Agendabundel

Belangrijk is dat dit oostelijke deel van het Rondje Stadseiland ook zorgt voor extra groen voor inwoners van Rivierenwijk en het Beurskwartier door diverse verbindingen. De oevers van het Amsterdam-Rijnkanaal (ARK) en het Merwedekanaal vormen samen het nieuwe oeverpark Rondje Stadseiland. Eerder is als onderdeel van het Rondje Stadseiland het Ontwikkelkader Amsterdam-Rijnkanaalpark door de raad vastgesteld. Daarin zijn de eerste principes vastgelegd voor deze nieuw oeverparkzone aan het water. Hiervan zijn ondertussen al enkele projecten uitgevoerd. Zoals de Rooseveltboulevard en de noordpunt van het Stadsstrand Oog in Al. De komende jaren werken we gefaseerd aan de herinrichting van de Johan Wagenaarkade. In oktober 2021 is de Omgevingsvisie MWKZ deel 2 vastgesteld voor de verdere stedenbouwkundige ontwikkeling van de Merwedekanaalzone. Dit vraagt ook om het vastleggen van de inrichtingsprincipes voor dit deel van het Rondje Stadseiland langs het Merwedekanaal.

Eerdere besluitvorming en informatievoorziening - Raadsbesluit Omgevingsvisie deel 2, Stedenbouwkundig Plan Merwede en het Beeldkwaliteitsplan (7 oktober 2021) - Raadsbrief Omgevingsvisie voorlopig ontwerp (9-1-2020 met aanvulling (17-1-2020) - Raadsbesluit Ruimtelijke agenda voor de toekomst van de Merwedekanaalzone en bijbehorende effectrapportage (MER)/ Omgevingsvisie Merwedekanaalzone deel 1 (8 feb 2018) - Raadsbesluit Ontwikkelingskader parkzone Amsterdam-Rijnkanaal (11 feb 2016) - Websitepagina Merwedekanaal en Parkzone Amsterdam Rijnkanaal

Beslispunten, Argumenten en Kanttekeningen/Risico’s Beslispunt 1

Het Ontwikkelkader Rondje Stadseiland vast te stellen met daarin opgenomen de

2

leidende ruimtelijke principes en de ontwerpuitgangspunten voor de inrichting van het toekomstig parkgebied van ca. 45 ha langs het Amsterdam-Rijnkanaal en het Merwedekanaal en dat te ontwikkelen als één samenhangend nieuw park voor Utrecht, met de volgende kenmerken: a. een aaneengesloten park van 12 km. lang, waar mogelijk autovrij b. gescheiden routes voor wandelen en fietsen -waar mogelijk- met wandelen langs het water c. de route van het park aan te sluiten op het groene netwerk in de aanliggende wijken d. fietspaden verharden in leemkleur om hoofdroute meer in te passen in parkbeleving e. meubilair etc. van gelijke keuze om gevoel van 1 aaneengesloten park te versterken f. waar mogelijk oevers openbaar g. in fasen ontwikkelen Argumenten 1.1

Groen en verdichting in balans Door Groen en verdichting gezamenlijk te ontwikkelen werken we aan de toekomst van een gezond en klimaatbestendig Utrecht. In het Rondje Stadseiland leggen we nieuw groen aan en zorgen we ervoor dat een deel van het bestaande groen beter te gebruiken is en waar mogelijk verharding omgezet wordt in groen. Het nieuwe park is daarmee de groene opgave die nodig is voor de stedelijke ontwikkeling aan de westzijde van de stad.

1.2

De realisatie van het Rondje Stadseiland vindt gefaseerd plaats en vraagt daarom nu om het vastleggen van de inrichtingsprincipes. Zo sturen we op het eindresultaat tot nieuw herkenbaar park. Het realiseren van het Rondje Stadseiland gaat een groot aantal jaren in beslag nemen. Aanleg vindt plaats gekoppeld aan stedenbouwkundige ontwikkeling, vanuit klimaatopgaven en groene opgaven en ingrepen vanuit Mobiliteit. Vanwege deze gefaseerde uitvoering, multidisciplinaire aansturing en verschillende karakters per deelgebied is het nodig om nu de inrichtingsprincipes als leidraad vast te stellen. Hiermee borgen we het eindbeeld als totaal. De inrichtingsprincipes geven richting over hoe om te gaan met bereikbaarheid van bedrijven, woningen, woonboten en andere activiteiten die nu in en aan het park liggen.

1.3

Het ontwikkelkader biedt helderheid over de ruimtelijke kenmerken zodat op tijd inzicht in de financiële opgave per te ontwikkelen deelgebied ontstaat. Dit kader geeft de ruimtelijke kenmerken en inrichtingseisen voor de ontwikkeling van de deelgebieden en de financiële vertaling van die wensen. Daarmee ontstaat inzicht in de financiële opgave die we binnen de diverse Grondexploitaties van aansluitende deelgebieden kunnen realiseren, welke bovenwijkse opgaven (voorzieningen die boven het belang van het plangebied uitgaan) gedekt moeten worden, welke delen binnen andere opgaven horen en hoe op andere dekkingsbronnen (provincie, rijk, waterschappen) aanvullend een beroep kan worden gedaan.

1.4

Het ontwikkelkader geeft invulling aan de inhoudelijke opgaven voor gezond stedelijk leven in de Merwedekanaalzone. In het Rondje Stadseiland ligt de nadruk op het versterken van gezond stedelijk leven, het toevoegen van groen, natuur en beleving In het nieuwe oeverpark ontstaat zo ruimte voor sporten, spelen en bewegen. Op deze wijze ontstaat voor alle nieuwe inwoners van Merwede en inwoners van de aanliggende wijken en bezoekers een groot nieuw park.

1.5

In het ontwikkelkader is als leidend principe opgenomen dat het park waar mogelijk autovrij is met gescheiden voet- en fietspaden Voor de parkbeleving scheiden we voet- en fietspad waar daar ruimte voor is. Het voetpad volgt zoveel mogelijk het water. De breedte van de paden wordt aangepast aan 3

de verkeersintensiteit. Als ontsluiting van bestaande bedrijven en woonfuncties niet via een andere route mogelijk is, maken we medegebruik met langzaam verkeer mogelijk. Aan de inrichting en het gebruikte materiaal zie je dat je in een park zit: de auto is duidelijk “te gast”. 1.6

Het Rondje Stadseiland kent veel bijzondere (cultuurhistorische) locaties Het Rondje Stadseiland verbindt veel bijzondere plekken, belangrijke oost-west verbindingen, samenvloeiing van kanalen en cultuurhistorische bijzonderheden aan elkaar. Te denken valt hierbij aan Stadsstrand Oog in Al, het Muntsluiscomplex, Cereol, Villa Jongerius, Mobach, Vleutense Wetering en diverse industriële complexen.

Kanttekeningen/Risico’s 1.1

Niet overal is voldoende ruimte voor alle wensen uit het ontwikkelkader en dit vraagt om keuzes. De wens om voetpaden en fietspaden te scheiden kan niet overal worden uitgevoerd. Dit kan te maken hebben met onvoldoende ruimte boven de grond, maar ook door ondergrondse infrastructuur die moeilijk en/of alleen tegen zeer hoge kosten te verleggen is. Daarom kiezen we voor ‘gescheiden tenzij’.

1.2

Ondanks diverse inspraakmomenten blijven er spanningen met de roeiverenigingen. Leidend principe is dat voetpaden zoveel mogelijk langs de waterkant liggen om de beleving als oeverpark zo groot mogelijk te maken. Fietspaden liggen daarmee verder van de oever. De roeiverenigingen hebben tot nu toe steeds aangegeven zo dicht mogelijk langs het water te willen fietsen. Met de roeiverenigingen is recent een convenant getekend over de onderlinge samenwerking tijdens het opstellen van de inrichtingsplannen o.a. over het gebruik van de paden en de inrichting van het oeverpark zodat zicht en veiligheid op het water gewaarborgd worden.

1.3

Autoverkeer binnen het oeverparkgebied straks beperkt. Leidend principe is dat we de Merwedekanaalzone omvormen tot oeverpark voor alle nieuwe inwoners en voor inwoners van ernaast gelegen groenarme wijken, voor werknemers en andere gebruikers. In de deeluitwerkingen gaan we uit van prioriteit voor fiets- en voetgangersverkeer. Dit betekent dat waar dit mogelijk is, andere oplossingen voor de auto-ontsluiting van bedrijven en aanwonenden worden aangeboden. Zo kan onder voorwaarden samen een oplossing gekozen worden die recht blijft doen aan de bereikbaarheid van de bedrijven, woningen en woonboten en aan parkontwikkeling. Naast het verkeer in de richting van het park, wordt het park meermaals gekruist door belangrijke auto- en fietsinfrastructuur. Dat kan de inrichting van het park beïnvloeden, maar is altijd onderdeel van het inrichtingsvraagstuk. Dat geldt ook voor de mogelijke fiets- en voetbruggen over het Merwedekanaal die hun aanlanding vinden in het nieuwe park.

1.4

Dekking is nog niet compleet. Een deel van de opgaven binnen Merwede wordt nu bekostigd uit de Grondexploitaties (deelgebied 4 en deelgebied 5) en aanvullend diverse andere programma’s waaronder het Meerjaren Groenprogramma (MPG) en vanuit Mobiliteit deelprogramma Fiets. Delen langs het ARK zijn tot nu toe uit de programma’s Stedelijke vernieuwing, Groen en subsidies gedekt (Rooseveltboulevard en Wagenaarkade en Strandzone). Aanvullend blijft er een financiële opgave voor de aanleg waarvoor dekking zal moeten worden gezocht (zie financiën).

1.5

De ondergrondse infrastructuur kan de aanplant van bomen belemmeren. De Merwedekanaalzone kent een drukke ondergrondse infrastructuur met belangrijke kabels en leidingen. Niet overal zal het financieel/technisch mogelijk zijn de ondergrond te wijzigen. Dit kan ruimte voor meer bomen beïnvloeden.

4

1.6

De ondergrondse infrastructuur kan gewenste lagere beschoeiing en herinrichting van de natuurvriendelijke oevers belemmeren. Natuurvriendelijke oevers vragen ook om een flauwer talud en dat kan gevolgen hebben voor de gronddekking boven bestaande leidingen. Op dit moment is daar nog onvoldoende inzicht in. Bij de uitwerking per deelgebied zal duidelijk worden welke leidingen verlegd kunnen worden tegen welke kosten.

1.7

De overdracht van het Merwedekanaal van Rijkswaterstaat naar de Gemeente Utrecht is nog in onderhandeling. Op dit moment zijn de oeverconstructies nog in eigendom van Rijkswaterstaat en bij overdracht gaan wij uit van een goede staat, Daarbij kijken beide partijen wel vooruit naar de toekomstige situatie om natuurvriendelijke oevers waar dit kan te realiseren en daarbij bij eventueel herstel door RWS hierop te anticiperen.

Financiën Het Rondje Stadseiland is een stedelijke opgave, zoals ook opgenomen in de RSU 2040, die we gefaseerd in de tijd uitvoeren. De geschatte kosten op basis van grove kentallen komt uit op een 80 90 miljoen en zal zeker zo’n 15 jaar in beslag nemen, na de start in 2016 met de Boulevard Kanaleneiland. Die fasering vraagt dan ook om het vaststellen van de leidende ontwerpprincipes en de wijze van inrichting zodat we, ondanks die fasering, toewerken naar éénduidig resultaat als stedelijk herkenbaar parkgebied. Dat we de opgave gefaseerd uitwerken heeft ook gevolgen voor de benodigde investeringen. De beschikbaarheid van financiële middelen bepaalt in welk tempo kunnen we uitvoeren, waarbij zoveel mogelijk werk met werk wordt gemaakt. In de afgelopen jaren is de Boulevard Kanaleneiland opgeleverd (met bijdragen vanuit ISV2 en provincie), de noordpunt met het Stadsstrand Oog in Al vanuit het Meerjaren Groenprogramma en de omgeving IKEA vanuit Mobiliteit en een bijdrage van Ikea. Op dit moment werken we aan de realisatie van de Wagenaarkade (fase 1) en planvorming Ravellaan (omgeving Muntsluis tot Sowetobrug inclusief onderdoorgang brug) vanuit het Meerjaren Groenprogramma aangevuld met extra dekking vanuit de VJN 2021 (1,0 mln. Wagenaarkade en 1,0 mln. Ravellaan).

De komende jaren worden de parkdelen van het Rondje aangelegd binnen de deelplannen Merwedekanaalzone 4 en 5 zoals in die omgevingsvisies is opgenomen. Die zijn gedekt vanuit de grondexploitaties van deze deelgebieden. De verwachting is dat we nu ook bij toekomstig deelgebied 6 een deel uit de grondexploitatie kunnen dekken. Kansrijk in de nabije toekomst zijn de parkdelen rondom het gebouw van RWS, mede op verzoek van RWS. Daarnaast onderzoeken we welke mogelijkheden er in de toekomst ontstaan in samenhang met de ontwikkeling van de A12 zone en hoe de huidige onderdoorgangen en ontwikkeling van de zuidpunt hierin een rol kunnen spelen. In het ontwikkelkader is een toelichtende tabel opgenomen waar we nu staan per deelgebied waarbij is aangegeven voor welke opgave we staan, in welke fase we staan en hoe we de opgave voor de toekomst zien

Vervolg Na vaststelling van het ontwikkelkader Rondje Stadseiland met haar leidende principes kunnen we de uitwerking oppakken van de deelgebieden binnen Merwedekanaalzone.

5

Participatie De afgelopen jaren zijn er op meerdere manieren wensen en aandachtspunten voor het Rondje Stadseiland opgehaald in de stad. Zo voerden we Stadsgesprekken met inwoners en gebruikers op verschillende locaties in 2017 (mei tot en met september). Op tien plekken in de wijken West en Zuidwest zijn inwoners en andere gebruikers geïnterviewd over het gewenste gebruik van het Rondje Stadseiland. Daarnaast heeft de Academie van de Stad samen met studenten van de Universiteit Utrecht onderzoek gedaan naar wensen van gebruikersgroepen. Verder zijn de opmerkingen uit de Raadsinformatiebijeenkomst van 18 april 2019 meegenomen. Ook is op de inloopavonden voor de Merwedekanaalzone en de participatie van de Johan Wagenaarkade door meerdere inwoners input gegeven voor het gebruik en inrichting van de oevers van zowel Merwedekanaal als Amsterdam-Rijnkanaal. Ook voerden we gesprekken met ondernemers uit de Merwedekanaalzone. Voor zover mogelijk zijn de belangrijkste wensen evenwichtig meegenomen in de ontwikkelprincipes. We maken veilige voet- en fietspaden, bereikbare rustige én dynamische plekken aan beide kanalen. Er komt meer bruikbaar openbaar groen voor inspanning, ontspanning, waterberging, verkoeling en natuur in een steeds dichter bebouwde omgeving.

En we maken een continue route die aansluit op ommetjes in de buurt, met robuust en gevarieerd groen, en prettige plekken met aandacht voor de aanwezige historie van de stad. Daarbij kijken we ook naar de rol van het Rondje Stadseiland voor de omliggende wijken en hoe we die beter op het Rondje fysiek aansluiten. De leidende principes en de ontwerpuitgangspunten maken onderdeel uit van de stedenbouwkundige programma’s van eisen en inrichtingsplannen van de deelgebieden die het reguliere inspraaktraject doorlopen. Zo komt het ontwikkelkader terug in de uitwerking, kunnen belanghebbenden meedenken en blijft men op de hoogte van wat het voor hen gaat betekenen.

Communicatie Op de gemeentelijke webpagina over parkzone Amsterdam-Rijnkanaal zetten we momenteel de laatste ontwikkelingen over het Rondje Stadseiland met informatie die belangrijk is voor inwoners. We dragen bij en ‘liften mee’ in de communicatie over de lokale, actuele ontwikkelingen per deelgebied in zuidwest. Wanneer dat nodig is, bundelen we de informatie in een aparte webpagina voor het hele Rondje Stadseiland.

Bijlagen Bijlagen besluitvorming - Concept Ontwikkelkader Rondje Stadseiland 10 februari 2022 Bijlagen informatief -

6

1 Ontwikkelkader Rondje Stadseiland.pdf

Ontwikkelkader Rondje Stadseiland Concept, maart 2022

Utrecht.nl/

Colofon

Inhoudsopgave

Projectgroep Gideon Vreeman Eric Rossen Marissa van Leur Ellen de Boer

Inhoudsopgave

3

1

5 5

Projectmanagement Anouk Teuns Rob Hendriks Opdrachtgever Anouk Teuns Grafische realisatie OntwerpStudioRuimte

7 7 7

2

Achtergrond Stadseiland 11 2.1 Ontstaan 11 2.2 Hoe zien de oevers en kanalen er nu uit? 11

3

Ruimtelijke uitwerking 3.1 Leidende principes 3.2 Ontwerpuitgangspunten 3.3 Principeprofielen Merwedekanaal 3.4 Voorbeelduitwerkingen

15 17 18 29 30

4

Uitvoeringsstrategie 4.1 Opgave deelgebieden

37 38

5

Participatie 5.1 Stadsgesprekken 2017 5.2 Onderzoek Academie van de stad 5.3 Raadsinformatiebijeenkomst 18 april 2019 en inloopbijeenkomsten Merwedekanaalzone 5.4 Hoe toegepast

45 45 45

Versiedatum 15-03-2022 Bestuurlijke besluitvorming Concept ter vaststelling college 8 maart 2022

Een nieuw oeverpark voor de stad 1.1 Groen en rood trekken gelijk op 1.2 Hoe komen we tot het Rondje Stadseiland? 1.3 Plangebied 1.4 Leeswijzer

Bijlage 1

45 45

48

Bijlage 2 49 Principeprofielen Merwedekanaal

49

Rondje Stadseiland - 5

1

Een nieuw oeverpark voor de stad

1.1 Groen en rood trekken gelijk op Utrecht staat aan de vooravond van een enorme groei van de stad. Tot 2040, bouwen we 60.000 woningen extra in de stad en creëren we extra werkgelegenheid. Dat betekent minimaal 80.000 tot 100.000 extra inwoners en 70.000 extra arbeidsplaatsen. Om al die inwoners en werknemers een prettige en gezonde leefomgeving te bieden, richten we de openbare ruimte groener in. De openbare ruimte wordt beter bruikbaar voor de voetganger, we maken ruimte om te bewegen en te ontspannen. Ook maken we ruimte voor (de beleving van) natuur en ruimte om de gevolgen van klimaatverandering aan te kunnen.

Stedelijke voorzieningen goed bereikbaar per fiets Bron: Omgevingsvisie Merwedekanaalzone

De groei van het aantal inwoners (en het aantal woningen), bezoekers en gebruikers vereist ook dat er groen wordt toegevoegd. Groen en Rood samen gelijk op, dat is het uitgangspunt. Die ruimte voor groen zoeken we in de hele stad. Met de herinrichting van de oevers van het Merwedekanaal en Amsterdam-Rijnkanaal realiseren we een compleet nieuw stedelijk oeverpark van ruim 45 hectare (450.000 m2) met een stadslint van circa 12 km. Voor bewoners en werknemers van de Merwedekanaalzone en

omliggende wijken komt hier ruimte om te spelen, sporten, bewegen en ontspannen. Het park wordt ingericht met prioriteit voor voetgangers en fietsers. Bij de uitwerking van de verschillende deelgebieden wordt met belanghebbenden onderzocht hoe het nieuwe park vormgegeven kan worden en hoe de bereikbaarheid van bestaande functies georganiseerd kan worden. Dit vraagt om maatwerk bij bestaande bedrijven, woningen en woonboten. Is alles nieuw? Nee, we zijn al een aantal jaren aan het werk voor het Rondje Stadseiland. Zo is de westelijke kant, het Amsterdam-Rijnkanaalpark al in ontwikkeling (o.a. bij de Rooseveltboulevard en de Johan Wagenaarkade). In de Merwedekanaalzone werken we in deelgebieden aan stedenbouwkundige- en inrichtingsplannen. Hier zal de bestaande openbare ruimte bij de Kanaalweg veranderen in een oeverpark voor voetgangers en fietsers. Daarbij houden we rekening met de bereikbaarheid van bestaande (en in te passen) bedrijvigheid. Het Rondje Stadseiland is daarmee een opgave in de transformatie van alle bestaande stedelijke functies naar een ruimte waar de parkfunctie prioriteit krijgt.

12 1 2

11

3 4 5

10 6 9

7 8

Visiekaart voor Utrecht in 2040, Utrecht dichtbij: de tien-minutenstad Bron: concept Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040

De 2 kanalen van het Rondje Stadseiland elk met hun eigen karakter

De 12 deelgebieden met elk met hun eigen bijzonderheden en opgave

Stedelijk oeverpark van ca. 45 ha en recreatieve route van ca. 12 km Robuustheid en diversiteit in de parkzone per deelgebied

Herkenbaarheid in recreatief routenetwerk

6 - Rondje Stadseiland

Rondje Stadseiland - 7

1.2 Hoe komen we tot het Rondje Stadseiland?

12 1 11

2

3

4 5

10

6 9

Parkzone Amsterdam Rijnkanaal

Plangebied

Parkzone Merwedekanaal

7 8

De 12 deelgebieden van Rondje Stadseiland

Rondje Stadseiland

Ontwikkelingskader Parkzone Amsterdam-Rijnkanaal, Parkzone Merwedekanaal en Rondje Stadseiland Eerdere besluitvorming: [ Het Ontwikkelingskader parkzone Amsterdam-Rijnkanaal (11 feb 2016) gaat over de onbebouwde ruimte en de relatie met de bebouwing aan weerszijden van het Amsterdam Rijnkanaal binnen de gemeentegrens. [ Omgevingsvisie Merwedekanaalzone deel 1 (8 feb 2018) en Omgevingsvisie Merwedekanaalzone deel 2 (7 okt 2021). [ Dit ontwikkelkader Rondje Stadseiland gaat over de onbebouwde ruimte en de relatie met de bebouwing aan de westzijde van het Merwedekanaal, verbindt de beide parkzones en vult het bestaande ontwikkelingskader Parkzone Amsterdam Rijnkanaal aan op enkele punten (toegelicht in de thematische ontwerpuitgangspunten). ader anaal Ontwikkelingsk sterdam-Rijnk Parkzone Am

dam-Rijnkanaal Parkzone Amster

Utrecht.nl/arkpark

Dit Ontwikkelkader is het vervolg en aanvulling op het Ontwikkelingskader Parkzone Amsterdam-Rijnkanaal. Delen van de herinrichting van de oevers van het Amsterdam-Rijnkanaal zijn al eerder uitgevoerd of in uitvoering. In dit document geven we aan hoe de ontwikkeling van het Rondje Stadseiland in fasen tot stand kan komen terwijl we rekening houden met alle veranderingen in de toekomst. En geven we de belangrijkste voorwaarden mee om de oevers zo in te richten dat dit een nieuw uniek park voor Utrecht wordt. Dit Ontwikkelkader biedt de inrichtingsprincipes voor het hele Rondje Stadseiland, maar gaat uitgebreider over de westzijde van het Merwedekanaal. Dit kader is nodig om de uitgangspunten en kwaliteiten van het park vast te leggen. In de tijd die de ontwikkeling vraagt zullen we nog veel vraagstukken moeten oplossen over de precieze inrichting. De richtlijnen voor de parkinrichting maken de ontwikkeling van een samenhangend geheel mogelijk. De fasering in tijd, de verschillende transformaties, de inpassing van huidige functies die doorgaan en hun bijbehorende infrastructuur maken dit een interessante opgave.

Hoe maken we dat park? Hoe spelen we in op de ontwikkelingen die we voorzien, maar ook: hoe kunnen we verder terwijl sommige ontwikkelingen nog nauwelijks op het netvlies staan, zoals de transformatie van de A12 zone? We bieden een strategie die flexibiliteit bevat, maar ook de principes om te komen tot het aaneengesloten oeverpark waar de groei van de stad om vraagt. Hiervoor zijn in dit document de leidende principes opgenomen en vertaald in ontwerpuitgangspunten, die nodig zijn om dit park in de toekomst voor elkaar te krijgen. Het sluit uiteraard aan op de al eerder ontwikkelde delen van het Rondje Stadseiland zoals de Rooseveltboulevard en Stadsstrand Oog in Al en de ontwikkeling die nu gepland is bij de Johan Wagenaarkade. De leidende principes in dit Ontwikkelkader zijn het handvat, zorgen voor heldere kaders en blijvende aandacht op het park van de toekomst. Daarmee kunnen we voldoende flexibel reageren op de specifieke voorwaarden per (toekomstig) deelgebied van het Rondje Stadseiland.

Als de stedelijke ontwikkelingen langs het Merwedekanaal en het Amsterdam-Rijnkanaal afgerond zijn, heeft Utrecht en compleet nieuw oeverpark voor de stad en al haar nieuwe en bestaande bewoners. Dit is een cruciale opgave voor de leefbaarheid van de stad en hoort bij de opgave dat “Groen en Rood samen gelijk opgaan”.

1.3 Plangebied Het Rondje Stadseiland is een aaneengesloten oeverzone van circa 45 hectare (ongeveer 4 keer het Julianapark of 2 keer Park Transwijk) en daarin een 12 kilometer lang lint. Het plangebied gaat over de oostkant van het Amsterdam-Rijnkanaal en de westkant van het Merwedekanaal. Met bestaande en toekomstige verbindingen betrekken we de omliggende wijken en buurten en zorgen ervoor dat dit nieuwe park ook voor deze wijken bruikbaar wordt. Vanaf het strand Oog in Al loopt de route via de westelijke oever van het Merwedekanaal (Kanaalweg, Zeehaenkade, Winthontlaan) tot aan de zuidpunt van Westraven. Vanaf de zuidpunt gaat de route via de oostelijke route van het Amsterdam-Rijnkanaal in noordelijke richting (Gelderlantlaan, Rooseveltboulevard, Johan Wagenaarkade) tot aan het strand Oog in Al.

1.4 Leeswijzer Dit document beschrijft de ontwikkeling van een samenhangend Rondje Stadseiland. Hoofdstuk 1 gaat over het nieuwe park voor de stad: waarom is dit oeverpark belangrijk en waarom is een kader voor de ontwikkeling nodig? Hoofdstuk 2 beschrijft het ontstaan van het stadseiland en hoe de oevers van het Rondje Stadseiland er nu uitzien en gebruikt worden. Hoofdstuk 3 gaat over de ruimtelijke uitwerking met leidende principes, ontwerpuitgangspunten en principeprofielen. Met deze ‘gereedschapskist’ zijn drie voorbeelduitwerkingen gemaakt. Hoofdstuk 4 geeft aan hoe we het Rondje Stadseiland willen realiseren. Hoofdstuk 5 beschrijft de wensen en aandachtspunten die we hebben opgehaald in de stad en hoe we hiermee verder gaan.

8 - Rondje Stadseiland

Referenties transformatie rivieroevers Andere steden gingen ons voor in het transformeren van oevers met veel verkeer of parkeren naar een parkachtige setting. Deze parken worden nu met veel plezier elke dag gebruikt door honderden sporters en, recreanten én het levert veel meer natuur in de stad op.

Rondje Stadseiland - 9

Lyon, oevers Rhône

Lyon oever Rhône voor transformatie

Madrid, Rio Park, oevers Manzanares

Beeld DUIC.nl Photo slider by Flourish team https://www.duic.nl/algemeen/utrecht-door-de-jaren-heen-de-veranderende-singel-in-beeld/

Madrid Rio oever Manzanares voor transformatie

Lyon oever Rhône na herinrichting Bron: www.insituarchitecture.net

Madrid Rio oever Manzanares na herinrichting Bron: www.espinillo.org

10 - Rondje Stadseiland

Rondje Stadseiland - 11

2

2.1 Ontstaan

Vorming van het Stadseiland Oudegracht / Keulse Vaart / Zocherplantsoen

[ [ [ [

Tussen de 10e en 19e eeuw aangelegd; Oudegracht met stadskastelen en werfkelders; Catharijnesingel route ‘Keulse Vaart’; Zocherplantsoen langs singels;

Achtergrond Stadseiland

Merwedekanaal

[ [ [

In 1882 geopend; Overgang van open landschap naar tuindersgebied; Vestiging industriële bedrijvigheid langs kanaal.

Amsterdam Rijnkanaal

[ [

In 1954 geopend; Merwedekanaal verliest betekenis voor bedrijvigheid.

Met de groei van de scheepvaart werd de stadsbuitengracht van Utrecht te klein en werd het Merwedekanaal aangelegd. Dit kanaal zorgde voor een betere aanvoer van goederen naar de groter wordende stad, maar ook voor de export van in Utrecht geproduceerde goederen. Aan het Merwedekanaal kwamen verschillende bedrijven, zoals de huidige Cereolfabriek, de Rijksmunt en Mobach. Toen de schepen ook te groot werden voor het Merwedekanaal, is het Amsterdam-Rijnkanaal aangelegd. Het Merwedekanaal verloor daarmee haar belangrijke economische functie. Met de aanleg van het Merwedekanaal en het Amsterdam-Rijnkanaal werd het deel van de stad wat daartussen ligt, een ‘stadseiland’.

2.2 Hoe zien de oevers en kanalen er nu uit? Het Merwedekanaal en het Amsterdam-Rijnkanaal hebben ieder eigen kenmerken, door de functie en betekenis van de kanalen.

Merwedekanaal De breedte van het Merwedekanaal van circa. 30 meter is gebaseerd op de grootte van de schepen van rond 1900 en de breedte van de oeverzone heeft te maken met de afstand van de bedrijven tot het water (circa 26 meter). De markante bedrijfsgebouwen uit het verleden zijn een belangrijk kwaliteit voor de Merwedekanaalzone. Een aantal van deze gebouwen heeft een nieuwe betekenis gekregen voor de stad, zoals de Cereol fabriek, de Munt en het Jongerius complex. Parallel aan het kanaal is de Vleutense wetering gegraven als verbinding naar de voormalige groenteveiling in Vleuten. Dit water is hier en daar nog goed zichtbaar.

Gezicht op de Lucasbrug met links het singelplantsoen ca. 1900 Bron: catalogusnummer 83849 collectie Het Utrechts Archief

Merwedekanaal 1908 Bron: catalogusnummer 4472 collectie Het Utrechts Archief

Links het Merwedekanaal, rechts het Amsterdam Rijnkanaal ca. 1960 Bron: catalogusnummer 83849 collectie Het Utrechts Archief

Het Merwedekanaal en de oever wordt op verschillende manieren gebruikt. In het noordelijk deel van de Merwedekanaalzone is in de jaren ’30 de woonwijk Oog in Al gebouwd. Later zijn in het monumentale sluizencomplex en in de wetering woonboten gelegd. Het Merwedekanaal en de oever wordt op verschillende manieren gebruikt. De woonbootbewoners benutten delen van de oever als tuin en om te parkeren. Het Merwedekanaal wordt gebruikt om te roeien, schaatsen, vissen en te zwemmen. Vanaf de jaren ’60 kwamen in grote delen van de Merwedekanaalzone andere bedrijven en kantoren, bereikbaar via o.a. de Kanaalweg voor (vracht)autoverkeer.

De Kanaalweg is ook een lange stedelijke noord-zuid verbinding met weinig kruisingen. Daardoor ontsluit het niet alleen bedrijven en woningen maar is er ook druk fietsverkeer. Delen van de route zijn nu al doorfietsroute voor bewoners, forenzen, scholieren, roeicoaches en bezoekers met medegebruik door (vracht)autoverkeer. Per deelgebied zijn nu verschillende oplossingen gekozen voor de fietsers. Op veel plekken ontbreekt nu juist de straks zo belangrijke ruimte voor de voetganger.

Amsterdam-Rijnkanaal Het Amsterdam-Rijnkanaal werd in 1954 geopend. Het kanaal vormt de verbinding tussen de Waal bij Tiel en het IJ bij Amsterdam en is ca. 72 km lang en ongeveer 100 m breed. Het water en de oeverzone hebben een weids en grootschalig karakter. Het kanaal behoort tot de drukste vaarroutes van Nederland voor de beroepsvaart. De recreatieve mogelijkheden van het kanaal zijn hierdoor zeer beperkt. Eerder zijn al delen van de oever heringericht zoals de Rooseveltboulevard in Kanaleneiland en de openbare ruimte bij het strand Oog in Al. Hiermee is een eerste slag in de aanleg van het Rondje Stadseiland gemaakt en zijn deze oevers te gebruiken om te wandelen, ontspannen en bewegen. En vooral in de zomer om de koelte op te zoeken en boten te kijken. Voor de Johan Wagenaarkade wordt een inrichtingsplan gemaakt.

12 - Rondje Stadseiland

Rondje Stadseiland - 13

Kenmerken Merwedekanaal

Kenmerken Amsterdam-Rijnkanaal

De belangrijkste kenmerken op een rij: [ Kleinschalig [ Mix van functies: bedrijvigheid, kantoren en wonen, cultuurhistorisch waardevolle industriële gebouwen/ complexen [ Gebieden veelal afgekeerd van het kanaal [ Beperkte ruimte voor voetganger en kwalitatief groen [ Inrichting ten behoeve van ontsluiting bedrijven (auto’s) [ Weinig verblijfswaarde [ Weinig samenhang in inrichting [ Delen in voorbereiding

De belangrijkste kenmerken op een rij: [ Grootschalig (weids uitzicht) [ Vooral wonen [ Aanliggende wijken op kanaal gericht [ Voetgangers aan waterzijde, deels fietser te gast [ Fietser voornamelijk via straten (parallel aan het kanaal) in de wijk [ Grote delen al verblijfswaarde [ Weinig samenhang in inrichting [ Rooseveltboulevard al aangelegd, Johan Wagenaarkade in voorbereiding

Huidige situatie langs het Merwedekanaal.

Huidige situatie langs het Amsterdam Rijnkanaal

14 - Rondje Stadseiland

Groen raamwerk Stadseiland

Rondje Stadseiland - 15

3

Ruimtelijke uitwerking

De kaart combineert bestaand en nieuw groen en levert op termijn een aaneensluitend routenetwerk voor groene ommetjes op het stadsdeiland en naar de omliggende wijken. De locatie van het groen is indicatief.

Het open water van het Amsterdam-Rijnkanaal en het Merwedekanaal is een enorme kwaliteit in een drukker wordende stad. De oevers van de kanalen bieden mensen de ruimte om zich te verplaatsen en te recreëren. De oevers van de kanalen zijn onderdeel van een groter groenblauw netwerk, dat buurten, wijken en buitengebieden met elkaar verbindt. Voor Utrecht (zuid) west verbeteren we naast de oeverzones ook het park Transwijk en een aantal (nieuwe) groene oostwestverbindingen. Fietsers en voetgangers gebruiken deze groene verbindingen voor hun ontspanning en woon-werk verkeer. Het uitgangspunt voor het Rondje Stadseiland is het maken van een groot stedelijk te benutten oeverpark. Allereerst om rust en ontspanning te bieden in een steeds drukker wordende stad. De basisinrichting gaat daarom uit van een natuurlijke en ecologische inrichting met daarin een recreatieve route van 12 km lang, met wandelen aan de waterkant en hier en daar een bankje om te genieten van de rust en koelte. Maar ook plekken waar meer drukte is, bijvoorbeeld waar routes samenkomen.

Op deze plekken maken we het oeverpark breder/groter waardoor er ruimte is voor (sportieve) activiteiten. Denk bijvoorbeeld aan ligweides of natuurlijke speeltuinen. Bij de ontwikkeling van Merwede combineren we hier de te maken pocket parks met het Rondje Stadseiland zodat natuur en groen dieper de gebieden in kan gaan. De optelsom van het water, de groene en autovrije omgeving, en de continue route (zichtbaar in materiaal en meubilair) maakt het rondje herkenbaar in de stad. Dit is verwerkt in de leidende principes. Maar er zijn ook verschillen die te maken hebben met specifieke eigenschappen, waaronder de maat van de kanalen. Deze verschillen leveren mede identiteit aan de parkzone en zijn uitgewerkt in de ontwerpuitgangspunten. Bij de toepassing en verdere uitwerking wegen we per gebied integraal de bereikbaarheid af voor economische en recreatieve functies. Voor de oever van het Merwedekanaal zijn principeprofielen opgesteld met drie voorbeelduitwerkingen.

Legenda

voorbeelden van ommetjes

groene routes hoofdinfrastructuur parken en groene plekken (oa plantsoenen, sportvelden, volkstuinen) Visie groenblauw raamwerk Zuidwest bron: Omgevingsvisie Merwedekanaalzone

Visie groenstructuur 2030 bron: Actualisatie groenstructuurplan 2030

16 - Rondje Stadseiland

Groen raamwerk Stadseiland De kaart combineert bestaand en nieuw groen en levert op termijn een aaneensluitend routenetwerk voro groene ommetjes op het stadsdeiland en naar de omliggende wijken. De locatie van het groen is indicatief.

3.1 Leidende principes

AMBITIES AMBITIES AMBITIES AMBITIES AMBITIES Robuuste parkzone Continue route en oevers openbaar Publieke bestemmingen Eenheid in materialen Eenheid WaterWater enenWater oevers Robuuste Continue route Evenwicht in (soort) Eenheid in toepasRobuusteContinue parkzone Continue route Wateropenbaar en oevers Publieke bestemmingen in materialen Robuuste parkzone route oevers openbaar Publieke bestemmingen Eenheid in materialen Robuuste parkzone Continue route Water en oevers Eenheid in materialen Robuuste parkzone Continue route Publieke bestemmingen Wateropenbaar en oevers openbaar Publieke bestemmingen Eenheid in materialen openbaar parkzone activiteiten en sing van materialen bestemmingen en meubilair

Één doorgaande openbare oever langs het kanaal

Legenda

Doorlopende parkzone Verplaatsen en aan weerszijden van de verblijven in kanalen: ‘groen-tenzij’ balans

bijzonder gebouw (monument)

Palet aan verharding met een continue herkenbare loper als basis

Vanaf de oevers is het water zichtbaar en beleefbaar

Balans tussen ecologische en recreatieve waarden

Een recreatieve route langs de kanalen: sporten, spelen en bewegen

Noord- en zuidpunt Gezond gedrag zijn unieke, groene stimuleren verblijfsplekken met (waterpunten en betekenis voor de sportmarkering) stad

Bebouwing en functies oriënteren op de kanalen

Groenstructuur met kruid-, struik- en boomlaag en ruimte voor 1e orde bomen

De route is waar mogelijk autovrij (bereikbaarheid bestaande functies n.t.b.)

Erfgoed is zichtbaar onderdeel van de parkzone

pocketpark (indicatief)

sportvoorziening

Balans tussen dynamische en rustige plekken

Meubiliar is één familie. Het formaat past bij de maat en schaal van het kanaal

brug bestaand / gepland (indicatief)

Inrichting groen, oever en functies volgen de leidende principes en worden uitgewerkt per deelgebied.

Versterking van het verkoelend effect & waterbergend vermogen

Herkenbare ruimtelijke indeling voor het routenetwerk.

18 - Rondje Stadseiland

Rondje Stadseiland - 19

3.2 Ontwerpuitgangspunten Water en oevers openbaar De oevers van het Rondje Stadseiland zijn openbaar, groen en bieden zicht op het water. De aangrenzende bebouwing richt zich op het kanaal. Amsterdam-Rijnkanaal Het Amsterdam-Rijnkanaal heeft een grootschalig karakter met een harde kade. De breedte van het water is 100 m. De gebouwen staan vooral op één lijn die doorloopt. In Halve Maan staat de bebouwing op een afstand van ongeveer 35 m en in Kanaleneiland op ongeveer 70 m van het water. Merwedekanaal Het Merwedekanaal heeft een kleinschalig karakter met een zachte, groene oever. De breedte van het water is 30 m. De (toekomstige) openbare parkruimte kent een wisselende breedte langs het kanaal: 29 m, 35 m en meer dan 50 m. Wanneer de afstand meer dan 50 m is, ontstaat naast de doorgaande recreatieve route een kleine parkruimte of ‘pocket park’. Afhankelijk van de omvang en dichtheid van een deelgebied worden één of meer pocket parks gerealiseerd. Een maat voor de omvang van een pocket park is ca. 1 ha. In deze maat is het mogelijk om verschillende functies (bijvoorbeeld een speelvoorziening of ecologische oever) een plek te geven in een groene omgeving. Samen met de roeiverenigingen werken we de principes per deelgebied uit om zicht en veiligheid voor de roeiers te bewaken.

Openbare oevers; zichtbaar en beleefbaar water

Grootschalig en weids versus geborgen en informeel

Robuuste parkzone Klimaatbestendig Meer groen, bomen en beplanting versterkt de verkoelende en waterbergende werking van de kanaaloevers. Deze zijn beter bestand zijn tegen weerextremen zoals stortbuien, hittegolven en droogteperioden. Het oppervlak aan verharding is beperkt en daarom is toepassing van waterdoorlatende verharding niet nodig. Om hitte tegen te gaan hanteren we het principe ‘groen, tenzij’ en zorgen we voor schaduw door (bij voorkeur eerste orde) bomen op de fiets- en looproutes. Waar nodig maken we ruimte voor koele groene verblijfsplekken. Tot slot maken we bij de materiaalkeuze voor verharding gebruik van materialen die minder warmte opnemen en uitstralen. Amsterdam-Rijnkanaal Het kanaal kan overdag verkoeling bieden aan de omgeving. Er staat meer wind en er verdampt meer water in het Amsterdam-Rijnkanaal. De parkzone houdt het regenwater vast op de plek waar het valt. De bankjes staan bij groepen bomen die schaduw bieden en de wind breken.

De historische wetering behouden of terug brengen als een verwijzing in de vorm van een wadi

Merwedekanaal Op de oever van het Merwedekanaal planten we extra groen. Dit zorgt ervoor dat regenwater makkelijker in de bodem komt. Daardoor vult het grondwater zich aan en krijgen planten meer water. Dat helpt dit ecosysteem te versterken. De grotere bomen bieden veel schaduw en helpen de temperatuur te verlagen (door water te verdampen). De wetering, of mogelijk extra nieuwe wadi’s (een lager gelegen plek waar water gebufferd wordt), kan bijdragen aan de waterberging die nodig is.

20 - Rondje Stadseiland

Groen en ecologisch oeverpark.

Rondje Stadseiland - 21

Groen en ecologie De oevers van het Rondje Stadseiland vormen een stevige doorlopende parkzone als onderdeel van de stedelijke groenstructuur. In deze parkzone wordt een balans gezocht tussen ecologische en recreatieve waarden. Uitgangpunt voor de inrichting is ‘GroenTenzij’, beplanting in verschillende hoogtes, ruimte voor minimaal grote bomen (eerste orde) en ruimte voor natuurlijke dynamiek. Tegelijkertijd is het park sociaal veilig, is er passende verlichting (zowel voor veiligheid als ecologie) en goed zicht in het park en op het water zonder de parkbeleving daarbij uit het oog te verliezen. Het park staat in verbinding met andere groengebieden en wordt een plek waar diverse soorten planten en dieren leven. Afwisseling van natuurrijk hooiland, struiken en bomen zorgt voor voedsel en bescherming. De soort beplanting en bomen is bij voorkeur inheems en passend bij het karakter van het kanaal en verschilt daarom voor de twee oeverzones.

Waar dat kan, worden in de oever plekken gemaakt waar dieren makkelijk in en uit het kanaal kunnen (fauna uittreedplaatsen).

Merwedekanaal Het groen bestaat uit een rijke, losse boomstructuur met daar tussen open ruimtes bij de aanlanding van de bruggen en in de pocket parks. Beplanting vormt een doorlopende groenstructuur en bestaat naast bomen uit natuurrijk hooiland, een kruidenlaag en struiken. Samen met de roeiverenigingen werken we de beplantingsprincipes per deelgebied uit om de balans tussen natuur en zicht en veiligheid voor de roeiers te bewaken. Natuurvriendelijke oevers maken we in de vorm van een ondiepe nattere zone achter de beschoeiing (een plasdrasberm) en waar mogelijk lagere beschoeiing om ook de verbinding tussen water en oever te versterken en gelijk uitstapplaatsen voor fauna te realiseren.

Amsterdam-Rijnkanaal De groeninrichting sluit aan op de openheid en weidsheid van het kanaal. Boomgroepen staan bij de Rooseveltboulevard op de uiteinden van de aangrenzende woonstraten. Om te zorgen voor een ecologische verbindingszone en leefgebied voor dieren, worden tussen de boomgroepen in, nieuwe kruid- en struiklagen geplant. Dit gaat niet ten koste van de weidsheid van het kanaal.

legenda pocketpark bomen zijstraat natuurvriendelijke oever kruid en struiklagen fauna uittreedplaats Sfeerbeelden bron onbekend Één robuuste doorlopende parkzone voor mens én dier

Openheid en weids versus geborgen en informeel

Kruid- en stuiklagen en fauna uittreedplaatsen toevoegen versus natuurvriendelijke oevers waar mogelijk

22 - Rondje Stadseiland

Rondje Stadseiland - 23

Gebruik recreatieve route Gebruikers verschillen sterk als het gaat om

Verschillende gebruikers Merwedepark snelheid, het moment van gebruik en benodigde ruimte. De breedte van de paden volgt uit verkeersonderzoek dat is gebaseerd op de verwachte drukte.

bromfiets en speedpedelec

de gebruikers Merwedepark

+30

+

+ + +

+

+ + +

+ ++ +

+

+ ++

+

+ +

Regio doorfietsroute Regio doorfietsroute Wijk-wijk fietsers Wijk-wijk fietsers Rondje Stadseiland Rondje Stadseiland VoetgangersVoetgangers Kwetsbare voetgangers Verblijven Kwetsbare voetgangers Regio doorfietsroute Wijk-wijkWijk-wijk fietsers fietsers bromfiets en Rondje Stadseiland regio doorfietsroute Regio doorfietsroute Voetgangers Kwetsbare voetgangersKwetsbare Verblijven Rondje Stadseiland Voetgangers voetgangers speed-pedelec

erwedepark

+40

25

+ + + 25

+ 25 + + + 25

25

+

+ + +

25 25

15

15

+

15 15

+

25

25

+ + 25+ +10 10

+ ++ 5 +

10 5 5

10 25

2

5

15

25

15

fietsers Wijk-wijk fietsers

15

+

25

15 15

25

+

+

+ + + 25+ 10 + ++ 10

25

15

10 5 5

10 25

25

+15

Rondje Stadseiland

Voetgangers

+5 5

2

+ +

25 10 + + +25 + 10 + ++

5 +

10

10 5 5

10 25

5

2

Kwetsbare voetgangers

+ +

2

Stadseiland Rondje Stadseiland Voetgangers Kwetsbare voetgangers Verblijven Voetgangers Kwetsbare voetgangers voetgangers Stadseiland Voetgangers Kwetsbare voetgangersKwetsbare Verblijven Rondje Stadseiland Voetgangers voetgangers

10

10 25 25

+ ++ +

10 5 5 10

+ ++

5 5

+

2

2

0

2 2 2

2 2

+ +

voetgangers ngersVoetgangers Kwetsbarekwetsbare voetgangers Verblijven Kwetsbare voetgangers Kwetsbare voetgangersKwetsbare Verblijven Voetgangers voetgangers

2

0

2

s

5 5

Verblijven Verblijven

+ +

2

0

0

2 2

0

0 0

Grafiek gebruik Kanaalweg (indicatief)

0

0

2 2

0

0

2 2

2

Rondje Stadseiland Rondje Stadseiland recreatieve route VoetgangersVoetgangers Kwetsbare voetgangers Verblijven Kwetsbare voetgangers k-wijkWijk-wijk fietsers fietsers Rondje Stadseiland Voetgangers Kwetsbare voetgangers Verblijven

+ +

(doorgaande) fietsers

recreatieve gebruikers

o doorfietsroute Regio doorfietsroute Wijk-wijk wijk-wijk fietsers Wijk-wijkfietsers fietsers Rondje Stadseiland Rondje Stadseiland VoetgangersVoetgangers Kwetsbare voetgangers Verblijven Kwetsbare voetgangers Regio doorfietsroute Wijk-wijkWijk-wijk fietsers fietsers Rondje Stadseiland Regio doorfietsroute Voetgangers Kwetsbare voetgangersKwetsbare Verblijven Rondje Stadseiland Voetgangers voetgangers

+ +

legenda

0

Verblijven Verblijven

0 0

Doorgaande fietsers maken gebruik van de aanliggende straten en het fietspad. Verblijven Verblijven

0 0

Veilige route Een herkenbare recreatieve route parallel aan het water waar verplaatsen en verblijven in balans zijn. Voetgangers, skaters, hardlopers en recreatieve fietsers krijgen de ruimte in een parkachtige omgeving, veilige omgeving. Uitgangspunt is dat voet- en fietspad gescheiden worden aangelegd met de wandelroute langs het water. Waar autoverkeer moet worden ingepast houden we daar rekening met de profielmaat maar loopt materiaalgebruik van het park door.

Amsterdam-Rijnkanaal De breedte van het wandelpad is 2,5 m breed. Deze route kan worden gebruikt door wandelaars en hardlopers. Uitzondering hierop is de Rooseveltboulevard die als kade is ingericht. Hier is de breedte van het pad 3,5 m, waardoor ook de ontscheping van auto’s op vrachtschepen mogelijk blijft. Voor de fietsers en skaters wordt in principe een apart pad aangelegd. Waar dat nog niet mogelijk is, kan gebruik gemaakt worden van de aanliggende straten.

Belangrijke punten: [ De verwachting voor de Kanaalweg is dat het in de toekomst drukker wordt met fietsers (bron: Variantenstudie loop- en fietsbruggen Merwede – Goudappel Coffeng december 2019 en Actualisatie cijfers en reactie op inspraak bruggenstudie – september 2020). Om deze reden is gekozen voor een vrij liggend wandelpad. [ De maatvoering van het fietspad is standaard 5 meter (daar waar intensiteiten hoog zijn) en gebaseerd op de verwachte drukte en de Ontwerpwijzer Fietsverkeer CROW. De maat van het wandelpad is met 2,5 meter geschikt voor het passeren van meerdere gebruikers naast elkaar. [ Gebruikers verschillen sterk als het gaat om snelheid, het moment van gebruik (spits, week of weekend) en de ruimte in de breedte en soort verharding die zij nodig hebben. [ Alle paden zijn het hele jaar door goed toegankelijk. De inrichting voldoet aan de richtlijn ‘Voetpaden voor iedereen’

Merwedekanaal De recreatieve route bestaat uit een fietspad, in principe maximaal 5,0 m breed en een wandelpad aan de waterkant, in principe maximaal 2,5 m breed. De paden worden gescheiden door een groenstrook. Per deelgebied vindt maatwerk plaats, afgestemd op verwacht gebruik en/of medegebruik door ander verkeer. Waar dat qua verkeersstromen mogelijk is, leggen we minder brede verharding aan (standaard 5 meter bij intensief gebruik) van 4,5 m en minimaal 4 m breed (zie profielen pagina 28). Leidend is de mix van functies en de te verwachten gebruiksdruk. Daar waar onvoldoende ruimte is, combineren we wandel- en fietspad. Hier wordt de scheidende groenstrook vervangen door een 50 cm brede band. In de pocket parks wordt de doorgaande route iets verder van het kanaal af gelegd om de snelheid van de doorgaande fiets te controleren en verblijfsplekken aan het water te realiseren. De paden liggen hier ook verder uit elkaar waardoor de bestaande wetering (of een soort wadi) kan worden ingepast.

Maatvoering verschillende gebruikers. De breedte van de paden is zo gekozen dat gebruikers elkaar niet alleen achter elkaar maar ook naast elkaar kunnen passeren.

Eén herkenbare recreatieve route, verplaatsen en verblijven zijn in balans

Verblijven Verblijven

0 0

Voetgangers en kwetsbare gebruikers maken gebruik van het wandelpad aan de waterzijde. Verblijven Verblijven

0 0

Waar mogelijk vrij liggende paden: wandelpad aan de waterzijde en fietsers aan de binnenzijde

24 - Rondje Stadseiland

Rondje Stadseiland - 25

Evenwicht in (soort) activiteiten en bestemmingen De kwaliteit en de ruimte van het water trekt mensen met uiteenlopende recreatiewensen aan (zie §5 Participatie). Van actief sporten of het bezoeken van een horecagelegenheid, of juist het zoeken naar rust. Daarom wordt het Rondje Stadseiland een afwisseling van drukke plekken - waar veel mag gebeuren en mensen elkaar ontmoeten- en rustige plekken - waar af en toe een bankje staat. De noord- en zuidpunt van het stadseiland zijn unieke groene verblijfsplekken in de stad. Het zijn dynamische plekken waar veel stadsbewoners op af komen, zoals Stadsstrand Oog in Al (SOIA) op de noordpunt.

Activiteiten in het oeverpark.

Loop van Leidsche Rijn bron Ronald Correljé Fotografie

Amsterdam-Rijnkanaal Dynamische plekken zijn onder andere de kades waar levendigheid is door aanmerende schepen en passagiers die aan land komen. Dit zijn ook de plekken waar fiets- en wandelroutes uit de aanliggende wijken samenkomen op de recreatieve route langs het kanaal. Deze dynamische plekken kunnen nog worden versterkt, zoals de horeca ‘Op Roose’ en de Montessorischool bij de Dafne Schippersbrug.

Strand Oog in Al bron exploreutrecht.nl

Merwedekanaal Dynamische plekken zijn te vinden daar waar het langzaam verkeer in oost-west richting de recreatieve route langs het kanaal kruist. Dit is vaak ook de plek waar cultuurhistorisch waardevolle gebouwen staan en bijzondere functies een plek krijgen.

Johan Wagenaarkade

Amsterdam speeltuin bron: woestewesten.nl

Loop van Leidsche Rijn bron Ronald Correljé Fotografie

Boomkronenpad Vondelpark bron: carve.nl

Graspad bron tvbolsward.nl

Bijzondere noord- en zuidpunt met betekenis voor de stad

Boulevard met bijzondere plekken versus dynamische parkruimtes en bijzondere gebouwen

Voorbeelden hiervan zijn de diverse functies in de Cereolfabriek en de zalenverhuur en horeca in de Jongeriusvilla. Op deze plekken krijgt het park een fors bredere maat, een zogenaamd ‘pocket park’. Dit zijn ook plekken waar mogelijk kunst in de openbare ruimte versterkend kan werken. Het oeverpark: [ Is gericht op het ontsnappen aan de stedelijke hectiek, is een park voor ontspanning, om te sporten, spelen en bewegen in de luwte. [ Biedt op de smallere delen ruimte voor natuur. Hier is geen of zeer beperkt ruimte voor aanvullende functies en activiteiten. Een bankje of vlonder op de oever kan beperkt toegepast worden. [ Biedt naarmate de parkruimte breder wordt (bij de pocket parks), ruimte voor aanvullende functies, activiteiten en initiatieven die passend zijn bij de schaalgrootte en parkuitstraling (bijvoorbeeld op het gebied van natuureducatie en kunst). Dit is ook de plek voor openbare toiletten, opgenomen in (de horeca) voorzieningen. [ De noord- en zuidpunt zijn bij uitstek plekken waar veel functies, activiteiten en initiatieven georganiseerd kunnen worden. [ Biedt de mogelijkheid voor zelfbeheer wanneer dit een publiek doel dient (‘Stichting Vrienden van het Rondje?’ naar voorbeeld van ‘Stichting Vrienden van het Maximapark’). [ Wordt in overleg met de roeiers uitgewerkt zodat coachen vanaf de oever goed mogelijk blijft.

[ Heeft publieke functies in de bijzondere bebouwing. [ Sluit door de inrichting goed aan op aanliggende functies. Aanliggende functies sluiten andersom goed aan op het park, o.a. door inrichting van de buitenruimte en entrees en oriëntatie van gebouwen (voorkant). [ Sluit door de inrichting goed aan op bestaande sportvoorzieningen Deze worden daarmee een vanzelfsprekend onderdeel van het oeverpark. De sportvoorzieningen sluiten we goed aan op het park, o.a. door inrichting, erfafscheiding, entrees en oriëntatie (voorkant) zo vorm te geven dat er geen barrière werking vanuit gaat. Bedrijvigheid in het park Bestaande bedrijven blijven bereikbaar. Daar waar een gebiedsontwikkeling plaats vindt, is de bereikbaarheid van bedrijven onderdeel van de integrale opgave en zoeken we oplossingen in de parkzone of daarbuiten.

26 - Rondje Stadseiland

Rondje Stadseiland - 27

Materialisering van de recreatieve route.

Wandelpad waterzijde [ Asfalt met lichtgrijs split [ Materiaal met parkachtige uitstraling [ Comfortabel gebruik voor wandelaars [ Ook in natte periodes voor alle gebruikers goed toegankelijk [ Materiaalovergang met de deelgebieden ligt op de rooilijn

MATERIALISERING MWK ROUTE • •

Donkergrijs asfalt (fietsers) Lichtgrijs asfalt (voetgangers)

Fietspad binnenzijde [ Glad asfalt leemkleurig [ Materiaal met herkenbare kleur voor het hele Rondje [ Comfortabel gebruik voor fietsers, skaters en hardlopers [ Materiaalovergang met de deelgebieden ligt langs het pad [ De route is overal dominant en alleen bij de kruising met de Leidseweg ondergeschikt

•

Toepassing van een doorlopende betonrand, 50 cm breed, gelijk met de verharding langs de voetgangerszijde

Referentiebeeld Rio park Madrid bron: dearchitect.nl

Eenheid in toepassing van materialen en meubilair De oevers van de kanalen zijn ingericht met één palet aan materiaal en straatmeubilair. Uitgangspunt daarbij is dat het materiaal en het straatmeubilair bijdraagt aan een landschappelijk park sfeer. De recreatieve route is herkenbaar door een aaneengesloten leemkleurige asfaltloper voor het fietspad en een lichtgrijze asfaltloper met split (fijn grind) als wandelpad. Met bijzonder toe te voegen elementen die gezond gebruik stimuleren (bijvoorbeeld waterpunten en sportmarkering). Gecombineerde ontsluiting bedrijven / auto te gast principe Als het onmogelijk is om de ontsluiting van bestaande bedrijven en andere functies anders op te lossen, is medegebruik van de parkroute noodzakelijk. Bij die vormgeving sluit het materiaalgebruik aan op de parkinrichting. Daarmee inspelend op de functie van auto te gast. De profielmaten moeten daarbij mogelijk worden aangepast om veilig de dubbelfunctie van gebruik mogelijk te maken. Indien de ontsluiting gaat over een groter dagelijks aanbod van voertuigen onderzoeken we hoe een separate ontsluiting, direct aanliggend aan de bedrijven, voldoende parkruimte en beleving mogelijk maakt. Dit vraagt altijd om maatwerk zodat de parkuitstraling zo groot mogelijk en ononderbroken kan blijven. Deze integrale zoektocht kan op diverse locaties nodig zijn.

Referentiebeeld Fort aan de Klop

Verblijfsplek aan het Merwedekanaal • Extensie van buitenruimte bebouwing middels Materialisering in natuurlijke materialen met een verblijfplaats aan het water parkachtige uitstraling: vlonder in groene oever met betonnen (zit)rand

•

Amsterdam-Rijnkanaal Het materiaal en straatmeubilair sluit aan bij het karakter van het kanaal door gebruik van robuuste materialen. Langs de donkergrijze asfaltloper ligt een keienstrook van natuursteen. Op de Rooseveltboulevard is eerder een betonnen zitrand toegepast die past bij de schaalgrootte van het Amsterdam Rijnkanaal. Merwedekanaal Het materiaal en straatmeubilair sluit aan bij het karakter van het kanaal door toepassing van (natuurlijke) materialen met een parkachtige uitstraling, zoals houten vlonders en een wandelpad bestrooid met split. Een betonnen band komt tussen de paden waar wandel- en fietspad zijn gecombineerd en bij verblijfsplekken aan het water. De keuze van materiaal, meubilair en inrichtingselementen volgt nog. Uitgangspunten zijn: [ Bij de materiaalkeuze voor verharding kiezen we voor materialen die minder warmte opnemen en uitstralen: leemkleurig asfalt voor de fietspaden [ circulair en natuurlijk (karakter van het oeverpark, bijvoorbeeld een houten lichtmast) [ terughoudend met bebording [ goed te onderhouden: uitwerking in afstemming met beheer, en het Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR) als vertrekpunt [ verlichting: laag geleid en actief gestuurd afhankelijk van gebruik, veiligheid borgen en niet verstorend voor ecologie [ beeldende kunst in de openbare ruimte kan bijdragen aan herkenbaarheid en eenheid

Gebruik van markeringen voor sporten en activiteiten langs de hele route

Referentiebeeld Rio park Madrid bron: theculturetrip.com

legenda fietspad asfalt leemkleurig wandelpad asfalt split lichtgrijs fietspad omgeving parkzone Rondje Stadseiland Merwedekanaal

Referentiebeeld Giessen oever Lahn bron: www.baunetzarchitekten.de

Een continue asfaltloper als basis voor de recreatieve route

Één palet aan materiaal en meubilair versus onderscheid per kanaal

Principe materialisering parkzone Merwedekanaal

uimte

28 - Rondje Stadseiland

Rondje Stadseiland - 29

Toolbox voor de opbouw van profielen Merwedekanaal

parkruimte Parkzone

parkruimte ‘Als het niet anders kan’ parkruimte uimte parkruimte uimte Smal < 26m

Paden recreatieve route paden

paden parkruimte paden

paden

parkruimte

paden

parkruimte

paden

Uitgangspunten basisprofiel

2m

4,5m 4,5m

0,5m 0,5m 2m 2m

oever

Smalle oeveroever

0,5m

0,5m 0,5m 2m 2m 0,5m 0,5m 4,5m 2m 4,5m 2m

0,5m 4,5m

4,5m

4,5m 4,5m

Het oeverpark is ruimtelijk opgebouwd uit de parkzone, de paden en de oever. Deze drie elementen variëren in oever breedte en de verschillende mogelijkheden zijn weergegeven in de toolbox.

1:2

2m

4 - 5m 1:2 1:2 4 - 5m 4 - 5m

0,5m 4,5m

Middel 29m of 35m

oever 3.3 Principeprofielen Merwedekanaal oever oever oever Toolbox oever

Oever oever

paden paden paden Gecombineerde paden paden

Vrij liggende paden smalle middenberm

1:2 1:2 4 - 5m 4 - 5m 1:2 1:2 4 - 5m 4 - 5m

2m

0,5m 4,5m

oever De parkzone is in de basis 29 m of 35 m breed. De parkzone is smaller bijvoorbeeld ter hoogte van bestaande bebouwing en breder bij de pocket parks.

Oever met plasdrasberm minimaal 6,5m

2m

2m 5m

2m 5m 5m 5m

5m 5m

2,5m 2m 2m 2,5m

5m 5m

2,5m

2,5m

1:3 6,5m

2m 5m

1:3 1:3 6,5m 6,5m

2,5m

2,5m

1:3 1:3 6,5m 6,5m 1:3 1:3 6,5m 6,5m

2m 5m

Breed (pocket park) > 50m

2,5m

Vrij liggende paden brede middenberm

Natuurvriendelijke oever minimaal 10m

5m

variabel

2,5m

5m 5m

variabel variabel

2,5m 2,5m

5m 5m

variabel variabel

2,5m 2,5m

5m 5m

variabel variabel

2,5m 2,5m

5m

variabel

2,5m

5m

variabel

2,5m

1:5 10m

5m

variabel

2,5m

Vrij liggende paden brede middenberm met wetering of wadi 5m

12m

2,5m

5m

12m

2,5m

5m

12m

2,5m

5m

12m

2,5m

5m 5m

12m 12m

2,5m 2,5m

5m 5m

12m 12m

2,5m 2,5m

5m 5m

12m 12m

2,5m 2,5m

De recreatieve route bestaat in principe uit een vrij liggend fietspad en een wandelpad aan de waterkant. De1:2paden worden gescheiden door een groenstrook. 4 - 5m waar onvoldoende ruimte is kunnen wandel- en Daar fietspad worden gecombineerd, gescheiden door een brede band. 1:2 - 5m pocket parks wordt het fietspad juist iets verder van In4de het kanaal af gelegd. De paden liggen hier verder uit elkaar waardoor de bestaande wetering (of een soort 1:3 wadi) kan worden ingepast. 6,5m

2m 2m

2,5m 2,5m 2m 2m 2,5m

1:2

4 - 5m

1:5 1:5 10m 10m

1:5 1:5 10m 10m 1:5 1:5 10m 10m

Waar mogelijk maken we (een ruimtelijke reservering voor) een natuurvriendelijke oever. In de basis is dit een 1:3 plasdrasberm. Als het niet anders kan, behouden we de 6,5m bestaande oever en daar waar meer ruimte is, in de pocket parks, maken we juist een bredere, ecologische 1:3 6,5m oever. In de uitwerking per deelgebied zijn verschillende combinaties uit de toolbox mogelijk. De inrichting wordt 1:5 o.a. afgestemd op de beschikbare ruimte, zowel 10m bovengronds als ondergronds. Ook bestaande bomen, de wetering die deels nog aanwezig is en onderdoorgangen zijn bepalend voor de opbouw van het 1:5 profiel. Aan de hand van de toolbox zijn drie 10m voorbeelduitwerkingen gemaakt. 1:5

In deze parkzone wordt een balans gezocht tussen ecologische en recreatieve waarden. Uitgangpunt voor de inrichting is ‘Groen-Tenzij’, beplanting in verschillende hoogtes, ruimte voor minimaal grote bomen (eerste orde) en ruimte voor natuurlijke dynamiek. Tegelijkertijd is het park sociaal veilig, is er passende verlichting (zowel voor veiligheid als ecologie) en goed zicht in het park en op het water.

10m

parkruimte

parkruimte paden

oever

paden

30 - Rondje Stadseiland

Rondje Stadseiland - 31

3.4 Voorbeelduitwerkingen Voorbeelduitwerking smalle parkzone ‘als het niet anders kan’ In deelgebied 1 ligt de Kanaalweg tussen de wetering en het kanaal in. Aan weerszijden van de weg staat een rij bomen. De bomen blijven behouden en daardoor is er onvoldoende ruimte voor een natuurvriendelijke oever en 0,5m een vrij liggend wandel- en fietspad. De paden worden hier gecombineerd, gescheiden door een 50 cm brede 4,5m 2m band.

0,5m 4,5m

1:2

2m

4 - 5m

Principeprofiel smal: gecombineerde paden + smalle oever

Bestaande situatie deelgebied 1 Kanaalweg ter hoogte van Park Oog in Al

2m

2m 5m

5m

2,5m

1:3

2,5m

6,5m

Impressie gecombineerde paden waar het niet anders kan

Aanduiding locatie impressie

5m

5m

variabel

2,5m

variabel

2,5m

1:5

4,5m

2m

4 - 5m

32 - Rondje Stadseiland

Rondje Stadseiland - 33

Voorbeelduitwerking basis profiel In deelgebied 2 ter hoogte van de Ravellaan is ruimte voor toepassing van het basisprofiel met een natuurvriendelijke oever in de vorm van een plasdrasberm. De recreatieve route bestaat uit een fietspad, in principe maximaal 5,0 m breed en een wandelpad aan de waterkant, in principe maximaal 2,5 m breed. De paden worden gescheiden door een groenstrook.

2m 5m

2m

2,5m

5m

6,5m

Principeprofiel basis: vrij liggende paden met smalle middenberm + plasdrasberm

Bestaande situatie deelgebied 2

5m

Impressie deelgebied 2

1:3

2,5m

variabel

2,5m

5m

variabel

2,5m

1:5 10m

Aanduiding locatie impressie

6,5m

34 - Rondje Stadseiland

Rondje Stadseiland - 35

Voorbeelduitwerking pocket park In deelgebied 4 en 5 ter hoogte van de pocket parks buigt het fietspad iets verder van het kanaal af. Hierdoor ontstaat ruimte voor verblijfsplekken aan het water en een ecologische oever. De paden liggen hier verder uit elkaar waardoor op sommige delen de bestaande wetering (of een soort wadi) kan worden ingepast. Ook ter hoogte van deelgebied 3 wordt ruimte gecreëerd voor een pocket park.

5m

+ variabel

2,5m

10m

Principeprofiel pocket park: vrij liggende paden met brede middenberm + ecologische oever

Bestaande situatie deelgebied 5

5m

Impressie deelgebied 5

5m 5m5m variabel 12m variabel variabel 2,5m 2,5m 2,5m

1:5

12m

2,5m

5m 5m5m

12m12m 12m 2,5m 2,5m 2,5m

Aanduiding locatie impressie

36 - Rondje Stadseiland

Rondje Stadseiland - 37

4

Uitvoeringsstrategie

Twee kanalen en twaalf deelgebieden met een eigen karakter en opgave

Amsterdam-Rijnkanaal

Merwedekanaal

Karakter: grootschalig met weids uitzicht op

Karakter: kleinschalig met zicht op het

kanaal en bruggen

water

Eenheid en verscheidenheid in de deelgebieden In de bestaande situatie verschillen de 12 deelgebieden van het Rondje Stadseiland behoorlijk. De wisselende situatie betekent per deelgebied een eigen opgave die in de uitwerking tot verschillende oplossingen kan leiden. Deze verscheidenheid biedt elk deelgebied de kans om bijzonderheden of historie te laten zien binnen de context van de overkoepelende kaders voor het Rondje Stadseiand. De leidende principes en ontwerpuitgangspunten maken de inrichting van een samenhangend geheel mogelijk. Tegelijkertijd geven ze antwoord op / laten ze zien hoe je omgaat met verschillen in ruimte en fasering per deelgebied. De toolbox voor de opbouw van profielen biedt ruimte om in te spelen op de lokale situatie. Bij de uitwerking van de verschillende deelgebieden wordt met belanghebbenden onderzocht hoe het nieuwe park vormgegeven kan worden en hoe de bereikbaarheid van bestaande functies georganiseerd kan worden. Dit vraagt om maatwerk bij bestaande bedrijven, woningen en woonboten.