Agendabundel
Tekst van het document
12 1 11
2
3 4 5
+ 10
6 9
+
+
7 8
De 2 kanalen van het Rondje Stadseiland elk met hun eigen karakter
De 12 deelgebieden elk met hun eigen bijzonderheden en opgave
Stedelijk oeverpark van ca. 45 ha en recreatieve route van ca. 12 km Robuustheid en diversiteit in de parkzone per deelgebied
Herkenbaarheid in recreatief routenetwerk
Dit Ontwikkelkader Rondje Stadseiland geeft de ambitie weer die onze groeiende stad heeft. De stad vraagt om meer openbare en groene ruimte. Dat betekent dat we overal inzetten op vergroten van de openbaarheid en toegankelijkheid van groene plekken. Dat geldt zeker ook voor het Rondje Stadseiland. Deze ambitie willen we in de komende jaren nastreven en om dit waar te maken, zetten we in op het pakken van kansen. Sommige ambities en onderdelen kunnen we op korte termijn uitvoeren, andere moeten samen met betrokken bewoners en bedrijven verder worden uitgezocht. Voor de ontwikkeling van het Rondje Stadseiland sluiten we aan bij logische momenten in lopende projecten, opgaven of andere ontwikkelingen. Deze manier van werken betekent dat we niet een harde uitvoeringsplanning maken en deze stap voor stap uitvoeren, maar we ‘surfen mee op de golven’ van bijvoorbeeld de ontwikkeling van deelgebieden in de Merwedekanaalzone of rond de Jaarbeurs. Op die manier krijgen we de mogelijkheid om samen met bewoners, bedrijven en andere belanghebbenden de inrichtingsdetails, ontsluiting bestaande functies en groeninvulling verder uit te werken. Nog niet overal zijn projecten gepland of andere werken in de openbare ruimte in het vooruitzicht. Dit vraagt voor de toekomst om ook deze projecten mee te programmeren met ingrepen in de openbare ruimte.
Ook zijn nog niet alle financiële middelen voorhanden of gepland. Om te komen tot een samenhangend Rondje Stadseiland is financiering een belangrijke randvoorwaarde. Op dit moment benutten we financiën uit zowel Groenprogramma, Mobiliteitsprogramma en liften mee op ontwikkeling van deelgebieden in de Merwedekanaalzone. Met het rijk, waaronder Rijkswaterstaat, als huidige eigenaar van het kanaal en van delen van de oever, voeren we gesprekken over de toekomstige eigendomssituatie, de gewenste inrichting en het bijbehorende beheer en onderhoud.
Voor het uitvoeren van het Rondje Stadseiland passen we vier financieringsstrategieën toe:
1. Investeringskader Ruimtelijke Strategie Utrecht (RSU) Vanuit de RSU werken we aan een stedelijke investeringskader om alle “barcodes” uit de RSU opgave te kunnen ontwikkelen. Het Rondje stadseiland is onderdeel van deze stedelijk groenopgave voor de gezonde stad. 2. Meeliften binnen de grondexploitatie van een aanliggend deelgebied In de ontwikkelgebieden 3, 4 en 5 van de Merwedekanaalzone behoort ook de opgave “groen groeit gelijk mee met rood”. In elke Grondexploitatie zit een deel Bovenwijkse Opgave waarmee de aanleg van het park gefinancierd wordt. Een belangrijke ontwikkeling in de nabije toekomst is de transformatie van de A12 zone. Voor de aanleg van natuurvriendelijke oevers is nog geen financiering georganiseerd omdat dit samenhangt met de herstelopgave van RWS en de mogelijk daarop te volgen overdracht van het gehele kanaal aan de gemeente. De kosten voor een eventuele overdracht van het kanaal en de bijbehorende oevers door het Rijk aan de gemeente, zijn nog niet meegenomen. Ook de daarbij behorende beheer- en onderhoudsbudgetten niet. Dit wordt separaat bekeken. 3. Meeliften met andere ontwikkelopgaven In het Rondje Stadseiland zitten ook Ruimtelijke Strategie Utrecht (RSU) opgaven vanuit mobiliteit, zoals o.a. bruggen en aanlandingen vanuit Rivierenwijk en aanpassingen aan de fietsstructuur en wandelstructuur.
Deze opgaven maken mede onderdeel uit van de transformatieopgave. 4. Andere ontwikkelkansen In onderdelen van het park waar nu geen stedelijke ontwikkeling plaatsvindt, werken we vanuit bestaande programma’s samen. Dit geldt vooral voor de programma’s beheer en onderhoud, het groenprogramma en mobiliteitsprogramma. Subsidies van andere overheden en waterschappen kunnen benut worden voor de vergroeningsopgave.
38 - Rondje Stadseiland
Rondje Stadseiland - 39
4.1 Opgave deelgebieden Deelgebied 1 Kanaalweg Oog in Al (van Spinozabrug tot Muntbrug) Bestaande situatie Diverse functies: sportpark Marco van Basten, kinderopvang, woonwagencomplex, horeca, bedrijvencomplex Kanaalweg 95, Buurten in de fabriek, woonboten en maatschappelijke functies (bibliotheek en wijkvoorziening). Bijzondere kwaliteit Park Oog in Al, Cereolfabriek, Muntcomplex, Vleutense wetering, Leidsche Rijn, Merwedekanaal; drukke fietsverbinding via Dafne Schippersbrug en Everard Meijsterlaan tussen Leidsche Rijn en centrum Utrecht en verbindingen over Merwedekanaal naar Lombok. Deelgebied 2 Kanaalweg Welgelegen (van Muntbrug tot Sowetobrug) Bestaande situatie Bestaande woningen, kantoor en tijdelijke functies. Bijzondere kwaliteit Uitzicht op en onderdeel van het Muntcomplex met historische bruggen over Merwedekanaal en Leidsche Rijn, belangrijke fietsroute/verbinding tussen zuidwest en noordoost: van Nieuwegein naar Lage Weide, van De Meern naar binnenstad en Utrecht Science Park, etc. Recreatief belangrijke plek in de stad met Muntsluiscomplex als niet formele zwemlocatie. Deelgebied 3 Kanaalweg Jaarbeurs (van Sowetobrug tot Nelson Mandelabrug) Bestaande situatie Kantoorgebouwen, parkeerterrein en garage Jaarbeurs, voormalig casino
Opgave Inpassen parkontwikkeling binnen de bestaande situatie, groen toevoegen en kwaliteit van het groen verbeteren waar dat kan, onderzoeken hoe in het parkdeel voorkeur voor langzaam verkeer kan worden ingepast en hoe om te gaan met parkeren en verbindingen in bestaand gebied.
Aanvullende informatie [ geen transformatieopgave op dit moment [ enkelvoudige opgave park versterken [ uitvoering in tijd nog niet bekend
Opgave Transformatieopgave in Welgelegen met ombouw van kantoren en enkele garagebedrijven naar wonen. De herinrichting tot parkzone uitwerken als onderdeel van de gebiedsontwikkeling Welgelegen. Onderzoeken of de onderdoorgang onder de Sowetobrug heringericht kan worden voor wandelaars en fietsers in het groen. Daarmee levert het ook een veilige wandel- en fietsroute naar het centrum op.
Aanvullende informatie [ transformatie naar wonen, toevoegen van groen [ gezamenlijke opgave gebiedsontwikkeling en park [ planning: 2023-2028
Opgave De herinrichting uitwerken als onderdeel van de gebiedsontwikkeling Jaarbeurs. Toevoegen van groen bij de ontwikkeling van het Beurskwartier.
Aanvullende informatie [ transformatie naar gemengd stedelijk gebied [ gezamenlijke opgave gebiedsontwikkeling en park [ planning: niet bekend, in samenhang met ontwikkeling Jaarbeurs
Opgave De herinrichting tot park als onderdeel van de ontwikkeling van Wilhelminawerf en het Defensieterrein met integratie van de bereikbaarheid van functies zoals Villa Jongerius en warmtecentrale. Verbinding via parkzone naar Jaarbeurs en Binnenstad.
Aanvullende informatie [ transformatie naar gemengd stedelijk gebied [ gezamenlijke opgave gebiedsontwikkeling en park [ planning: deels in uitvoering, deels in voorbereiding
Bijzondere kwaliteit Aanwezigheid Vleutense wetering, uitzicht op Merwedekanaal met (woon)boten en roeiers, loopbrugverbinding met Jaarbeursgebied en route naar Binnenstad.
Deelgebied 4 Kanaalweg Defensieterrein en Wilhelminawerf (van Nelson Mandelabrug tot Balijebrug) Bestaande situatie Diverse functies: Villa Jongerius, nieuwbouw Wilhelminawerf, horeca. Woningbouw voormalige Defensieterrein (De Nieuwe Defensie) in uitvoering. Bijzondere kwaliteit Het rijksmonument Villa Jongerius, de schoorstenen van de warmtecentrale(industrieel monument), aanwezigheid van de Vleutense wetering en de oude verkaveling, uitzicht op Parkhaven.
40 - Rondje Stadseiland
Rondje Stadseiland - 41
Deelgebied 5 Kanaalweg Merwede (van Balijebrug tot Socratesbrug) Bestaande situatie Gemengd (voormalig) bedrijventerrein met diverse ondernemers (o.a. Kanaal030) en kantoren (o.a. Smart Business park) en wonen (Max, Pax et Lux) Bijzondere kwaliteit Gebouwen van de voormalige Pharmaceutische Groothandel (OPG), nu in gebruik door verschillende ondernemers zoals Boulderhal Sterk, Skatepark, Circus Diedom, Bluelinked, Vechtclub XL (met 120 creatieve bedrijven), Rijksmonument Mobach Keramiek, oude kavelsloot en verkavelingsrichting, bruggen met sluizen.
Deelgebied 6 Zeehaenkade (van Socratesbrug tot A12 viaduct) Bestaande situatie Diverse functies: bedrijven (GEPU, Terberg leasing, Sigma coatings e.d.), kantoren (o.a. ABN AMRO, Santander, Leger des Heils), Hotel van der Valk, Casino en wonen (City Pads).
Opgave De herinrichting tot park als onderdeel van gebiedsontwikkeling Merwede, met integratie van de bereikbaarheid van diverse bedrijven (Mobach en Stedin). Omgaan met belemmeringen ondergrondse infrastructuur.
Aanvullende informatie [ transformatie naar gemengd stedelijk gebied [ gezamenlijke opgave gebiedsontwikkeling en park [ planning: 2024-2030
Opgave In de omgevingsvisie Merwedekanaalzone transformeert dit gebied naar een gemengd stedelijk gebied. De parkaanleg is onderdeel van deze gebiedsontwikkeling.
Aanvullende informatie [ transformatie naar gemengd stedelijk gebied [ gezamenlijke opgave gebiedsontwikkeling en park [ planning: onbekend
Opgave De transformatie van Westraven tot gemengd stedelijk gebied rond een nieuw openbaar vervoer-knoop als onderdeel van de transformatie van de A12- zone (uitwerking opgave RSU 2040). De parkaanleg met integratie van de bereikbaarheid van bestaande functies.
Aanvullende informatie [ transformatie naar gemengd stedelijk gebied [ gezamenlijke opgave gebiedsontwikkeling en park [ planning: nog niet bekend, in samenhang met ontwikkeling A12 zone
Opgave De transformatie van de zuidpunt tot bijzonder stedelijk gebied nabij een nieuwe openbaar vervoer-knoop. De zuidpunt is een markante plek in het Rondje Stadseiland dat vraagt om een groene setting gecombineerd met een bijzondere stedelijke functie, bijvoorbeeld Museum des Confluences Lyon.
Aanvullende informatie [ transformatie naar gemengd stedelijk gebied [ gezamenlijke opgave bijzonder park en gebiedsontwikkeling [ planning: nog niet bekend, in samenhang met ontwikkeling A12 zone
Bijzondere kwaliteit Uitzicht op samenvloeiing van Vaartse Rijn met Merwedekanaal. Naar woningen getransformeerde Neerlandia fabriek, de zeeverkenners en roeiloodsen van Triton, Orca en Viking. Deelgebied 7 Winthontlaan (van A12 viaduct tot Liesboschbrug) Bestaande situatie Diverse bedrijven (o.a. ANWB, Miltenburg pallets) en kantoren (Element offices), Bastionhotel, enkele woningen en een verbinding over het Merwedekanaal naar bedrijventerrein Laagraven
Bijzondere kwaliteit Echte stadsrandzone Deelgebied 8 Noordersluis (van Liesboschbrug tot Jutfasebrug) Bestaande situatie Diverse bedrijven (o.a. De Resolutie), enkele woningen en woonboten. Bijzondere kwaliteit Zuidpunt waar de Merwede- en Amsterdam-Rijnkanalen samenvloeien.
42 - Rondje Stadseiland
Rondje Stadseiland - 43
Deelgebied 9 Gelderlantlaan (van Jutfasebrug tot Galecopperbrug) Bestaande situatie Busstation en transferium Westraven, Varo Energy (inclusief terminal) en hoofdkantoor Rijkswaterstaat, tramlijn Utrecht- Nieuwegein Bijzondere kwaliteit Vergezichten over het Amsterdam-Rijnkanaal
Deelgebied 10 Rooseveltboulevard (van Galecopperbrug tot De Meernbrug) Bestaande situatie Ikea, Meubelboulevard, woningen
Opgave De transformatie van Westraven tot gemengd stedelijk gebied rond een nieuw openbaar vervoer-knoop als onderdeel van de transformatie van de A12- zone (uitwerking opgave RSU 2040). De parkaanleg met integratie van de bereikbaarheid van bestaande functies. Bij Rijkswaterstaat parkaanleg combineren met de eerdere aanleg.
Aanvullende informatie [ transformatie naar gemengd stedelijk gebied [ gezamenlijke opgave gebiedsontwikkeling en park [ planning: nog niet bekend, in samenhang met ontwikkeling A12 zone
Opgave Verbeteren parkinrichting onderdoorgang Galecopperbrug tussen IKEA en kantoor Rijkswaterstaat zodat parkbeleving en sociale veiligheid sterker wordt.
Aanvullende informatie [ geen transformatie [ planning: 2025 – 2030, in samenhang met werk RWS aan de onderdoorgang
Opgave [ Verbinden sportfuncties aan park (meer onderdeel van het Rondje Stadseiland) [ Opheffen barrière werking onderdoorgang Meernbrug en kruising Leidsche Rijn [ Verbeteren bestaand park Johan Wagenaarkade
Aanvullende informatie [ beperkte transformatie sloop/nieuwbouw [ planning: 2021-2023
Bijzondere kwaliteit De Rooseveltboulevard is al eerder heringericht als park met ruimte om te bewegen en te genieten van de vergezichten over het Amsterdam-Rijnkanaal. Het benutten van de boulevard als aanlegplaats voor schepen zorgt voor levendigheid en sociale veiligheid. De boulevard is hier bewust op ingericht. Deelgebied 11 Johan Wagenaarkade (van De Meernbrug tot Cervanteslaan) Bestaande situatie Gebied met onderdoorgangen Meernbrug, sportvoorzieningen (Den Hommel zwembad, Tennisvelden, Denksportcentrum) en woonbebouwing langs bestaand parkgebied. Bijzondere kwaliteit De zone van voormalige buitenplaatsen Welgelegen en Den Hommel langs de Leidsche Rijn en de Dafne Schippersbrug. Deelgebied 12 Noordpunt (van Cervanteslaan tot Spinozabrug) Bestaande situatie Stadsstrand Oog in Al (SOIA) op de punt waar Merwedekanaal en AmsterdamRijnkanaal samenvloeien. Bijzondere kwaliteit Uitzicht op de gele brug en beide kanalen, scheepvaart, (historische) panden van Douwe Egberts.
Opgave Onderzoeken hoe het stadsstrand in de toekomst met een brugverbinding over Merwedekanaal beter met de stad verbonden kan worden.
44 - Rondje Stadseiland
Rondje Stadseiland - 45
5
Participatie
De afgelopen jaren zijn, op meerdere manieren, wensen en aandachtspunten voor het Rondje Stadseiland opgehaald in de stad.
5.1 Stadsgesprekken 2017 Zo voerden we gesprekken met inwoners en gebruikers op verschillende locaties in 2017 (mei tot en met september). Op tien plekken in de wijken West en Zuidwest zijn inwoners en andere gebruikers geïnterviewd over het gewenste gebruik van het Rondje Stadseiland. De locaties waren zo gekozen dat er zoveel mogelijk verschillende (potentiële) gebruikersgroepen werden bereikt. Naast het ophalen van wensen, hadden de gesprekken ook tot doel om het Rondje breder bekend te maken bij de inwoners van Utrecht. De belangrijkste punten die zijn opgehaald: [ Ontspanning door rust, ruimte, uitzicht en uitwaaien, zitplekken, jongeren, visplekken [ Ontspanning door levendigheid en gezelligheid, programmering van horeca, picknickplekken, steigers e.d. [ Geef identiteit door gebruik te maken van geschiedenis [ Meer variatie in groen, park en natuur [ Prettige plek voor kinderen en ouderen, veilige paden, plekken voor ouderen en kinderen [ Beweegvriendelijke inrichting oevers, o.a. meer ruimte voor wandelaar, bruggen, alleen bestemmingsverkeer, oriëntatiepunten, verlichting [ Benut kwaliteit van het water [ Geef ruimte aan inwoners
5.2 Onderzoek Academie van de stad Daarnaast heeft de Academie van de Stad samen met studenten van de Universiteit Utrecht onderzoek gedaan naar wensen van gebruikersgroepen. Hieruit kwamen de volgende punten naar voren: [ Verkeersveiligheid is niet overal goed; oversteekplekken met autoverkeer en conflicten met fietsers [ Onvoldoende ruimte om te wandelen en de hond uit te laten [ Lengte maakt het geschikt als fietsommetje [ Verlichting van de route is slecht, kan veel beter en maakt het ’s avonds aantrekkelijker [ Maken van kleine ommetjes, waarbij de oever(s) van de kanalen deel uitmaken van een ommetje [ Weinig voorzieningen voor sporters (bijv. eenvoudige klimtoestellen)
[ [ [
Meer zitgelegenheid Groenere uitstraling Meer bestemmingen maken (plekken om naar toe te gaan) en activiteiten om te doen
5.3 Raadsinformatiebijeenkomst 18 april 2019 en inloopbijeenkomsten Merwedekanaalzone Verder zijn de reacties van insprekers op de Raadsinformatiebijeenkomst van 18 april 2019 meegenomen. Ook is op de inloopavonden van de Merwedekanaalzone en de participatie van de Johan Wagenaarkade door meerdere inwoners input gegeven voor het gebruik en inrichting van de oever van zowel Merwedekanaal als Amsterdam-Rijnkanaal. Dit is meegenomen in de inrichtingsprincipes (van dit Ontwikkelkader) en de ambities voor dit oeverpark van 45 hectare (ongeveer 75 voetbalvelden). Veel van de inspraakreacties gingen over: [ echt park maken [ natuur en parkfuncties toevoegen [ veilige verkeersstromen [ belang van recreatieve drukkere plekken De inrichting van het park gaat hieraan voldoen.
5.4 Hoe toegepast De inrichting gaat zorgen voor een evenwicht tussen rust en drukte in een veilig oeverpark. De gescheiden voet- en fietspaden en het zorgvuldige groene maatwerk -met verschillende profielen voor wat kan en pastmaken beweging en ontspanning in dit park aan het water voor iedereen aantrekkelijk, veilig en bereikbaar. Voor andere wensen kunnen we aansluiten bij gemeentelijk beleid: voor hondenuitlaatplekken, scooters en pedelecs, goede verlichting voor sociale veiligheid, bijvoorbeeld. Het oeverpark wordt hoe dan ook uitnodigend voor gebruik en sport en spel. De ontsluiting primair voor wandelen en fietsen, en soms medegebruik voor bevoorrading indien geen andere ontsluiting past. Met de roeiverenigingen wordt gewerkt aan een convenant voor gebruik van de paden als coach pad, met zicht op het water zodat de veiligheid van het roeien gewaarborgd wordt. Samen met sport, spelen en bewegen gaan we op zoek naar attractieve elementen in de inrichting. De ontwikkeling gebeurt in fasen.
46 - Rondje Stadseiland
Rondje Stadseiland - 47
En dan nu aan de slag! Met dit ontwikkelkader heeft de gemeente Utrecht een gereedschapskist voor de aanleg van een oeverpark als groot nieuw park voor de stad in handen. Met de herinrichting van de oevers van het Merwedekanaal en AmsterdamRijnkanaal realiseren we een compleet nieuw stedelijk oeverpark van ruim 45 hectare (450.000 m2) met een stadslint van circa 12 km. Hiermee maken we voor de groei in het westelijk deel van het centrum veel nieuwe parkruimte voor alle nieuwe bewoners en bestaande bewoners. Door het park integraal te ontwikkelen met alle overige stadsopgaven, zoals Economische Ontwikkeling, Wonen, Sport, spelen en bewegen en Klimaatbestendig, staan we hier gesteld voor wat de stad ons in de toekomst vraagt. Groen dichtbij, groen direct bij de voordeur en een stadgebied waar hittestress flink is afgenomen, alles geheel in lijn met de toekomstvisie zoals die recent in de Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 is vastgelegd.
48 - Rondje Stadseiland
Rondje Stadseiland - 49
Bijlage 1
Bijlage 2
Overzicht begrenzing deelgebieden
12
Spinozabrug
Cervanteslaan
Muntsluis
1
Dafne Schippersbrug
11
Smalle parkzone < 26m In de parkzone wordt een balans gezocht tussen ecologische en recreatieve waarden. Uitgangpunt voor de inrichting is ‘Groen-Tenzij’, beplanting in verschillende hoogtes, ruimte voor grote bomen (eerste orde) en ruimte voor natuurlijke dynamiek. Tegelijkertijd is het park sociaal veilig door passende verlichting (voor zowel voor veiligheid als ecologie) en goed zicht in het park en op het water zonder daarbij de parkbeleving uit het oog te verliezen.
Muntbrug Sowetobrug
2
Nelson Mandelabrug
3
De Meernbrug
Prins Clausbrug
Principeprofielen Merwedekanaal
In het eerdere Ontwikkelingskader parkzone Amsterdam-Rijnkanaal (11 feb 2016) zijn de principes voor inrichting van de profielen voor deze parkzone opgenomen. Dit ontwikkelkader Rondje Stadseiland vult het bestaande ontwikkelingskader Parkzone Amsterdam-Rijnkanaal aan op enkele punten (toegelicht in de thematische ontwerpuitgangspunten) o.a. het toevoegen van meer en ecologisch groen (met aandacht sociale veiligheid).
4
Balijebrug
5
10
ondergrondse infra
ondergrondse infra
bestaand talud ca. 1:2
0,5m
Socratesbrug 4m
variabel
4,5m
2m
4 - 5m
Gecombineerde paden en smalle oever wanneer het niet anders kan
6 Galecopperbrug
9
7
A12 viaduct
Liesboschbrug
Jutfasebrug
8
ondergrondse infra
4m
ondergrondse infra
variabel
Vrij liggend fiets- en wandelpad met een plasdrasberm
5m
2m
plasdrasberm 1:3
2,5m
6,5m
50 - Rondje Stadseiland
Rondje Stadseiland - 51
ondergrondse infra
4m
Parkzone 29m of 35m
Brede parkzone pocket park > 50m
In de parkzone wordt een balans gezocht tussen ecologische en recreatieve waarden. Uitgangpunt voor de inrichting is ‘Groen-Tenzij’, beplanting in verschillende hoogtes, ruimte voor grote bomen (eerste orde) en ruimte voor natuurlijke dynamiek. Tegelijkertijd is het park sociaal veilig door passende verlichting (voor zowel voor veiligheid als ecologie) en goed zicht in het park en op het water zonder daarbij de parkbeleving uit het oog te verliezen.
In de parkzone wordt een balans gezocht tussen ecologische en recreatieve waarden. Uitgangpunt voor de inrichting is ‘Groen-Tenzij’, beplanting in verschillende hoogtes, ruimte voor grote bomen (eerste orde) en ruimte voor natuurlijke dynamiek. Tegelijkertijd is het park sociaal veilig door passende verlichting (voor zowel voor veiligheid als ecologie) en goed zicht in het park en op het water zonder daarbij de parkbeleving uit het oog te verliezen.
ondergrondse infra
15m
5m
2m
plasdrasberm 1:3
2,5m
Vrij liggend fiets- en wandelpad gescheiden door een groenstrook met een plasdrasberm
6,5m
ondergrondse infra
4m
ondergrondse infra
20m
8,5m
2,5m
10m
Vrij liggend fiets- en wandelpad gescheiden door een brede groenstrook met een ecologische oever
ondergrondse infra
4m
Vrij liggend fiets- en wandelpad gescheiden door de wetering of een wadi met een plasdrasberm
5m
natuurvriendelijke oever 1:5
20m
ondergrondse infra
wadi of wetering
5m
12m
Vrij liggend fiets- en wandelpad gescheiden door de wetering of een wadi met een plasdrasberm
plasdrasberm 1:3
2,5m
6,5m
7 Raadsbrief Informeren over uitkomsten netwerkbijeenkomsten zelfbeheer 1 Dossier 2691 voorblad.pdf
Commissie Mobiliteit, Groen en Openbare Ruimte Dossiernummer
2691
Vertrouwelijk
Nee
Vergaderdatum
9 juni 2022
Agendapunt
7
Titel
Raadsbrief Informeren over uitkomsten netwerkbijeenkomsten zelfbeheer
ID
2870
Behandelend ambtenaar
Pascal Zoetbrood
Telefoon
14030
pascal.zoetbrood@utrecht.nl
Datum collegebesluit
13 april 2022
Geocodering
Stad Utrecht
Thema
Ruimtelijke ordening
Portefeuillehouder
Wethouder Diepeveen
Beleidsveld
Openbare ruimte
Referendabel Reden niet referendabel Raadsadviseur (lijst)
Daniëlle Rijnders/Cie Mobiliteit, Groen en Openbare Ruimte/06-39276711
Behandelvoorstel Resultaat commissiebehandeling Resultaat raadsbehandeling Geagendeerd
Vergaderdatum
Commissie Mobiliteit, Groen en
12 mei 2022
Openbare Ruimte Commissie Mobiliteit, Groen en Openbare Ruimte Voorgesteld besluit
9 juni 2022
1 Raadsbrief Informeren over uitkomsten netwerkbijeenkomsten zelfbeheer.docx.pdf
Burgemeester en wethouders Postadres Postbus 16200, 3500 CE Utrecht Telefoon 14 030 www.utrecht.nl/
Aan de gemeenteraad
Behandeld door
P.R.B. Zoetbrood
Datum
13 april 2022
Doorkiesnummer
14030
Kenmerk
9947471
pascal.zoetbrood@utrecht.nl
Onderwerp
Informeren over uitkomsten netwerkbijeenkomsten zelfbeheer
Bijlage(n)
-
Beleidsveld
Openbare ruimte
Geachte leden van de raad, Op 9 september 2021 is het Actieplan zelfbeheer openbaar groen besproken in de raadscommissie Stad en Ruimte. Hierbij werd onder meer stilgestaan bij de organisatie van de wijkbijeenkomsten over zelfbeheer en het plaatsen van bordjes of tegels bij zelfbeheerinitiatieven, zodat het voor iedereen duidelijk is dat een groenperceel in zelfbeheer is. Toegezegd is om in de wijkbijeenkomsten die in afgelopen maanden zijn georganiseerd te verkennen of zelfbeheerders hier behoefte aan hebben (zie toezegging 21/T359). In deze brief informeren wij u over de uitkomsten van deze wijkbijeenkomsten. Belangrijkste uitkomsten wijkbijeenkomsten Wij hebben eind 2021/ begin 2022 zes netwerkbijeenkomsten georganiseerd over zelfbeheer in de verschillende wijken. Een belangrijk doel tijdens deze bijeenkomsten was de zelfbeheerders in de wijk kennis te laten maken met hun wijkaanspreekpunt. Daarnaast zijn wij met zelfbeheerders in gesprek gegaan over hoe wij gezamenlijk de ambities voor het zelfbeheer kunnen realiseren. Hierbij stonden wij specifiek stil bij de verbetersuggesties voor het gemeentelijke beleid, de ideeën van zelfbeheerders over de ontwikkeling van een publiekscampagne voor het enthousiasmeren van nieuwe zelfbeheerders en het peilen van de behoefte aan informatieborden en/of zelfbeheertegels bij hun initiatief.
Verbetersuggestie voor het gemeentelijke beleid De aanwezige zelfbeheerders gaven aan dat ze de netwerkbijeenkomsten zeer waardeerden. Zelfbeheerders gaven aan dat deelname aan de netwerkbijeenkomsten hen de mogelijkheid gaf om mee na te denken over de wijze waarop ambities voor het zelfbeheer gerealiseerd kunnen worden. De inbreng van de zelfbeheerders heeft ten eerste geresulteerd in een aantal verbetersuggesties voor het gemeentelijk beleid. Hierbij ging het onder andere om de verbetering van de communicatie vanuit de gemeente over de mogelijkheden voor zelfbeheer, bij wie ze waarvoor terecht kunnen binnen de gemeente en daarbij ook kortere lijnen. Daarnaast gaven zelfbeheerders ook aan behoefte te hebben
Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk
13 april 2022 9947471
aan periodiek contact, bijvoorbeeld door netwerkbijeenkomsten, maar ook door eens per tijd inhoudelijk overleg over onderhoud en beplanting. Suggesties voor ontwikkeling campagne Ook werd tijdens de bijeenkomsten gevraagd naar de ideeën van zelfbeheerders over de ontwikkeling van een publiekscampagne om nieuwe zelfbeheerders te enthousiasmeren. Dit is één van de maatregelen in het actieplan zelfbeheer. Enkele suggesties waren: mooie voorbeelden laten zien, benadrukken meerwaarde van het zelfbeheer, zelf als zelfbeheerder ook andere mensen aanspreken/ stimuleren en tot slot kies voor een positieve insteek: ‘maak er een feestje van’. Behoefte aan tegel of informatiebord? Tot slot hebben we de zelfbeheerders gevraagd of zij behoefte hebben aan een informatiebord en of zelfbeheertegel bij hun initiatief. Nu kunnen zelfbeheerders een zelfbeheertegels of een informatiebord aanvragen, maar zijn de mogelijkheden en voorwaarden niet altijd even duidelijk. Deze peiling leverde een wisselend beeld op. 29% van de aanwezigen gaf aan dat zij behoefte hadden aan een informatiebord. Voor zelfbeheertegels was dit iets hoger met 34%. 11% en 19% van de aanwezigen gaf juist aan respectievelijk geen informatiebord of een zelfbeheertegel bij hun initiatief te willen. Ruim de helft van de aanwezige zelfbeheerders had geen mening.
De zelfbeheerders gaven als belangrijkste reden voor het plaatsen van een zelfbeheertegel bij hun initiatief (vooral meerwaarde bij boomspiegels), dat het voor de gemeente, aannemers of de buurt duidelijk is welke boomspiegel in zelfbeheer is. Deze tegels en ook informatieborden kunnen daarnaast als mooie reclame dienen en anderen inspireren en motiveren. Specifiek voor informatieborden zagen zelfbeheerders het voordeel dat je hiermee positiviteit uitstraalt, de contacten met de buurt bevordert, laat zien wat je doet en daarmee ook begrip en draagvlak creëert in de buurt. Daartegenover gaven de zelfbeheerders de volgende nadelen van een dergelijk bord: het voelt als belastend, angst voor vandalisme en het kost veel geld. Dit geld kun je beter aan andere zaken besteden. En een informatiebord past niet bij elk initiatief. Daarom is maatwerk nodig Wat gaan wij doen op basis van de uitkomsten? Wij zijn blij met de uitkomsten van de bijeenkomsten en we nemen deze mee in de uitvoering van de maatregelen uit het actieplan. Specifiek betekent dit: 1. Naast dat wij een aanspreekpunt voor het zelfbeheer per wijk hebben ingesteld, zijn we bezig met het optimaliseren van interne werkafspraken en samenwerking voor de aanvraag van nieuwe zelfbeheerinitiatieven. Op basis hiervan passen wij in het voorjaar de website aan, zodat deze beter aansluit bij de wensen van zelfbeheerders.
Hiermee geven we gehoor aan de wensen vanuit zelfbeheerders om de communicatie/dienstverlening vanuit de gemeente te verbeteren. 2. Op basis van de uitkomsten van de verkenning zien wij de volgende mogelijkheden voor het aanvragen van een (informatie)bord of een zelfbeheertegel: - Wij plaatsen vanaf nu standaard bij elke aangemelde boomspiegel in zelfbeheer een zelfbeheertegel. Dit geldt zowel voor de al bestaande als nieuwe boomspiegels in zelfbeheer. Dat vraagt van zelfbeheerders dat zij het zelfbeheer van een boomspiegel aan de gemeente melden. Wij zorgen dat dit op een laagdrempelige manier kan op de gemeentewebsite over zelfbeheer - Het plaatsen van een informatiebord is maatwerk, omdat een dergelijk bord niet voor elk project nuttig is. In gesprek met de zelfbeheerder bespreken we of het plaatsen van een dergelijk bord voldoende meerwaarde heeft voor het initiatief. Wij bieden deze mogelijkheid voor zowel nieuwe als bestaande zelfbeheerinitiatieven. De gemeente financiert en plaatst
2/3
Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk
13 april 2022 9947471
vervolgens het informatiebord. De mogelijkheden en voorwaarden voor de aanvraag van een informatiebord plaatsen we op de vernieuwde gemeentelijke website over zelfbeheer. De suggesties van de zelfbeheerders nemen wij mee in de ontwikkeling van een campagne, die wij in april/mei gaan uitvoeren. Het voorjaar is namelijk het moment om aandacht te vragen voor het zelfbeheer. Wij gaan deze campagne combineren met de lancering van het platform BuurtNatuur030 (www.buurtnatuur030.nl), omdat in beide gevallen het netwerk van zelfbeheerders centraal staat. Het gaat daarbij dan om het versterken van het al bestaande netwerk van zelfbeheerders via het platform door bestaande initiatieven op de kaart te zetten en samenwerking tussen zelfbeheerders te bevorderen. Daarnaast gaat het om de uitbreiding van zelfbeheerders door het enthousiasmeren van nieuwe zelfbeheerders (openbaar groen) in Utrecht. Naast de focus op onlineactiviteiten kijken we nadrukkelijk ook op welke wijze we de bestaande zelfbeheerinitiatieven in de wijken nog zichtbaarder kunnen maken, waardoor zij als inspirerend voorbeeld voor andere inwoners in de wijk kunnen dienen. Hierbij benutten we het plaatsen van zelfbeheertegels en/of informatieborden als mooi publiciteitsmoment. Met deze acties willen wij invulling geven aan de ambitie van het Actieplan Zelfbeheer om het zelfbeheer als gemeente actief te gaan stimuleren.
Om inzicht te krijgen in hoeverre deze acties bijdragen aan deze ambitie evalueren wij, zoals toegezegd in het actieplan, de maatregelen in Q4 en informeren wij u over de resultaten hiervan. We hopen u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben.
Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Utrecht,
de secretaris,
de burgemeester
3/3
8 Raadsbrief Strategie voor groen 1 Dossier 2742 voorblad.pdf
Commissie Mobiliteit, Groen en Openbare Ruimte Dossiernummer
2742
Vertrouwelijk
Nee
Vergaderdatum
9 juni 2022
Agendapunt
8
Titel
Raadsbrief Strategie voor groen
ID
2924
Behandelend ambtenaar
J.W.J. van Zeijl
Telefoon
14 030
j.w.van.zeijl@utrecht.nl
Datum collegebesluit
8 maart 2022
Geocodering
Stad Utrecht
Thema
Volksgezondheid en milieu
Portefeuillehouder
Wethouder Van Hooijdonk
Beleidsveld
Groen
Referendabel Reden niet referendabel Raadsadviseur (lijst)
Daniëlle Rijnders/Cie Mobiliteit, Groen en Openbare Ruimte/06-39276711
Behandelvoorstel Resultaat commissiebehandeling Resultaat raadsbehandeling Geagendeerd
Vergaderdatum
Commissie Mobiliteit, Groen en
9 juni 2022
Openbare Ruimte Voorgesteld besluit
1 Raadsbrief Strategie voor Groen.docx.pdf
Burgemeester en wethouders Postadres Postbus 16200, 3500 CE Utrecht Telefoon 14 030 www.utrecht.nl
Aan de gemeenteraad
Behandeld door
J.W.J. van Zeijl
Datum
8 maart 2022
Doorkiesnummer
14 030
Kenmerk
9783938
j.w.van.zeijl@utrecht.nl
Onderwerp
Strategie voor groen
Bijlage(n)
-
Beleidsveld
Groen
Geachte leden van de raad, Vorig jaar besloot uw raad tot vaststelling van de Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 als koersdocument voor
de groei van de stad. Utrecht kiest voor een stad waarin alle belangrijke functies voor dagelijks gebruik dichtbij de woon- en werkomgeving te vinden zijn: Utrecht dichtbij, de tien-minuten stad. “Om dat te bereiken kiest de gemeente er voor twee hoofdstructuren voorop te stellen, namelijk de groenstructuur en de mobiliteitsstructuur. Deze structuren zijn leidend voor het ordenen van de nieuwe plekken in de stad en voor de bestaande stad”. In deze brief leggen wij u voor hoe wij de vergroening van Utrecht tot stand willen brengen, als invulling van onze toezeggingen 21/T326 en 20/T496 over een strategie voor groen.
Groen, samen met mobiliteit, als hoofdstructuur van de tien minuten stad (RSU 2040)
Groen als opgave van de groei In de RSU 2040 staat de opgave om een gezonde balans tussen verdichten en vergroening te bereiken: een uitbreiding van het groen in de stad met 440 hectare (circa 900 voetbalvelden) en met 60.000 bomen. Daarnaast ligt rondom de stad nog een opgave van 250 hectare. Hiermee blijft de beschikbare hoeveelheid groen per huishouden (prestatie-indicator 2.2.2, PGB 2022) stabiel in een groeiend Utrecht. Het extra groen is nodig voor 100.000 nieuwe bewoners. De bouw van 60.000 woningen in onder meer het Beurskwartier, de Merwedekanaalzone en de 2e Daalsedijk is namelijk al in volle gang. Het aantal inwoners en gebruikers van de openbare ruimte in het hart van Utrecht verdubbelt tot 2040. De nieuwe bewoners zijn vaak kleiner behuisd, wonen dichter op elkaar, zonder of met een kleine tuin. Een groene, openbare ruimte wordt steeds belangrijker, zeker nu de verwachting is dat we minder op kantoor gaan werken. Dat alles
Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk
8 maart 2022 9783938
betekent dat de openbare ruimte én de landschappen om Utrecht in de komende jaren nog intensiever worden gebruikt en dat de druk op de biodiversiteit toeneemt. Een uitbreiding van het groen vangt de bevolkingsgroei op. Ook het veranderende klimaat maakt dit extra groen nodig, zodat de kwaliteit van de bestaande openbare ruimte op orde komt. Vooral de vooroorlogse buurten en wijken (Rivierenwijk, Ondiep, Lauwerecht) bevatten te weinig groen. De openbare ruimte kleurt nu nog rood op hittestresskaarten, nodigt onvoldoende uit tot spelen en sporten, helpt niet om gezonder te leven. Het extra groen dient om in de bestaande stad de gevolgen van de klimaatverandering op te vangen, overeenkomstig uw recente besluit over de Visie Klimaatadaptatie waarin staat dat 40% van het oppervlak van Utrecht groen moet zijn. Waar u ook op stuurt door moties voor ‘meer en beter groen’, de actualisatie van het Groenstructuurplan (2018), het vastleggen van de normering ‘Groen Tenzij’ in de nota Gezondheid voor iedereen en het vergroenen van speelplekken volgens de concept Visie Speelruimte Utrecht 2021. Trendbreuk voor de toekomst De gemeente vergroent ook nu al de openbare ruimte en hanteert daarbij het principe van ‘groen tenzij’. De huidige vervangingsopgaven in de openbare ruimte, de riolerings- en mobiliteitsprojecten voegen groen toe.
Voorbeelden hiervan zijn de westelijke Stadsboulevard, de herinrichting van het Malieblad en van de Croeselaan, de vervangingsopgaven in Welgelegen, Taagdreef, Amazonekwartier, Bernadottelaan, de Moreelse Tuinen, het Rondje Stadseiland, de vergroening van Rivierenwijk. De optelsom is een uitbreiding van het groen in Utrecht met 4 tot 6 hectare per jaar. In dit tempo is Utrecht pas rond 2080 klimaatbestendig in plaats van in 2050 zoals in de visie klimaatadaptatie staat. Bij het huidige tempo blijft de hoeveelheid groen ver achter bij de bevolkingsgroei tot 2040, tegengesteld aan de koers van de RSU. Ook wordt de stad te warm, neemt de kans op wateroverlast toe, worden de parken steeds voller, neemt de biodiversiteit af en komt de leefbaarheid in de groenarme wijken verder onder druk.
De klimaatverandering en de groei van de stad vragen ons om op te schalen naar een hoger tempo van vergroening. De uitdaging is om sneller meer groen in de openbare ruimte aan te leggen, meer daken en tuinen te vergroenen samen met bewoners, instellingen en bedrijven, betere verbindingen en meer groen om de stad te realiseren met U16, provincie, waterschappen en het Rijk.
2/7
Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk
8 maart 2022 9783938
De strategie voor groen is om stapsgewijs het tempo op te voeren, van 4 - 6 hectare per jaar naar ten minste 20 hectare per jaar. De vereiste tempoversnelling voor elk schaalniveau is aangegeven in bovenstaande figuur. De strategie is dan ook om nu het tempo te versnellen. We willen extra resultaat te boeken op bestaande en geplande investerings- en vervangingsprojecten om synchroon te lopen met de groei, zodat achterstanden en veel grotere reparatiekosten worden voorkomen. Het meenemen van jonge bomen in bestaande projecten (€ 2.500 – 7.500) is immers vele malen goedkoper dan op een later moment meer volgroeide bomen (€ 15.000 – 20.000) elk afzonderlijk inpassen. De gemeente neemt, als belangrijkste actor in de openbare ruimte, zelf het voortouw om een gezonde balans bij de groei van Utrecht te behouden, overeenkomstig het koersdocument voor de groei van Utrecht (RSU 2040) en om tijdig (2050) klimaatbestendig te zijn. Realisatie van vijf schaalniveaus Om Utrecht van groot naar klein te vergroenen, zijn vijf schaalniveaus ingevuld. Elk schaalniveau heeft specifieke, ruimtelijke kenmerken, partners, financiering en een eigen tempo en realisatieproces, zie onderstaande figuur. De indeling in schaalniveaus helpt ons om het realisatieproces efficiënter te organiseren en biedt overzicht aan bewoners en bedrijven waar zij het best kunnen bijdragen.
De schaalniveaus zijn uitvoering beschreven in de RSU 2040 (p. 79 – 84).
Helft van de subbuurten van Utrecht vergroenen (nu: 1- 2 straten/jaar)
10 verbindingen per jaar (nu 2 verbindingen /jaar)
Elke 4- 5 jaar een nieuw park (nu elke 10 jaar een park)
2 hectare per jaar (nu 0,2 – 0,5 hectare/jaar)
Elke vijf jaar een recreatiegebied (nu geen actief programma)
Sturen met drie mechanismen Een strategie voor groen biedt sturingsmogelijkheden om het doel (440 hectare in 2040) te bereiken, biedt inwoners, instellingen, bedrijven en andere overheden handvatten om bij te dragen en geeft houvast in ruimtelijke ontwikkelingen. Deze bestaat uit drie sturingsmechanismen: verankeren, verbreden en versnellen. 1. Verankeren Om ervoor te zorgen dat de doelen gehaald worden, is het belangrijk dat ze verankerd worden in operationele normen en regels. Daarbij gaat het om het beschermen van het bestaande groen, met als voorbeeld de herplantplicht. Een onderdeel hiervan is ook de recent door u vastgestelde verordening kabels en leidingen en boomwortels. Daarnaast verankeren we het streven naar zoveel
3/7
Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk
8 maart 2022 9783938
mogelijk nieuw groen. Dat doen we met het principe Groen Tenzij, de stedelijke barcode (75m2 openbaar groen/huishouden) uit de RSU 2040 en de doelen voor groen uit de zojuist vastgestelde visie Klimaatadaptatie. Bovenstaande normen en regels krijgen hun plek in de nieuwe Omgevingswet (omgevingsvisies, en plannen), in het gemeentelijke instrumentarium (richtlijnen, regels en verordeningen) en in onze werkmethodiek. Dit vormt de (juridische) basis om in al onze plannen de groene opgave voor elkaar te brengen. Hiermee borgen we deze vergroeningsopgave in de uitvoering van opgaven, projecten en initiatieven. Door te ontwerpen vanuit groen tenzij, verankeren we de vergroening in onze standaard ontwerpprocessen. We verankeren de randvoorwaarden voor de vergroening ook door meer regie op de ondergrond te voeren en daarmee ruimte voor groen te creëren. 2. Verbreden Verbreden houdt in dat we de groene opgave samen met bewoners, instellingen en bedrijven willen oppakken. Elke ingreep in de openbare ruimte en op particulier terrein is een kans om te vergroenen. Dit betekent dat het vergroenen een opgave is van iedereen die een ingreep doet. In de openbare ruimte gaat het om onze eigen opgave voor het beheer van de openbare ruimte, mobiliteit, energietransitie, rioolvervanging etc.
En omvat het faciliteren van bewonersinitiatieven voor de aanleg van geveltuinen, van groene daken, voor zelfbeheer, etc. Op particulier terrein stimuleren we het vergroenen bij een verbouwing of herinrichting van de tuin. Denk aan het stimuleren van groene daken via een subsidie, het vergroenen van de tuin via de tegelophaalservice of het uitdelen van bomen. Ook geven we een betere ondersteuning van bewoners bij hun eigen initiatieven, bijvoorbeeld bij zelfbeheer van groen in de openbare ruimte (actieplan Zelfbeheer) en bij het vergroenen van hun woonstraat (Buurtnatuur030). Verbreden betekent dat bewoners, eigenaren, instellingen en bedrijven hun deel in de vergroening van de groenarme buurten oppakken door tegels te wippen, groen op daken te maken en door het hek van groene, afgesloten terrein open te stellen. Grootschalig vergroenen vraagt ook van de private (nuts)bedrijven om meer groeiruimte voor bomen vrij te spelen. Zij geven in de gezamenlijke proefprojecten Spiegelstraat en Welgelegen aan dat zij hieraan kunnen meewerken als zij tijd krijgen om dit in hun programmering en werkwijze te verwerken. Wij bouwen de constructieve samenwerking met de nutsbedrijven uit om samen ruimte te maken voor 60.000 nieuwe bomen. De waterschappen, de provincie en het Rijk vragen we om bij te dragen aan betere verbindingen naar de landschappen en aan de realisatie van groen om de stad.
Verbreden begint bij onszelf door het goede voorbeeld te geven, door meer samenhang in de gemeentelijke programma’s voor de openbare ruimte te brengen. De groene ambities vallen immers samen met de ambities voor duurzame mobiliteit, energietransitie, klimaatadaptatie en met de (vervangings)opgaven voor sport, riolering en verharding. Zo biedt het Mobiliteitsplan 2040 kansen voor een andere inrichting van wegen om zo ruimte vrij te spelen voor onder andere groen. Ook kunnen nieuwe fiets- en wandelroutes groener worden ingericht om het verzorgingsgebied van bijvoorbeeld parken te vergroten en om verkeersbarrières op te heffen. Een efficiënte aanpak van de groene opgave vergt afstemming met deze andere ruimtelijke thema’s in een integrale visie op de openbare ruimte. De vergroening van Utrecht levert nieuwe baten voor de stad op: gezondheidswinst, sociale cohesie, een aangename openbare ruimte, een beter woon en vestigingsmilieu. Op dit moment zijn de budgetten van de afzonderlijke programma’s (beheer openbare ruimte, water en riolering, groen, mobiliteit) niet toegerust om de volledige vergroeningskosten te financieren. Hiervoor is per project gemiddeld 10 – 15 % extra budget nodig. Zonder dit aanvullende budget kunnen we de openbare
4/7
Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk
8 maart 2022 9783938
ruimte niet ‘in één keer goed’ aanpakken, doen we dit in stapjes, wat opgeteld duurder is en langer duurt. Dat betekent dat maatschappelijke baten als gezondheid, verkeersveiligheid, beweegvriendelijkheid niet ten volle worden geboekt en dat doelen voor klimaatadaptatie en ‘groei in balans’ pas rond 2080 voor een deel worden gehaald.
De uitdaging is de ‘in één keer goed’ aanpak, door ambities in samenhang te realiseren
3. Versnellen We willen versnellen omdat het klimaat verandert en we anders geen aangename stad blijven. En we willen versnellen omdat het inwonertal fors (+100.000 tot 2040) toeneemt en er anders te weinig groene, gezonde openbare ruimte overblijft voor mensen, planten en dieren. We versnellen met een voortvarende uitvoering van vergroeningsprojecten die de stad aanspreken en uitdagen om ook van start te gaan. Op strategische plekken, in het oog van zoveel mogelijk Utrechters, laten we zien dat het ‘ondenkbare’ werkelijkheid wordt, zoals eerder met de kortste snelweg van Nederland (vergroening Catharijnebaan tot Zocherplantsoen), het Malieblad, en de Croeselaan. Op deze manier maken we energie los bij inwoners, bedrijven en instellingen in de stad om mee te doen en bij te dragen aan de ongekende vergroening van Utrecht. Versnellen zet de ideeën van de bewoners van Rivierenwijk en Noordwest door als ‘nieuwe standaard’ voor de aanpak van andere groenarme wijken. In projecten als de Moreelse Tuinen, het Landschapspark Oud Zuilen, Smakkelaarspark, Maarschalkerweerd, het Rondje Stadseiland en park Transwijk is zichtbaar en veel resultaat te bereiken. Vergroening vraagt om een betere afstemming tussen de thematische opgaven, meer samenhang in stedelijke programmering en de benodigde budgettoekenning.
Dit is gemakkelijker gezegd dan gedaan en vergt een ingrijpende wijziging in de manier van (samen)werken en in de organisatie daarvan. Het meerjarengroenprogramma (MGP, als onderdeel van het MPR) levert met het huidige budget van circa € 3,2 miljoen per jaar slechts een klein aandeel in de bekostiging van de totale
5/7
Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk
8 maart 2022 9783938
opgave. Bij de totale vergroeningsopgave gaat het om een veelvoud van deze opgave, naar verwachting 80 mln. per jaar tot 2040. Een belangrijk deel berust op een zelfstandige uitvoering van vergroening in de openbare ruimte, waar met een andere aansturing en organisatie, mogelijkheden ontstaan om dat in een gedeelde financiering met andere gemeentelijke opgaven te doen. Een ander belangrijk deel bestaat uit stevige aanpassingen van infrastructuur van waterschappen, provincie en Rijk, waar de kosten van een gezamenlijke uitvoering gedeeld kunnen worden met genoemde partners. Financiering en de realisatie van groen vraagt daarom nadrukkelijk aandacht zowel in onze begroting, in de samenwerking met partners (corporaties, ProRail en Universiteit), als in onze lobby (Rijk, Provincie en EU). De raming van de totale kosten (zie boven). In de uitwerking van de strategie van de RSU kijken we naar de dekking van de noodzakelijke investeringen voor de stad. De inschatting uit de RSU 2040 is dat de gemeente maximaal voor één derde van de benodigde dekking zorg kan dragen. Een gemeentelijke dekking van de groene opgave is ook essentieel om te beschikken over de cofinanciering die de U10 en de provincie Utrecht van ons verwachten.
Enkele (toekomstige) voorbeeldenprojecten van vergroening: Lunettenpark, Smakkelaarspark en Park Transwijk.
Vervolg in gang zetten De operationalisering van de strategie voor groen omvat: 1. Concretiseren van de groene opgave, nu ook op het niveau van projecten en gebieden. De opgave wordt verwerkt in de werkmethodiek van de gemeente en in onderliggende documenten, zoals het Handboek openbare ruimte en de verplichte klimaatparagraaf. Concretiseren betekent ook onderzoek doen naar de organisatie van de vijf schaalniveaus van de groene opgave, inclusief maatregelenpakketten, baatdragers en partners. Dit onderdeel is kort gezegd, het interne huiswerk voor onze gemeentelijke organisatie. 2. Verwerken van de opgave groene schaalsprong in de instrumenten van de Omgevingswet. We zorgen voor een kwalitatieve én kwantitatieve onderbouwing van de vijf waarden van groen (klimaatadaptatie, gezonde verstedelijking, ecologie, sport en recreatie). De waarden zijn richtinggevend voor de aanleg, de functies en de zonering van groen. De onderbouwing wordt afgestemd met de uitwerking van de Visie Klimaatadaptatie en in 2022 geleverd. Daarnaast wordt de haalbaarheid van de opgave voor anderen en voor de gemeente zelf onderzocht. We onderzoeken de kosten en baten (in een MKBA) omdat de uitkomst daarvan ook de haalbaarheid van de vergroeningsopgave bepaalt.
Separaat wordt een omgevingsprogramma voor groen opgesteld om het ontbrekende juridische instrumentarium en de benodigde fysieke maatregelen op rij te zetten. De groene opgave wordt met andere opgaven verwerkt in voorstellen voor omgevingsplannen en in projectplannen. Dit onderdeel betreft de besluitvorming over de kaderstelling van de groene opgave door uw raad. 3. Bovengenoemd omgevingsprogramma is input om alle opgaven in de openbare ruimte in samenhang te programmeren en om daarbij de, in de RSU genoemde, dekkingsbronnen te betrekken (onder andere: groeikader, toename van parkeerinkomsten, kostenverhaal). De
6/7
Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk
8 maart 2022 9783938
voortgang en inzet op groen en op andere opgaven wordt via de Voorjaarsnota en het Meerjarenperspectief Ruimte (MPR) jaarlijks met uw raad besproken. Voor het realiseren van de schaalsprong Groen (‘trendbreuk’ in vergroenen) zijn meer financiële middelen nodig dan het huidig budget van het meerjaren groenprogramma en het MPR. Deze constatering geldt ook voor andere opgaven van de RSU. Financiële bijdragen van andere partijen zijn daarom onontbeerlijk, in het bijzonder van de rijksoverheid. Binnen de gemeente worden de ambities voor ruimtelijke investeringen integraal afgewogen in het MPR. Dit mondt uit in een investeringsvoorstel dat passend wordt gemaakt binnen de financiële mogelijkheden van de gemeente. In het investeringsvoorstel wordt ook ingegaan op de realisatiekracht die nodig is om de ambities uit te voeren, en het budget dat daarbij hoort. Dit onderdeel gaat dus over het programmeren en financieren van de groene opgave. Tenslotte De vergroening van Utrecht is zowel een cruciaal element van een gezonde groei van onze stad als een opgave die nog belangrijke invullingen vergt op het gebied van organisatie, samenwerking en financiering. De strategie voor groen dient om de vergroeningsopgave beheersbaar te maken en het realisme te vergroten.
In lijn met onze toezeggingen bij de behandeling van de Visie Klimaatadaptatie komen we in Q4 2022 bij uw raad terug met een stand van zaken van de opgave om Utrecht te vergroenen. Wij hopen u met deze brief inzicht te hebben gegeven in de uitwerking van de strategie, langs welke lijnen we de stad groener willen maken.
Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Utrecht,
de secretaris,
de burgemeester,
7/7