Agendabundel

De kans dat er een voertuig is dat voor de overweg moet stoppen, is afhankelijk van het aantal passerende voertuigen per etmaal over de overweg. Uit ervaring met overwegen in treinsporen blijkt dat boven circa 2.000 motorvoertuigen per etmaal er altijd wel een ‘eerste’ voertuig is dat de beslissing moet nemen om voor het rood tonende verkeerslicht te stoppen. Met meer dan 2.000 motorvoertuigen per etmaal staat de rest van de voertuigen bij een rood tonend verkeerslicht altijd achter zo’n ‘eerste’ voertuig te wachten. De beslissing om (tijdig) te stoppen voor het verkeerslicht is dan al genomen. Dat betekent dat er bij een toename van het aanbod gemotoriseerd verkeer vanaf minder dan 2.000 motorvoertuigen per etmaal sprake is van een lineaire afname van de veiligheid. Bij een toename van het aanbod gemotoriseerd verkeer op overwegen waar het huidige aanbod gemotoriseerd verkeer al minimaal 2.000 motorvoertuigen per etmaal bedraagt, is er sprake van een beperktere afname van de veiligheid. Risico’s door toename aanbod (brom)fietsers en voetgangers op overwegen Ook een toename van het aanbod (brom)fietsers en voetgangers op de overwegen heeft in algemene zin een afname van de veiligheid tot gevolg, omdat meer weggebruikers met het oversteken van de overweg de juiste beslissing moeten nemen om de overweg veilig over te steken.

Bij een toename van het aanbod (brom)fietsers en voetgangers op overwegen bestaat er een grotere kans op het optreden van ongewenst verkeersgedrag in (o.a.) de vorm van roodlichtnegatie en groepsgedrag (zodra een persoon het rode licht negeert, volgt een groot deel van de groep). Risico’s door toename lijnbussen en/of trams Elke verhoging van het aantal lijnbussen en/of trams impliceert een afname van de veiligheid van de overweg, omdat het wegverkeer vaker met een lijnbus of tram kan worden geconfronteerd. Bij het gemotoriseerd verkeer kan er irritatie ontstaan door het vaker dan één keer in de wachtrij moeten wachten voor een rood tonend verkeerslicht. Bij (brom)fietsers en voetgangers neemt de kans op roodlichtnegatie en risicogedrag toe indien men vaak voor een rood tonend verkeerslicht moet wachten. Risico’s door aanpassingen aan kruispunten Aanpassingen aan kruispunten waar een overweg in ligt kunnen zowel positieve als negatieve gevolgen hebben voor de veiligheid. Zo kan een toename van het aantal conflicterende verkeersbewegingen op een (VRI-)kruispunt zorgen voor langere wachttijden voor het wegverkeer, wat een afname is van de veiligheid. Het conflictvrij regelen van een verkeersstroom kan daarentegen juist weer zorgen voor een toename van de veiligheid.

Er is daarom specifiek per kruispunt en per wijziging nagegaan of en in hoeverre er sprake is van de toe- of afname van de veiligheid ten gevolge van die wijziging. Op basis van de bovengenoemde uitgangspunten is de nieuwe situatie beoordeeld, wat heeft geleid tot de volgende analyse. 18

Onze referentie: TKX63JEQ3DRD-636511870-120:C - Datum: 18 december 2025 - Public

ANALYSE VEILIGHEID LOMBOKPLEIN

4.2

Beoordeling invloed wijzigingen op overwegveiligheid

De algemene risico die in paragraaf 4.1 beschreven zijn, kunnen leiden tot een afname van de veiligheid van de overwegen. Conform de Beheervisie OV-assets 2025 – 2029 [05] moet voor (het toetsen van) het ontwerp van uitbreidingen en wijzigingen van tramsysteem-projecten het ALARP-principe en het GAME-principe (‘lokale stand still’) worden gehanteerd (zie paragraaf 2.2 voor een toelichting). Dat houdt mede in dat onderzocht moet worden of er sprake is van een achteruitgang in veiligheid en zo ja, of proportionele mitigerende maatregelen mogelijk zijn om deze afname in veiligheid te voorkomen. Daarnaast moeten de overwegsituaties te allen tijde voldoende (verkeers)veilig zijn en moeten de veiligheidsrisico’s beheerst zijn. Hierna is per overweg beschreven welke gevolgen de, in het project voorziene, aanpassingen (zie hoofdstuk 3) naar onze mening hebben voor de overwegveiligheid. In paragraaf 4.3 is onze mening weergegeven over het totaalbeeld van de wijzigingen en de gevolgen daarvan voor de overwegveiligheid.

4.2.1

Overweg Koningsbergerstraat – Graadt van Roggenweg

Risico’s huidige situatie In de huidige situatie is het niet toegestaan om vanaf de Graadt van Roggenweg (noord en zuid) linksaf te slaan om richting Hojel I te rijden of om te kunnen keren. Tijdens een buitenopname bleek dat deze bewegingen ondanks het verbod toch regelmatig in de praktijk optreden. Daarbij stond het linksafslaande voertuig vaak in de middenberm stil vanwege het hoge aanbod gemotoriseerd verkeer op de Graadt van Roggenweg. Het door het linksafslaande voertuig stilstaan in de middenberm heeft tot gevolg dat het voertuig (deels) op de trambaan stil staat. Indien op dat moment op afstand een tram op baanvaksnelheid komt aanrijden en de trambestuurder niet op tijd ingrijpt (omdat hij of zij een wit tonend negenoog ziet), kan de situatie tot een ongeval leiden. Overigens is de kans op een ongeval in de praktijk klein of zijn in ieder geval de gevolgen van een ongeval beperkt, omdat de meeste trams met een lage snelheid het kruispunt passeren. De reden daarvan is dat de tramhalte Graadt van Roggenweg direct op het kruispunt aansluit en vrijwel iedere tram bij deze halte stopt. Het hiervoor beschreven ongewenste verkeersgedrag leidt dus in de huidige situaties tot risico’s, ondanks dat naar de mening van Arcadis de verkeersinrichting voldoende helder laat zien dat links afslaan via de trambaan verboden is.

Naast bovenstaand risico bestaat er in de huidige situatie het risico dat fietsers die elkaar willen passeren op en rondom de trambaan met elkaar in botsing komen. Dit komt vanwege de relatief smalle oversteekstrook die op de oostelijke rijbaan naar de trambaan toe versmalt. Ook hier zullen de gevolgen van een ongeval beperkt blijven, omdat fietsers in de VRI conflictvrij het kruispunt oversteken en er na een botsing tussen fietsers geen (direct) ander verkeer bij betrokken zal zijn. Daarmee zijn de risico’s op deze overweg en het kruispunt in de huidige situatie laag. Risico’s nieuwe situatie In de nieuwe situatie passeert meer gemotoriseerd verkeer de trambaan, omdat er meerdere verkeersstromen over de overweg gefaciliteerd worden. Daarnaast wordt de Koningsbergerstraat op de Graadt van Roggenweg aangesloten, wat ook (beperkt) tot meer verkeer over de overweg kan leiden. De toename van het aantal verkeersbewegingen dat de trambaan kruist is een achteruitgang in de veiligheid; meer verkeer moet de beslissing nemen om tijdig voor de VRI te stoppen en daarmee tijdig voor de trambaan te stoppen. Daarbij worden voor deze verkeerssituatie wel een aantal kanttekeningen gemaakt: • Het daadwerkelijk regelen van de linksafslaande bewegingen over de trambaan, daar waar voertuigen deze beweging nu illegaal maken, is een vooruitgang van de veiligheid.

De reden hiervan is dat in de nieuwe situatie de linksafslaande bewegingen conflictvrij zijn en in één keer afgemaakt kunnen worden zonder dat de voertuigen tussentijds op de trambaan hoeven te stoppen. Daarmee neemt de kans op het niet tijdig ontruimen van de overweg door een wegvoertuig af; • Het aanbod gemotoriseerd verkeer op de Graadt van Roggenweg neemt flink af. Daardoor neemt de kans op eventuele ontruimingsproblemen van de overweg af in de situaties waarbij de VRI in storing is. In die situatie rijden de trams op zicht met een lage snelheid naar het kruispunt toe, waardoor de situatie beheerst blijft. Met bovengenoemde wijzigingen verwacht Arcadis dat de toename van het aanbod wegverkeer op de overweg vooralsnog niet zorgt voor een achteruitgang van de veiligheid van de overweg. Wat nog tot een verbetering van de veiligheid leidt, is de verbeterde inrichting van de fietsoversteek over de Graadt van Roggenweg. In deze fietsoversteek zit in tegenstelling tot de huidige situatie geen versmalling meer, waardoor het valgevaar voor fietsers afneemt. De nieuwe fietsoversteek kan daarmee een (eventuele) toename van het aanbod fietsverkeer goed en veilig verwerken. 19

Onze referentie: TKX63JEQ3DRD-636511870-120:C - Datum: 18 december 2025 - Public

ANALYSE VEILIGHEID LOMBOKPLEIN

Daarmee neemt naar de mening van Arcadis in totaliteit de veiligheid in nieuwe situatie beperkt toe en blijft de veiligheid van de overweg ook in de nieuwe situatie voldoende beheerst. Een aandachtspunt in het ontwerp is de nieuwe aansluiting van de Koningsbergerstraat op de Graadt van Roggenweg voor gemotoriseerd verkeer. In het voorlopige ontwerp [01] lijkt deze aansluiting vooral het vanuit het noorden komende rechtsafslaande verkeer te faciliteren en in veel mindere mate het vanuit het zuiden komende linksafslaande verkeer. De gemeente Utrecht heeft aangegeven de aansluiting in het ontwerp te gaan controleren met rijcurves en daar waar nodig aan te passen.

4.2.2

Overweg Croeselaan – Graadt van Roggenweg – Westplein

Risico’s huidige situatie In de huidige (inmiddels oorspronkelijke) situatie is er sprake van een complex kruispunt waarin meerdere wegen, fietspaden en voetpaden de HOV-baan kruisen. Het kruispunt wordt weliswaar met een VRI geregeld, maar in het geval de VRI in storing is, is de situatie naar de mening van Arcadis onoverzichtelijk. Zo moeten trams en bussen die over de HOV-baan rijden maar liefst drie rijbanen en drie gecombineerde fiets- en voetpaden kruisen. Daarmee is de situatie niet alleen complex voor het reguliere wegverkeer, maar ook voor trambestuurders en buschauffeurs. Tijdens een buitenopname bleek dat het aandeel fietsers dat het rode verkeerslicht negeert hoog is. Vermoed komt dit omdat de wachttijden voor fietsers en voetgangers relatief hoog zijn, wat op zichzelf lijkt te komen door het hoge aantal conflicten in de VRI-regeling en door het hoge aanbod gemotoriseerd verkeer op de Graadt van Roggenweg. Ook voor trams en bussen zijn er op meerdere momenten in de VRI-regeling relatief hoge wachttijden, wat in de praktijk ongewenst is. Vanwege het hoge aantal conflicten tussen meerdere verkeersstromen, de grote omvang van het kruispunt en mede daardoor een relatief onoverzichtelijke situatie en de frequentie roodlichtnegatie door fietsers, zijn de risico’s op dit kruispunt voor het tram- en busverkeer op dit kruispunt hoog.

De hoge verkeersintensiteit van zowel het gemotoriseerd verkeer als fietsers en bussen en trams zorgen tevens voor een hoog risico voor wat betreft de overwegveiligheid. Risico’s nieuwe situatie In de nieuwe situatie wordt dit kruispunt vereenvoudigd. Zo kruist de HOV-baan in de nieuwe situatie slechts twee rijbanen (waarvan één inclusief fietsverkeer) en twee voetpaden, waardoor de situatie overzichtelijker wordt en het aantal conflicten in de VRI afneemt. Dit laatste moet tot gevolg hebben dat ook de wachttijd voor fietsers en voetgangers afneemt, waardoor (hopelijk) de roodlichtnegatie bij die groep verkeersdeelnemers afneemt. Deze wijzigingen zorgen samen met de afname van het aanbod gemotoriseerd verkeer op de Graadt van Roggenweg en een beperkte afname van het aanbod lijnbussen vanaf dienstregeling 2026 (winter) voor een toename van de overwegveiligheid en ook de verkeersveiligheid. Daar tegenover staat dat de overwegveiligheid beperkt afneemt doordat fietsers die de HOV-baan kruisen dit niet via een vrijliggend fietspad doen maar via de rijbaan waarop ook gemotoriseerd verkeer rijdt. Dit kan invloed hebben op de ontruiming van de overweg, omdat het fietsverkeer ervoor zorgt dat het autoverkeer met een lagere snelheid de HOV-baan kan passeren en daarmee ook ongewenst tot stilstand kan komen op de HOV-baan.

Daarnaast wordt de kans op botsingen tussen autoverkeer en fietsverkeer groter als dit verkeer op dezelfde rijbaan afgewikkeld wordt. Verder moet het gemotoriseerd verkeer dat vanuit het westen naar de Croeselaan wil rijden in de nieuwe situatie twee keer de HOV-baan kruisen in plaats van geen enkele keer, wat ook een afname van de veiligheid is. Deze afnames in veiligheid zijn echter relatief beperkt. Daarmee neemt in totaliteit naar de mening van Arcadis de veiligheid op de overweg Croeselaan – Graadt van Roggenweg – Westplein significant toe in de nieuwe situatie. Daarbij moet wel één kanttekening gemaakt worden. In het voorlopige ontwerp [01] is op de west-oostelijk gelegen rijbaan een opstelstrook voor het rechtsafslaande autoverkeer (naar de Croeselaan) ingetekend. Deze opstelstrook start op de HOV-baan. In de praktijk kan dat tot gevolg hebben dat het verkeer dat op deze rijbaan rechtsaf wil slaan de HOV-baan (deels) blokkeert. Uiteraard is dit ook afhankelijk van de inrichting en instellingen van de VRI. De gemeente Utrecht heeft aangegeven dat er in de VRIregeling voldoende ontruimingstijd ingebouwd wordt om zoveel mogelijk te voorkomen dat het gemotoriseerd verkeer de HOV-baan blokkeert.

20

Onze referentie: TKX63JEQ3DRD-636511870-120:C - Datum: 18 december 2025 - Public

ANALYSE VEILIGHEID LOMBOKPLEIN

4.2.3

Overweg bij Park Plaza hotel

Risico’s huidige situatie In de huidige situatie mogen uitsluitend trams, lijnbussen en enkele taxi’s en hulpdiensten gebruik maken van de overweg bij Park Plaza hotel. Ten noorden van de overweg is het ter hoogte van het Westplein al duidelijk dat er geen gemotoriseerd verkeer (uitgezonderd taxi’s en hulpdiensten), fietsverkeer en voetgangers naar de HOV-baan en daarmee op de overweg mogen rijden. Tijdens een buitenopname is geconstateerd dat een enkele auto en autobus de HOV-baan gebruikte die daar vermoedelijk geen vergunning voor hadden. Er zijn daarbij echter geen veiligheidsknelpunten geconstateerd. Met het uitsluitend door trams, lijnbussen, taxi’s en hulpdiensten gebruiken van de overweg is de overweg, ondanks de hoge frequentie van trams en lijnbussen, relatief veilig. Dit komt omdat vooral ‘professionele’ chauffeurs over de overweg rijden. Daarnaast is de overweg voorzien van een VRI, waardoor de verkeersstromen op de overweg conflictvrij geregeld worden. De toegestane maximumsnelheid op de HOV-baan bedraagt 30 km/u. Tijdens een buitenopname leek een deel van de voertuigen die al op de HOV-baan reden over de overweg harder te rijden dan 30 km/u, al is de snelheid in praktijk niet gemeten. Ondanks deze constatering hebben trams en lijnbussen vanaf de HOV-baan relatief goed zicht op de zijtak die vanuit het Westplein op de overweg aansluit.

Lijnbussen, taxi’s en hulpdiensten die vanaf het Westplein komen en op de HOV-baan willen invoegen hebben ter hoogte van de VRI beperkter zicht op trams en lijnbussen die vanuit het zuiden komen. Ter hoogte van de haaientanden heeft dit verkeer wel goed zicht op trams en lijnbussen die vanuit het zuiden komen en daarmee is de situatie alsnog voor hen overzichtelijk in het geval de VRI in storing is. De huidig aanwezige voorrangsregeling is in dat geval ook juist. Daarmee is het huidige risico op en rondom deze overweg laag. Risico’s nieuwe situatie In de nieuwe situatie wordt vanaf Park Plaza Hotel een nieuwe wegaansluiting gerealiseerd die op de bestaande overweg aansluit. Daarmee ontstaan er in de nieuwe situatie nieuwe risico’s: • Het zicht vanaf de nieuwe wegaansluiting op een tram of lijnbus komende vanuit het zuiden is beperkt. Door de verhoogde ligging van de HOV-baan ten zuiden van de overweg en de bocht in de HOV-baan heeft het verkeer vanaf de nieuwe wegaansluiting pas laat zicht op een tram of lijnbus die vanuit het zuiden naar de overweg rijdt. Met een VRI die in bedrijf is, is dat geen probleem omdat een automobilist of andere verkeersdeelnemer dan op de VRI kan vertrouwen. Indien de VRI in storing is, moet de automobilist of andere verkeersdeelnemer zelf een juiste inschatting maken van het veilig kunnen oversteken van het kruispunt.

Het maken van een juiste inschatting is in deze situatie echter risicovol vanwege: - het beperkte zicht vanaf de wegaansluiting naar het zuiden: het verkeer vanaf de nieuwe wegaansluiting moet bewust naar links over de schouder en omhoog kijken om een bus, tram, taxi’s en andere voertuigen met ontheffing (zoals hulpdiensten en onderhoudsdiensten) op afstand te zien aankomen. Deze handeling vergt veel aandacht en inspanning. Zie figuur 16 in Bijlage B-3 om een indruk van het zicht te krijgen. - het door voertuigen op de HOV-baan op maximumsnelheid doorrijden op de overweg, omdat voertuigen op de HOV-baan voorrang hebben t.o.v. het overige verkeer. Daarbij is het vermoeden dat een deel van de voertuigen harder rijdt dan 30 km/u, al is dit niet in de praktijk gemeten. - de mogelijke onbekendheid met de situatie van het verkeer dat van en naar Park Plaza hotel rijdt. Voor een deel zullen dit namelijk ook toeristen zijn die de situatie ter plaatse niet kennen, laat staan een situatie waarbij een HOVbaan met hoogfrequent tram- en busverkeer gepasseerd moet worden. • (Brom)fietsers en voetgangers van en naar Park Plaza hotel kunnen gebruik maken van de overweg ondanks dat deze er niet op ingericht is. (Brom)fietsers en voetgangers kunnen ook gebruik gaan maken van de overweg, ondanks dat de overweg hier niet op ingericht wordt.

Er zijn namelijk geen middelen om (brom)fietsers en voetgangers tegen te houden, maar gemotoriseerd niet. Het is naar de mening van Arcadis aannemelijk dat (brom)fietsers en voetgangers toch gebruik gaan maken van de overweg, ondanks dat dit niet de bedoeling is. De reden daarvoor is dat er in de nabijheid van de overweg al een fietsverbinding ligt en (brom)fietsers en voetgangers vanaf die fietsverbinding gemakkelijk naar de overweg toe kunnen rijden en de overweg kunnen oversteken. Ook voor (brom)fietsers en voetgangers geldt dat zij, komende vanaf de nieuwe wegaansluiting, beperkt zicht hebben op een tram of lijnbus die vanuit het zuiden komt. Daarnaast is er bij (brom)fietsers en voetgangers meer kans op risicogedrag zoals het negeren van een rood verkeerslicht en het daarbij onderschatten van de snelheid van een aankomende tram of lijnbus. Daarnaast zal in de VRI de ontruimingstijd voor overstekende voetgangers onvoldoende zijn, omdat de VRI daar niet op ingesteld wordt vanwege het ontbreken van voetgangerslichten.

21

Onze referentie: TKX63JEQ3DRD-636511870-120:C - Datum: 18 december 2025 - Public

ANALYSE VEILIGHEID LOMBOKPLEIN

•

•

Doordat de fietsoversteek ten noorden van de overweg dichter bij de overweg komt te liggen, is er een grotere kans dat het vanaf de HOV-baan afslaande busverkeer, taxi’s en hulpdiensten te laat zicht hebben op fietsers die gebruik maken van de oversteek. Zolang de VRI in bedrijf is en de fietsers niet het rode verkeerslicht negeren, is dit risico niet van toepassing, maar zodra de VRI in storing is of zodra de VRI weliswaar in bedrijf is maar fietsers het rode verkeerslicht negeren, is de kans op ongevallen tussen een lijnbus, taxi of hulpdienst en fietser(s) in de nieuwe situatie groter dan in de bestaande situatie. Daarbij is in het voorlopige ontwerp de bocht vanuit het zuiden naar het westen toe voor lijnbussen zeer scherp, waardoor buschauffeurs zich zowel moeten focussen op de scherpe bocht als op de (mogelijk) overstekende fietsers. Dit zorgt voor een complexe rijtaak voor de buschauffeurs. Met het laten oversteken van de HOV-baan door gemotoriseerd verkeer en mogelijk (brom)fietsers en voetgangers is er een kans dat dit verkeer niet de HOV-baan recht oversteekt, maar de HOV-baan volgt. Met name voor het gemotoriseerd verkeer is er een kans dat zij de HOV-baan gebruiken omdat er voor dit verkeer geen infrastructuur in de Leidseveertunnel aanwezig is.

In de huidige situatie kunnen het gemotoriseerd verkeer en (brom)fietsers en voetgangers ook vrij over de HOV-baan rijden, maar in de nieuwe situatie wordt de kans groter omdat dit verkeer dan ook daadwerkelijk de HOV-baan mag oversteken. Vooral bij verkeer dat ter plaatse niet bekend is (zoals toeristen van / naar het Park Plaza Hotel), is de kans groter dat zij bewust of onbewust over de HOV-baan gaan rijden.

Met bovenstaande risico’s gaat de veiligheid in de nieuwe situatie er significant op achteruit. Daarnaast verwacht Arcadis dat de veiligheid van de overweg in de nieuwe situatie niet beheerst zal zijn. Door de introductie van bovengenoemde risico’s kunnen er veiligheidsknelpunten ontstaan die niet met eenvoudige (ALARP) maatregelen voorkomen kunnen worden. Dit komt omdat het wegnemen van de belangrijkste risico’s alleen mogelijk is met flinke ingrepen in het verkeersnetwerk, zoals het verlagen en recht aansluiten van de (zuidelijke) HOV-baan op de overweg, of met ingrepen in het openbaar vervoer zoals het ter plaatse verlagen van de toegestane maximumsnelheid voor trams en bussen en het verlagen van de tram- en/of busfrequentie. Daarnaast kunnen een aantal risico’s in de nieuwe situatie niet of moeilijk voorkomen worden zoals het gebruik van de overweg door (veel) fietsers, voetgangers en onbekend verkeer. Arcadis adviseert daarom de voorgestelde nieuwe wegaansluiting op de overweg niet te realiseren.

4.3

Totaalbeeld

Naar de mening van Arcadis neemt in de nieuwe situatie ten gevolge van de wijzigingen in het Lombokplein plangebied: • de veiligheid van de overweg Koningsbergerstraat – Graadt van Roggenweg beperkt toe; • de veiligheid van de overweg Croeselaan – Graadt van Roggenweg – Westplein significant toe; • de veiligheid van de overweg bij Park Plaza hotel significant af. Daarbij blijft de veiligheid van de overwegen Koningsbergerstraat – Graadt van Roggenweg en Croeselaan – Graadt van Roggenweg – Westplein voldoende beheerst. De voorgestelde wijzigingen op en nabij die overwegen kunnen daarom naar de mening van Arcadis zonder verder benodigde maatregelen uitgevoerd worden. Voor de overweg bij Park Plaza hotel verwacht Arcadis echter dat de veiligheid van die overweg onvoldoende beheerst zal zijn. De wijzigingen die invloed hebben op deze overweg zorgen namelijk voor mogelijke veiligheidsknelpunten die niet met eenvoudige (ALARP) maatregelen voorkomen kunnen worden, maar alleen met flinke ingrepen in het verkeersnetwerk en/of het openbaar vervoer. Daarmee wordt er in het plan niet voldaan aan het stand-still principe en kan er met het uitbreiden van de overweg niet voldaan worden aan ALARP.

Ook kan er naar de mening van Arcadis niet voldaan worden aan GAME (lokale stand still), omdat de situatie van de overweg bij Park Plaza hotel naar verwachting onbeheerst wordt met de voorgestelde aanpassingen. Indien uit het onderzoek had gebleken dat de voorgestelde aanpassingen aan de overweg bij Park Plaza wel tot een beheerste overwegsituatie zouden leiden, was er naar de mening van Arcadis alsnog aan GAME voldaan. De reden hiervan is dat dan de significante achteruitgang in veiligheid van de overweg bij Park Plaza hotel gecompenseerd zou worden door de, in totaal signifcante, toename in veiligheid van de overwegen Koningsbergerstraat – Graadt van Roggenweg en Croeselaan – Graadt van Roggenweg – Westplein. Arcadis adviseert de voorgestelde nieuwe wegaansluiting op de overweg bij Park Plaza hotel niet te realiseren, maar om bij voorkeur een oplossing te realiseren waarbij de wegverbinding tussen Park Plaza hotel en de openbare weg de HOV-baan niet gelijkvloers kruist.

22

Onze referentie: TKX63JEQ3DRD-636511870-120:C - Datum: 18 december 2025 - Public

ANALYSE VEILIGHEID LOMBOKPLEIN

5

Conclusie en advies

De gemeente Utrecht wil de barrièrewerking van de huidige infrabundel Graadt van Roggenweg – Westplein opheffen en de daarbij gelegen stadsdelen beter met elkaar verbinden. Een bijkomende ambitie daarvan is het doortrekken (terugbrengen) en bevaarbaar maken van de Leidse Rijn tussen de Catharijnesingel en het Merwedekanaal. Deze ontwikkeling heeft tot gevolg dat de gelijkvloerse kruisingen tussen wegverkeer en tram-/busverkeer (hierna te noemen ‘overwegen’) Koningsbergerstraat – Graadt van Roggenweg en Croeselaan – Graadt van Roggenweg – Westplein aangepast moeten worden. Ook heeft de ontwikkeling tot gevolg dat de bestaande ontsluiting tussen enerzijds de openbare weg en anderzijds het Park Plaza hotel en de toekomstige parkeergarage van gebiedsontwikkeling Smakkelaarspark (‘Spark’) niet gehandhaafd kan blijven. De gemeente Utrecht heeft daarom voorgesteld een nieuwe ontsluiting te maken tussen het Park Plaza hotel en de Vleutenseweg / Daalsetunnel. Deze ontsluiting kruist gelijkvloers de HOV-baan die tussen de haltes CS Jaarbeursplein en CS Centrumzijde ligt. In 2022 en in 2023 heeft de Safety Board1 negatief geadviseerd over de, door de gemeente Utrecht, voorgestelde aanpassing aan de overweg bij het Park Plaza hotel.

De gemeente Utrecht is echter van mening dat er in totaliteit, met het doorvoeren van de wijzigingen op alle drie de overwegen, wel voldaan wordt aan het Stand Still principe. De gemeente Utrecht heeft daarom Arcadis gevraagd te onderzoeken of er met de door de gemeente Utrecht gewenste overweg Park Plaza hotel in combinatie met de aanpassingen aan de overwegen Koningsbergerstraat en Croeselaan sprake is van minimaal het Stand Still principe. De overwegen zijn daarom door middel van een bureaustudie nagelopen op functie, beveiliging (VRI) en ligging. Ook zijn de in het project voorgestelde wijzigingen geanalyseerd, waarbij onderzocht is op welke manier de veiligheid van de overwegen beïnvloed wordt. Vervolgens zijn de overwegen bezocht om een indruk te krijgen van de gehele situatie. Uit deze analyse en het bezoek op locatie is vervolgens een beeld gevormd van de situatie. Overweg Koningsbergerstraat – Graadt van Roggenweg Bij de overweg Koningsbergerstraat – Graadt van Roggenweg slaat regelmatig verkeer vanaf de Graadt van Roggenweg (noord en zuid) linksaf om richting Hojel I te rijden of om te kunnen keren. Deze beweging brengt meerdere risico’s met zich mee, waaronder het (ongewenst) tot stilstand komen op de overweg met als kans dat er een botsing ontstaat tussen een tram en een voertuig.

Daarnaast kan de aanwezige smalle oversteekstrook voor fietsers op het kruispunt zorgen voor botsingen tussen fietsers onderling. In de nieuwe situatie worden er meerdere verkeersstromen over de overweg gefaciliteerd, waaronder de linksafslaande bewegingen over de trambaan. De toename van het aantal kruisende bewegingen met de trambaan is een achteruitgang in veiligheid omdat meer verkeer tijdig de beslissing moet nemen om voor de VRI en daarmee voor de trambaan te stoppen. Het conflictvrij toestaan van de linksafbewegingen over de overweg en de afname van het aanbod verkeer op de Graadt van Roggenweg (parallel aan de trambaan) zorgt juist voor een toename van de veiligheid, omdat daarmee de kans op ontruimingsproblemen van de overweg verlaagd wordt. Daarnaast zorgt de aangepaste fietsoversteek (zonder versmalling) over de Graadt van Roggenweg voor een verbetering van de veiligheid. Daarmee neemt naar de mening van Arcadis in totaliteit de veiligheid in nieuwe situatie beperkt toe en blijft de veiligheid van de overweg ook in de nieuwe situatie voldoende beheerst. Overweg Croeselaan – Graadt van Roggenweg – Westplein De overweg Croeselaan – Graadt van Roggenweg – Westplein ligt momenteel in een complex, onoverzichtelijk kruispunt, waarbij meerdere wegen, fietspaden en voetpaden de HOV-baan kruisen die zowel door trams als lijnbussen gebruikt wordt.

Mede door het hoge aantal conflicterende verkeersstromen op het kruispunt zijn de wachttijden voor fietsers en voetgangers relatief hoog, met als gevolg dat met name relatief veel fietsers het rode verkeerslicht negeren. Ook voor trams en bussen zijn er op meerdere momenten in de VRI-regeling relatief hoge wachttijden, wat in de praktijk ongewenst is. Vanwege deze redenen en vanwege een hoog aanbod verkeer zijn de risico’s op dit kruispunt hoog. Door het vereenvoudigen van het kruispunt in de nieuwe situatie en daarmee het verminderen van het aantal verkeersstromen dat de HOV-baan kruist, wordt de situatie overzichtelijker en neemt het aanbod gemotoriseerd verkeer op de Graadt van Roggenweg af. Ook neemt het aanbod lijnbussen vanaf dienstregeling 2026 (winter) beperkt af en zullen de wachttijden voor fietsers en voetgangers afnemen. Daarmee neemt naar verwachting ook de roodlichtnegatie af, wat positief is voor de overwegveiligheid. Hier tegenover staat dat de overwegveiligheid beperkt afneemt doordat fietsers die de HOV-baan kruisen dit niet via een vrijliggend fietspad doen maar via de rijbaan waarop ook gemotoriseerd verkeer rijdt. Daarnaast moet het gemotoriseerd verkeer dat vanuit het westen naar de Croeselaan wil rijden in de nieuwe situatie twee keer de HOV-baan kruisen in plaats van geen enkele keer, wat ook een afname van de veiligheid is.

Dit zijn echter beperkte afnames van de veiligheid. In totaliteit neemt naar de mening van Arcadis de veiligheid op de overweg Croeselaan – Graadt van Roggenweg – Westplein significant toe door de wijzigingen en ontstaat er een beheerste(re) situatie. 23

Onze referentie: TKX63JEQ3DRD-636511870-120:C - Datum: 18 december 2025 - Public

ANALYSE VEILIGHEID LOMBOKPLEIN

Overweg bij Park Plaza hotel In de huidige situatie maken uitsluitend trams, lijnbussen en enkele taxi’s en voertuigen met ontheffing (o.a. hulpdiensten en onderhoudsdiensten) gebruik van de overweg bij Park Plaza hotel, waardoor vooral ‘professionele’ chauffeurs over de overweg rijden. Voor lijnbussen, taxi’s en hulpdiensten die vanaf het Westplein op de HOV-baan willen invoegen is ter hoogte van de VRI het zicht op voertuigen die vanuit het zuiden komen beperkt, maar ter hoogte van de haaientanden verderop (in het geval van een verstoorde VRI) goed. In de nieuwe situatie zorgt de nieuwe wegaansluiting op de bestaande overweg echter voor nieuwe risico’s. Zo heeft het verkeer dat vanaf de nieuwe wegaansluiting de overweg wil oversteken beperkt zicht op een vanuit het zuiden naderend voertuig. De redenen hiervan zijn de verhoogde ligging van de HOV-baan en de bocht in de HOV-baan ten zuiden van de overweg. Met een VRI die in bedrijf is, is het beperkte zicht geen probleem, maar in het geval de VRI in storing is moet een verkeersdeelnemer zelf een juiste inschatting maken van het veilig kunnen oversteken van het kruispunt. Het maken van een juiste inschatting is in deze situatie echter risicovol vanwege het hierboven beschreven beperkte zicht.

Zo moet een verkeersdeelnemer bewust naar links over de schouder en omhoog kijken om een bus, tram, taxi’s en andere voertuigen met ontheffing (zoals hulpdiensten en onderhoudsdiensten) op afstand te zien aankomen. Daarmee rijden er ook voertuigen over de HOV-baan die kleiner (lager) zijn dan trams en bussen en daarmee sneller over het hoofd gezien kunnen worden. Daarnaast zullen voertuigen op de HOV-baan op maximumsnelheid doorrijden op de overweg, omdat voertuigen op de HOV-baan voorrang hebben t.o.v. het overige verkeer. Verder zal een groot deel van het wegverkeer dat de overweg moet oversteken (o.a. toeristen van en naar Park Plaza hotel) onbekend zijn met de situatie. Een ander risico in de nieuwe situatie is dat (brom)fietsers en voetgangers van en naar Park Plaza hotel gebruik kunnen maken van de overweg, ondanks dat deze er niet op ingericht is. De reden daarvoor is dat er in de nabijheid van de overweg al een fietsverbinding ligt. Bij (brom)fietsers en voetgangers is er meer kans op risicogedrag zoals het negeren van een rood verkeerslicht en het daarbij onderschatten van de snelheid van een aankomende tram of lijnbus, waardoor de kans op een ongeval vergroot wordt. Daarnaast wordt de kans op ongevallen door de nieuwe inrichting vergroot doordat de fietsoversteek ten noorden van de overweg dichter bij de overweg komt te liggen.

Het vanaf de HOV-baan afslaande busverkeer, taxi’s en hulpdiensten hebben pas laat zicht op fietsers die gebruik maken van de oversteek. Zodra de VRI in storing is of zodra de VRI weliswaar in bedrijf is maar fietsers het rode verkeerslicht negeren, is de kans op ongevallen tussen een lijnbus, taxi of hulpdienst en fietser(s) in de nieuwe situatie groter dan in de bestaande situatie. Verder is met het laten oversteken van de HOV-baan door gemotoriseerd verkeer en mogelijk (brom)fietsers en voetgangers een kans dat dit verkeer niet de HOV-baan recht oversteekt maar de HOV-baan volgt. Dit geldt met name voor het gemotoriseerd verkeer dat ter plaatse niet bekend is (zoals toeristen van / naar het Park Plaza hotel), ook omdat er voor het gemotoriseerd verkeer geen infrastructuur in de Leidseveertunnel aanwezig is. Met bovenstaande risico’s gaat de veiligheid in de nieuwe situatie er naar de mening van Arcadis significant op achteruit. Daarnaast verwacht Arcadis dat de veiligheid van de overweg in de nieuwe situatie niet beheerst zal zijn. Totaalbeeld Naar de mening van Arcadis neemt ten gevolge van de wijzigingen in het Lombokplein plangebied: • De veiligheid van de overweg Koningsbergerstraat – Graadt van Roggenweg beperkt toe; • De veiligheid van de overweg Graadt van Roggenweg – Westplein significant toe; • De veiligheid van de overweg bij Park Plaza hotel significant af.

Daarbij blijft de veiligheid van de overwegen Koningsbergerstraat – Graadt van Roggenweg en Croeselaan – Graadt van Roggenweg – Westplein voldoende beheerst. De voorgestelde wijzigingen op en nabij die overwegen kunnen daarom naar de mening van Arcadis zonder verder benodigde maatregelen uitgevoerd worden. Met deze wijzigingen wordt, zonder de overweg bij Park Plaza hotel, voldaan aan zowel ALARP als GAME (lokale stand still). Voor de overweg bij Park Plaza hotel verwacht Arcadis echter dat de veiligheid van die overweg onvoldoende beheerst zal zijn. De wijzigingen die invloed hebben op deze overweg zorgen namelijk voor mogelijke veiligheidsknelpunten die niet met eenvoudige (ALARP) maatregelen voorkomen kunnen worden, maar alleen met flinke ingrepen in het verkeersnetwerk en/of het openbaar vervoer. Daarmee wordt er in het plan niet voldaan aan het stand-still principe en kan er met het uitbreiden van de overweg niet voldaan worden aan ALARP. Ook kan er naar de mening van Arcadis niet voldaan worden aan GAME (lokale stand still), omdat de situatie van de overweg bij Park Plaza hotel naar verwachting onbeheerst wordt met de voorgestelde aanpassingen.

Arcadis adviseert de voorgestelde nieuwe wegaansluiting op de overweg bij Park Plaza hotel niet te realiseren, maar om een oplossing te realiseren waarbij de wegverbinding tussen Park Plaza hotel en de openbare weg de HOV-baan niet (gelijkvloers) kruist.

24

Onze referentie: TKX63JEQ3DRD-636511870-120:C - Datum: 18 december 2025 - Public

ANALYSE VEILIGHEID LOMBOKPLEIN

Indien uit het onderzoek had gebleken dat de voorgestelde aanpassingen aan de overweg bij Park Plaza wel tot een beheerste overwegsituatie zouden leiden, was er naar de mening van Arcadis alsnog aan GAME voldaan. De reden hiervan is dat dan de significante achteruitgang in veiligheid van de overweg bij Park Plaza hotel gecompenseerd zou worden door de, in totaal signifcante, toename in veiligheid van de overwegen Koningsbergerstraat – Graadt van Roggenweg en Croeselaan – Graadt van Roggenweg – Westplein.

25

Onze referentie: TKX63JEQ3DRD-636511870-120:C - Datum: 18 december 2025 - Public

ANALYSE VEILIGHEID LOMBOKPLEIN

Bijlage A Ontwerp project Lombokplein

26

Onze referentie: TKX63JEQ3DRD-636511870-120:C - Datum: 18 december 2025 - Public

ANALYSE VEILIGHEID LOMBOKPLEIN

27

Onze referentie: TKX63JEQ3DRD-636511870-120:C - Datum: 18 december 2025 - Public

ANALYSE VEILIGHEID LOMBOKPLEIN

Bijlage B Beschrijving overwegen (huidige situaties)

28

Onze referentie: TKX63JEQ3DRD-636511870-120:C - Datum: 18 december 2025 - Public

ANALYSE VEILIGHEID LOMBOKPLEIN

1. Overweg Koningsbergerstraat – Graadt van Roggenweg

Figuur 12 Huidige situatie overweg Koningsbergerstraat – Graadt van Roggenweg. Foto linksboven: zicht vanaf toegangsweg van/naar Hojel City Cente op het VRI-kruispunt met daarachter de tramsporen. Foto rechtsboven: zicht vanaf tramhalte Graadt van Roggenweg op het VRI-kruispunt incl. de gelijkvloerse kruising met de tramsporen.

Overwegsituatie 1. Uitrusting overweg De overweg is voorzien van een VRI. 2. Snelheid trams / bussen Trams passeren de overweg stapvoets vanwege de aanwezige VRI en de nabijgelegen tramhalte Graadt van Roggenweg. Bussen maken gebruik van dezelfde weginfrastructuur als het overige gemotoriseerd verkeer, waarbij zij niet de tramsporen kruisen. 3. Intensiteit trams en bussen Tijdens de winterdienstregeling 2025 passeren 8 trams per uur per richting (16 trams in twee richtingen totaal) de overweg, zowel tijdens de ochtend- en avondspits als in de daluren. De lijnbussen maken gebruik van dezelfde weginfrastructuur als het overige gemotoriseerd verkeer. Zie daarom voor de intensiteiten van de lijnbussen punt 7. 4. Incidentregistratie Voor de periode tussen 2014 en 2025 zijn er 9 ongevallen geregistreerd die hebben plaatsgevonden op de kruising Koningsbergerstraat – Graadt van Roggenweg. Van die 9 ongevallen was bij één ongeval ook een tram betrokken. Dat ongeval vond plaats op 4 april 2022. Bij dit ongeval is de bestuurder van een mobiele machine overleden. Bij één ongeval was zowel een personenauto als een snorfiets betrokken. Bij de overige 7 ongevallen waren uitsluitend personenauto’s betrokken. 29

Onze referentie: TKX63JEQ3DRD-636511870-120:C - Datum: 18 december 2025 - Public

ANALYSE VEILIGHEID LOMBOKPLEIN

Wegsituatie 5. Wegtype Het betreft een gebiedsontsluitingsweg binnen de bebouwde kom van Utrecht. 6. Functionaliteit van de weg De Graadt van Roggenweg vervult een belangrijke verbindingsfunctie tussen de A2 en het centrum van Utrecht. Het verkeer dat de tramsporen kruist betreft voornamelijk gemotoriseerd verkeer van/naar Hojel City Center en fietsers en voetgangers van/naar de Koningsbergerstraat. 7. Intensiteit van het wegverkeer De gemeente Utrecht heeft in maart 2024 tellingen uitgevoerd, waarbij het volgende aantal motorvoertuigen per 2-uurs ochtendspits (OS, 07:00 – 09:00) en avondspits (AS, 16:00 – 18:00) geteld zijn [12]. Onderstaande aantallen betreffen uitsluitend de aantallen die de trambaan kruisen.

2024 Nr. Richting 1 Linksaf 2 Linksaf Totaal

OS 64 51 115

AS 176 147 323

Figuur 13 Aantal motorvoertuigen per 2-uurs ochtendspits (OS) en avondspits (AS) in de huidige situatie op de overweg Koningsbergerstraat – Graadt van Roggenweg.

Tijdens winterdienstregeling 2025 rijden er circa 34-36 lijnbussen per uur in de ochtend- en avondspits en circa 24-25 lijnbussen per daluur over het kruispunt Koningsbergerstraat - Graadt van Roggenweg [14]. Deze lijnbussen kruisen daarbij niet de trambaan. Conform fietstellingen van de gemeente Utrecht die in 2025 uitgevoerd zijn, maken er circa 4000 fietsers per etmaal gebruik van de Graadt van Roggenweg [13]. Hoeveel fietsers per etmaal de trambaan oversteken is onbekend. 8. Snelheid van het wegverkeer De toegestane maximumsnelheid op de Graadt van Roggenweg bedraagt 50 km/u. De werkelijk gereden snelheid van het wegverkeer dat de tramsporen kruist zal een stuk lager zijn vanwege de krappe bochten rondom de tramsporen.

30

Onze referentie: TKX63JEQ3DRD-636511870-120:C - Datum: 18 december 2025 - Public

ANALYSE VEILIGHEID LOMBOKPLEIN

2.

Overweg Croeselaan – Graadt van Roggenweg – Westplein

Figuur 14 Huidige situatie overweg Croeselaan – Graadt van Roggenweg – Westplein. Foto linksboven: zicht vanaf de zuidwestelijke hoek van het volledige VRI-kruispunt op de tram-/bushalte CS Jaarbeursplein. Foto rechtsboven: zicht vanaf de Graadt van Roggenweg (westzijde) richting het noordoosten.

Overwegsituatie 1. Uitrusting overweg De overweg is voorzien van een VRI. 2. Snelheid trams / bussen Trams en lijnbussen passeren de overweg met een lage snelheid vanwege de aanwezige VRI en de nabijgelegen tram-/bushalte CS Jaarbeursplein. 3. Intensiteit trams en bussen Tijdens de winterdienstregeling 2025 passeren 8 trams per uur per richting (16 trams in twee richtingen totaal) de overweg, zowel tijdens de ochtend- en avondspits als in de daluren. In de ochtend- en avondspits passeren er 26-28 lijnbussen per uur per richting (52-56 lijnbussen per uur in twee richtingen totaal) en in de daluren passeren er 16-17 lijnbussen per uur per richting (32-34 lijnbussen per daluur in twee richtingen totaal). De lijnbussen maken hier gebruik van dezelfde infrastructuur als de trams. 4. Incidentregistratie Voor de periode tussen 2014 en 2025 zijn er 17 ongevallen geregistreerd die hebben plaatsgevonden op de kruising Croeselaan – Graadt van Roggenweg – Westplein. Deze ongevallen vonden allen plaats buiten de HOV-baan. Er zijn dus geen ongevallen met een tram of lijnbus geregistreerd.

31

Onze referentie: TKX63JEQ3DRD-636511870-120:C - Datum: 18 december 2025 - Public

ANALYSE VEILIGHEID LOMBOKPLEIN

Wegsituatie 5. Wegtype Het betreft een gebiedsontsluitingsweg binnen de bebouwde kom van Utrecht. 6. Functionaliteit van de weg De Graadt van Roggenweg / Westplein vervult een belangrijke verbindingsfunctie tussen de A2 en het centrum van Utrecht. Het verkeer dat de HOV-baan kruist betreft voornamelijk doorgaand verkeer op de Graadt van Roggenweg en in mindere mate verkeer van en naar de P+R bij de tram-/bushalte CS Jaarbeursplein. 7. Intensiteit van het wegverkeer De gemeente Utrecht heeft in maart 2024 tellingen uitgevoerd, waarbij het volgende aantal motorvoertuigen per 2-uurs ochtendspits (OS, 07:00 – 09:00) en avondspits (AS, 16:00 – 18:00) geteld zijn [12]. Onderstaande aantallen betreffen uitsluitend de aantallen die de HOV-baan kruisen.

2024 Nr. 5 61 62 73 Totaal

Richting OS AS Rechtdoor 1155 1368 Rechtsaf 88 170 Linksaf/rechtdoor 248 430 Rechtdoor Onbekend Onbekend 1491 1968

Figuur 15 Aantal motorvoertuigen per 2-uurs ochtendspits (OS) en avondspits (AS) in de huidige situatie op de overweg Croeselaan – Graadt van Roggenweg – Westplein.

8. Snelheid van het wegverkeer De toegestane maximumsnelheid op de Graadt van Roggenweg – Westplein bedraagt 50 km/u. De werkelijk gereden snelheid van het wegverkeer dat de HOV-baan kruist zal lager zijn vanwege de nabijheid van de VRI.

32

Onze referentie: TKX63JEQ3DRD-636511870-120:C - Datum: 18 december 2025 - Public

ANALYSE VEILIGHEID LOMBOKPLEIN

3.

Overweg bij Park Plaza hotel

Figuur 16 Huidige situatie overweg bij Park Plaza hotel. Foto linksboven: zicht vanaf de HOV-baan komende vanuit de Leidseveertunnel op de overweg Foto rechtsboven: zicht vanaf noordzijde Park Plaza hotel op de overweg.

Overwegsituatie 1. Uitrusting overweg De overweg is voorzien van een VRI. 2. Snelheid trams / bussen Trams en lijnbussen die al op de HOV-baan rijden passeren de overweg met een snelheid van maximaal 50 km/u (afhankelijk van de status van de VRI). Lijnbussen die op de HOV-baan moeten uitvoegen rijden met een veel lagere snelheid. 3. Intensiteit trams en bussen Tijdens de winterdienstregeling 2025 passeren 8 trams per uur per richting (16 trams in twee richtingen totaal) de overweg, zowel tijdens de ochtend- en avondspits als in de daluren. Het aantal lijnbussen dat de overweg via de HOVbaan passeert (zonder in- of uit te voegen) bedraagt tijdens de ochtend- en avondspits 46 lijnbussen per uur per richting (92 lijnbussen per uur in twee richtingen totaal) en tijdens de daluren 42 lijnbussen per uur per richting (84 lijnbussen per uur in twee richtingen totaal). Zie ook figuur 17 voor een overzicht. 4. Incidentregistratie Voor de periode tussen 2014 en 2025 is één ongevallen geregistreerd dat heeft plaatsgevonden op de HOV-kruising bij Park Plaza Hotel. Dit ongeval vond plaats op 15 april 2024 en hier was een personenauto bij betrokken. Het betrof een eenzijdig ongeval zonder de betrokkenheid van een tram of lijnbus.

33

Onze referentie: TKX63JEQ3DRD-636511870-120:C - Datum: 18 december 2025 - Public

ANALYSE VEILIGHEID LOMBOKPLEIN

Wegsituatie 5. Wegtype De aansluitende weg betreft een weg voor uitsluitend lijnbussen, taxi’s en hulpdiensten. 6. Functionaliteit van de weg Het door lijnbussen, taxi’s en hulpdiensten kunnen invoegen vanaf het Westplein op de HOV-baan en het kunnen uitvoegen vanaf de HOV-baan op het Westplein. 7. Intensiteit van het wegverkeer In de huidige situatie maken, naast trams en lijnbussen, (enkele) taxi’s en hulpdiensten gebruik van de overweg. De taxi’s, hulpdiensten en een deel van de lijnbussen voegt daarbij op de HOV-baan in of uit. Er maakt geen ander snel of langzaam verkeer gebruik van de overweg. Tijdens winterdienstregeling 2025 bedraagt het aantal lijnbussen dat vanaf het Westplein op de HOV-baan invoegt of vanaf de HOV-baan uitvoegt naar het Westplein 20 lijnbussen per ochtendspitsuur per richting (40 lijnbussen per ochtendspitsuur in twee richtingen totaal). In de avondspits bedraagt dit aantal 22 lijnbussen per uur per richting (44 lijnbussen per avondspitsuur in twee richtingen totaal) en tijdens de daluren 16 lijnbussen per uur per richting (32 lijnbussen per daluur in twee richtingen totaal).

Route Type OS 1 Bus 92 2 Bus 16 3 Bus 12 4 Bus 12 5 Tram 16 Totaal 148 Figuur 17 Aantal trams en lijnbussen in de huidige situatie op de overweg nabij Park Plaza hotel. T.o.v. 2025

2025 winter Dal 84 12 8 12 16 132

AS 92 16 16 12 16 152

8. Snelheid van het wegverkeer De snelheid van lijnbussen, taxi’s en hulpdiensten die op de HOV-baan moeten invoegen is relatief laag en afhankelijk van de status van de VRI.

34

Onze referentie: TKX63JEQ3DRD-636511870-120:C - Datum: 18 december 2025 - Public

OS 80 16 16 16 16 144 -3%

ANALYSE VEILIGHEID LOMBOKPLEIN

Colofon ANALYSE VEILIGHEID LOMBOKPLEIN BESCHOUWING WIJZIGINGEN DRIE GELIJKVLOERSE KRUISINGEN TUSSEN WEG EN TRAMBAAN/HOV-BAAN KLANT Gemeente Utrecht AUTEUR Linda Janssen PROJECTNUMMER 30294833 ONZE REFERENTIE TKX63JEQ3DRD-636511870-120:C DATUM 18 december 2025 STATUS Definitief GECONTROLEERD DOOR Marco Mulder Senior Adviseur

35

VRIJGEGEVEN DOOR Marco Mulder Senior Adviseur

Onze referentie: TKX63JEQ3DRD-636511870-120:C - Datum: 18 december 2025 - Public

ANALYSE VEILIGHEID LOMBOKPLEIN

Over Arcadis Arcadis is dé wereldwijde partner die vooraan staat bij de meest impactvolle projecten van onze tijd. We helpen onze klanten duurzame keuzes te maken via de combinatie van digitale innovatie, expertise en toekomstgerichte vaardigheden in onder meer milieu, energie, water, gebouwen, transport en infrastructuur. Wij zetten die extra stap om onze klanten op maat gemaakte oplossingen te bieden voor ontwerp, engineering en advies. Door data-gedreven inzichten in te zetten geven we de natuurlijke en gebouwde omgeving samen vorm. Met meer dan 35.000 mensen bundelen we wereldwijde expertise en pakken we samen uitdagingen als klimaat, betaalbare energie en leefbare steden aan. We verbeteren de levenskwaliteit door onze aanwezigheid in meer dan 30 landen. In 2024 behaalden we een bruto-omzet van €5,0 miljard. www.arcadis.com

Arcadis Nederland B.V. Postbus 1018 5200 BA 's-Hertogenbosch Nederland T +31 (0)88 4261 261

Arcadis. Improving quality of life 36

Onze referentie: TKX63JEQ3DRD-636511870-120:C - Datum: 18 december 2025 - Public

Commissie Ruimte Dossiernummer

5311

Vergaderdatum

11 juni 2026

Agendapunt

6

Titel

Stilgevallen verbouwing MFA De Musketon

Geagendeerd

Vergaderdatum

Commissie Ruimte

11 juni 2026

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE RAADSVRAGEN 2025, NUMMER 199 Datum Van Behandeld door E-mailadres Kenmerk Beleidsveld

20 januari 2026 College B&W Hans Wiersma h.wiersma@utrecht.nl 34030112 Vastgoed

Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u de beantwoording van de schriftelijke raadsvragen jaargang 2025 nummer 199 van Gert Dijkstra (EenUtrecht), Dirk-Jan van Vliet en Hans Geleijns (D66), Ruud Maas (Volt), Bert van Steeg (CDA), Maartje Vermeulen (GL), David Bosch (UtrechtNu!), Anne Sasbrink (PvdD), Romi Leever en Rick van der Zweth (PvdA), Pepijn Zwanenberg (LINK), Yvonne Hessel (Utrecht Solidair) van 2 december 2025 over Op weg naar een vernieuwd Musketon. De gestelde vragen zijn onderaan bijgevoegd. Inleiding De Musketon is voor de gemeente een belangrijke voorziening die sinds de oplevering in de jaren ’80 plek biedt aan maatschappelijke partijen die samen met veel betrokken bewoners talrijke sociale initiatieven en activiteiten voor Lunetten en omliggende wijken organiseren. Het is een plek waar bewoners van verschillende achtergronden elkaar ontmoeten en die ook voor de toekomst behouden moet worden. Verduurzaming en renovatie is belangrijk voor een toekomstbestendige Musketon. Vraag 1 Onderkent het college de noodzaak en de urgentie om de Musketon binnen afzienbare tijd stevig op te knappen en waar nodig te vernieuwen? a. Zo ja, hoe kan het dat na het wegvallen in 2021 van het Gezondheidscentrum als potentiële partner en huurder het werken aan nieuwe plannen voor de broodnodige vernieuwbouw van de Musketon zo lang is blijven liggen (meer dan 4 jaar)? b.

Wat is er nodig om dit proces te versnellen en zo ja, wat heeft het college daarin nodig van de gemeenteraad? Antwoord 1 We onderkenne de noodzaak om de Musketon te renoveren en toekomstbestendig te maken. Naast de technische verbouwing worden zowel de installaties als de uitstraling vernieuwd, dit moment wordt ook benut om samen met de huidige huurders en beleidsafdelingen de huisvesting te herzien. Daarnaast wordt de leegstaande ruimte in het pand beschikbaar gesteld voor nieuwe huurders. a. Na het wegvallen van het Gezondheidscentrum is een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd. Daarbij is onderzocht hoe een gezonde businesscase kan worden gerealiseerd. Tijdens het onderzoek kwamen nieuwe ontwikkelingen aan het licht die de businesscase ingewikkelder maken, zoals netcongestie en de toekenning van de monumentenstatus aan het gebouw. Deze status is onder meer verleend vanwege de bijzondere en zichtbare constructie, de theaterzaal, het tegelkunstwerk en de zitkuil. Het huisvesten van een Wijkcultuurhuis maakt onderdeel uit van het onderzoek en is belangrijk om een deel van de leegstand op te vullen. b. Een belangrijke voorwaarde om te kunnen versnellen is een gedegen samenwerkingsproces met de huurders en gebruikers van de Musketon en de bewoners van Lunetten, zie beantwoording vraag 5.

Vraag 2 In 2018 is in de investeringsbegroting een aanzienlijk bedrag van enkele miljoenen euro’s gereserveerd voor het vernieuwen van de Musketon, uit te geven tot en met 2025. Wat is de huidige status van die reserveringen?

a. En waarom, is hier geen update voor opgenomen in de recente programmabegroting voor 2026(2030)? Antwoord 2 De betreffende informatie kunt u vinden op p14 (Programma Levendige en Gezonde Stad) van de bijlage Investeringsstaat bij de Programmabegroting 2026 die we u vanwege financiële belangen onder geheimhouding hebben aangeboden. Vraag 3 Is de omvang van de Musketon wellicht een drempel om tot een goede herontwikkeling te komen omdat er sprake is van een relatief groot centrum van maar liefst 888 m2 en dit mogelijk niet gemakkelijk is op te delen dan wel te verhuren aan één hoofdhuurder? a. Zo nee, wat zijn dan wel de mogelijke drempels die een snelle voortgang van het proces om tot een gezamenlijk plan te komen belemmeren? Antwoord 3 De Musketon is in totaal ruim 3900m2. Het plan voor renovatie gaat over het volledige pand. Alle huurders en gebruikers krijgen er dan ook mee te maken: Buurtcentrum, Jongerenkamer, Buurtteam, Bibliotheek, Spelotheek, Weggeefwinkel en toekomstige huurder Wijkcultuurhuis. De grootte van het pand vormt geen belemmering voor een goede herontwikkeling. a. De drempels die momenteel voorliggen hebben te maken met de hoeveelheid van verschillende belangen die gebruikers en huurders hebben bij huisvesting in en gebruik van het pand.

Daarnaast bestaat er onzekerheid onder een deel van de gebruikers van het buurtcentrum over de voortgang van huidige activiteiten tijdens en na de verbouwing. Dit komt onder andere omdat in de plannen de huurders deels worden verplaatst binnen het pand en de ruimteverdeling tussen de verschillende huurders veranderd. Vraag 4 Tot op heden is een vorm van zelfbeheer voor bijvoorbeeld een deel van de Musketon, zo lijkt het, door de gemeente niet overwogen en/of aangereikt als optie. Of heeft het college dat wel in een eerder stadium overwogen en zo ja, waarom is dat dan niet ingebracht? a. Vaak blijken iets kleinere locaties juist uitstekend geschikt voor zelfbeheer, zoals bijvoorbeeld het geval is bij Podium Oost (op 387 m2). Heeft dit een rol gespeeld in het niet actief bespreekbaar maken van deze optie (in welke variant dan ook)? b. Is het college bereid om na te gaan of een variant van zelfbeheer, zo mogelijk voor een deel van de Musketon, uitkomst kan bieden en wellicht zelfs kan zorgen voor een versnelling van het proces? c. Zo ja, ziet het college kansen om ook dit met bewoners, buurtondernemers en gebruikers van de Musketon de komende periode te bespreken? Antwoord 4 In het verleden zijn er gesprekken gevoerd vanuit de gemeente met bewoners en wijkwelzijnsorganisatie om het buurtcentrum in zelfbeheer te laten beheren en exploiteren door een bewonersorganisatie.

Onder andere door de hoeveelheid en verscheidenheid van activiteiten en diversiteit van bewonersgroepen met hun verschillende belangen en interesses is zelfbeheer tot op heden niet gerealiseerd en wordt het beheer regulier geregeld; technisch door de gemeente en sociaal door de stedelijke samenwerkingspartner van het wijkwelzijnswerk. Hierdoor kon de gemeente waarborgen dat in het buurtcentrum laagdrempelige, inclusieve en een diverse mix aan activiteiten plaatsvindt. Indien de gemeente echter een voorstel voor zelfbeheer ontvangt, gaan we wederom met de initiatiefnemer in overleg. De initiatiefnemer kan ondersteuning krijgen van DOCK en/of Dwarsverband, de stedelijke vereniging van zelfbeheerde welzijnsvoorzieningen. In de huidige opzet maken de gebruikers (o.a. bewoners) deel uit van het lokale beheeroverleg, naast wijkwelzijnsorganisatie DOCK en de gemeente. a. De beschikbare m2 en ruimtes zijn één onderdeel van een businesscase bij een zelfbeheerde welzijnsvoorziening (in dit geval buurtkamer of buurtcentrum). Podium Oost beschikt over 905 m2 en is daarmee een van de grotere buurtcentra in zelfbeheer. De inhoudelijke overweging voor zelfbeheer begint ten eerste met de aanwezigheid van een buurt/wijkgebonden initiatief met de aanwezige bewonersparticipatie. Ten tweede, op basis van grotendeels vrijwillige inzet werkt het initiatief een beheer- en exploitatieplan uit welke

2

gedragen wordt door gebruikers, bewoners en de gemeente. b. Ja, wij zijn bereid om wederom met geïnteresseerden in gesprek te gaan. c.

Zie antwoord 1b.

Vraag 5 Onderkent het college dat actieve burgerparticipatie, waar mogelijk co-creatie en op onderdelen ‘bewoners aan zet’ hier van groot belang is? a. Zo ja, waarom is dan toch de samenwerking met betrokken en actieve bewoners en gebruikers van de Musketon de afgelopen jaren zo beperkt gebleven? b. Op welke manier is het college voornemens die samenwerking met hen beter in te gaan richten? c. Wil het college nagaan of op verschillende niveaus de participatie goed kan worden vormgegeven, dus zowel voor (van groot naar kleiner): (i) het formuleren van de functie van de Musketon voor de gehele wijk Lunetten, (ii) welke partners elkaar kunnen versterken in de Musketon, als ook voor (iii) het ‘buurtcentrumdeel’ binnen de Musketon (inclusief varianten van zelfbeheer)? d. Is het college bereid om nu wel voorafgaand een samenwerkingsplan op te stellen, zoals ook vastgelegd in de principes van ‘Samen Stad Maken’ waar zo mogelijk op elk niveau goed wordt omschreven hoe de participatie vorm kan krijgen? e. En ten slotte, is het college het met ons eens dat het raadzaam is om een neutrale onafhankelijke procesbegeleider aan te stellen, in opdracht van gemeente en bewoners samen, om dit proces nu toch eindelijk eens goed vlot te trekken? Antwoord 5 We onderkennen dat een passende samenwerkingsvorm hier van groot belang is.

Daarbij kijken we uiteraard ook naar onderwerpen waar we gezamenlijk kunnen optrekken en waar Utrechters eigenaar van kunnen worden. We zien namelijk veel energie en betrokkenheid bij bewoners en gebruikers en vinden deze als gemeente waardevol. a. Om te beginnen vinden we het zeer spijtig dat het proces van verbouwing en de daarmee samenhangende keuzes zo lang heeft geduurd. In de huidige planfase waarin het project zich nog steeds bevindt, worden op basis van eerdere beleidsinhoudelijke besluiten afwegingen gemaakt over het gebruik van de m2/ruimtes binnen de multifunctionele accommodatie De Musketon. Door de jaren heen waren er veranderingen op het technische vastgoedgebied én wisselende mogelijke huurders binnen de multifunctionele accommodatie zoals uitgelegd bij antwoord 1a. De m2 die deze mogelijke huurders nodig hebben, zijn van invloed op de m2 van het buurtcentrum. Deze complexiteit maakte het lastig om een concrete samenwerking met bewoners voor elkaar te krijgen. b. Om de samenwerking beter in te richten willen we samen met gebruikers en bewoners een samenwerkingsplan maken. In het samenwerkingsplan formuleren we de kwesties die in deze fase van het project aan de orde zijn, we doorlopen gezamenlijk het kompas voor zeggenschap en komen uit op een samenwerkingsvorm per kwestie.

Dit geeft voor alle partijen de nodige duidelijkheid om stappen vooruit te zetten in het proces. c.

De drie punten zullen we als kwestie zoals genoemd bij b) meenemen in het proces van het maken van het samenwerkingsplan. (i) ‘het formuleren van de functie van de Musketon voor de gehele wijk Lunetten’; De Musketon is een multifunctionele accommodatie (MFA) waarin de aanwezige gebruikers bijdragen aan de diverse doeleinden van de gemeente met onder andere zorg, welzijn en cultuur. (ii) ‘welke partners elkaar kunnen versterken in de Musketon’; Ja, binnen de bestaande afspraken en contracten hebben de bestaande partners de taak om elkaar op te zoeken en te versterken (DOCK). De samenwerking met de

3

(iii)

aanwezige gebruikers is één van de selectiecriteria van de nieuw te selecteren partner (exploitant wijkcultuurhuis). ‘als ook voor het ‘buurtcentrumdeel’ binnen de Musketon (inclusief varianten van zelfbeheer)’; De gemeente gaat onderzoeken welke vorm van beheer het meest recht doet aan de vraag en behoefte van gebruikers en bewoners, zoals ook eerder is gebeurd. De gemeente let hierbij ook op de gemaakte afspraken met het sociaal beheer van wijkwelzijnsorganisatie DOCK.

d. Zie antwoord op vraag 5b e. De procesbegeleiding van het project is een onderwerp wat aan bod komt in het komende participatietraject en het samenwerkingsplan. We zijn benieuwd wat de behoeften van de gebruikers en bewoners hierover zijn. Hoogachtend Burgemeester en wethouders van Utrecht, de secretaris,

de burgemeester,

4

Schriftelijke vragen Op weg naar een vernieuwd Musketon 2 december 2025 Vanaf 2016 bestaan er plannen om het activiteitencentrum de Musketon in de wijk Lunetten te renoveren en waar nodig te vernieuwen. Het gebouw is nu bijna 40 jaar oud en heeft een grote opknapbeurt nodig. Er vinden nog steeds talloze wijkactiviteiten plaats en de gemeente wil graag dat het (nog meer) een ‘wijkcultuurhuis’ gaat worden. Op dit moment is de gemeente zelf eigenaar en (hoofd)verhuurder. De Musketon wordt op dit moment verhuurd aan 5 afzonderlijke huurders: DOCK (Buurtcentrum Lunetten), JOU (jongerenhuiskamer), Buurtteam Lunetten, Bibliotheek Lunetten en deels tijdelijk aan AdHoc (anti-kraak). Eerder is geprobeerd Gezondheidscentrum Lunetten te betrekken als potentiële nieuwe huurder, maar die hebben zich in 2021 teruggetrokken. Dat was een belangrijk onderdeel destijds van de vernieuwbouwplannen. Door het wegvallen van het Gezondheidscentrum viel ook de financiële basis onder het plan weg en moest worden gezocht naar een alternatieve invulling en nieuw plan. Er is in 2022 (formeel) gestart met een nieuw haalbaarheidsonderzoek, o.a. samen met de beoogde huurders Bibliotheek, Buurtcentrum (DOCK), Buurtteam en het sinds 2019 actieve bewonersplatform Samen Musketon. Tot op heden nog zonder resultaat.

Nog eerder, in 2020, is in overleg met de buurtbewoners een Plan van Eisen (PvE) opgesteld voor het ‘buurtgedeelte’ in de Musketon. Dat PvE is ook gezamenlijk door gemeente (afdeling MO) en bewoners vastgesteld en ondertekend. Maar zoals nu door de betrokkenen bewoners wordt aangegeven, daar is nadien niet echt iets concreets mee gedaan. Sterker

5

nog, in de afgelopen jaren is er nagenoeg geen overleg over de vernieuwbouw van de Musketon geweest. Pas weer in een recente bijeenkomst (9 juli 2025) is door de gemeente aangegeven dat niet aan dat eerdere PvE kan worden voldaan en er (nog) geen nieuwe ontwikkelingen zijn. Het proces gaat, zo geven betrokken en actieve bewoners aan, ‘heel traag en is niet echt transparant te noemen’. Zo laat het Bewoners Overleg Lunetten (BOL), mede namens vele andere groepen in de wijk, ons nu weten. De bewoners geven aan dat er alle aanleiding is om nu wel écht haast te gaan maken met een stevige vernieuwbouw van de Musketon, want: i. Er is veel meer synergie mogelijk tussen alle actieve groepen en organisaties; ofwel je kunt nog meer doen met de Musketon dan nu al het geval is (en daar is ook behoefte aan). ii. Het gebouw is echt toe aan een opknapbeurt, is niet meer van deze tijd en heeft geen aansprekende ingang(en). Ook de indeling maakt een optimaal gebruik niet goed mogelijk. iii. In de afgelopen jaren, keer op keer, worden de ideeën van bewoners en gebruikers niet goed benut, waardoor er kansen blijven liggen. Lunetten verdient een betere participatie. Vandaar onze volgende vragen. Vragen: 1. Onderkent het college de noodzaak en de urgentie om de Musketon binnen afzienbare tijd stevig op te knappen en waar nodig te vernieuwen? a.