Agendabundel

ln de "Omgevingsvisie Merwedekonoolzone-Dtåel 2: Uitwerking von de Ruimtel'rjke Agendo" wordt dit in woorden op pogino 44 (2) verder omschreven in S3.l .ó Sledelijk netwerk longzoom verkeer:

"... Nieuwe roufes lopen juist nief mef de hoofdinfrostrucfuur mee, moor zijn (bij voorkeur outoluwe) verbindingen door en fussen de wijken. Doormee bieden we voefgongers en fiefsers een gezonder olternotief . Zijsloon door minder bloot oon lowooi en /uchfvervuiling en worden mìnder vook geconfronfeerd met verkeersonveilþe sif uolies. . " B'rjgoond koortje geeft door een weergove von. Op zich een heel goed principe en ook herken-boor ols één von de "Almere principles". Dit principe uit de joren '70 goot uit von een scheiding von ol hel

û

å

.

verkeer in drie soorten: l. Openboor vervoeL 2. outo's en 3. longzoom verkeer z'rjnde fietsers en voetgongers. Dot het fietspod ook gebruikt werd door licht motorisch verkeer (brommers) werd in die joren op de koop loegenomen, immers die moken lowooien kun je von verre horen oonkomen. Een joor of tien geleden heb ik met enkele onderbrekingen een week of 4-5 door een Z-tol Stichting SPEELRUIMTE KvK 4l I 85198

www.speeìruimte.nl

a

*

ç

* å

t

.\ I

t*

Uit: Kerndoel: Roomwerk op stedeliik niveou ($3.1)

Kopp.v.d.Coppellolocn 23 3818 KV AMERSFOORT info@speelruimle.nl

blz.2 / 6

doc.nr: d1/982/0Q3

referentiewijken von Almere gefietst en gelopen. Somen mel mijn dochter deed ik veldwerk noor de inrichling von de informele en de formele speelruimte. Doorbij mookten wij ook veel gebruik von de longzoom verkeersrouTes door de wijken von Almere. Er vielen een oontolzoken op:

l. deze routes worden mel heel verschillende voertuigen gebruikt: o. von ouderwetse fiets met terugtroprem Iot moderne snelle ligfietsen r'rjdt over deze wegen; b. gewone fietsen, elektrisch ondersteunde fietsen en volledig (stille) e-scooters) ; c. met een voriotie in kruissnelheden von l2,5km/u tot 35km/u; 2. Tijdens de ochtend- en ovondspits wos er veelverkeer op deze routes. En op routes longs en noor scholen zie je ook veel verkeer rond lunchtijd en het moment dot de school sluit (meestol ì 5:30u). 3. Er wordt don min of meer in scholen (zools vissen) gereden: de voorste is bepolend voor richting en snelheid; deelnemers in de scholen rijden dicht op elkoon hebben ols groep hun eigen dynomiek en houden weinig rekening met onverwochle gebeurlenissen. 4. Je ziet bijno geen buiten spelende kinderen op of rond deze routes.

1

bolspel speel-

"'"ioestelle

Onofhonkel'rjk von elkoor hebben we regelmotig bijno-ongelukken zien gebeuren en ook zelf meegemookt. Bijno-ongelukken lopen oltijd goed of, moor ols ze ook op longzoom verkeersroutes vook voor komen leidt dot lot gevoelens von onveiligheid. Op en longs deze routes hebben we don ook weinig spelende

kinderen gezien. De conclusie in dit ondezoek wos don ook dot deze rouTes vook ols onoverkomelijke borrières in de openbore ruimte de speelruimte von (jonge)kinderen Almerehoven: fìetsroute dwors door recreotieve groenruimte belemmeren en de ontwikkeling von hun zelfstondige mobiliteit remmen. Op een oontol plootsen in Almere lopen deze routes dwors door recreotieve groene ruimtes (zie koortje hier linksboven) Ook door leiden bijno-ongelukken tot gevoelens vqn verkeersonveiligheid, en zo wordt de recreotieve speelwoorde negotief beinvloedt.

Longzoomve

ute Almere

scooters op longzoomverkeersroute Almere .J

Als ik noor het principe-koortje uit de "Omgevingsvisie Merwedekonoolzone" kijk zie ik een ooniol vergel'tjkbore

i*.*

risico's. Hiernoost rood omcirkeld.

G*

In deel 2von de Omgevingsvisie Merwedekonoolzone sloot

*

in $ó.1.2 (3) de zin: "... Omdot vr'rjwel de gehele wijk ouloluw is, is vr'rjwel de gehele openbore ruimte overigens ols

(informele) speelruimte te gebruiken. ...". Die uitsprook stoot op gesponnen voel met de segmenlering von het hele gebied door de longzoom verkeer routes. De outo, weliswoor verbonnen, wordt, ols er geen oondocht voor is, vervongen Stichting SPEELRUIMTE KvK 4l I 85198

www.speelruimle.nl

I

\+

ln rood: verqeliikbore risico's

Kopp.v.d.Coppelloloon 23 38I8 KV AMERSFOORT info@speelruimte.nl

ó12.3 / 6

doc.nr dI/982/OO3

door de e-bike, e-scooter en ollerlei nog te ontwikkelen 'smorl' stedelijk tronsportspul von de toekomst. B'rj de volgende sloppen voor de Merwedekonoolzone en de verdere uilwerking en detoillering is doorom oondocht nodig voor: . voorkomen bijno-ongelukken op kruispunten . voorkomen doorsn'rjden recreotieve groene ruimtes ' door woor de nodruk ligt op (speel-/) verbl'tjfskwoliteit grote verschillen in snelheid lemperen . en indien mogelijk voorof per route oongeven welk korokter prioriteert: doorgoond OF besiemmend (zie schetsje =>). . zie ook: https: //speelruimte.nl/buitenspelen /inde-.php? id=3893ó9Bl B34B50Bó5 I I

doorgoond

bestemmend

Zelfstondige mobiliteif Woor mijn vorige opmerking goot over de 'ondere' verkeersdeelnemers. gool dit kopje over de mobiliteit von kinderen. Zelfstondige mobiliteit goot over de leer- en ervoringsweg die kinderen vonof hun vroege jeugd doormoken bij het leren oriënleren en verplootsen in de publieke ruimte von stod en plottelond. M'rjn vokgenoten stedebouwkundigen denken veelol dot de moderne mens voldoende heeft oon een smorlphone voor z'rjn richtingsgevoel bij mobiliteit. Moor de huidige beweging noor notuurspeelplootsen en meer contocl met de notuur in de stod stelt dot we met de smorlphone juist olle contoct met de notuur om ons heen kw'rjlroken. Het ontwoord op dit kwijtroken von hel contoct met de notuur in de stod is in de woorden von stodsvogeloor Dovid Lindo (https://theurbonbirder.com/) heel simpel: "Look up!" oftewel: Kijk omhoog! En ols het goot om groene notuur: Kijk om je heen! Ook orchitectuut ofwisseling en vormgeving von de stod leer je zo veel beter te zien, te herkennen en Ie woorderen. En juist in de stod is het omgoon meï verkeer een leertroject dot kinderen vonof vroeg moeten kunnen leren door het ervoren doorvon. ln de ogendobundel is dit begrip nergens gemunt of uitgewerki. Terwijl Utrecht best wot ervoring heeft met dit onderwerp. Zelf gebruik ik vook de wijk Lunetten4 ols een voorbeeld woor kinderen ol

op relotief jonge leeft'rjd zelfstondig zonder begeleiding noor de bouwspeeltuin kunnen komen. Als je ergens b'rjde Chothoms woont is het oversteken von de Simplonboon een dingelje, moor doorno kun je de 1,3 km noor de speeltuin zelf lopen of fietsen zonder gevoorlijke oversteekpunlen Woon je op de Etno don is het een Tochtje von ruim 0,9km zonder gevoorl'tjke oversteek. We weten von ondezoek uit de joren ó0-70 von de vorige eeuw dot hef stopelen von woningen invloed heeft op de mote von builenspelen von kinderen. Tot 4 bouwlogen wos dot effect beperkt

Met dien verstonde de een goler'lj-ontsluiting ol gouw tot minder buitenspelen leidde. Vonof de vijfde woonloog zogen we een oonmerkelijke ofnome von buitenspelen. Soms gingen kinderen pos vonof 9ò l0 joor zelf noor buiten. Woi ondermeer een rol speelde wos: . enge winderige goler'rj met zwore toegongsdeur noor de hol mel troppen en/of lift; . de knopjes voor de lift en de bediening in de lift op onbereikbore hoogte; . zvvore deuren beneden. die enkel door een volwossene kon worden geopend; . voor meisjes: te weinig sociole controle onderweg in het gebouw; . eenmool buiten ís ook de hoeveelheid ruimte dichibij de deur von belong (ff k'tjken, ff proberen, ff wot hier spelen voordot we verder durven goon); ¡ de weg terug noor huis lostig te vinden (olle verdiepingen l'tjken op elkoor). Zo bekeken goot zelfstondige mobiliteit niet olleen over verkeer in hei publieke domein, moor over de hele weg vonof de voordeur von je opportement op de 12e verdieping noor de speelruimte

hemelsbreed slechts I B0 meler verderop. Dot kinderen in hun drong noor explorotie von hun omgeving/de stod zo weinig mogelijk in de weg gelegd wordt en dot gewoon omhoog kijken b'tj het buitengoon gewoon mogel'rjk is. Doorvoor honleren we b'ljSpeelruimte sinds joor en dog het criterium dol de mooswijdte von borrières voor kinderen niet kleiner mog zijn don 400x400m'. Voor de goede orde 400m' is iels von 4 tot Bò'10 minuten lopen. Deze referentiemoot stoot op gesponnen voet met de vorige porogroof. Met een zorgvuldige uitwerking kunnen beide wel b'tj elkoor gebrocht worden.

Stichling SPEELRUIMTE KvK 4l I 85198

www.speelruimle.nl

Kopp.v.d.Coppellolocn 23 38IB KV AMERSFOORT info@speelruimte.nl

l:lz.4 / 6

doc.nr: dl/982/0Q3

Hel toevoegen von zelfstondige mobiliteit is niet zo moeilûk of tegengesteld oon de geformuleerde uitgongspunten. Het post bû het kerndoel "Gezond gedrog in een groene omgeving" (zie: $ó.1.1. Omgevingsvisie deel2) (5) en kon door eenvoudig worden toegevoegd. Grootte speelplekken Dit onderdeel heb ik niet in het gesprek ingebrocht. Het komt noor boven no verdere bestudering von de ogendobundel. ln deel2 von de Omgevingsvisie Merwedekonoolzone (ó) wordt in $ó.1.2 Spelen (zieblz 115 Omgevingsvisie deel2) (i) een schemo gegeven von de plonniveou's per 'ì989 vostgesteld (zie: voetnoot ì ): leeft'ljdsgroep. Dii schemo heeft de Rood von Ulrecht in BLOKNIVEAU

BUURTNIVEAU

WIJKNIVEAU

binnenterreinen

straten en pleinen

pleinen en parken

nll lln

Ittr ttll lltt tl¡l lrll

ll l,l

lln

6-12 jaar

0-6 jaar

*

12-18jaar

Typ hier om tekst in te voeren

Het schemo geeft niet olleen oon dot met het ouder worden von spelende kinderen het bereik

toeneemt, moor ook doi het speelgedrog met de leeftijd kon verschuiven noor recreotief sportgedrog (boskel, voetbol, skote, urbon sports) en dus ook noor een groter wordend ruimtegebruik. Hef schemo zelf doet echter geen uitsprook over benodigd oppervlok en ik kon zoiets niet vinden in deel 2 von de Omgevingsvisie Merwedekonoolzone. Op blodz'úde l9 von hel FO-lP Merwede (8) vindt u de porogroof "Spelen Sporten En Bewegen" met doorin het volgende schemo met wel de benodigde oppervlokten: it

FORMEEL SPELEN IN BEPAALDE GEBIEDEN

! I a

-.

lii

Geen speelgebied (doorvoer van auto's, fietsen, LEV)

lnformeel speelgehriecl

e MultifunclÌonele ruimTe (3OOOm2)

Formeel speelgebied Formeel spelen (9OO m¿)

@ spelen - Pleinen @ Schoolplein (85O @ Colleciief spelen (binnenluin) @ O-6 spelen @

(9OO mz)

Formeel

O-18 jaar

EIE

Fr4

FT

0-18.¡aar

ÞrtI

jaar

trt;

m¿)

Formeel O-12 jaar

(5OO m?)

Ë1.[I

IF;

i:l i:i

Het schemo geeft oon dot een grootte von 900m2 zou volstoon voor een locotie op wijkniveou. ln onze eryoring is dit veel te klein. Een locotie op wijkniveou functioneert goed ols hier een combi wordt gevonden tussen bewegen, ontmoeten, spelen en sporf. ln dot loofste gevol goot het om breediesport. Uitgoond von moten voor pleintjesvoetbol en bosket en rekening houdend met vrije uitloop odviseren wij sinds joor en dog een bosismoot von 2óx30 m'. Deze bosismoot is ook heel geschikt voor streetstyle-skote, bmx en ook iets ols een groepsworkout. Voste doeltjes en/of boskeTs z'rjn niet echt nodig die kun je ook mobiel plootsen voor een buurtsportevenement. Deze bosismoot besloot op zich al26 x3O = ZB0m2 en bestool in principe uit multifunctionele "open ruimte". Don blijft er b'rj900m2 nog moor 120m2 over voor overig "ingerichte ru¡mte". STichfing SPEELRUIMTE KvK 4l I 851 98

www.speelruimie.nl

Kopp.v.d.Coppelloloon 23 38IB KV AMERSFOORT info@speelruimte.nl

doc.nr:

d1/982/003

Y>lz. 5

/6

Ter vergel'rjking: b'rj onze cursus speelruimtebeleid goon w'rj met de cursisten regelmotig door de noost het hotel gelegen w'rjk Lombok (Utrecht). Een mooivoorbeeld von een vooziening op

wijkniveou met spori noost spelen en onTmoeten hier is het Cremerplein. Op de volgende ofbeelding ziet u dit plein (brutto co. 3ó00 tot 4000m2) met doorop oongegeven een vlok 900m2: orsl3trl rl hd om,bt

ffi

ø ã !ú@Íl¡¡h. ffi

tt do¡ffiú

r24.o0 !4!9,, _,,

luchtfoto Cremerplein Utrecht met vlok von co. 900m2 (Google Eorth)

Mei dit plootje kunt u zien dot een vergelijkboor progrommo voor een grote buurt-w'rjkspeelploots in het plon voor de Merwedekonoolzone lostig is Te reoliseren binnen de huidige rondvoorwoorden en eisen. Ook kunl u op deze luchtfoto zien dot de locoTie Cremerplein vrijis von doorgoonde routes. Een tweede punt von zorg bijde overige uifwerkingen in het FO-IP Merwede, noost de beperkte

grootte von buurt- en w'rjkvoozieningen, is het b'rjno geheelonibreken von ideeën over het optreden en beperken/voorkomen von geluidsoverlost door hel beweeg-, ontmoet, speel- en sportgeluid. Je zou enige ofstond verwochten of eisen oon de gevelbekleding legen rondkootsen en versterken von geluid of hel osymmetrisch plootsen von de omringende gevels of vertonden hiervon (Tegen rondzingen), noosl de wel oonwezige ideeen over dempende bodemmoteriolen. Voor je hel weet kr'rjg je een siluoiie ols bij het speelveldje in Nijmegen (zie: https:// www.binnenlondshestuur.nl/besfurtrr-en-orgonisotie/nieuws/nümegen--it-klem-om-tropveld. I l352980.lynkx).

Groofle schoolspeelploots Ook dit onderdeel komt pos no bestudering von de bundel noor boven. ln het FO-IP Merwede zijn de schoolpleinen co. óOO lot 850m2. Er wordt von uit gegoon dot er 3m2lleerling verhording nodig is. Dot op zich is overigens minder don vrije uitloopkippen hebben https://sFeelruimte.nl/ buitenspelen/incle-.F,hp?id=4o67^ - ?930^o3ql7/vrijetritloopkinFen-krijgen-meer-rt¡imte). Bij een leerlingoonlol von meer 200 tot 300 leerlingen (ofhonkelijk von de pleingroolte) is spelen in iets betekenen shifts een voorwoorde om ongelukken op het plein Te voorkomen. Dot moel ook .ì50 leerlingen noor de shift voor de schoolgebouwen. lmmers bij 300 leerlingen moeten er t'rjdens binnen en tegelijkertüd 150 noor buiten: ¡ zûn de deuren en gongen breed genoeg? . zûn er meerdere deuren? Zodot de stromen noor buiten en binnen gescheiden kunnen worden? . en is er gedocht oon gedeeld gebruik no schooltijd? ¡ en kon lijdens lesgeven hef openboor gebruik von het plein door de schoolworden beperkt? (ivm mei ofleiden von de les). De school moet er wot over ie zeggen hebben i'tjdens lesgeven. . en wot betekent een te klein plein voor de noschoolse opvong? Blijven don niet teveel kinderen binnen uit vrees voor de drukte op het plein? Slichling SPEELRUIMTE KvK 4l I 85198

www.speelruimle.nl

Kopp.v.d.Coppelloloon 23 38I8 KV AMERSFOORT info@speelruimte.nl

ó12.6 / 6

doc.nr: dl19821003

Sociole veiligheid binnenlerreinen Zowel b'rjde presenlotie op lB meiols op diverse ploolsen in de ogendobundelis sproke von een gedeeltel'rjke openbore funciie von de binnenterreinen. Hoe de gedeellelijke toegong wordt gereoliseerd (overdog toegong - ovond en nochl gesloten) is m'rj niet duidelijk. Utrecht heeft ervoringen met ol don niet toegonkel'rjk moken von binnenterreinen (Lunetfen, Wille Vrouwen etc.) en zou die ervoringen in dit gevol moeten evolueren en hier toepossen. ln LunetTen zijn in de loop von de joren 90 ochterof no de oplevering nog behoorlûk wot {kostbore) beheersmootregelen genomen met betrekking tot de scheidingen voor en ochter. Ook zijn er uiteindel'tjk schuttingen toegesloon. op plekken woor ze eerst woren verboden, om inbroken vio ochterkonien verder te voorkomene. Procedure belongenbehorliging von BOSS tijdens het proces. Tot slol een pleidooi om gedurende het gehele onlwikkelingsproces een persoon of instontie de rol

von mosler/regisseur/ te geven op het gebied von Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sport. Deze regie-rol zou niet olleen beperkt moeten z'ljn tot enkel het openboor domein, moor juist ook door woor het privole over goot in gemeenschoppel'rjke ruimles en heI semi-openbore. Denk bijvoorbeeld oon de routing von buiten terug noor binnen, terug noor huis. Hoe mook je dot herkenboor voor kinderen? En kun je ook zonder hulp von je ouders noor buiten en stroks weer boor binnen? Krijg je de deur von de goler'rj open? En kun je bij hel knopje von de lift. En woor kun je slroks een hut bouwen? En woor kun je voetbollen of woor go je met vriendinnen zitten kletsen? Door moet je voortdurend oondochl voor vrogen op olle niveous von de uitvoering gedurende de hele rit von het ontwikkelproces. Wont uiteindelijk bepolen de kinderen zelf woor en wot ze spelen.

Nomens Stichting Speelruimte en OBB-lngenieurs, juli2021

Eindnofen:

I

l98óolsstedebouwkundigevoorStichfing Ruimte (Bouwcenlrum Rolterdom) meeoon: Noor een speelruimteplon UlrechT ; Beleidsropportoge von het ondezoek noor de speelruimte in de buurten en wljken / ; in opdrochi DOW, Afd. Openluchlrecreotie & Groenvoozieningen, Stichting Ruimte ; Rotterdom, juni ì 987 -llllwerktein

2

in de ogendobundel is dit blz 87

3

in de ogendobundel is dif blz I5B

4

door m'rj rondgeleide ìeden von htips://ipcrworld.org/ vonden deze wijk een Child-friendly neighbourhood. Een U nesco-prijs-woordig.

5

in de ogendobundel

6

in de ogendobundel begint dit op blz. 44

is dif blz 155

in de ogendobundel is dit blz. 158

I

in de ogendobundel is dil blz. I582

9

Creoting Defensible Spoce / Oscqr Newmon, New York. 19óó - zie ook https://en.wikipedio.org/wiki/Defensible spoce theory

Stichling SPEELRUIMTE KvK 4l I 851 98

www.speelruimle.nl

Kopp.v.d.Coppelloloon 23 38I8 KV AMERSFOORT info@speelruimte.nl

1.1 Omgevingsvisie Merwedekanaalzone deel 2 uitwerking van de Ruimtelijke Agenda 1 Dossier 1535 voorblad.pdf

Raadsinformatiebijeenkomst Dossiernummer

1535

Vertrouwelijk

Nee

Vergaderdatum

18 mei 2021

Agendapunt

1.1

Omschrijving

Omgevingsvisie Merwedekanaalzone deel 2 uitwerking van de Ruimtelijke Agenda

ID

1583

Behandelend ambtenaar

Sandra van Asperdt

Telefoon

0302864988

E-mail

s.van.asperdt@utrecht.nl

Datum collegebesluit Thema

Ruimtelijke ordening

Portefeuillehouder

Wethouder Diepeveen

Beleidsveld

Merwedekanaalzone

Referendabel Raadsadviseur (lijst)

Frank de Kok/Ruimtelijke Ontwikkeling, Vastgoed, Erfgoed/06-20011476

Geagendeerd

Vergaderdatum

Raadsinformatiebijeenkomst

1 april 2021

Raadsinformatiebijeenkomst

20 april 2021

Raadsinformatiebijeenkomst

18 mei 2021

Commissie Stad en Ruimte

2 september 2021

Commissie Stad en Ruimte

23 september 2021

Voorgesteld besluit

1 Raadsvoorstel Omgevingsvisie Merwedekanaalzone deel 2, aanvulling PlanMER en nieuwe wandel- en fietsbruggen..docx

Voorstel aan de gemeenteraad

Omgevingsvisie Merwedekanaalzone deel 2; Aanvulling PlanMER; Nieuwe wandel- en fietsbruggen Beleidsveld Organisatieonderdeel Ruimte Opsteller Kenmerk Vergaderdatum Raad Geheim

Merwedekanaalzone Ontwikkelorganisatie Marcel Haak 7103312/raadsvoorstel volgt Nee

Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor te besluiten: 1. De Omgevingsvisie Merwedekanaalzone deel 2: ‘Uitwerking van de Ruimtelijke Agenda’ inclusief bijlagen vast te stellen als kader voor de nieuwe ontwikkelingen in het gebied, met als belangrijkste uitgangspunten: - een innovatief mobiliteitssysteem; - een fijnmazig fietsnetwerk; - bouwen in hoge dichtheid met aandacht voor de omliggende wijken; - betaalbaar wonen in de Merwedekanaalzone en een mix van voorzieningen; - gefaseerde ontwikkeling, gekoppeld aan mobiliteitsmaatregelen. 2. De aanvulling op de Plan-milieueffectrapportage vast te stellen, waarin positief wordt geadviseerd over de planontwikkeling in de Merwedekanaalzone en specifiek Merwede (deelgebied 5). 3. Voor de ontwikkelingen in Merwedekanaalzone en in de omgeving (zoals project Heycopstraat in de Dichterswijk), als onderdeel van een fijnmazig fietsnetwerk, 3 wandel- en fietsbruggen aan te leggen: - wandel- en fietsbrug bij de Heycopstraat in Dichterswijk; - wandel- en fietsbrug bij de Waalstraat in de Rivierenwijk; - wandel- en fietsbrug bij de Zijldiepstraat in de Rivierenwijk. 4.

De resterende middelen voor woonboten en bruggen en de opwaardering van de wandelbrug over het Merwedekanaal langs de A12 uit de Voorjaarsnota 2018 te herprogrammeren en deze in te zetten voor de dekking van de gemeentelijke (publieke) bijdrage aan de bovenwijkse investeringen in de Merwedekanaalzone. Burgemeester en wethouders van Utrecht, De secretaris,

De burgemeester,

1

Geheimhouding Het college heeft tijdelijke geheimhouding opgelegd op grond van artikel 55 lid 1, 86 lid 2 en 25 lid 2 van de Gemeentewet op het Financieel kader MWKZ 2021 tot het moment van sluiting van de grondexploitatie OPG + Busstalling Merwede of zoveel eerder als het college de raad (gedeeltelijk) in openbaarheid kan informeren om de redenen genoemd in de artikelen 10 lid 2 onder b en g van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob).De raad wordt separaat gevraagd deze geheimhouding op grond van artikel 25 lid 3 Gemeentewet in de eerstvolgende raadvergadering te bekrachtigen. Ter uitvoering van de ontwikkelplannen moet de gemeente in onderhandeling treden met andere partijen om nadere (uitvoerings- en grond)overeenkomsten te sluiten en aanbestedingen te doen. De gemeente heeft er financieel belang bij en kan bij onderhandelingen benadeeld worden als onderhandelaars van marktpartijen beschikken over deze geheime bedrijfsinformatie. Deze informatie over het businessconcept en gemeentelijke financiële kaders kunnen marktpartijen gebruiken bij onderhandelingen, het opstellen van offertes, prijsbepaling en het uitwerken van plannen en strategieën.

Samenvatting Dit voorstel gaat over de vaststelling van de Omgevingsvisie deel 2 met de aanvulling PlanMER en het besluit om 3 wandel- en fietsbruggen aan te leggen als noodzakelijk onderdeel van de planontwikkeling Merwedekanaalzone. De omgevingsvisie deel 2 ‘Uitwerking van de Ruimtelijke Agenda’ (verder genoemd: Omgevingsvisie deel 2) inclusief bijlagen en de bijbehorende aanvulling op het Plan-milieueffectrapportage (verder genoemd: aanvulling PlanMER) zijn een verdere uitwerking van de omgevingsvisie Merwedekanaalzone deel 1 ‘Ruimtelijke Agenda’ en de bijbehorende PlanMER. Deze plannen geven richting aan de verdere transformatie van de Merwedekanaalzone deelgebieden 4, 5 en 6 naar een gemixte stadswijk en zorgen voor een goede aansluiting op/verbinding met de omgeving. Onderdeel van de Omgevingsvisie deel 2 is de vaststelling van het benodigde aantal wandel- en fietsbruggen over het Merwedekanaal. Deze vormen een schakel in de verfijning van het fietsnetwerk, wat nodig is voor een betere spreiding van het toenemende fietsverkeer door de groei van de stad.

Context Aanleiding De Merwedekanaalzone (deelgebied 4, 5 en 6) zal de komende 15 a 25 jaar transformeren van een gesloten gebied met overwegend bedrijven en kantoren naar een levendige stadswijk om te wonen, werken en recreëren. Inzet is een gebied met in totaal zo’n 10.000 woningen, gecombineerd met diverse andere stedelijke functies, zoals scholen, (kleine) bedrijven en kantoren, winkels en een hoogwaardige openbare ruimte. Hiermee kiest Utrecht voor gezonde en duurzame binnenstedelijke verdichting. We maken ruimte voor groei door de in de stad beschikbare ruimte beter te benutten en onderzoeken daarbij hoe we de werkgelegenheid naar rato mee kunnen laten groeien. In de notitie ‘Uitgebreide context plannen Merwedekanaalzone leest u de uitgebreide algemene context van de planontwikkeling (waaronder de aanleiding, eerdere besluitvorming, financiën en participatie) in de Merwedekanaalzone. Besluitvorming college Tijdens de inspraakperiode van 30 januari tot 11 maart 2020 hebben de verschillende plannen voor de Merwedekanaalzone ter inzage gelegen. Men kon reageren op de Omgevingsvisie deel 2, het Voorlopige Ontwerp Stedenbouwkundig Plan (VOSP) Merwede en aanvullende plandocumenten. Het college heeft de reactienota vastgesteld, waarin alle inspraakreacties van bewoners, gebruikers (van het gebied) en belanghebbenden bij elkaar zijn gebracht en beantwoord.

Het college heeft tevens een Buurtaanpak Rivierenwijk en Transwijk en de Buurtagenda Dichterswijk vastgesteld, onder voorbehoud van vaststelling door de raad van de Omgevingsvisie Merwedekanaalzone, deel 2. In deze buurtaanpak en buurtagenda zijn bewonerswensen, beleid en noodzakelijke maatregelen vanuit de Merwedekanaalzone zo goed mogelijk aan elkaar verbonden. Daarnaast gaat het college de ruimtelijke procedures op starten voor de locaties Bilitonkade en Noordersluis (noordzijde) indien de gemeenteraad besluit om de brug bij de Waalstraat en de brug bij de Zijldiepstraat aan te leggen en daarvoor woonboten moeten wijken. Ook zal het college aanpassingen doorvoeren in de Havenatlas door te voeren omdat voor de nieuwe plekken moet 2

worden afgeweken van de algemene maten uit de Havenatlas. Tot slot heeft het college de Aanpak monitoring vastgesteld. Dit gaat over de monitoring van de verkeersontwikkeling rond de Merwedekanaalzone en de leefbaarheid van de omliggende wijken. De reactienota, de Buurtaanpak en -agenda en Aanpak monitoring zijn ter informatie bijgevoegd. Beoogd effect Met het nu voorliggende besluit om de Omgevingsvisie deel 2 met de aanvulling PlanMER vast te stellen, krijgt de gemeente officiële kaderdocumenten die sturing geven aan de verdere realisatie van de nieuwe gemixte stadwijk(en) in de Merwedekanaalzone. Een besluit over de nieuwe wandel- en fietsbruggen over het Merwedekanaal zorgt ervoor dat het groeiende wandel- en fietsverkeer zich meer verspreid en we als stad optimaal gebruik maken van de openbare ruimte/infrastructuur. Eerdere besluitvorming en informatievoorziening In januari 2020 heeft het college de omgevingsvisie Merwedekanaalzone deel 2 ‘Uitwerking van de Ruimtelijke Agenda’ met de bijbehorende aanvulling op de PlanMER en het Voorlopig Ontwerp Stedenbouwkundig Plan ‘Merwede’ met bijbehorend Beeldkwaliteitsplan vrijgegeven voor ter visie legging van 30 januari tot en met 11 maart 2020. Daarover is de raad per brief van 9 januari 2020 geïnformeerd.

Beslispunten, Argumenten en Kanttekeningen Beslispunt 1

De Omgevingsvisie Merwedekanaalzone deel 2: ‘Uitwerking van de Ruimtelijke Agenda’ inclusief bijlagen vast te stellen als kader voor de nieuwe ontwikkelingen in het gebied, met als belangrijkste uitgangspunten: - een innovatief mobiliteitssysteem; - een fijnmazig fietsnetwerk; - bouwen in hoge dichtheid met aandacht voor de omliggende wijken; - betaalbaar wonen in de Merwedekanaalzone en een mix van voorzieningen; - gefaseerde ontwikkeling, gekoppeld aan mobiliteitsmaatregelen.

Argumenten 1.1

Het innovatieve mobiliteitssysteem is randvoorwaardelijk voor de verdichtingsopgave.

3

We zetten stevig in op het realiseren van woningen en werkgelegenheid in de Merwedekanaalzone. Dat kan alleen met een innovatieve mobiliteitsstrategie, waarmee we de druk op het omliggende wegennet hanteerbaar houden. Deze strategie bestaat uit een pakket aan maatregelen zoals een fijnmazig fiets- en voetgangersnetwerk (inclusief de wandel- en fietsbruggen), hoogwaardig openbaar vervoer, deelmobiliteit, betaald parkeren in de omgeving en een lagere parkeernorm. Deze maatregelen moeten zoveel mogelijk vanaf de ingebruikname van de eerste woningen en voorzieningen gerealiseerd of beschikbaar zijn. Belangrijk onderdeel van de strategie is namelijk de gedragsbeïnvloeding waarbij de nieuwe bewoners direct alternatieven voor privé autogebruik wordt geboden en het gebruik van fiets wordt gestimuleerd. De bredere groei van de stad maakt deze maatregelen, zoals invoering van betaald parkeren in de omgeving, onvermijdelijk. De Merwedekanaalzone is (slechts) de katalysator. Voor de ontwikkeling van deelgebied 5 worden (dus) per fase de maatregelen getroffen die nodig zijn om dit gebied te laten functioneren. Een voorstel over de wijze van invoering van betaald parkeren in (delen van) de omliggende wijken wordt parallel aan het vaststellen van deze visie ter besluitvorming aan u voorgelegd.

Het innovatieve mobiliteitssysteem voor de Merwedekanaalzone is op deze schaal vooruitstrevend in Nederland en zal een praktijkvoorbeeld worden. Dit gaan we monitoren de komende jaren om in te spelen op nieuwe ontwikkelingen en bij te sturen waar het nodig is. 1.2

Een fijnmazig fietsnetwerk is essentieel om het gebruik van de fiets te stimuleren en verkeer te spreiden. Utrecht zet in op het stimuleren van het gebruik van de fiets. Een fijnmazig fietsnetwerk is daarbij essentieel om het verkeer te spreiden en alternatieven te kunnen beiden voor verschillende gebruikersgroepen, waarmee overlast en opstoppingen op kruisingen zoveel mogelijk kunnen worden voorkomen. In de omgevingsvisie deel 2 staan daarom vijf nieuwe wandel- en fietsbruggen, die zorgen voor een fijnmazig fietsnetwerk in en rond de Merwedekanaalzone en breder in Zuid/Zuidwest.

1.3

Aandacht voor de leefomgeving in het gebied en de omliggende wijken, bij bouwen in hoge dichtheid, draagt bij aan het borgen van menselijke maat (een omgeving waar mensen zich thuis voelen), vergroot de diversiteit in vorm en architectuur en versterkt de ruimtelijke samenhang Vanaf het Merwedekanaal heeft de bebouwing een oplopende hoogte in de richting van de Europalaan en de Overste den Oudenlaan. De bouwhoogte van de nieuwbouw in de Merwedekanaalzone volgt daarmee grotendeels de schaalsprong van de vooroorlogse wijken (Dichterswijk, Rivierenwijk en Hoograven) naar de naoorlogse stad (Kanaleneiland), met uitzondering van de laagbouwwoningen in Transwijk Noord en -Zuid. De bouwblokken van de Merwedekanaalzone zijn samengesteld uit verschillende, kleinere en zelfstandig herkenbare gebouwen. Verder wordt ingezet op een veilige en gezonde leefomgeving door voorwaarden te stellen aan bezonning en windhinder. In de Merwedekanaalzone zijn hoge ambities voor een kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte uitgewerkt. De keuze voor een autoluwe wijk zorgt voor mogelijkheden om de openbare ruimte en de binnentuinen maximaal groen in te richten (‘groen, tenzij-principe’). Een gezonde, groene woonomgeving nodigt uit tot ontmoeten, verblijven, bewegen, spelen en sporten en draagt bij aan sociale cohesie, gevoel van eigenwaarde en houdt ons gezond.

Daarnaast speelt de hoogwaardige openbare ruimte in op het veranderende klimaat (koeling en water vasthouden). Met de nieuwe nota Volksgezondheid “Gezondheid voor iedereen” (Volksgezondheidsbeleid Utrecht 2019 - 2022) werkt de gemeente aan verschillende kanten van gezondheid gericht op alle inwoners (met extra aandacht voor kwetsbare groepen) van Utrecht. De omgevingsvisie deel 2 heeft meerdere aspecten die goed 4

aansluiten bij de nota Volksgezondheid. Zo is er aandacht voor de leefomgeving, ruimtelijke kwaliteit en wordt er gekozen voor gezonde mobiliteit. Hierbij is niet alleen gekeken wat nodig is voor de nieuwe wijk maar ook wat dit voor kansen biedt in de omliggende wijken (zoals verbeteringen in de openbare ruimte en extra voorzieningen, die zowel door nieuwe bewoners van de Merwedekanaalzone als de bewoners uit de omliggende wijken gebruikt kunnen worden). 1.4

Inzet op betaalbaar wonen is in lijn met het coalitieakkoord en de Woonvisie en de ambitie ’inclusieve stad’. De herontwikkeling van de Merwedekanaalzone biedt ruimte aan een brede doelgroep van bewoners. In lijn met de Woonvisie ‘Utrecht beter in Balans’ (vastgesteld 18 juli 2019) wordt dit onder andere geregeld door keuze voor verschillende financieringscategorieën: tenminste 30% sociale huur, 25% middencategorie (huur en koop) en 45% niet gereguleerd. Aan de ambitie ‘inclusieve stad’ wordt invulling gegeven door de mix te organiseren tot op niveau van het bouwblok. Dit betekent dat een grote verscheidenheid aan bewoners hier een thuis kan vinden: starters, ouderen, gezinnen en studenten

1.5

De versterking van het stedelijke netwerk zorgt voor verbinding met de omliggende wijken. De herontwikkeling van de Merwedekanaalzone doorbreekt de barrièrewerking van het nu gesloten bedrijventerrein en zorgt voor een levendige wijk die (bestaande) omliggende buurten verbindt. Het toekomstige fijnmazige netwerk voor voetgangers en fietsers in en om de Merwedekanaalzone sluit aan op de bestaande ruimtelijke structuur van Utrecht Zuidwest en zorgt voor optimalisatie van het gebruik van de openbare ruimte. Met de aanleg van het Merwedepark ontstaat, met de bestaande plantsoenen, aan beide zijden een groene oever (die met de wandel- en fietsbruggen verbonden worden). Zo worden verschillende wijken (zoals Transwijk en Rivierenwijk) meer met elkaar verbonden. Ook het opwaarderen van bestaande voorzieningen en infrastructuur in de omgeving, zoals de Europalaan en Park Transwijk dragen hieraan bij. Onderdeel van de omgevingsvisie deel 2 is een hoogwaardige openbare ruimte en een park op de westoever van het Merwedekanaal, dat onderdeel vormt van het ‘Rondje Stadseiland’ en aansluit bij onder meer de bestaande groenstrook bij Parkhaven, het Heycopplantsoen en het Merwedeplantsoen aan de andere zijde van het kanaal. Hiermee ontstaat langs het Merwedekanaal aan beide zijden groene oevers, geschikt voor recreatie en als verbinding naar verder gelegen groenstructuren.

1.6

De inzet op een mix van voorzieningen bevordert de samenhang in het gebied en het gebruik van deze voorzieningen door zowel de nieuwe bewoners, als bewoners van de omliggende wijken. Bij de herontwikkeling van de Merwedekanaalzone wordt naast een mix van woningen ingezet op een mix van voorzieningen (zoals scholen, winkels horeca en een gezondheidscentrum). Zowel nieuwe bewoners van de Merwedekanaalzone als bewoners de uit omliggende wijken kunnen gebruik maken van en een impuls geven aan deze voorzieningen. Evenals nieuwe bewoners van de Merwedekanaalzone gebruik kunnen maken van bijvoorbeeld de winkels aan de Rijnlaan en andere winkelcentra zoals Winkelcentrum Kanaleneiland.

1.7

Door gefaseerde ontwikkeling kan worden aangesloten op de mobiliteitsaanpak en de totale woningbouwopgave in Utrecht Zuidwest. De ontwikkeling van de Merwedekanaalzone is al een tijdje gaande. In het gebied staan al rond de 1.500 woningen (MAX, Lux et Pax en Citypads). De komende jaren ligt onze prioriteit bij de afronding van lopende projecten in deelgebied 4 en 6 (Wilhelminawerf, Defensieterrein en Eendrachtlaan 10) en de start van de herontwikkeling van deelgebied 5. Voor deelgebied 5 ligt er een uitwerking van een stedenbouwkundig plan voor de toevoeging van 4.000 woningen en op termijn 6.000 woningen. (Zie de separate besluitvorming over ‘plan Merwede’.) 5

De automobiliteit is de beperkende factor voor de realisatie van het maximale programma voor de MWKZ. In de (aanvulling van de) PlanMER van de omgevingsvisie Merwedekanaalzone is rekening gehouden met lopende projecten zoals het Beurskwartier. Voor heel Zuidwest Utrecht (2e fase Merwede, Beurskwartier, plannen Jaarbeurs en initiatieven in Kanaleneiland) is een mobiliteitsaanpak uitgewerkt. Deze mobiliteitsaanpak is gericht op een gefaseerde groei met 28.000 woningen in dit deel van de stad (inclusief de 10.000 woningen voor de MWKZ) en doorloopt een separaat besluitvormingsproces, als onderdeel van de actualisatie van het stadsbrede mobiliteitsplan. In de Zuidwest- aanpak is per fase van de groei het noodzakelijke bijbehorende pakket aan mobiliteitsmaatregelen inzichtelijk gemaakt. Afhankelijk van de snelheid waarmee deze maatregelen worden doorgevoerd, krijgt de herontwikkeling van de Merwedekanaalzone verder vorm 1.8

De omgevingsvisie deel 2 is inhoudelijk en tekstueel verduidelijkt naar aanleiding van de inspraakreacties en ambtshalve verbeteringen. Om te weten wat bewoners en belanghebbenden uit de omgeving van de Merwedekanaalzone belangrijk vinden, is een consultatietraject georganiseerd. Eind 2019 en begin 2020 zijn verschillende bijeenkomsten georganiseerd in het kader van (de voorbereiding op) de formele inspraakperiode. In totaal zijn er 467 reacties ontvangen, variërend van ‘goed plan, meteen starten’ tot hele lijsten van kritische aandachtspunten. Naar aanleiding van de inspraak zijn inhoudelijke wijzigingen doorgevoerd, zoals het vervangen van de wandel- en fietsbrug van de Jutfasepunt naar de Karperstraat door de mogelijkheid van enkel een wandelbrug. Ook worden in het aangepaste stedenbouwkundig plan op twee plekken gebouwen wat meer verschoven richting het midden van het plan ‘Merwede’ om de bebouwing aan het kanaal iets lager te maken. Alle reacties zijn voorzien van een antwoord en gebundeld in bijgevoegd consultatiedocument (reactienota), dat mede richting geeft aan de verdere uitwerking

1.9

De monitoring van de effecten op de mobiliteit en leefbaarheid in de omliggende wijken is geborgd. Vanwege de complexiteit van de plannen en de zorgen die daarmee gepaard gaan, is gekozen voor een actieve monitoring, die de ontwikkelingen van begin af aan volgt en de mogelijkheid biedt om tijdig te kunnen bijsturen mocht dat nodig blijken. Basis voor de monitoring is de bestaande stadsbrede Mobiliteitsmonitor en Monitor Leefbaarheid. Dit instrumentarium laat op stads- en wij niveau zien hoe de stad er voorstaat op het gebied van o.a. verkeer en leefbaarheid. Voor de Merwedekanaalzone willen we de effecten van de verdichten scherper in beeld krijgen. Dit doen we door de Mobiliteitsmonitor en Monitor leefbaarheid op onderdelen ‘aan te vullen’ om meer zicht te krijgen op de effecten van de verdichtingsopgave in de Merwedekanaalzone, zoals ontwikkeling van de deelmobiliteit en het verkeer op de wegen rond de Merwedekanaalzone en de leefbaarheid in de omliggende wijken en buurten waar de nieuwe fietsroutes zijn gepland. Hierover wordt periodiek gerapporteerd via de cyclus van de MPR en Voorjaarsnota.

Kanttekeningen 1.1

Compact bouwen in hoge dichtheid vraagt scherpe keuzes in de doelstellingen op gebied van energie. Utrecht wil een klimaatneutrale stad zijn, liefst zo snel mogelijk. Dit betekent op jaarbasis per saldo geen belasting van CO2 en andere broeikasgassen door alle functies in het plangebied. Dit is ook de ambitie in de Merwedekanaalzone. De analyses laten echter zien dat met de huidige stand van de techniek het niet haalbaar is om een wijk met hoge bouwdichtheid volledig klimaatneutraal te maken binnen de grenzen van de wijk. Wel bereiken we met de inzet van het innovatieve mobiliteitssysteem een flinke CO2-reductie bij het autoverkeer. In de Merwedekanaalzone gaan we uit van energieneutrale gebouwen in een zoveel 6

mogelijk energieneutraal gebied. Dit betekent dat er in de Merwedekanaalzone genoeg hernieuwbare energie wordt opgewekt om (minimaal) te voorzien in de gebouwgebonden jaarlijkse energievraag. Hierbij is uitgegaan van bewezen oplossingen op het gebied van energie. Er zal dus nog wel duurzame opwek gerealiseerd moeten worden buiten de Merwedekanaalzone om de resterende elektriciteitsvraag (voor apparaten, etc.) te dekken. Hiervoor zal in eerste instantie gezocht worden op gemeentelijk grondgebied. Wij volgen hierbij de stappen van het Utrechts Energieprotocol. Daarbij maken wij afspraken met de ontwikkelende partijen (zoals in de samenwerkingsovereenkomst Merwede) om samen te werken en hiertoe duidelijke en langdurige afspraken te maken. In alle afspraken vragen wij bovendien ruimte te houden voor toekomstige, succesvolle duurzame innovaties die de klimaatneutrale ambitie dichterbij brengen. 1.2

Compact bouwen in hoge dichtheid vraagt scherpe keuzes in de doelstellingen op gebied van groen, spelen en veldsport. Met de ontwikkeling van de Merwedekanaalzone transformeert een (grotendeels) ontoegankelijk en stenig bedrijventerrein naar een gebied met hoogwaardig groene openbare ruimte. We realiseren een autoluwe, zeer groene openbare ruimte met zo min mogelijk klassieke straten (groen tenzij), waarbij de verharding in de Merwedekanaalzone ten opzichte van de huidige situatie flink gaat afnemen. Ook ruimte voor kinderen om te spelen wordt in de plannen meegenomen, zowel in de openbare ruimte als in de bouwblokken. De keuze om compact stedelijk te bouwen leidt ertoe dat ingezet kan worden op een hogere kwaliteit van de openbare ruimte en groen; de kwantitatieve beleidsdoelstelling om per huishouden 113 m2 groen te realiseren, wordt echter bij deze dichtheid niet gehaald. Vanwege de keuze voor verdichting in de Merwedekanaalzone zijn sportvelden niet inpasbaar. In de Merwedekanaalzone ligt de focus op urban-sport (zoals joggen, fietsen, wandelen, skeeleren) en komen er sportzalen bij de scholen (voor multifunctioneel gebruik). De gemeente onderzoekt momenteel stadsbreed (in het kader van de RSU 2040) naar mogelijke locaties voor uitbreiding van sportvelden en accommodaties. Bijvoorbeeld in Maarschalkerweerd en Leidsche Rijn.

Daarnaast zet de gemeente in op een ‘rondje stadseiland’ waarbij de oostelijke oever van het Amsterdam-Rijnkanaal en de westelijke oever van het Merwedekanaal worden ingericht als een nieuwe recreatieve groene zone (waaronder het Merwedepark). Ook wordt ingezet op een kwaliteitsslag van Park Transwijk (Park Transwijk en Sportpark Nieuw Welgelegen) om de recreatiedruk in Zuidwest op te vangen.

1.3

We onderzoeken nog hoe de beoogde groei van werkgelegenheid binnen Merwedekanaalzone gelijk op kan gaan met de groei van de beroepsbevolking Het Coalitieakkoord zet in op 10.000 woningen in de Merwedekanaalzone. Stadsbreed is de inzet vanuit het Coalitieakkoord gericht op het creëren van 70.000 banen tot 2040 om daarmee de groei van de werkgelegenheid gelijk op te laten gaan met de groei van de beroepsbevolking. Dit betekent dat we ook in Merwede inzetten op mengen van wonen en werken om extra werkgelegenheid te faciliteren. Daarnaast onderzoeken we hoe de beoogde groei van werkgelegenheid binnen Merwedekanaalzone verdere invulling kan krijgen. De insteek is om hier met name in de ontwikkelstrook van deelgebied 4 (kantorenstrook aan de Wilhelminalaan) en in deelgebied 6 invulling aan te geven. Het onderzoek voor deelgebied 6 wordt afgestemd met de verkenningen die worden uitgevoerd over de A12-zone. Om in ieder geval de bestaande werkgelegenheid van de Merwedekanaalzone in het gebied te behouden zijn we met de provincie in overleg over het ‘slepen’ met kantoormetrage tussen de verschillende deelgebieden. Als ‘slepen’ wordt toegestaan, dan biedt dat extra kansen voor de werkgelegenheid in Merwedekanaalzone.

Binnen deelgebied 5 is gestuurd op behoud van werkgelegenheid door bestaande creatieve bedrijvigheid te behouden en te versterken en ruim aanbod aan voorzieningen toe te voegen. 7

1.4

Voor deelgebied 5 zal moeten worden aangetoond dat in de bouwfase en gebruiksfase geen significante verslechtering plaatsvindt in stikstofdepositie. Het ontwikkelgebied Merwedekanaalzone bestaat uit meerdere deelgebieden die in verschillende fases ontwikkeld worden. De Merwedekanaalzone is een bestaand bedrijventerrein in transitie en heeft nu al stikstofuitstoot en stikstofdepositie tot gevolg. We gaan dit gebied transformeren naar een stedelijke wijk, waarbij door de keuze van duurzame maatregelen (aardgasvrij, beperking van autogebruik en/of inzet van elektrische auto’s, wijze van bouwen) de stikstofemissie zo veel mogelijk wordt beperkt. Voor het gehele ontwikkelgebied Merwedekanaalzone is een plan Milieu Effect Rapportage (MER) gemaakt (vastgesteld in de gemeenteraad februari 2018). Hieruit komt onder andere naar voren dat het toekomstig gebruik van de MWKZ leidt tot een daling van de stikstofdepositie. Deze beoordeling is gebaseerd op de ‘oude’ rekenen beleidsregels. Voor de omgevingsvergunningen wordt gebruik gemaakt van de nieuwe rekenregels (zoals opgenomen in AERIUS-2019) voor stikstofdepositie. Voor deelgebied 4 blijkt uit de berekeningen dat de stikstofemissies in het gebied niet beperkend werken, sterker nog, het zal zorgen voor een forse daling in de stikstofdepositie.

Voor deelgebied 5 zal bij het Bestemmingsplan Deelgebied 5 (verwachte vaststelling in 2021) moeten worden aangetoond dat er zowel in de bouwfase als in de gebruiksfase geen significante verslechtering plaatsvindt van de stikstofdepositie. Door gebruik te maken van schone mobiele werktuigen in de bouw/aanlegfase zullen de stikstofemissies zo veel mogelijk worden beperkt en dientengevolge ook de eventuele depositie. Interne saldering met de nog aanwezige bedrijfsmatige activiteiten zal plaatsvinden. In deelgebied 6 zijn inmiddels twee ontwikkelingen (Holland Casino en Hotel Van der Valk) (vrijwel) gerealiseerd. Voor de rest van het gebied zal op termijn moeten worden aangetoond dat er geen significante verslechtering plaatsvindt van de stikstofdepositie.

Beslispunt 2

De aanvulling op de Plan-milieueffectrapportage vast te stellen, waarin positief wordt geadviseerd over de planontwikkeling in de Merwedekanaalzone en specifiek Merwede (deelgebied 5).

Argumenten 2.1

De aanvulling van de PlanMER scherpt de conclusies aan over het aantal toe te voegen woningen In de PlanMER bij de omgevingsvisie deel 1 werd (mede op basis van het verkeersmodel VRU 3.3) de conclusie getrokken dat een toevoeging van 6000 woningen in de deelgebieden 4, 5 en 6 mogelijk is, uitgaande van de huidige verkeersinfrastructuur. Hierbij werd ervanuit gegaan dat de kantoren in de deelgebieden 4 en 6 ook zouden transformeren naar hoofdzakelijk wonen waardoor de verkeerssituatie zou verbeteren (omdraaien spitsrichting). Bij het opstellen van de omgevingsvisie deel 2 en de bijbehorende aanvulling van de PlanMER is de uitgangsituatie gewijzigd. De omstandigheden op de kantorenmarkt zijn verbeterd waardoor de verwachting is dat deze niet op korte termijn zullen transformeren en de behoefte aan het behoud van werkgelegenheid binnen de Merwedekanaalzone is groot. Deze aanname is meegenomen bij de actualisatie van het verkeersmodel (VRU 3.4). Op basis van dit meest recente verkeersmodel, hebben we de effecten van de verkeersgeneratie bij het toevoegen van 6000 extra woningen in kaart gebracht. We zien dat de kwetsbaarheid op de verkeersinfrastructuur flink toeneemt (ondanks het innovatieve mobiliteitsconcept), waardoor op dit moment een toevoeging van ca. 5000 woningen (waarvan ca. 4000 in dg 5 en ca.1000 voor de lopende initiatieven in dg 4 en 6) haalbaar is. 8

2.2

De Commissie m.e.r. heeft positief geadviseerd over de aanvulling op het PlanMER De Commissie m.e.r. is door de gemeente om advies gevraagd over de aanvulling op de PlanMER. De commissie is van oordeel dat de aanvulling op de PlanMER alle essentiële informatie bevat om een besluit te kunnen nemen over de Omgevingsvisie Merwedekanaalzone deel 2, waarin het milieubelang volwaardig wordt meegewogen. Gezien de complexe en vernieuwende gebiedsontwikkeling adviseert de commissie (opnieuw) om de ontwikkeling te monitoren en hiervoor een monitoringsplan op te stellen voorafgaand aan het nog vast te stellen omgevingsplan/bestemmingsplan).

Kanttekening 2.1

De voorstellen in de omgevingsvisie zijn vernieuwend. De PlanMER laat ruimte voor flexibiteit die nodig is voor de realisatie van de vernieuwende voorstellen en vraagt om monitoring. De keuze voor gezonde en duurzame binnenstedelijke verdichting (RSU 2016 en coalitieakkoord 2018) betekent vernieuwende ambities voor de stad. Het realiseren van de opgave voor de Merwedekanaalzone is een langjarige en ingewikkelde opgave met innovatieve oplossingen, zoals het mobiliteitsconcept. Er is grip nodig op de uitwerking ervan. De komende jaren zullen we de plannen gaan monitoren met als doel de ontwikkelingen te volgen en waar nodig bij te sturen.

2.2

De Corona-effecten op langere termijn op de verkeersontwikkeling rond de Merwedekanaalzone / Utrecht Zuidwest zitten niet in de berekeningen van het verkeersmodel (VRU 3.4). Het is het nog te prematuur om verkeersmodellen aan te passen aan effecten van corona omdat het nu niet mogelijk is om al iets met enige zekerheid te zeggen over het corona-effect op de lange termijn. Op diverse fronten wordt gewerkt om hier meer grip op te krijgen en waar mogelijk wordt aangesloten bij bredere initiatieven, er gebeurt al veel, dit biedt meer mogelijkheden dan als gemeente dit eenzijdig op te pakken. Verder wordt het verkeer i.r.t. corona intensief gemonitord om ook zicht te houden op de effecten als gevolg van (het versoepelen van) maatregelen. Pas als een blijvend effect ook uit de monitoring blijkt (trendbreuk) zal dit ook z'n weg gaan vinden naar een actualisatie van het basismodel (van de VRU 3.4). Hier gaat altijd tijd (enkele jaren) overheen. Het verkeersmodel is geschikt om scenario's door te rekenen of gevoeligheidsanalyses uit te voeren waarin we de impact van mogelijke effecten op het mobiliteitssysteem in beeld brengen. Vergelijkbaar met 'what if-scenario's', waarbij aan diverse knoppen kan worden gedraaid, zoals thuiswerken en spitsmijden of mijden van (druk) OV. Dit nog verkennend.

Beslispunt 3

Voor de ontwikkelingen in Merwedekanaalzone en in de omgeving (zoals project Heycopstraat in de Dichterswijk), als onderdeel van een fijnmazig fietsnetwerk, 3 wandel- en fietsbruggen aan te leggen: - Wandel- en fietsbrug bij de Heycopstraat in Dichterswijk; - Wandel- en fietsbrug bij de Waalstraat in de Rivierenwijk; - Wandel- en fietsbrug bij de Zijldiepstraat in de Rivierenwijk.

Argumenten 3.1

De aanleg van nieuwe wandel- en fietsbruggen zorgt voor een verfijning van het fietsnetwerk, waarmee een te grote druk wordt voorkomen op bestaande fietsroutes en kruispunten in het stedelijk fietsnetwerk.

9

Het fietsverkeer in en om de stad en ook in Utrecht Zuidwest groeit de komende jaren verder door. Het is daarom essentieel om de fietsstromen te spreiden over meerdere routes en in te zetten op een fijnmazig netwerk voor fietsers. Daarmee voorkomen we een te grote druk op bestaande fietsroutes en kruispunten in het stedelijk fietsnetwerk. En bieden we alternatieve mogelijkheden voor verschillende gebruikersgroepen, denk aan het scheiden van speedpedellacs en ouders met kleine kinderen, waardoor fietsen voor iedereen prettig blijft (inclusieve stad). Bij de vaststelling van de omgevingsvisie deel 1 (waarin 7 wandel- en fietsbruggen werden geadviseerd) heeft de gemeenteraad gevraagd om de nut- en noodzaak van wandel- en fietsbruggen nader te onderzoeken en de aanleg van bruggen tot een minimum te beperken. Dit vanwege de effecten van de ‘doorsnijdingen’ van het Merwedeplantsoen, fietsdrukte in de straten van de omliggende wijken en de impact op woonboten. Uit het onderzoek (Variantenstudie ‘Loop- en fietsbruggen Merwedekanaalzone’ en Memo ‘Actualisatie cijfers en reactie op inspraak Variantenanalyse wandel- en fietsbruggen’) blijkt de noodzaak van vijf wandel- en fietsbruggen, naast investeringen in de bestaande routes en bruggen. Drie bruggen zijn op korte termijn relevant. De twee bruggen bij deelgebied 6 komen pas later in beeld.

In deelgebied 4 is dat een wandel- en fietsbrug naar de Heycopstraat vanwege de ligging binnen het netwerk. Op deze plek, dichtbij het centrum en Utrecht centraal is het van belang fietsers zoveel mogelijk te spreiden. Voor deelgebied 5 zijn twee wandel- en fietsbruggen naar de Waalstraat en de Zijldiepstraat randvoorwaardelijk voor de ontwikkeling van deelgebied 5 en noodzakelijk voor een goede spreiding van het fietsverkeer. (De bruggen in deelgebied 6 liggen in de omgeving van de Jutfasepunt en de Overijssellaan). Ook om het privé autogebruik van de nieuwe inwoners van de Merwedekanaalzone te beperken is het van belang om het gebruik van de fiets te stimuleren en dus belangrijk om het fietsnetwerk aan deze kant van de stad versneld uit te breiden. Het fietsnetwerk en de wandel- en fietsbruggen moeten zoveel mogelijk vanaf de ingebruikname van de eerste woningen en voorzieningen in deelgebied 5 gerealiseerd of beschikbaar zijn. Belangrijk onderdeel is namelijk de gedragsbeïnvloeding waarbij de nieuwe bewoners direct alternatieven voor privé autogebruik wordt geboden en het gebruik van fiets wordt gestimuleerd 3.2

De routes van en naar de nieuwe wandel- en fietsbruggen zijn geschikt voor de verwachte aantallen fietsers of worden daarvoor geschikt gemaakt. Bij de bruggen in de Rivierenwijk moeten de Waalstraat en de Zijldiepstraat worden aangepast tot fietsstraten met vernieuwde aansluitingen op de Rijnlaan. Hierbij kijken we ook naar kansen voor vergroening bij de herinrichting van de straten. Vanaf de brug naar de Heycopstraat kunnen de wandelaars en fietsers kiezen voor verschillende routes door Dichterswijk. Modelberekeningen tonen aan dat fietsers vanaf deze brug zich vrij snel verspreiden door Dichterswijk. Uit de modelberekeningen blijkt verder dat de bestaande straten qua profiel grotendeels voldoen om het extra fietsverkeer op te vangen insteek voor de vervolgroutes vanaf de brug is dat er zo veel mogelijk gebruik wordt gemaakt van de bestaande (fiets)infrastructuur en dat fietsers bij voorkeur richting de kruising Heycopstraat/Merwedekade rijden. Hierdoor verandert er zo min mogelijk aan de kwaliteit en het gebruik van het Heycopplantsoen. De exacte inpassing moet nog verder worden onderzocht.

Kanttekeningen 3.1

Er zijn zorgen in de omliggende wijken over het effect van de nieuwe wandel- en fietsbruggen. 10

Uit de inspraakreacties en participatie blijkt dat er veel zorgen zijn bij bewoners uit de omgeving (Dichterswijk, Rivierenwijk en Hoograven) over de nieuwe fietsroutes door hun wijk gekoppeld aan de nieuwe wandel- en fietsbruggen. Bewoners vrezen voor te veel (fiets)drukte en hebben zorgen over de verkeersveiligheid, de leefbaarheid in de wijk en de doorsnijdingen van de plantsoenen (Heycopplantsoen, Merwedeplantsoen en Hamersplantsoen). Uit het (aanvullend) onderzoek blijkt dat de nieuwe fietsroutes door de wijk ruimtelijk inpasbaar zijn. Bijvoorbeeld in de vorm van fietsstraten. Bij de verdere uitwerking van de plannen worden de omwonenden betrokken, om zo veel mogelijk oog te hebben voor hun zorgen en de keuzes die er zijn om de verwachte hinder te verzachten. In de Buurtagenda Dichterswijk en Buurtaanpak Rivierenwijk en Transwijk staan maatregelen die hieraan bijdragen. Zo biedt de herinrichting van een straat vaak ook kansen bijvoorbeeld voor vergroening. Over de wandel- en fietsbruggen zijn ook zorgen bij de woonbootbewoners, zowel degenen die verplaatst moeten worden als de buren die in de toekomstige situatie direct naast een wandel- en fietsbrug komen te wonen. Met de betreffende bewoners wordt overleg gevoerd over deze effecten en eventueel benodigde extra maatregelen. 3.2

De nieuwe wandel- en fietsbruggen hebben effect op huidig en toekomstig gebruik van vaartuigen op het kanaal Verschillende gebruikers van het Merwedekanaal hebben hun zorgen geuit over de komst van de nieuwe bruggen. Voor de roeiers is het van belang dat de bruggen geen middenpijlers krijgen om inhaalbewegingen niet onmogelijk te maken en voldoende doorvaarthoogte en - breedte te hebben. Een brug die aan deze vereisten voldoet is technisch mogelijk, maar kost meer dan een variant met een middenpijler en heeft ook een grotere impact op de omgeving. Om de roeisport op het Merwedekanaal niet onmogelijk te maken, worden alleen varianten van bruggen zonder middenpijler en met de gevraagde doorvaarthoogte verder uitgewerkt. Daarnaast is een coachpad van belang voor de roeiers. Hiervoor kan gebruik gemaakt worden van het fietspad dat langs het kanaal loopt. Wel dienen ook de coaches rekening te houden met het overig (kruisend) verkeer. Voor de waterscouts zijn de bruggen bij deelgebied 4 en 5 van minder belang, maar zij geven aan dat de bruggen bij deelgebied 6 (waar nu nog geen concrete besluitvorming over de aanleg plaatsvindt), hun zeilactiviteiten onmogelijk maken. Op termijn moet hier een oplossing voor worden gezocht. De historische schepen van Parkhaven maken ook gebruik van het Merwedekanaal.

Bij de doorvaart moet rekening worden gehouden met de beperkte manoeuvreermogelijkheden van deze schepen. Dit kan door het tegelijkertijd openen van een aantal bruggen om zo in één keer door te kunnen varen zonder tussenstops. Ook de rondvaartbedrijven (die kansen zien voor rondvaarten zodra de Leidsche Rijn wordt doorgetrokken) vragen aandacht voor een goede doorvaart met zo min mogelijk beperkingen.

Beslispunt 4

De resterende middelen voor woonboten en bruggen en de opwaardering van de wandelbrug over het Merwedekanaal langs de A12 uit de Voorjaarsnota 2018 te herprogrammeren en deze in te zetten voor de dekking van de gemeentelijke (publieke) bijdrage aan de bovenwijkse investeringen in de Merwedekanaalzone.

Argumenten 4.1

Uit de variantenstudie loop- en fietsbruggen Merwedekanaalzone blijkt dat het belang van deze opwaardering niet de voorkeur heeft ten opzichte van de andere bruggen.

11

Enkele jaren geleden leek het een ‘quickwin’ om mee te liften met de verbreding van de A12 door RWS en daarbij de bestaande looproute parallel aan de snelweg over het Merwedekanaal te optimaliseren tot een fietsroute. U heeft hier als raad destijds ook middelen voor beschikbaar gesteld (VJN 2018). Inmiddels loopt de verbreding al enkele jaren achter op schema en is er meer onderzoek gedaan naar de benodigde bruggen voor de herontwikkeling van de Merwedekanaalzone. Uit de variantenstudie loop- en fietsbruggen Merwedekanaalzone blijkt dat de verbinding niet ideaal ligt ten opzichte van het fietsnetwerk en de optimalisatie geen aantrekkelijke verbinding wordt in verband met het hoogteverschil tussen de A12 en het kanaal en de sociale veiligheid. Ook is het de wens om fietsverbindingen zoveel mogelijk los te koppelen van wegen met veel autoverkeer in verband met gezonde lucht. 4.2

Het beschikbare budget voor de opwaardering van de huidige voetgangersbrug langs de A12 is niet voldoende. In de Voorjaarsnota 2018 zijn middelen beschikbaar gesteld voor de optimalisatie van de brug parallel aan de A12. De kans om mee te liften met de werkzaamheden van Rijkswaterstaat aan de A12 gaf de mogelijkheid om deelgebied 6 voor langzaam verkeer te verbinden met de overkant (Hoograven en verder naar Lunetten, USP en de Laagravense Plas). Uit de voorlopige ramingen bleek echter dat het beschikbare budget niet voldoende zou zijn. Daarom is de optimalisatie niet verder uitgewerkt en houden we de oorspronkelijke variant uit het Tracébesluit van Rijkswaterstaat aan.

4.3

De verplaatsing van woonboten en de aanleg en aanpassing van bruggen maken onderdeel uit van het benodigde pakket aan bovenwijkse investeringen. Bij de Voorjaarsnota 2018 zijn middelen toegekend voor de aankoop van woonboten en het opstellen van een woonbotenstrategie ter voorbereiding op de besluitvorming over de benodigde nieuwe bruggen en de aanpassing van de op- en afritten van de bestaande bruggen. In het Financieel Kader Merwedekanaalzone zijn de hiermee samenhangende kosten in kaart gebracht en zijn de resterende middelen uit de Voorjaarsnota 2018 meegenomen in de dekking.

4.4

De resterende middelen zijn nodig voor de ontwikkeling van de Merwedekanaalzone. Bij de ontwikkeling van de Merwedekanaalzone hoort een pakket aan bovenwijkse investeringen. Deze investeringen worden deels door de ontwikkelende partijen bekostigd en deels door de gemeente vanuit haar publieke rol. Met deze herprogrammering blijven de middelen beschikbaar als publieke bijdrage aan de bovenwijkse investeringen. De resterende bedragen zijn terug te vinden in de geheime bijlage bij het (jaarlijkse) MPR over de Investeringsimpuls en het geheime Financieel Kader Merwedekanaalzone.

Financiën Zie Notitie ‘Uitgebreide context plannen Merwedekanaalzone’.

Vervolg Na vaststelling van de Omgevingsvisie deel 2, de aanvulling op de PlanMER en het Stedenbouwkundige Plan ‘Merwede’ wordt het ontwerp bestemmingsplan voor de 1e fase van ‘Merwede’ (met circa 4250 woningen) in procedure gebracht. Na verwachting kan de bouw starten in de 2e helft van 2022. De realisatie van fase 1 zal ongeveer 5 jaar in beslag nemen.

Participatie Zie Notitie ’Uitgebreide context plannen Merwedekanaalzone’.

Communicatie Na het collegebesluit zijn de insprekers schriftelijk (via de mail of per brief), de vooroverlegpartners, de Commissie m.e.r. geïnformeerd over de reactienota en de beantwoording door de gemeente op de reacties en adviezen. 12

Aanvullend hierop zijn er voor insprekers, belanghebbenden en bewoners van de omliggende wijken gedurende 2 dagen telefonische spreekuren georganiseerd. Tijdens telefonische spreekuren is een terugkoppeling gegeven van de inspraakreacties en welke wijzigingen na aanleiding van de reacties door de gemeente worden doorgevoerd in de plannen. Daarnaast is er informatie verstrekt over de verdere besluitvorming richting de gemeenteraad en het verdere planproces zoals de uitwerking van een bestemmingsplan voor de 1e fase van Merwede en de besluitvorming en inspraak hierover. Deze informatie is ook geplaatst op de website: www.Utrecht.nl/merwedekanaalzone en verspreid via de digitale nieuwsbrief.

Bijlagen Bijlagen besluitvorming - Omgevingsvisie deel 2 ‘Uitwerking van de Ruimtelijke Agenda’ - Bijlage 1.1 bij de Omgevingsvisie deel 2: overzicht van de participatie - Bijlage 1.2 bij de Omgevingsvisie deel 2: Nul-meting 2020 Leefbaarheid in Rivierenwijk/Transwijk/Dichterswijk - Bijlage 1.3 bij de Omgevingsvisie deel 2: Mobiliteit Merwedekanaalzone - Bijlage 1.4 bij de Omgevingsvisie deel 2: Variantenstudie loop- en fietsbruggen Merwedekanaalzone - Bijlage 1.5 bij de Omgevingsvisie deel 2: Actualisatie cijfers en reactie op inspraak Variantenstudie loop- en fietsbruggen Merwedekanaalzone - Bijlage 1.6 bij de Omgevingsvisie deel 2: Vervangende locatie woonboten Merwedekanaalzone – locatieonderzoek - Bijlage 1.7 bij de Omgevingsvisie deel 2: Verkeersonderzoek Merwedekanaalzone – Analyses verkeersmodel - Aanvulling op de Plan-milieueffectrapportage - Financieel kader (geheim) Bijlagen informatief - Notitie ‘Uitgebreide context plannen Merwedekanaalzone’ - Reactienota Omgevingsvisie deel 2 en Voorlopig Ontwerp Stedenbouwkundig Plan MWKZ - Buurtaanpak Rivierenwijk en Transwijk - Buurtagenda Dichterswijk - Aanpak monitoring Merwedekanaalzone - Schematisch overzicht besluitvormingstraject Merwedekanaalzone