en weerbaarder van worden. Zij vraagt hoe de heer Wiegant voor zich ziet dat de gemeente de gemengde scholen wel bereikt via het aanmeldbeleid. De heer Wiegant (SP) merkt op dat het kernprobleem de segregatie in de wijk zelf is. Dat probleem is niet op korte termijn op te lossen. In de tussentijd zou te denken zijn aan een systeem waarin de radius naar de school groter wordt gemaakt zodat een klein percentage van de leerlingen naar een school moet die iets verder weg ligt om de desegregatie te bevorderen. In die zin is hij ook niet per se voor een school die een afspiegeling is van de wijk. Dat levert zijns inziens precies dit probleem op. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) vindt dit een goed raadsvoorstel. Zij ziet uit naar iets meer informatie over het convenant. Zij vraagt de wethouder via een brief de raad te informeren over de inhoud van het convenant. Haar fractie begrijpt goed dat een aanmeldsysteem geld gaat kosten. Zij stemt daarmee in. Zij hoopt als bijvangst te zien dat een Centraal Aanmeldsysteem gaat leiden tot meer grip op de groeivraag van scholen.

Zij vraagt of op deze manier meer zicht komt op de leerling prognoses en of de afstemming met besturen rondom huisvesting beter gaan verlopen. Zij verwacht dat dit raadsvoorstel meer rust gaat geven in dit proces en dat het de samenwerking met scholen hierop zal verbeteren. De heer Saiah (D66) vraagt hoe de ChristenUnie dit ziet, of dit in de praktijk zal betekenen dat scholen eigenlijk aan de voorkant aangeven, in welk jaar elk aantal plekken voor leerlingen er zijn aan het begin van een inschrijvingsperiode. Of moet dit een keer in de zoveel tijd gezamenlijk afgetikt worden? Mevrouw Streefland (ChristenUnie) merkt op dat met dit voorstel ook veel meer data bij de gemeente komt te liggen. Voorheen ging dat via de schoolbesturen. Hier komt veel meer zicht op de echte lijsten met aanmelders. Zij verwacht dat dan ook veel betere gesprekken kunnen ontstaan. Zij denkt dat de gesprekken over groeivragen beter te voeren zijn. Ze dankt alle betrokkenen voor de vormgeving van dit raadsvoorstel. Zij besteedt in dit licht bijzondere aandacht aan de rol van de PvdA hierin. Zij benadrukt de urgentie van de ombudsfunctie. Als het eerder kan dan oktober zou haar dat lief ding waard zijn. De raad blijft graag goed op de hoogte en zij vraagt de wethouder de raad goed te blijven informeren. De heer Simşek (DENK) schetst het proces tot nu toe.

Scholen gaven aan dat voor aanmeldingen vooral werden gebruikt om de leerling samenstellingen diverser te maken en om zich te kunnen voorbereiden op leerlingenaantallen in de komende jaren. Daarnaast werd ook het systeem ingezet voor de eigen concurrentiepositie. De praktijk wees uit dat een en ander leidde tot willekeur en discriminatie van mensen met een immigratie achtergrond. Hierbij moet zijn fractie helaas constateren dat de onderwijsinspectie de laatste jaren niet heeft ingegrepen. Een van de aanbevelingen uit het onderzoeksrapport was het werken met een Centraal aanmeldsysteem. Zijn fractie pleitte in september al voor een transparant Centraal Aanmeldsysteem en is ook blij dat het college deze aanbeveling heeft omarmd en dat het college samen met schoolbesturen gaat werken aan een Centraal Aanmeldsysteem. Zijn fractie vindt dat een belangrijke stap in goede richting

Pagina 22 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 11 februari 2021

1070

1080

1090

die goed aansluit bij de wensen van ouders die een tranbsparant systeem willen voor de aanmelding. Dit zal zijns inziens bovendien de kans op discriminatie aanzienlijk verminderen. In het voorstel geeft het college terecht aan dat met centrale afspraken over de aanmeldprocedure het van nog groter belang zal zijn dat ouders tijdig en regelmatig geïnformeerd worden over de juiste procedure en de mogelijkheden. In dat opzicht sluit zijn fractie zich aan bij de opmerking van meerdere fracties. Hij vraagt de wethouder of bij de evaluatie aandacht kan worden besteed aan scholen van verschillende denominaties. Dat ouders de juiste informatie kunnen krijgen wanneer zij willen weten welke mogelijkheden er zijn op het gebied van islamitisch onderwijs. Hij krijgt hierop graag de reactie van de wethouder. De vraag blijft dan overeind hoe ervoor te zorgen dat veel ouders hun kinderen naar een school in de eigen buurt of omgeving gaan sturen zodat de segregatie wordt tegengegaan. Zijn fractie pleitte daarom in september voor een afgebakend gebied, cirkels genoemd, waarbij de ouders uit dat gebied binnen die cirkel voorrang krijgen bij het aanmelden van een kind. Dat beleid blijkt ook een breed gedeelde wens te zijn zoals blijkt uit het onderzoek. De wens bestaat scholen een betere afspiegeling te laten zijn van de buurt, de wijk en de stad.

Dit zal naar verwachting ook leiden tot een betere kansengelijkheid doordat kinderen met een onderwijsachterstand beter over de scholen worden verdeeld. Een belangrijke uitzondering moet gemaakt worden voor scholen met een bijzondere denominatie. Dat wil zeggen dat ouders die hun kinderen graag naar een basisschool sturen met bijvoorbeeld een passende religieuze overtuiging buiten de eigen cirkel op zoek mogen naar geschikte basisschool. Hij verneemt graag van de wethouder hoe zij aankijkt tegen dit systeem van toewijzing door middel van cirkels. Tot slot lijkt het hem een goede zaak dat over een aantal jaren door middel van evaluatie teruggekeken wordt op het centraal aanmeldbeleid en de segregatie in het onderwijs. Hij vraagt of de wethouder die evaluatie kan toezeggen. Zijn fractie overweegt hierover een motie in te dienen. Mevrouw Van Mil (Student & Starter) vraagt geven het voorstel dat nu voorligt waarom de heer Simşek de voorkeur geeft aan cirkels als het gaat om de voorkeurgebieden. De heer Simşek (DENK) licht toe dat de cirkels over de harde grenzen van wijken heengaan. Zijn fractie denkt dat dit een efficiënter systeem is als het gaat om de keuze die ouders maken.

Mevrouw Van Mil (Student & Starter) vraagt zich af of de heer Simşek ermee eens is dat ouders in een buurt met meer scholen met dat systeem in het voordeel zijn op ouders die in een buurt wonen met minder schooldichtheid. De heer Simşek (DENK) zal zijn gedachten daarover laten gaan.

1100

De heer Te Hoonte (VVD) staat niet te springen voor een systeem met centraal aanmeldbeleid in het Utrechtse basisonderwijs. Hij denkt dat dat de keuzevrijheid van de ouders niet ten goede zal komen. Hij vindt dit als middel niet noodzakelijk om ervoor te zorgen dat schoolbesturen zich aan de wet houden zoals vastgelegd in de Wet op het Primair Onderwijs. Als dan toch gekomen wordt tot een centraal aanmeldbeleid, is hij van mening dat dat dat systeem ten dienste moet staan van de ouders en de kinderen. Wanneer hij de stukken leest, krijgt hij de idee dat dit vooral ten dienste staat van de scholen.

Pagina 23 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 11 februari 2021

1110

1120

1130

1140

1150

Hij begrijpt dat er gekeken wordt naar drie scholen in de buurt waarin de leerling woont. Hij vindt dat relatief weinig. Hij denkt dat het goed is de cirkel te vergroten en dat leerlingen minimaal uit 5-8 scholen keuzes zouden moeten kunnen maken. Hij refereert hierbij aan het Haagse model. Het heeft zijn voorkeur dat het proces transparanter wordt gemaakt. Met een te streng beleid op de omgeving waar de school zit, stelt het bestuur het buurtcriterium wel heel erg voorop. Hij zit met het buurtcriterium in zijn maag. Hij begrijpt na afstemming met de ambtelijke ondersteuning dat buurt niet bedoeld is zoals dat is vastgelegd in wijken en buurten. Hij merkt op dat dat uit de stukken nergens blijkt. De buurt is een statistisch gegeven. Hij vindt dat het de formulering van het raadsvoorstel nog wel aandacht mag krijgen. Wat hem betreft wordt de tweedeling hiermee alleen maar bevorderd. Wanneer twee scholen gebouwd worden in de Merwedekanaalzone en daar komen 6 – 10.000 mensen te wonen zullen alle leerlingen in dat gebied naar die twee scholen moeten. Hij ziet niet in wat dat bijdraagt aan de samenleving met mensen in Rivierenwijk en Kanaleneiland. Mevrouw Assen (PvdA) merkt op dat er veel voorbeelden zijn. Zij denkt dat de heer Te Hoonte die ook heeft meegekregen, hoe die tweedeling in de huidige situatie in de hand gewerkt is. Zij vraagt wat de heer Te Hoonte daarvan vindt.

De heer Te Hoonte (VVD) ziet ook dat mensen keuzes maken voor scholen en dat er van alles plaatsvindt rond scholen waardoor ze ook weer zwakker worden. Dit is geen statisch gegeven. Zeker in een groeigebied gebeuren veel zaken. Ouders maken daarin hun eigen keuzes. Hij ziet als ouder ook dat het belangrijk is om heel veel vrijheid in die keuze te hebben. Hij bevestigt dat het fout is wanneer mensen de wet overtreden. Hij stelt zich voor dat ouders zo goed mogelijk voor hun kinderen zorgen vanuit hun eigen overwegingen. Mevrouw Assen (PvdA) ziet ouders dat ook doen. Zij ziet ook dat niet elke ouder daarbij gelijke kansen heeft. De gemeenteraad en het college hebben wat haar betreft ook te handelen in het algemeen belang. Zij vraagt hoe de heer Te Hoonte het algemeen belang typeert waarvoor de gemeente in zijn totaliteit komt te staan. De heer Te Hoonte (VVD) begrijpt dat de wet blijkbaar niet wordt nageleefd. Hij vindt dat het ouders niet kwalijk te nemen is wanneer zij een kind op school niet geplaatst krijgen omdat de wet niet wordt nageleefd, zij een keuze maken in het proces dat er is. Hij vindt dat mevrouw Assen die vraag aan D66 moet stellen, waarom niet op een eerder moment de wet is gehandhaafd. D66 heeft lang de wethouder geleverd voor onderwijs. Hij vindt dat mevrouw Assen op die vraag niet hoeft te antwoorden.

De heer Saiah (D66) vindt het belangrijkste te constateren dat het in het afgelopen jaar is misgegaan; verondersteld werd dat onderwijsinspectie hierop zou controleren. Klaarblijkelijk is dat gefaald. Hij kan geen oordeel vellen over wat de vorige wethouder gedaan heeft. Hij kan wel een oordeel vellen over deze aanpak. Hij vindt dat de VVD hierover te gemakkelijk doet. De heer Te Hoonte (VVD) denkt dat het niet direct noodzakelijk is het beleid te centraliseren wanneer er een probleem is met handhaving. Hij denkt dat het gemeentebestuur behoorlijk doorslaat in de mate van centralisering die nu wordt gekozen. De heer Saiah (D66) merkt op dat dit resultaat voortkomt uit een participatieproces waaraan alle ouders in de stad hebben kunnen deelnemen en waaraan heel veel ouders een bijdrage hebben geleverd, en waar scholen nu zelf deze route inslaan. Het is een samenspel van verschillende dingen die geleid hebben tot dit resultaat. Hij denkt dat de heer Te Hoonte zich ook daarvan bewust moet zijn.

Pagina 24 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 11 februari 2021

1160

1170

1180

1190

1200

De heer Te Hoonte (VVD) antwoordt dat zijn beeld is dat de ouders een brief hebben gekregen over een besluit en dat zij daarop konden reageren. Uit de brief kon niet gelezen worden hoe het centrale aanmeldbeleid ging worden. Hij vraagt of naar het centrale aanmeldbeleid toegegaan wordt; hij heeft dat alsouder gemist. Als raadslid zat hij nog niet in deze commissie. Hij vindt dat wat nu voorligt slecht is uitgewerkt. Gevraagd wordt geld te geven ter dekking van het convenant waarbij het convenant eigenlijk niet de regels niet bevalt maar dat onderzocht wordt hoe de regels er uit zouden moeten zien. Hij nodigt de wethouder uit naar het convenant in Den Haag te kijken. Daar staan voor de ouders de regels transparant genoemd. Er is een deel nog niet ingevuld in het Utrechtse deel omdat dat nog niet ingevuld is. Dan gaat het om het opgeven van meerdere scholen, ook in de volgorde van de keuze, en dat het noodzakelijk is om aan de wet te voldoen en dat de school mag vragen of de ouders hun kind nog ergens anders hebben ingeschreven. Met betrekking tot de 200.000 euro die is gevraagd. Hij vindt dat een heel mooi rond bedrag zonder te weten waarop dat is gebaseerd. Er ligt geen raming van kosten onder. Hij vindt dat te kort door de bocht.

Hij vraagt de wethouder voordat het raadsbesluit genomen wordt, meer inzicht te geven in hoe de kostenposten zijn opgebouwd en welk bedrag waarvoor bestemd is. Volgens zijn beeld zit hierop al een tijd lang een projectleider op dit project. Zullen de kosten daarvan gedekt worden door de 200.000 euro en had de wethouder dat dan niet eerder aan de raad moeten voorleggen aan de raad. Of wordt dit gedekt uit de lopende programmamiddelen en heeft de raad daarvoor toestemming gegeven. Dat werd hem niet helder. De heer Te Hoonte mist vooral duidelijkheid voor de ouders in deze stad. Hij gaat daarbij ook uit van zijn eigen ervaringen als ouder. Op dit moment is er eigenlijk geen beleid. Dat betekent dat alle scholen op dit moment geen toelatingsbeleid hebben en ook geen afwegingskader. Dat baart hem zorgen. Hij hoopt dat de richting de ouders op korte termijn duidelijkheid te geven is. Hij spoort de wethouder aan tot een extra stapje in de communicatie. . De heer Kos (CDA) is blij dat de scholen en de gemeente gezamenlijk de verantwoordelijkheid hebben genomen om te zorgen voor goed onderwijs. Daar hoort wat het CDA betreft een goed en eerlijk aanmeldbeleid bij. Zijn fractie is blij dat de uitgangspunten opgesteld zijn voor het stedelijk aanmeldbeleid met een goede samenwerking tussen schoolbesturen en ouders. Hij ziet ook uit naar de reactie van de medezeggenschapsraden.

Er is goed dat in het voorstel ruimte is voor maatwerk om en om persoonlijke ongewenste situaties tegen te gaan. Met de vraag hoe de hardheidsclausule precies gaat in de praktijk, sluit hij zich aan bij de Partij voor de Dieren. Hij vraagt daarover meer informatie. Zijn fractie is er over verheugd dat in het voorgestelde beleid rekening wordt gehouden met scholen die een stedelijke of regionale functie vervullen door bijvoorbeeld een sociale onderwijsvorm of door een denominatie. Hij vraagt de wethouder hoe precies bepaald wordt welke scholen een stedelijke of regionale functie vervullen. Mogen scholen dat zelf aangeven? Hoe ziet dit er in de praktijk uit? Het CDA vindt het goed dat de gemeente haar verantwoordelijkheid neemt in de samenwerking met scholen. Daar hoort wat hem betreft ook een financiële bijdrage bij en een goed geborgde structurele financiële dekking. Hij kan zich aansluiten bij de

Pagina 25 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 11 februari 2021

1210

1220

1230

1240

1250

vraag van de heer Te Hoonte over meer informatie over de 200.000 euro. Hij vindt het prima dat onderzoek plaatsvindt naar de structurele dekking. Hij is wel van mening dat de raad daarover geïnformeerd moet worden. Hij hoopt dat dit niet behandeld moet worden in het geweld van de Voorjaarsnota. In het raadsvoorstel wordt aangegeven dat onderzoek wordt gedaan naar de rol van de gemeente in de samenwerkingsovereenkomst en de manier waarop de bijdrage wordt vastgesteld. Het CDA wil graag zal daarover duidelijke afspraken gemaakt worden zodat scholen en en de gemeente wederzijds weten wat ze van elkaar kunnen verwachten. Daarover stelt de heer Kos een aantal concrete vragen aan de wethouder: − Welke ruimte is er voor schoolbesturen voor het later toe- en uittreden tot deze samenwerking. Welke gevolgen heeft dat voor de financiële regeling. − Goed dat de samenwerking jaarlijks wordt geëvalueerd. Welke ruimte is er dan om dingen daadwerkelijk anders te gaan doen, wanneer dat uit de evaluatie naar voren komt. − Hoe gaat de gemeente zich opstellen tegenover schoolbesturen die nu of op een later moment besluiten zich niet aan te sluiten bij het centrale aanmeldbeleid. Wil de gemeente ook voor hen nog optreden als een partner? Hij vraagt daarover informatie op de site geplaatst kan worden waar alle centrale informatie te vinden is.

Of treedt de gemeente alleen als partner op voor scholen die zich aansluiten door het convenant mee te ondertekenen. Hij pleit voor duidelijkheid hieromtrent voor alle ouders in de stad. De heer De Boer (Stadsbelang Utrecht) vindt dat het niet de bedoeling is dat de gemeente de verantwoordelijkheid voor het onderwijs steeds meer naar zich toetrekt. Het aanmeldbeleid is niet goed geregeld, en is onwettig en onwenselijk. Dat is wat hem betreft helder. De schoolbesturen trekken en duwen ook aan het college voor hun geld op meerdere vlakken. Eerst ging het om een duurzame en nu gaat het om het aanmeldbeleid en de financiële dekking. Hij vraagt de wethouder wat de structurele bijdrage is van de gemeente zoals benoemd. Hij sluit zich ook aan bij de VVD over het eerste bedrag. Hij krijgt daarop graag een toelichting. Stadsbelang Utrecht roept het college een halt toe met betrekking tot de bijdrage. Onderwijsinstellingen hebben voldoende reserves op de plank liggen, kijkend naar de jaarcijfers. Dat geld is er en het is niet nodig voor de scholen om hun hand op te houden bij de gemeente. Vanuit de inspectie blijkt ook dat er bijna ee miljard euro op de plank ligt bij de basisscholen. Hij vraagt of de wethouder met de basisscholen in gesprek gaat over waar de reserves zijn, hoeveel reserves er zijn, en en waarvoor ze gebruikt worden.

Hij vraagt naar de financiële verantwoordelijkheid van de gemeente met betrekking tot het aanmeldbeleid. Hij vraagt ook naar de grens. Hij vraagt of de wethouder het met stadsbelang eens is dat die grens bij het onderwijs ligt en niet bij de gemeente. Stadsbelang Utrecht zal niet kunnen instemmen met dit raadsvoorstel in verband met de kosten omdat de verantwoordelijkheid bij de scholen ligt. Hiermee rondt de heer De Boer zijn bijdrage af. De voorzitter last een korte schorsing in en heropent de vergadering om 15.55 uur. De beantwoording

Pagina 26 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 11 februari 2021

1260

1270

1280

1290

1300

Wethouder Klein dankt de commissie voor haar inbreng. Zij is er blij mee dat het bestuur dit gesprek nu voert. Het vernieuwen en veranderen van het aanmeldbeleid doet het college met het oog op de gelijke kansen bij het aanmelden op de basisschool een eerlijke en eenvoudige procedure te organiseren. Het college heeft specifiek in dit raadsvoorstel voorgesteld de rol die het voor de gemeente ziet: partner en aanjager bij het stedelijk aanmeldbeleid en bij het ontwikkelen en faciliteren van het Centraal aanmeldsysteem en bij de voorlichting en ondersteuning aan de ouders bij de wijze van aanmelden. Het gaat bij dit alles echt om de kinderen; dat er voor hen in het echte leven iets gaat veranderen. Gezien is dat dit ook gaat gebeuren. De wethouder dankt alle betrokkenen die daaraan een bijdrage hebben geleverd. Dat geldt ook voor de inbreng van de verschillende raadsfracties, en zij noemt in dat licht in het bijzonder de fractie van de PvdA. Mogelijk ter geruststelling van sommigen benadrukt de wethouder dat ouders hun kind op alle scholen in Utrecht mogen aanmelden. De voorrangsregels zijn er voor op het moment dat er voor een school meer aanmeldingen zijn dan plekken.

Dan gelden de volgende criteria (1) heb je al een broer of zus op de school, (2) is de leerling op de voorschool of bij het Utrechts kind Centrum met een nauwe samenwerking met de basisschool, heeft de leerling als tweede voorhang, (3) de voorrang die verkregen wordt voor de buurt. Dan betreft dat een loopafstand tussen school en huisadres. Dan gaat het niet om een wijkgrens of een postcodegrens. Wanneer leerlingen ergens wonen waar heel veel scholen zijn of juist heel weinig, betekent dat niet dat de leerling geluk of pech heeft; ook dan gaat om de aantallen aanmeldingen. Ouders mogen meerdere scholen opgeven. Op dit moment zijn in Utrecht 110 basisscholen. Op 35 scholen zijn er meer aanmeldingen dan plekken. De overgrote meerderheid van de scholen heeft geen over aanmelding. Dit is om de context vast te houden waarover college en commissie momenteel spreken. Zij voegt daaraan toe dat het allesbehalve uitgesloten is dat in die overaanmeldingen kinderen opgenomen zijn die onder de drie jaar oud zijn. De wethouder vervolgt met in te gaan op de concrete vragen van de fracties. Richting de fractie van de PvdA begint de wethouder haar beantwoording met een thema waarover vaker is gesproken waarbij zij ervan uitgaat dat mevrouw Assen spreekt over de sociaal economische segregatie. Het college heeft daaraan aandacht besteed in de stukken die voorliggen.

Het college heeft duidelijk gezegd dat de huidige tweedeling in het onderwijs een belangrijk onderwerp is voor juist kinderen met ouders met verschillende sociaal economische achtergrond, zowel voor de gemeente als voor de schoolbesturen. Dit is nog niet afgerond. Het college ziet dat. Het college vindt het belangrijk dit te blijven monitoren om ook na te gaan. De vraag om hier breder naar te kijken is onderwerp van gesprek. Zij denkt dat het goed is dit te concretiseren. Ze denkt dat het mogelijk is om het derde kwartaal hierover een brief te schrijven naar de raad om hierop in te gaan en te schetsen wat er gedaan wordt, wat het college wil, wat onderzoekt het college. Zij stelt voor een moment te kiezen om het debat daarover te voeren, al is het dan mogelijk niet gereed. Zij zegt toe de raad in het derde kwartaal tegen meer over bijvoorbeeld de mogelijkheden. De fractie van de PvdA vroeg naar de buurtvoorrang – de derde in rang. De wethouder bevestigt dat dit inderdaad de loopafstand is en duidelijk niet het postcodegebied, en duidelijk ook geen wijkgrenzen. De belevingswereld van mensen is hierin bepalend.

Pagina 27 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 11 februari 2021

1310

1320

1330

1340

1350

De fractie van de PvdA vroeg ook waarom er soms geloot wordt. De wethouder licht toe dat loten plaatsvindt als allerlaatste stap. De voorrangsregels komen in werking wanneer meer kinderen worden aangemeld dan er plek is op een school. Wanneer er dan nog steeds meer kinderen zijn dan plekken op die school, wordt er geloot. Dat is inderdaad voor de eerlijkheid. Belangrijk hierin is dat het voor iedereen zichtbaar is en duidelijk hoe dit bepaald wordt. Die transparantie over hoe er gewerkt wordt en dat het op alle scholen op dezelfde manier gaat, is daarin cruciaal. Mevrouw Assen (PvdA) heeft de bron van informatie van het ministerie erbij gepakt De Staat van het Onderwijs. Zij leest “behalve wachtlijsten kan loten vooral laag opgeleide ouders afschrikken”. Om die reden koos haar fractie daar niet voor in het systeem. Zij vraagt de wethouder in welke situaties zij denkt dat dit zal voorgekomen. Wethouder Klein vindt een voorspelling doen met betrekking tot situaties een lastige. Dit is iets nieuws. Ook zij heeft gelezen dat loten niet bij alle mensen dezelfde reactie oproept. Zij benadrukt dat de eerlijkheid ervan gecommuniceerd wordt. De ervaring in het voortgezet onderwijs is met loten. Zij las ook in het onderzoek terug dat er soms ouders zijn die denken dat daarin gesjoemeld wordt. De wethouder benadrukt dat dat niet aan de orde is.

Het is dan zaak om de mensen daarover te informeren en te laten zien hoe een dergelijk proces in zijn werk gaat, zodat daarop te vertrouwen is. Dat vraagt iets in de communicatie. De communicatie is in ieder geval een belangrijke pijler in het voorstel dat het college nu doet. Het college ziet dat het belangrijk is ook in eerdere jaren contact te hebben met de ouders. Dat doet het college ook met het sturen van de tweejarigen brief. Daaraan zal het college aandacht besteden. Het college zal er goed voor zorgen dat mensen de eerlijke manier kunnen navolgen. De PvdA noemde ook de schooldichtheid. Daarvan zei de wethouder dat wanneer de leerling in een wijk woont of in een buurt waar heel veel scholen zijn, de leerling op evenveel scholen buurtvoorrang heeft. Die buurtvoorrang geldt voor scholen die ook buurtscholen zijn en die ook buurtschool willen zijn. Daarnaast zijn er ook stedelijke scholen - daar geldt de buurtvoorrang niet. Op basis van de bestaande leerlingpopulatie wordt bepaald wat een buurtschool en wat een stedelijke school is. Veel scholen kiezen er bewust ervoor een buurtschool te zijn. De fractie van de PvdA vroeg ook naar hoe de verkenning er uit gaat zien. Consultatiebureaus en de indicatie voor de voorschool spelen hierbij een belangrijke rol. Alles op alles wordt gezet om in het nieuwe schooljaar het nieuwe aanmeldsysteem toe te passen.

Zij vindt dat het nog even belangrijker dan dat het college dit voor 100% heeft uitgewerkt. Zij schat in dat het college na de zomer hierover een update zal geven. Dan zal zij ook ingaan in hoeverre partners hieraan willen en kunnen meewerken. Het college heeft in dit verband ook de bibliotheek als mogelijke plek genoemd. De wethouder zegt toe na de zomer terug te zullen komen op hoe dat loopt met de verkenning en hoe de contacten met jonge ouders vorm kan krijgen. De PvdA vroeg ook naar de ombudsfunctie. De wethouder zet uiteen dat dit er zeker één is waarbij te zien is dat die een hele belangrijke rol zal zijn. Die ziet het college ook. Het college wil daarop ook aandringen. Tegelijkertijd is daarmee te starten zonder het geregeld hebben op de eerste schooldag, omdat nog gekozen moet worden voor de volgorde der dingen. De structurele bijdrage hangt ook van dergelijke keuzes af. Het college zal dit dit jaar nog niet volledig uitgewerkt hebben. Dit geldt voor de toekomst en daarover is nader bestuurlijk overleg mogelijk. Belangrijk is dat ouders nu te weten komen waar ze terecht kunnen en dat ze vragen kunnen stellen

Pagina 28 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 11 februari 2021

1360

1370

1380

1390

1400

met daarnaast ook de klachtenprocedure die ook geldt en die ook vindbaar is. Dit alles is ervoor bedoeld om dit schooljaar te kunnen starten. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) vraagt of er al iets is waar ouders terecht kunnen. Die ombudsfunctie zal er straks niet voor niks zijn. Zij vindt het belangrijk dat er een plek is bij de start waar mensen met hun vragen terecht kunnen. Wethouder Klein is het daarover eens. Zij zet uiteen dat er een ombudsfunctie is én een informatiefunctie. Zij verwacht dat die functies in elkaar overgaan. Wat het college nu al kan melden op de website, heeft het college gemeld. De ouders van kinderen die twee jaar oud worden krijgen een brief met uitleg. Kinderen die nu twee jaar oud worden komen terecht in het nieuwe beleid. Het college heeft ervoor gekozen ook een brief te schrijven aan de ouders van kinderen die nu drie jaar oud worden. Nu is het de overgangsfase waar niet alle antwoorden te geven zijn. Wel is het mogelijk te zeggen wat bekend is en daarin aangeven waar mensen terecht kunnen met vragen. Er zijn ook ouders van kinderen die al contact met een school hebben gehad. Ook met hen is er contact, dat goed loopt. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) begrijpt dat er een duidelijk kenbare plek is voor ouders waar zij met hun vragen terecht kunnen, los van de contactmomenten die ze al hebben bij de school of bij misschien het consultatiebureau.

De voorzitter vraagt de wethouder Klein beknopter te antwoorden. Wethouder Klein vindt dit een mooie brug naar de fractie van D66. Dat gaat ook over de communicatie met ouders. Er is ook een e-mail adres waar ouders terecht kunnen met hun vragen: aanmeldenbasisschool@utrecht.nl De ouders zullen op dat adres ook antwoord krijgen op al hun vragen. De communicatie met de ouders is een hele belangrijke pilaar. Hier wordt verder en breder uitgebreid zodra het nieuwe systeem er is. Op dit moment probeert het college zoveel mogelijk te doen om ervoor te zorgen dat mensen in de tussentijd te weten komen waar ze aan toe zijn. Zij noemt ook in dit verband naast de tweejarigen brief ook de driejarigenbrief in die fase. . De fractie van D66 vroeg ook aandacht voor de ouderinitiatieven. De fractie van de Partij voor de Dieren sloot zich daarbij aan. De wethouder stelt daar voor mensen aan het woord laten op de website die dit zelf in de praktijk hebben gedaan. Dit kan geïllustreerd worden met behulp van een filmpje. De fractie van D66 vroeg ook naar het aanmeldformulier, online of offline. De wethouder zet uiteen dat het college graag toewerkt naar de online-aanmelding van het kind.

Op moment waarop ouders daartoe niet in staat zijn, of waarbij ouders zich niet comfortabel voelen, zijn er zoveel andere zaken waar deze ouders niet digitaal vaardig zijn, dat het heel belangrijk is op dergelijke momenten mensen erbij te helpen. In de tussentijd is er steeds maatwerk nodig en kunnen kinderen wel worden aangemeld. Het is van belang dat ouders dit wel leren zodat die ouders hun kind kunnen helpen digitaal vaardig te worden. De wethouder is het erover eens als het gaat om de vraag van de fractie van D66 over in de buurt naar school en helder maken hoe de gemeente daarin staat. Het college heeft dat al op verzoek van D66 al opgenomen in de tweejarenbrief. De heer Saiah (D66) sprak al eerder over digitale laaggeletterdheid. Dan is ook te zien dat mensen moeite hebben met het maken van een afspraak met de gemeente via de website. Hij begrijpt dat de optie van maatwerk er is. Komt dat maatwerk dan vanuit de school of vanuit de gemeente, of is het college er nog niet aan toe om daar heel concreet naar te kijken.

Pagina 29 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 11 februari 2021

1410

1420

1430

1440

Wethouder Klein licht toe dat dat betrekking heeft op de uitwerking. Dit kan niet via de school zijn. Het is van belang dat dit stuk van de aanmelding juist weggaat van school. Dit zal onderdeel zijn van het centrale systeem. Ook wanneer mensen daartoe niet in staat zijn, is het de dure plicht van de gemeente om ervoor te zorgen dat mensen in de toekomst wel digitaal vaardig zijn. De wethouder bevestigt richting de fractie van D66 dat het college jaarlijks zal evalueren met alle betrokkenen die een rol hebben vervuld in het tot stand brengen van wat er nu is. Dan vindt zij het ook logisch elkaar daarover weer te spreken wanneer die evaluatie opnieuw plaatsvindt. De heer Saiah (D66) vindt te kunnen sturen een belangrijk element en dat een levend proces is. Dat heeft hij gemist in het antwoord. Wethouder Klein benadrukt dat het levend houden van processen met evaluaties voor haar een standaard gegeven is. De fractie van GroenLinks stelde de vraag over hoe het loopt met medezeggenschapsraden. Zij zet uiteen dat de medezeggenschapsraden tot 26 maart de tijd hebben om te reageren. Het college heeft aangeboden de medezeggenschapsraden van informatie te voorzien. Dat is nu gaande. Het spijt haar dat ze daarover nu niets kan zeggen.

Zij verzekert de commissie dat het college partijen met vragen zo goed mogelijk wil beantwoorden en dat het college heen wil overtuigen dat het de moeite waard is om mee te doen. Scholen die niet willen meedoen zijn in de toekomst nog van harte welkom. Zij beantwoordt een vraag van het CDA met te bevestigen dat het totale overzicht op de website zichtbaar zal zijn. Zij bevestigt ook richting GroenLinks dat het college zal blijven evalueren. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) verneemt desgevraagd van de wethouder dat de tweejarigenbrief is aangepast en dat het belang van de school in de buurt onder de aandacht is gebracht. Die informatie is toegevoegd ten opzichte van de versie van een tijd geleden. In antwoord op vragen van Student & Starter zet de wethouder uiteen dat wat nu voorligt, gedragen wordt door schoolbesturen en dat dat tijd nodig heeft gehad. Het is van belang dat wat het college en raad van mening zijn buiten de gemeente wordt gedragen. Zij vindt het belangrijk dit te benadrukken. Zij zegt “de schoolbesturen zijn hierin ontzettend nodig”. Uiteindelijk zijn de schoolbesturen formeel verantwoordelijk voor het aanmeldbeleid. Zij prijst zich ermee gelukkig dat partijen van mening zijn dat dit goede stappen vooruit zijn. De goede communicatie met de ouders werd als belangrijk punt genoemd door Student & Starter.

De wethouder neemt zich voor daaraan veel aandacht besteden, ook richting ouders die niet zelf met een vraag zitten. Zij benadrukt dat er een centrale plek is waar mensen zich aanmelden met hun kind. Ouders melden hun kind niet aan op een individuele school. De wethouder bevestigt dat het college ook naar Nijmegen kijkt. Ook krijgen andere steden de aandacht van het college in dit verband. De fractie van de Partij voor de Dieren vroeg aandacht voor de evaluatie en monitoring. Zij bevestigt dat dat een belangrijk element is. Ook is belangrijk dat de onderwijsinspectie aangesloten blijft. Zij vindt het goed te noemen dat het te zien is dat soms kinderen al voordat ze drie jaar oud zijn, aangemeld zijn. Zij licht toe dat scherp en eenvoudig toe te zien is op de leeftijd van het kind dat is aangemeld. Dat is zichtbaar.

Pagina 30 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 11 februari 2021 1450

1460

1470

1480

1490

Ook de fractie van het CDA vroeg naar de hardheidsclausule. De wethouder zet uiteen dat dit voor situaties is waar de uitkomst niet fair zou zijn wanneer de regels strikt worden toegepast. Het gaat daarbij dus om uitzonderingssituaties. De fractie van de Partij voor de Dieren drong er op aan om vanaf komend schooljaar dit beleid toe te passen. De wethouder bevestigt dat dit de inzet is van het college. De fractie van de SP maakte complimenten voor het gegeven dat de aanmelding vanaf de leeftijd van drie jaar wordt. De wethouder bevestigt dat dat op deze wijze beter te garanderen is. De SP stelde niet hele concrete vragen aan de wethouder. Zij benadrukt dat de sociaal economische segregatie absoluut de aandacht heeft van het college. Dat staat absoluut op de agenda. De keuzevrijheid koppelt de wethouder aan de kennis van de ouders van het kind en beseffen welke school daarbij past en dat op die manier de ontwikkeling van kinderen is gewaarborgd. De fractie van de ChristenUnie vroeg goed aangesloten te blijven juist in de komende periode. De wethouder zegt dat van harte toe. Zij kan zich voorstellen dat de raadsleden niet het gevoel hebben dat ze te weinig brieven over dit onderwerp hebben ontvangen. Zij zal er zeker voor zorgen dat de raad goed aangesloten blijft op wat verder nog op stapel staat.

Met betrekking tot onderwijshuisvesting zet de wethouder uiteen dat wanneer goed bekend is hoeveel plekken er zijn, het bestuur veel meer zicht heeft op de betekenis daarvan voor de eventuele uitbreiding van scholen en dergelijke zaken. Zij is het erover eens dat dit zowel de scholen als de gemeente kan helpen. De wethouder onderschrijft het belang van de ombudsfunctie. Zij is van mening dat mensen terecht moeten kunnen met vragen; de klachtenprocedure geldt. Daarnaast vindt zij het in dit licht belangrijk te zeggen dat het bestuur hiermee aan de slag kan. De ombudsfunctie staat aan de lat vanaf 2022. De fractie van DENK vroeg of ouders geïnformeerd kunnen worden over de verschillende denominaties. De wethouder verzekert deze fractie dat het college de algemene informatie zal geven over de wijze van aanmelding en wat daarin de keuzes kunnen zijn. Daarna is het aan scholen toe te lichten waarom zij het onderwijs inrichten op hun manier. Ook dat is belangrijk voor ouders om te weten als het gaat om de keuzes die te maken zijn. Zij noemt de website “scholen op de kaart” in dit verband. Daar is die informatie voor ouders goed inzichtelijk gemaakt. Dit is niet nieuw maar zal goed gecombineerd worden met het totaal van dit beleid. Als het gaat om de loopafstand is dat vanuit het kind geredeneerd en niet vanuit de postcode of wijk.

De buurtvoorrang geldt niet bij stedelijke scholen, wel bij buurtscholen. Zij bevestigt andermaal richting de fractie van de VVD dat ouders hun kind op alle scholen in Utrecht mogen aanmelden. Kinderen hoeven niet in hun eigen buurt naar school. In het nu voorliggende convenant zijn de kaders omschreven als uitwerking van de uitgangspunten. De fractie van de VVD vroeg met steun van het CDA en Stadsbelang Utrecht naar de 200.000 euro. De wethouder licht toe dat dit bedrag voor 2021 is bedoeld. De raad heeft daarop de programmabegroting vastgesteld. De 200.000 euro is een inschatting in het geheel van het programma Onderwijs. De wethouder kan een indicatie geven van hoe dat bedrag is opgebouwd: 60.000 euro voor de projectleiding, 50.000 euro voor de kwartiermaker, 40.000 euro voor het ICTsysteem, 20.000 voor onder meer communicatie en 30.000 startimplementatie en uitvoering en het juridisch advies. Er zijn straks keuzes mogelijk. Zij voorziet dat dat

Pagina 31 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 11 februari 2021

1500

1510

1520

1530

1540

straks aan de orde komt bij de Voorjaarsnota. Daarbij kunnen vragen spelen als hoe uitgebreid het bestuur een ombudsfunctie wil, of een helpdesfunctie. Welk ICT systeem wordt gekozen. Daarin is nog te variëren. Het college wil tegen die tijd een en ander aan de raad voorleggen. Dit bedrag zit nu al in de programmabegroting en is na te lezen. Ze noemt in dit verband pagina 178 waar ook het aanmeldbeleid is genoemd. De VVD vroeg haars inziens terecht aandacht voor een zo kort mogelijke overgangsfase. Dan weten mensen ook echt waar ze aan toe zijn. Het college probeert mensen zo goed mogelijk mee te nemen in deze tussenperiode. Zodra het nieuwe beleid definitief is, is dat het moment waarop goed hierover is te communiceren. De ouders die bericht hebben gekregen dat hun aanmelding is vervallen, betreft alleen die gevallen waarbij het kind is aangemeld voordat het drie jaar oud was. Dat is niet nieuw. Dat neemt niet weg dat er een goed contact met ouders gehouden moet worden vanuit de desbetreffende scholen. Bovendien zullen de ouders goed moet weten wanneer zij hun kind wel kunnen aanmelden. De heer Te Hoonte (VVD) merkt op dat de wethouder de interpretatie heeft gegeven aan zijn vraag met het antwoord dat ouders hun kind op alle scholen mogen aanmelden. Hij weet dat. Zij vraag was of kinderen op meer dan drie scholen voorrang kunnen krijgen. Hij vindt het aantal van drie weinig.

Wethouder Klein bevestigt dat de voorrang niet beperkt is tot drie scholen. Zij vindt het belangrijk dat meer scholen in de voorrang zijn op te nemen. Feit is dat de overgrote meerderheid van de kinderen de school wordt geplaatst van de eerste voorkeur. Van het deel dat niet te plaatsen is in de eerste voorkeur, komt vaak terecht in de school van de tweede voorkeur. Het is mogelijk heel veel meer scholen op te geven. Mevrouw Assen (PvdA) vult hierop aan dat zij ook had gevraagd op het aantal voorkeurscholen waarop wordt ingezet nog voordat het loten begint. De heer Te Hoonte (VVD) licht zijn vraag toe. Hij wil graag meer dan drie scholen tot buurtschool kunnen rekenen. Wethouder Klein zet uiteen dat er voorrangscholen zijn en voorkeurscholen. Het aantal voorrangscholen is nog niet bepaald. Het college gaat dit nog na. De kans is groot dat het er meer dan drie worden. Zij hoorde de heer Te Hoonte hierover goed. De wethouder verneemt desgevraagd van mevrouw Assen (PvdA) dat haar desbetreffende vraag het aantal scholen betrof dat ouders opgeven, zo dat de kans zo groot mogelijk is dat ze geplaatst kunnen worden op een school van hun voorkeur voordat er geloot wordt. Wethouder Klein bevestigt dat meerdere scholen van voorkeur worden opgegeven. Dat begint met de school van de eerste voorkeur. Als er meer aanmeldingen zijn dan plekken, treden de voorrangregels in werking.

Zij noemt de volgorde van voorrang. Wanneer een kind niet op zijn eerste keuze wordt geplaatst en het kind is nog geen vier jaar oud, komt het kind met zijn eerste voorkeur op een centrale lijst. Voordat de eerste schooldag van het kind begint, kan er nog iets veranderen. Dat wordt geregistreerd. Zij vervolgt haar beantwoording met in te gaan op de vragen van het CDA. Daar waar het gaat om stedelijke scholen heeft het college contact gehad met omringende gemeenten zo dat zij weten wat er aankomt in de gemeente Utrecht en wat er verandert.

Pagina 32 van 38

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 11 februari 2021

1550

1560

1570

1580

1590

De heer Kos (CDA) vraagt de wethouder in te gaan op zijn vraag wie bepaalt wat een stedelijke school is. Hij legt de vraag voor of het dan logisch is dat het bestuur zich baseert op de huidige populatie en of de gemeente dat niet moet laten liggen bij de school zelf zodat de school zelf kan bepalen of hij stedelijk is of een buurtschool. Wethouder Klein benadrukt dat het college niemand kan verplichten om dit beleid te voeren. Daar kan een school voor kiezen. Dat maakt ook dat een school niet is voor te schrijven een buurtschool te zijn. In theorie zou het mogelijk zijn eigenlijk een stedelijke school te zijn met toch ook kinderen uit de buurt. Dat zal in de praktijk mogelijk zijn. De fractie van het CDA vroeg naar het later toe- en uittreden. De wethouder vindt dat een heel belangrijk punt. Het is mogelijk dit beleid te verlaten. Zij vindt het een terecht punt om na te gaan hoe lang van tevoren de toe- of uittreding aangekondigd moet worden, en wat dat betekent voor het commitment van de deelnemers. Zij vindt het belangrijk daaraan nog aandacht te schenken. Zij zal de raad de uitkomst daarvan laten weten. Hiermee wordt rekening gehouden. Zij bevestigt dat de evaluatie tot fundamentele aanpassingen kan leiden. In de loop van de tijd kunnen er nieuwe elementen komen waarmee rekening gehouden moet worden. De fractie van Stadsbelang Utrecht vroeg naar de structurele bijdrage.