Adviesrapport Adviescommissie Cultuurnota 2025-2028 met addendum 6 juni
Tekst van het document
Bijdrage culturele ecosysteem De commissie vindt dat 155 de pluriformiteit van de podium kunsten versterkt. Het hiphopdanscollectief werkt multidisciplinair en heeft een sterk eigen danstaal ontwikkeld, die een unieke link legt naar entertainment. 155 is onderscheidend met het online werk dat het collectief maakt. Doordat de leden van de groep grotendeels autodidact zijn, versterkt 155 de diversiteit van de danssector. De commissie is positief over de vele verbindingen die 155 legt. Het collectief werkt onder meer samen
met zangers en muzikanten en zowel grote als kleine gezelschappen. Ook waardeert de commissie de keuze voor zowel de clubscene als reguliere theaters en het brede en gevarieerde publieksbereik. 155 bereikt kinderen en jongeren maar ook de oudere dansliefhebber en heeft met onlinefilmpjes een groot publieksbereik. Verder speelt 155 een rol in de ontwikkeling van Berlijnplein, waar de groep ook ruimte beschikbaar stelt aan andere makers. De commissie denkt dat 155 de inhoudelijke kennisdeling met jonge makers nog kan versterken. Score bijdrage culturele ecosysteem: 40 punten Totaalscore: 120 punten Geadviseerd subsidiebedrag: € 120.000,– per jaar
Adviesrapport adviescommissie Cultuurnota 2025 – 2028
Uitvoerbaarheid
21
Appeltaartconcerten Stichting Appeltaartconcerten
Gevraagd subsidiebedrag € 40.000,– per jaar
Bedrag Cultuurnota 2021 – 2024 -
Samenvatting aanvraag
Stichting Appeltaartconcerten wil mensen met afstand tot de concertpodia de schoonheid van muziek laten beleven door kleinschalige concerten te organiseren in wijktheaters, kerken, zorginstellingen en asielzoekerscentra in Utrecht. Het repertoire omvat overwegend werken uit de westerse klassieke muziek, aangevuld met niet-westerse en eigentijdse muziek. De ensembles worden geselecteerd op basis van een muzikaal programma dat is afgestemd op de doelgroep en de locatie. De stichting richt zich overwegend op ouderen en hun mantelzorgers, mensen met fysieke en mentale beperkingen, maar ook op wijkbewoners en nieuwe Nederlanders. In het programma
Advies Artistiek-inhoudelijke kwaliteit De Stichting Appeltaartconcerten biedt volgens de commissie een breed en gevarieerd muzikaal repertoire aan dat wordt uitgevoerd door verschillende ensembles van hoge artistiek inhoudelijke kwaliteit. Dat musici naast hun professionele werkpraktijk ruimte maken voor kleinschalige optredens in buurthuizen en zorginstellingen verdient lof, aldus de commissie. Het repertoire is veelzijdig maar overwegend klassiek, wat volgens de commissie goed aansluit bij het grootste deel van de doelgroep: ouderen en hun mantelzorgers. De commissie waardeert het streven naar artistiek-inhoudelijke vernieuwing en verdieping van het (klassieke) repertoire, wat onder meer tot uitdrukking komt in de compositieopdrachten en het programma Appeltaartconcertontdekkingen. De verkenningen van bijvoorbeeld niet-westerse muzikale tradities worden veelal uitgevoerd door of in samenwerking met ensembles en/of met musici die affiniteit hebben met de betreffende stijlen. Verder is de commissie positief over de aandacht voor deskundigheidsbevordering door middel van het aanbieden van opleidingstrajecten volgens het meester-gezelprincipe
en workshops voor conservatoriumstudenten. De commissie is minder overtuigd van de sociaal-maatschappelijke functie van de Appeltaartconcerten. Ze had in de aanvraag graag een uitgebreider onderbouwde visie gelezen op de methodiek en op de impact van de Appeltaartconcerten. De aandacht voor diversiteit en inclusie ziet de commissie met name terug in de samenwerking met niet-westerse musici en in het brede palet aan podia, van festivals tot buurthuizen en azc’s. Score artistiek-inhoudelijke kwaliteit: 20 punten
Betekenis voor de stad De commissie vindt Appeltaartconcerten van betekenis voor de stad vanwege het grote aantal concerten en de gevarieerde speellocaties in de stad. De organisatie programmeert bij voorkeur lokale musici en ensembles. De commissie constateert dat de organisatie actief samenwerkt met veel verschillende lokale partners in zowel het maatschappelijke als culturele domein. Zodoende verrijkt ze volgens de commissie niet alleen het culturele aanbod in Utrecht, maar draagt ze bij aan een levendig en inclusief cultureel (makers)klimaat. Om antwoord te krijgen op de vraag hoe wederkerig de samenwerkingen precies zijn, had de commissie in de aanvraag graag meer gelezen over de aard en de specifieke invulling ervan. Uit de aanvraag blijkt volgens de commissie een sterke visie op het programmeren voor en zorgvuldig afstemmen op specifieke doelgroepen. Ze constateert dat de lijst met doelgroepen lang is en verwacht dat die nog zal groeien nu de organisatie haar publieksbereik wil verruimen in Utrecht-West. Deze ontwikkeling vraagt volgens de commissie om reflectie op de programmering en het maken van scherpe keuzes in de praktijk wil de organisatie ook haar sociaal-maatschappelijke doelstellingen realiseren. Score betekenis voor de stad: 20 punten
Adviesrapport adviescommissie Cultuurnota 2025 – 2028
A
Appeltaartconcertontdekkingen wordt samengewerkt met musici uit andere muziekculturen. Daarnaast verstrekt de organisatie jaarlijks enkele compositieopdrachten, organiseert ze workshops en biedt ze afgestudeerde conservatoriumstudenten een podium. Met de Appeltaartconcerten beoogt de organisatie bij te dragen aan de sociale cohesie binnen een gemeenschap. Deze doelstelling wordt onderstreept door het serveren van appeltaart na afloop van elk concert: het moment om samen te komen en na te praten. In de periode 2025 – 2028 geeft de stichting tachtig Appeltaartconcerten per jaar in Utrecht. Ze wil nieuwe publieksgroepen bereiken door meer te programmeren in Utrecht-West. Ze streeft 7.000 bezoekers per jaar te bereiken. Om deze doelen te kunnen realiseren heeft de stichting in 2024 een coördinator aangesteld.
22
De commissie vindt dat Appeltaartconcerten de afgelopen tien jaar bewezen heeft een degelijke bedrijfsvoering te kunnen voeren. Zo stelt de organisatie een limiet aan het aantal concerten per jaar om het programma beheersbaar te houden, heeft ze een heldere organisatiestructuur en weet ze flexibel te opereren. Wijzigingen in de programmering en andere tegenslagen kunnen worden opgevangen. De financieringsmix is, met een goede combinatie van subsidies, donaties en inkomsten uit kaartverkoop, volgens de commissie in balans. De hoogte van de gevraagde subsidie is in verhouding met de aard en de omvang van de bedrijfsvoering. Gelet op de gewenste groei en de aard van locaties in de nieuwe wijken zou een grotere financiële investering in de sociaal-maatschappelijke kant van de Appeltaartconcerten volgens de commissie wel op zijn plaats zijn. De commissie constateert dat de honoraria en vergoedingen in lijn zijn met de Fair Practice Code. Verder ziet ze dat de organisatie gedragen wordt door één directeurbestuurder, wat de organisatie kwetsbaar maakt. De samenstelling van het personeel dat betrokken is bij organisatie en bestuur verdient op het punt van diversiteit nog aandacht. Score uitvoerbaarheid: 20 punten
Bijdrage culturele ecosysteem Appeltaartconcerten is volgens de commissie van toegevoegde waarde voor het ecosysteem omdat de aansprekende concerten op podia in de wijken nieuw publiek met afstand tot de reguliere concertpodia aantrekken. De organisatie betrekt onder meer nieuwe Nederlanders, mensen met een fysieke of mentale beperking en bezoekers met een kleine beurs. Daartoe werkt zij effectief samen met azc’s, verzorgingstehuizen en andere partners uit het sociale, culturele en maatschappelijke domein. De commissie waardeert de aandacht voor allerlei verschillende muziekgenres. Ze vindt dat de kleinschalige presentaties uitgevoerd door professionele musici op niet-reguliere podia
in de wijken bijdragen aan de pluriformiteit van het aanbod in de stad. De Appeltaartconcertontdekkingen, compositie opdrachten en workshops en de ruimte voor studenten die zo kennismaken met de professionele uitvoeringspraktijk, ziet de commissie als een stimulans voor het makersklimaat. Ze plaatst een kanttekening bij de deels aanbodgerichte werkwijze van Appeltaartconcerten en spoort de organisatie aan proactief op vragen vanuit haar doelgroepen in te blijven spelen. Kijkend naar het geheel van aanvragen ook in onderlinge samenhang, en kijkend naar de vier pijlers zoals nader om schreven in de Cultuurnota – te weten een pluriform aanbod, een inclusieve cultuursector, stimuleren van creatief vermogen en ontwikkelruimte – is de van Appeltaartconcerten te verwachten bijdrage aan het culturele ecosysteem volgens de commissie niet van zodanige aard en omvang, dat er reden is voor een nog hogere score dan het aantal punten zoals hieronder is vermeld. Score bijdrage culturele ecosysteem: 40 punten Totaalscore: 100 punten Geadviseerd subsidiebedrag: € 40.000,– per jaar
Adviesrapport adviescommissie Cultuurnota 2025 – 2028
Uitvoerbaarheid
23
BAK, basis voor actuele kunst Stichting BAK, basis voor actuele kunst
Gevraagd subsidiebedrag € 700.000,– per jaar
Bedrag Cultuurnota 2021 – 2024 € 620.268,– per jaar
Samenvatting aanvraag
BAK, basis voor actuele kunst (BAK) combineert publieke programmering met onderzoek, productie, talentontwikkeling, kennisdeling en presentaties. De praktijk van BAK bevindt zich in het gebied waar de werkvelden van kunst, kennisproductie en maatschappelijke actie elkaar overlappen. De transdisciplinaire projecten worden lokaal vormgegeven en zijn wereldwijd agenderend. BAK verenigt als enige kunstinstituut in Nederland de functies van presentatie-instelling en postacademische instelling. Zij biedt zowel een conceptuele als een fysieke
Advies Artistiek-inhoudelijke kwaliteit De commissie spreekt van een heldere aanvraag waarin BAK een rijk, artistiek-inhoudelijk programma presenteert. Ze benadrukt dat BAK als enige instelling in Nederland de functies van postacademie en presentatie-instelling verbindt, functies die elkaar voeden en versterken. De commissie noemt deze aanpak interessant, consistent en artistiek sterk. Wel merkt ze op dat de thema’s van de programma’s door het theoretische karakter vooral gericht lijken te zijn op een specifieke doelgroep. Ze waardeert echter de manier waarop BAK met focusgroepen de verdieping zoekt. De commissie ziet ook dat BAK bewust investeert in de vertaling van de complexe inhoud van het programma naar een breder publiek. Ze merkt op dat er voor het publiek dat de weg naar de instelling vindt en daar de tijd neemt, veel te halen valt. Hoewel de praktijk van BAK door de vaak theoretische benadering niet voor iedereen toegankelijk is, meent de commissie dat de resultaten ervan doorsijpelen in het bredere culturele veld, zowel in Utrecht, als nationaal en internationaal.
Bovendien adresseert BAK maatschappelijke thema’s niet alleen in het artistieke programma, maar brengt deze ook zelf in praktijk: bijvoorbeeld door aandacht voor werkomstandigheden (BAK was een van initiatiefnemers van de Fair Practice Code) en in het ontwikkelen van een civic practice (een intensieve relatie met makers en bezoekers). Wat betreft
diversiteit en inclusie ziet de commissie dat de instelling in het programma How Can We Be More? de komende jaren verder onderzoekt hoe een inclusiever, veelomvattender ‘wij’ kan worden gerealiseerd. Artistiek-inhoudelijke kwaliteit: 30 punten
Betekenis voor de stad De commissie merkt op dat BAK intensief werkt aan verbindingen met uiteenlopende partners in de stad. Ze waardeert ook de wijze waarop BAK een interessant internationaal netwerk met een stevig lokaal netwerk verbindt. Ze spreekt van een sterk inhoudelijk en academisch netwerk met de Universiteit Utrecht en de HKU. BAK blijft volgens de commissie onderzoeken wat het als kunstinstelling kan betekenen voor het culturele klimaat in de stad. Ze wijst erop dat BAK grote publieksactiviteiten niet schuwt, zoals de betrokkenheid bij de Sint Maarten Parade toont. Bijzonder is volgens haar ook het programma BAK Young Fellows, voor jongeren van 15 tot 19 jaar. Ze vindt het positief dat de instelling de komende periode kiest voor een uitbreiding van het educatieprogramma naar onder meer het mbo, maar had graag meer gelezen over de doelstellingen ervan. Hoewel de commissie begrip heeft voor de lastige opgave om het inhoudelijke programma over te brengen op een breder publiek, mist ze in de aanvraag concrete doelen om de publieksimpact te vergroten. Ze ziet dat BAK vanuit een sterk sociaal bewustzijn opereert, maar vraagt zich af of de organisatie zich voldoende bewust is van de behoeftes van het Utrechtse publiek en van wat er in de stad leeft. Betekenis voor de stad: 20 punten
Uitvoerbaarheid De commissie waardeert de keuze voor een nieuw organisatiemodel, dat volgens haar past bij de missie, visie en
Adviesrapport adviescommissie Cultuurnota 2025 – 2028
B
ruimte aan de (artistieke) praktijk van onder meer kunstenaars, wetenschappers, (lokale) partners en hun publieksgroepen. Inhoudelijke uitgangspunten komen zowel tot uiting in thema’s en projecten als in de bedrijfsvoering. BAK organiseert tentoonstellingen (in het eigen pand en elders, in samenwerking met partners in binnen- en buitenland), gesprekken, lezingen, conferenties, trainingen, onderzoek, educatie en publicaties. Het beleid van BAK staat de komende jaren in het teken van gezamenlijkheid en gemeenschapszin, onder het motto How Can We Be More?.
24
Uitvoerbaarheid: 10 punten
Bijdrage culturele ecosysteem Hoewel de commissie de betekenis van BAK voor de stad in beginsel positief beoordeelt, vindt ze de meerwaarde in relatie tot het culturele ecosysteem als geheel bescheiden. Ze waardeert de positie die BAK nationaal en internationaal binnen de autonome beeldende kunst inneemt, met als enige kunstinstelling in Nederland een combinatie van de functies van
presentatie- en postacademische instelling. Maar de commissie meent dat BAK als gevestigde instelling in de stad een grotere en bredere verantwoordelijkheid heeft ten aanzien van publieksbereik en uitwisseling met andere spelers in het culturele veld. Ze mist in de aanvraag een inhoudelijke uitwerking van deze vraaggerichte, uitreikende en verbindende rol. Ze is er niet van overtuigd dat BAK voldoende weet aan te sluiten bij de behoeftes en interesses van het Utrechtse publiek en bij actuele ontwikkelingen in de stad. Ook gezien het gevraagde bedrag had de commissie van BAK een sterkere uitstraling naar de stad verwacht. Kijkend naar het geheel van aanvragen in onderlinge samenhang en de vier pijlers zoals nader omschreven in de Cultuurnota – te weten een pluriform aanbod, een inclusieve cultuursector, stimuleren van creatief vermogen en ontwikkelruimte – is de te verwachten bijdrage van BAK aan het culturele ecosysteem volgens de commissie niet van zodanige aard en omvang, dat er reden is voor een hogere score dan het aantal punten zoals hieronder is vermeld. Bijdrage culturele ecosysteem: 20 punten Totaalscore: 80 punten Geadviseerd subsidiebedrag: -
Birds of Paradise Stichting Birds of Paradise
Gevraagd subsidiebedrag € 35.000,– per jaar
Bedrag Cultuurnota 2021 – 2024 -
Samenvatting aanvraag
Birds of Paradise presenteert zich als festival en platform voor educatie, talentontwikkeling, productie, presentatie en publieksparticipatie. De organisatie beweegt zich in het grensgebied tussen alternatieve popmuziek en eigentijdse klassieke muziek. Birds of Paradise organiseert een vijfdaags internationaal festival in TivoliVredenburg. Iedere dag staat een andere paradijsvogel, oftewel curator en muzikale vernieuwer, centraal. Het hoofd programma biedt vier eigen festivalproducties en Europese premières. Onder de titel Bird’s Nest biedt de organisatie ruimte aan opkomende makers en zijn er work-in-progress presentaties. De paradijsvogels verzorgen ook de programmering van de online Artist Rooms. Daarnaast biedt Birds of Paradise een educatieprogramma met workshops, podcasts en concerten voor het voortgezet onderwijs onder de naam Music Miners. Het randprogramma biedt verder talks, ontmoetingen en evenementen rond maatschappelijke thematiek. Birds of Paradise geeft aan voor het randprogramma samen te werken met onder meer het Louis Hartlooper Complex, de Stadsschouwburg Utrecht en 24Classics.
Advies Artistiek-inhoudelijke kwaliteit De commissie vindt het concept voor Birds of Paradise in beginsel interessant en aansprekend vormgegeven. Zij is positief over het curatorschap door paradijsvogels die per dag een programma samenstellen van eigen producties, premières en opkomende acts. Het vakmanschap en de aandacht
Adviesrapport adviescommissie Cultuurnota 2025 – 2028
werkwijze van BAK. Principes van solidariteit en eerlijkheid zijn richtinggevend in opdracht- en werkgeverschap voor BAK. De commissie vindt de financiële afhankelijkheid van de BIS en de gemeente Utrecht echter te groot. De bijdrage uit private fondsen is in verhouding laag. Dit maakt de organisatie volgens de commissie kwetsbaar. Weliswaar verwacht BAK een verdubbeling van eigen inkomsten te realiseren, maar dan nog blijven deze beperkt. De commissie is positief over het bewustzijn van de verschillende codes dat uit de aanvraag spreekt. BAK stond met De Zaak NU aan de wieg van de Fair Practice Code en het salarishuis voor presentatie-instellingen. De commissie merkt op dat ze het positief vindt dat BAK de vrijwilligersvergoeding wil verhogen, maar vraagt zich af of het werken met vrijwilligers als principe past bij het sociale profiel van de organisatie. Daarnaast lijkt de aandacht voor diversiteit en inclusie vooral gericht op programma en partners, en minder op publieksbereik en personeel. Maar bovenal worstelt de commissie met de lage bezoekersaantallen ten opzichte van het hoge gevraagde subsidiebedrag. BAK verwacht bovendien voor 2025 een flinke afname van bezoekcijfers ten opzichte van 2023, een ontwikkeling die de commissie onvoldoende overtuigend vindt onderbouwd.
De commissie mist hier de ambitie om de bezoekersaantallen op peil te houden of slechts lichtjes te laten dalen. Uit de aanvraag wordt ook onvoldoende duidelijk hoeveel Utrechters daadwerkelijk met het programma in aanraking komen.
25
Score artistiek-inhoudelijke kwaliteit: 10 punten
Betekenis voor de stad Birds of Paradise biedt cross-overs tussen alternatieve pop muziek en eigentijds klassieke muziek en programmeert aantrekkelijke artiesten voor de liefhebbers in de stad. De commissie ziet echter geen overtuigende meerwaarde voor Utrecht van Birds of Paradise als zelfstandige festivalorganisatie. Zo verschijnen de gerenommeerde, internationale artiesten mogelijk ook via andere wegen op de Utrechtse podia. Daarnaast doen de Artist Rooms de commissie eerder denken aan online promotiemateriaal dan aan online omgevingen waar de community een muziekinhoudelijke blik achter de schermen kan krijgen. De commissie merkt ook op dat Birds of Paradise slechts een beperkt aantal scholen in de stad bereikt. Score betekenis voor de stad: 10 punten
Uitvoerbaarheid Over de uitvoerbaarheid is de commissie zeer kritisch en concludeert dat het plan als geheel niet voldoet aan de gestelde criteria. De financieringsmix bestaat uit bijdragen van
partners, eigen inkomsten en fondsaanvragen. De commissie is niet overtuigd van de haalbaarheid van de fondsaanvragen. Er is onvoldoende aangegeven om welke fondsen het gaat, waarmee een substantieel deel van het dekkingsplan niet in kaart is gebracht. Het hoge marketingbudget staat daarnaast niet in verhouding tot de lage publieksinkomsten. De commissie constateert verder dat de organisatie beschikt over een stevig eigen vermogen, wat volgens haar deels opgenomen had kunnen worden als bestemmingsreserve. Hoewel Birds of Paradise interessante programmaonderdelen presenteert, tekent zich volgens de commissie geen structureel werkende organisatie af met een herkenbaar festivalprofiel. De naleving van de Fair Practice Code voldoet, maar de commissie vindt de uitwerking te gering. Zo is de vergoeding voor artiesten en voor het maakproces weinig inzichtelijk. De commissie is kritisch over de naleving van de organisatie van de Code Diversiteit & Inclusie. Birds of Paradise geeft weliswaar aan dat ze de code onderschrijft, maar licht nauwelijks toe hoe de criteria in praktijk worden gebracht. Een visie op duurzaamheid wordt vermeld maar deze is zeer summier uitgewerkt. Score uitvoerbaarheid: 0 punten Totaalscore: 20 punten Geadviseerd subsidiebedrag: niet subsidiabel
BOKS Jongerencultuurhuis Stichting BOKS Jongerencultuurhuis
Gevraagd subsidiebedrag € 672.970,– per jaar
Bedrag Cultuurnota 2021 – 2024 € 405.832,– per jaar
Samenvatting aanvraag
BOKS jongerencultuurhuis (BOKS) stimuleert de cultuur participatie van jongeren met een grote afstand tot de reguliere culturele instellingen. Ze begeleidt hen op het gebied van muziek, theater, dans, fashion, podcast en film om hun talenten te ontdekken, ontwikkelen en presenteren. Daartoe biedt BOKS onder meer kunst- en cultuurworkshops aan op scholen, in de BOKS Bus en in drie cultuurwijkhuizen in Overvecht, Kanaleneiland en Leidsche Rijn. Ze hanteert daarbij de BOKS Community Methodiek (BCM) en de BOKS Take Over Method (BTM), die gericht zijn op een-op-een coaching en community building. BOKS richt zich op drie verschillende leeftijdsgroepen: kinderen vanaf 8 jaar, jongeren tussen 12-21 jaar, en jonge makers van 21-27 jaar. Verder produceert BOKS jaarlijks verschillende festivals en evenementen, zoals de BOKS Awards, het Ladies Only Festival (LOF) en het BOKS jongerenfestival. In de komende periode wil BOKS een aantal programmaonderdelen beter in het aanbod verankeren, de vestiging in Leidsche Rijn uitbouwen, meer activiteiten organiseren voor de jongste doelgroepen en de samenwerking met scholen uit hun vestigingswijken uitbreiden met twee basisscholen en twee middelbare scholen.
Adviesrapport adviescommissie Cultuurnota 2025 – 2028
voor maatschappelijke thematiek zijn volgens de commissie voldoende ontwikkeld. Ze is echter niet overtuigd van het artistiek-inhoudelijke gewicht. Het idee voor online Artist Rooms is weliswaar aansprekend, maar wordt volgens de commissie echter in de praktijk oppervlakkig ingevuld. Ook komt de verbinding met het offline programma niet duidelijk naar voren. Daarbij komt dat de achtergrond van Birds of Paradise niet volledig is toegelicht. Onder dezelfde titel was eerder een vergelijkbare programmering te zien in Eindhoven. De commissie vraagt zich af hoe deze voorgeschiedenis zich verhoudt tot de huidige plannen. Ook vraagt ze zich af hoe de organisatie de follow-up van de producties na afloop van het festival zal aanpakken.
26
Artistiek-inhoudelijke kwaliteit De commissie is positief over de frisse, heldere en prettig leesbare aanvraag van BOKS. Ze vindt dat de visie in lijn is met de missie. Het brede scala aan activiteiten, met programmaonderdelen zoals het schrijverskamp en de workshops in de muziekstudio van de BOKS Bus, is zorgvuldig toegesneden op de afzonderlijke doelgroepen, jongeren met veelal een biculturele achtergrond en autodidact. Dat geldt volgens de commissie ook voor de bijzondere werkwijze die BOKS hanteert bij de begeleiding van jongeren door het hele ontwikkelingstraject, vanaf de basisschool tot aan de vakopleidingen en/of het zelfstandig opereren als maker. De samenwerking in de BOKS Community getuigt van grote wederzijdse betrokkenheid van cultuurcoaches, jongeren en jonge makers. Het opzetten van een artist-in-residence programma, als kennismaking met de werkpraktijk van de professional, past in deze opzet. BOKS legt sterke nadruk op samenwerking met culturele partners, zoals TivoliVredenburg en Utrecht Marketing, waarmee de organisatie de toegankelijkheid van de wereld van kunst en cultuur voor jongeren aanzienlijk vergroot. Het programma is omvangrijk en de organisatie groeit. In dat kader adviseert de commissie om de impact van activiteiten op deelnemers te onderzoeken.
Op die manier kan BOKS beoordelen of alle programma onderdelen nog in overeenstemming zijn met de missie en visie, en eventueel vragen om artistiek-inhoudelijke bijstelling. Score artistiek-inhoudelijke kwaliteit: 30 punten
Betekenis voor de stad BOKS heeft zich een volwaardige plek toegeëigend in verschillende wijken van de stad. Op wijkniveau is ze volgens de commissie al van grote betekenis, in de eerste plaats voor een kwetsbare groep jongeren. De impact op hen is groot, aldus de commissie. Via BOKS maken ze vaak voor het eerst kennis
met de wereld van kunst en cultuur, ontwikkelen zij zichzelf en verdiepen ze zich in maatschappelijke vraagstukken. In het creatieve proces wordt de toegang naar de buitenwereld verder geopend. De BOKS Community biedt hen daarvoor een veilige omgeving. Als voorbeeld noemt de commissie het Ladies Only Festival. De vele relevante partnerschappen met culturele instellingen zoals Nutrecht, ZIMIHC theater Stefanus, STUT en DOX, en de productiehuizen No Man’s Land en Het Huis Utrecht tonen volgens de commissie ook de wijkoverstijgende betekenis van BOKS aan. Met hun inspirerende manier van werken (BCM en TBM) bereiken ze ook jongerenorganisaties van buiten de stad. Datzelfde geldt volgens de commissie ook voor de inclusieve activiteiten en evenementen. Daarmee levert BOKS niet alleen een bijdrage aan de pluriformiteit van het cultureel aanbod in Utrecht, de evenementen trekken ook landelijke belangstelling. De kanttekening die de commissie maakt betreft de zichtbaarheid van BOKS. De commissie waardeert dat bij BOKS de jongeren zelf de social media beheren en die op de eerste plaats inzetten om andere jongeren aan te trekken. Dit maakt het een inclusief platform voor en met jongeren. Wil BOKS toegankelijker worden voor een breder publiek dat geïnteresseerd is in haar activiteiten, dan is deze vorm van communicatie volgens de commissie te beperkt.
medewerker. De commissie constateert dat de financieringsmix niet in balans is, de aanvraag leunt vrijwel volledig op bijdragen van de gemeente en op die van het Fonds voor Cultuurparticipatie, waarvan niet duidelijk is of die nu wel of niet is toegekend. De begroting is onvolledig en niet transparant. Zo kan ze uit de begroting niet opmaken of er gelden uit de regeling combinatiefunctionarissen zijn opgenomen en/of er bijdragen van scholen zijn. Verder ontbreekt een risicoanalyse, terwijl de risico’s groot zijn bij het wegvallen van een van de twee subsidiebedragen. Ook kan de commissie niet beoordelen of de vergoedingen overeenkomen met de richtlijnen van de Fair Practice Code. De commissie realiseert zich evenwel dat BOKS minder oog heeft voor het zakelijke onderdeel van de organisatie, omdat haar aandacht meer gericht is op de duurzame groei en de impact van haar community op de jongerencultuur in Utrecht. Ze ziet dit als een overkoepelende duurzaamheidsstrategie. Het aanstellen van een financieel medewerker is volgens de commissie een goede stap in de richting van verdere verduurzaming.
Score betekenis voor de stad: 30 punten
BOKS draagt bij aan het ecosysteem vanwege de bijzondere aandacht voor programmering voor jongeren met een afstand tot het reguliere aanbod van kunst en cultuur. De commissie is positief over initiatieven zoals de BOKS Award, het BOKS jongerenfestival en het Ladies Only Festival en merkt op dat deze evenementen ook publiek trekken van buiten de stad. Ze waardeert de bijzondere methodiek en de goede verbinding en wisselwerking tussen de coaches, docenten op scholen en jongeren. Deze bestrijkt de hele keten van het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en doorstroom naar vakopleidingen tot aan het begeleiden van eigen ondernemerschap. Ook wijst de commissie op de aandacht voor community building en de wijkoverstijgende aanpak door samenwerking met veel culturele
Uitvoerbaarheid De uitbreiding naar drie locaties en de professionalisering van de organisatie geven blijk van een gezonde groei van BOKS. De bedrijfsvoering acht de commissie in de basis solide en voldoet aan de Governance Code Cultuur. Een klein vast team met een schil van freelancers houdt de organisatie flexibel. Het stimuleren van deelnemers om door te stromen binnen de organisatie getuigt van goed eigenaarschap. Verder ondersteunt de commissie het voornemen om de organisatie uit te breiden met een extra senior projectleider en een financieel
Score uitvoerbaarheid: 10 punten
Bijdrage culturele ecosysteem
Adviesrapport adviescommissie Cultuurnota 2025 – 2028
Advies
27
partners buiten de wijk. Ze vindt het programma effectief toegesneden op de verschillende leeftijdsgroepen en de artistieke ontwikkeling van een specifieke doelgroep jongeren, veelal bicultureel en autodidact, voor wie weinig tot geen passend aanbod is in het reguliere circuit. Score bijdrage culturele ecosysteem: 50 punten Totaalscore: 120 punten
Adviesrapport adviescommissie Cultuurnota 2025 – 2028
Geadviseerd subsidiebedrag: € 672.970,– per jaar
28
Creative Coding Stichting Creative Coding Utrecht
Gevraagd subsidiebedrag € 120.000,– per jaar
Bedrag Cultuurnota 2021 – 2024 € 35.444,– per jaar
Samenvatting aanvraag
Creative Coding Utrecht (CCU) is een platform voor digitale creativiteit. CCU organiseert diverse activiteiten, van talent ontwikkeling tot innovatieopdrachten en van festivals tot Algoraves. In de komende beleidsperiode zal CCU werken met drie thema’s die verweven zijn in de programmering: Permacomputing, Long Circuits en Decoding Creative Coding. CCU zal minder de nadruk op de grote zelfgeorganiseerde publiekspresentaties leggen, en meer op het bestendigen van de community door onder andere een vast maandelijks ritme aan activiteiten in de nieuwe locatie aan het Hof van Cartesius. Voor de presentatieactiviteiten gaat CCU sterker inzetten op
Advies Artistiek-inhoudelijke kwaliteit De commissie vindt de artistiek-inhoudelijke kwaliteit van het voorstel van Creative Coding Utrecht voldoende. De missie en de visie zijn helder en de ambities zijn mooi weergegeven met behulp van de programmalijnen. Echter is volgens de commissie de vertaling naar activiteiten en de waarde en betekenis voor het publiek minder sterk uitgewerkt. Een belangrijk doel van CCU is het demystificeren van techniek en het weghalen van vooroordelen over creative coding, zowel onder jongeren als onder makers. De commissie adviseert hierin duidelijker te communiceren voor wie welke activiteiten zijn. Partners als De Voorkamer, Het Wilde Westen en We Are Public zouden hieraan kunnen bijdragen, maar CCU legt onvoldoende uit hoe deze organisaties betrokken worden bij het bereiken van de beoogde doelgroepen. Inclusie wil CCU bereiken door onder andere het weggeven van solidariteitskaarten, maar met de huidige communicatiestrategie verwacht de commissie niet dat zij een bredere doelgroep zal weten te bereiken. De commissie is van mening dat het betrekken van internationale curatoren in beperkte mate bijdraagt aan de diversiteit in het programma die relevant is voor de beoogde doelgroepen. Artistiek-inhoudelijke kwaliteit: 20 punten
Betekenis voor de stad De commissie vindt de ambities zoals beschreven in het plan van betekenis voor de stad Utrecht. Het belang van het
versterken van digitale cultuur in de stad Utrecht is helder en de eigen locatie aan het Hof van Cartesius ondersteunt de rol die CCU in de stad kan hebben. De programmering van de pijlers MAKE en EXPERIENCE is inhoudelijk goed. Het internationale bereik met conferenties is ook goed en belangrijk voor Utrecht. Ook vindt de commissie de relatie en samenwerking met andere domeinen, zoals de zorg, sterk. Maar, het ontbreekt in het plan aan visie op publieksbereik binnen Utrecht. De reeds geïnteresseerde makers community bereikt CCU inmiddels wel, maar activiteiten lijken nog onvoldoende aan te slaan bij een breder publiek dat onbekender is met de thematiek. Uit het plan komt niet naar voren hoe CCU hen wil aanspreken. Het is voor de commissie ook niet helder wat het opnieuw ijken van doelgroepen inhoudt. Betekenis voor de stad: 20 punten
Uitvoerbaarheid De commissie vindt de bedrijfsvoering bij de gepresenteerde plannen van de organisatie, achterblijven. Hoewel het de organisatie is gelukt om één medewerker in vaste dienst te nemen, vindt zij de verwachte organisatiegroei vanuit de huidige situatie niet realistisch onderbouwd, ook gezien de ambities in de pijler LEARN. De betekenis voor het onderwijs heeft potentie, maar de commissie is niet overtuigd dat deze pijler goed door CCU uitgevoerd kan worden doordat de organisatie geringe ervaring heeft met educatie. Partners met specifieke expertise op dit terrein worden in het plan opgesomd maar hun inzet onvoldoende toegelicht. De pijler INNOVATE vindt de commissie een spannende ontwikkeling. Echter is de commissie, gezien de huidige interdisciplinaire samenwerking met externe partijen, nog niet overtuigd dat CCU deze pijler verder zal kunnen ontwikkelen met opdrachten van grotere bedrijven die tot een substantieel deel van nieuwe inkomensstromen zullen leiden. De commissie adviseert CCU om, in plaats van uit te breiden, eerst te focussen op de beoogde professionaliseringsslag, en in
Adviesrapport adviescommissie Cultuurnota 2025 – 2028
C
partnerschappen om een meer divers publiek te bereiken. CCU wil werken aan hoogwaardige (talent)ontwikkeling met investeringen in het educatieprogramma LEARN. INNOVATE is een nieuwe pijler ontwikkeld tijdens de covid-19-pandemie, waarmee CCU verwacht meer eigen inkomsten vanuit opdrachtenwerk binnen te halen.
29
CaféTheaterFestival Stichting CaféTheaterFestival
Gevraagd subsidiebedrag € 154.000,– per jaar
Uitvoerbaarheid: 10 punten
Bedrag Cultuurnota 2021 – 2024 € 112.239,– per jaar
Bijdrage culturele ecosysteem Volgens de commissie onderscheidt CCU zich van andere organisaties in digitale cultuur door zich te richten op een toegepaste vorm. Het werk is belangrijk voor Utrecht als stad voor digitale creativiteit, maar de commissie vraagt zich af of CCU als zelfstandige organisatie voldoende krachtig en volwassen is. In de aanvraag is onvoldoende beschreven hoe andere organisaties bij de activiteiten worden betrokken en op welke manier doelgroepen bereikt worden. De commissie mist vooral een nauwere samenwerking met organisaties zoals SETUP, Uncloud en Sounds Like Touch, die de digitale cultuur binnen het culturele ecosysteem van Utrecht ten goede zou kunnen komen. Kijkend naar het geheel van aanvragen in onderlinge samenhang en de vier pijlers zoals nader omschreven in de Cultuurnota – te weten een pluriform aanbod, een inclusieve cultuursector, stimuleren van creatief vermogen en ontwikkelruimte – is de te verwachten bijdrage van CCU aan het culturele ecosysteem volgens de commissie niet van zodanige aard en omvang, dat er reden is voor een hogere score dan het aantal punten zoals hieronder is vermeld. Bijdrage culturele ecosysteem: 20 punten Totaalscore: 70 punten Geadviseerd subsidiebedrag: -
Samenvatting aanvraag
CaféTheaterFestival (CTF) is in de afgelopen twintig jaar uitgegroeid tot een jaarlijks festival waaraan veel cafés in Utrecht deelnemen. CTF beoogt ruimte te bieden aan nieuwe makers voor wie geen vanzelfsprekend pad is en zo een onmisbare schakel te zijn in de talentontwikkeling. Door het spelen in cafés wil CTF een breed publiek in aanraking laten komen met een scala aan podiumkunsten. Naast het bieden van een podium aan makers biedt het festival begeleiding op artistiek, zakelijk en productioneel vlak. Het festival is in 2022 met twee nieuwe steden uitgebreid: Arnhem en Rotterdam. De komende periode wil CTF het concept CTF On Tour jaarlijks realiseren in Amersfoort en Groningen en een brugprogramma opzetten voor de mbo-dansopleiding van Creative College. Daarnaast ligt de nadruk vooral op bestendigen, meer diversiteit en fair pay. Het CTF werkt onder meer samen met Amsterdam en Delft Fringe, het ENTER festival, De Nijverheid, STUT, DOX en de Stadsschouwburg Utrecht.
Advies Artistiek-inhoudelijke kwaliteit Het CTF profileert zich als een toegankelijk festival voor nieuwe makers dat kunst dicht bij een breed publiek weet te brengen. De commissie ziet deze visie helder vertaald naar een voortzetting van de activiteiten. Zij waardeert de focus op nieuwe makers met en zonder een kunstopleiding en op mbo’ers. Wel merkt de commissie op dat de artistieke kwaliteit van de programmering niet altijd op professioneel niveau zit.
Hoewel dit volgens haar inherent is aan het concept van het festival, kunnen de selectiecriteria helderder worden uitgewerkt. De commissie vindt het sterk dat de producerende taak bij de makers wordt gelaten en dat er begeleiding is op marketinggebied; kennis die bij jonge makers vaak ontbreekt. Hoewel de codes volgens de commissie voldoende op de agenda van de organisatie staan, vindt zij de plannen op het gebied van culturele diversiteit nog weinig concreet uitgewerkt. Daarnaast mist de commissie een zekere vernieuwing van het festival. Zowel de publieksverbreding en de cross-overs die worden beoogd als de nieuwe samenwerkingen vragen volgens haar om meer doorontwikkeling. De commissie ziet op deze punten grensverleggende mogelijkheden van innovatie en durf door de nacht in te gaan en aansluiting te vinden bij de café- en clubcultuur. Score artistiek-inhoudelijke kwaliteit: 20 punten
Betekenis voor de stad Volgens de commissie neemt CTF een unieke positie in de stad Utrecht in en draagt sterk bij aan het culturele makersklimaat. De Open Call geeft nieuwe opkomende makers een kans professionele ervaring op te doen in direct contact met het publiek en buiten de black box. Hoewel de doorstroom voor de makers naar een meer professioneel circuit niet geheel duidelijk naar voren komt, put de commissie vertrouwen uit het stevige netwerk van de organisatie. Het festival is volgens de commissie daarmee een belangrijke schakel in het talent ontwikkelingsaanbod voor jonge makers. Het festival is toegankelijk en heeft de potentie bij te dragen aan een laagdrempelige kennismaking met diverse vormen van cultuur. De commissie vindt het positief dat het festival op dit vlak doelen behaalt door naast theaterbezoekers ook stamgasten en toevallige voorbijgangers te bereiken. De brede programmering kan een divers publiek aanspreken en geeft ruimte aan een verscheidenheid van makers. Daarnaast draagt de diversiteit aan speelplekken door de stad heen, ook op niet-culturele plekken, bij aan een
Adviesrapport adviescommissie Cultuurnota 2025 – 2028
dat licht opnieuw te kijken naar de invulling van het organogram. Hoewel de commissie te spreken is over de visie en uitvoering van het duurzaamheidsbeleid, ontbreekt de uitwerking van de Fair Practice Code in heldere en meetbare doelstellingen.
30
Score betekenis voor de stad: 30 punten
Uitvoerbaarheid De kwaliteit van de bedrijfsvorming is goed en de commissie is positief over de beoogde versteviging van de organisatie. Zij vindt de bedrijfsvoering in balans met het soort en aantal activiteiten. Hoewel de commissie het logisch vindt dat er kostenstijgingen zijn om aan de Fair Practice Code te voldoen, merkt zij op dat deze fors zijn. Zij ziet ruimere mogelijkheden om dit te compenseren dan alleen door verhoogde en nieuwe subsidieaanvragen. Zij vindt de financieringsmix matig en de beoogde stijging in publieksinkomsten niet geheel realistisch. De commissie verwacht dat het businessmodel kan worden versterkt door externe expertise in te zetten. Hoewel de risicobeheerstrategie weinig uitgewerkt is, haalt de commissie vertrouwen uit de flexibiliteit van de organisatie in het op- en afschalen van het festival. Ook de keuze van het CTF om zich te richten op bestendiging en versteviging in plaats van groei vindt zij verstandig. Hoewel het de commissie niet duidelijk wordt of de andere steden ook financieel bijdragen aan de organisatie, kan de uitbreiding van het festival de positie en het bereik van het festival verstevigen. Zij vindt het positief dat er bewustzijn is van een gebrek aan diversiteit in de organisatie en moedigt het aan dat er ten aanzien van de Code Diversiteit & Inclusie stappen worden gezet.
Bijdrage culturele ecosysteem De commissie ziet het CaféTheaterFestival als een van de meest laagdrempelige initiatieven voor zowel makers als publiek in het Utrechtse culturele ecosysteem. Het festival biedt opkomende makers uit allerlei circuits de ruimte hun performances in cafés en andere locaties over het voetlicht te brengen. De commissie vindt het festival om die reden inclusief en toegankelijk in sociaaleconomisch opzicht. Doordat het publiek ter plekke aanwezig is en de optredens weinig faciliteiten vragen, zijn de productiekosten gering en kan de publieksbijdrage vrijwillig blijven. De commissie vindt het positief dat CTF de speelplekken uitbreidt naar onder meer wijklocaties en bibliotheken en verbindingen zoekt buiten het culturele circuit. De commissie kan niet geheel inschatten hoe cultureel divers het Utrechtse cafépubliek is, maar ze ziet kansen om de aandacht voor diversiteit radicaler door te voeren. Ze denkt hierbij aan de selectie van de makers en de keuze voor specifieke locaties om het festival meer cultureel divers te maken.
Kijkend naar het geheel van aanvragen ook in onderlinge samenhang, en kijkend naar de vier pijlers zoals nader om schreven in de Cultuurnota – te weten een pluriform aanbod, een inclusieve cultuursector, stimuleren van creatief vermogen en ontwikkelruimte – is de van CaféTheaterFestival te verwachten bijdrage aan het culturele ecosysteem volgens de commissie niet van zodanige aard en omvang, dat er reden is voor een nog hogere score dan het aantal punten zoals hieronder is vermeld. Score bijdrage culturele ecosysteem: 40 punten Totaalscore: 110 punten Geadviseerd subsidiebedrag: € 154.000,– per jaar
Score uitvoerbaarheid: 20 punten
Camerata Trajectina Stichting Camerata Trajectina
Gevraagd subsidiebedrag € 50.000,– per jaar
Bedrag Cultuurnota 2021 – 2024 € 29.537,– per jaar
Samenvatting aanvraag
Camerata Trajectina is een Utrechts muziekgezelschap dat zich richt op het ontsluiten, onderzoeken en uitvoeren van Nederlandse muziek uit voorbije eeuwen. In 2024 bestaat het ensemble vijftig jaar. In de komende periode wil Camerata Trajectina met haar voorstellingen het verleden verder uitdiepen en tegelijkertijd aansluiten bij thema’s uit de actualiteit. Zo is er onder meer een voorstelling over de Nederlandse koloniale geschiedenis, muziektheater op locatie rondom de denkbeelden van Spinoza, een muzikale reis door het Hollandse landschap met een verwijzing naar klimaatproblematiek en een actualisering van Erasmus’ Lof der Zotheid. Ook wil het gezelschap in samenwerking met de Stichting Onbeperkt Genieten een prikkelarm concert organiseren over depressie en de helende werking van muziek. Camerata Trajectina speelt door het gehele land op een verscheidenheid aan podia en historische locaties.
Advies Artistiek-inhoudelijke kwaliteit Camerata Trajectina vormt met haar activiteiten een bijzondere schakel tussen wetenschappelijk onderzoek, oude muziek en Nederlandse historie. De commissie ziet interessante aanknopingspunten in de focus op alledaagse cultuur, het actualiseren van teksten en muziek en de verbinding van de historie met hedendaagse thema’s. Er worden goede uitvoerende partners genoemd, zoals schrijver Jibbe Willems, vormgever Steef de Jong en dichter Babs Gons. De commissie vindt de aanvraag echter ook enigszins afstandelijk. Hoewel het programma per
Adviesrapport adviescommissie Cultuurnota 2025 – 2028
verbreding van het publieksbereik. De commissie is te spreken over de sociaaleconomische impact van het pay what you can-principe. Op het vlak van programmering en publieksbereik ziet de commissie nog wel mogelijkheden om de inclusiviteit te vergroten.
31
Artistiek-inhoudelijke kwaliteit: 10 punten
Betekenis voor de stad De commissie is van mening dat Camerata Trajectina kleur toevoegt aan het landschap van oude muziek in de stad. Ze ziet actieve verbindingen, met name in het muziekcircuit, en ook ambities om dit netwerk uit te breiden. Voor het werk van Camerata Trajectina is de Universiteit Utrecht een waardevolle partner bij de ondersteuning van historisch onderzoek. De commissie mist wel voldoende concretisering van ambities in de publieksfunctie. Ze is er niet van overtuigd dat de organisatie de gewenste verbreding van het bestaande publiek naar een meer divers bereik op eigen kracht kan realiseren. Ze is van mening dat meer samenwerking is geboden met partners die de aansluiting bij dit nieuwe publiek kunnen ondersteunen. Ook signaleert de commissie in het publieksbereik elementen van eenrichtingsverkeer vanuit de organisatie. Zo vindt de commissie de veronderstelling dat het aanbod van het gezelschap zonder meer zou aansluiten bij een publiek van bijvoorbeeld vluchtelingen weinig geloofwaardig. Betekenis voor de stad: 10 punten
Uitvoerbaarheid Camerata Trajectina oogt volgens de commissie als een ervaren en voldoende stabiele organisatie. De commissie merkt wel op dat het grote aantal nieuwe producties in de komende periode wringt met het voornemen van de organisatie om zich meer op langetermijnstrategieën te richten. De commissie heeft enige zorg of het gezelschap zichzelf hiermee niet overvraagt. Ze had hierover meer reflectie verwacht. De begroting is grotendeels in balans. De publieksinkomsten vertonen een stijging, maar de commissie vraagt zich af of de verwachting van groei in de totale inkomsten voldoende realistisch is. Aangezien de reserves beperkt zijn, ziet de commissie hierin enig risico. Ze wijst erop dat er nog meer inkomsten te halen zijn uit de bijdragen van sponsoren en private fondsen. De commissie ziet onvoldoende hoe de organisatie de aanpak in marketing wil concretiseren ten aanzien van de voornemens op het gebied van publieksbereik. Uitvoerbaarheid: 20 punten
Bijdrage culturele ecosysteem Hoewel de commissie erkent dat Camerata Trajectina binnen het veld van de klassieke en oude muziek een unieke waarde vertegenwoordigt, onder meer door de verbinding met wetenschappelijk onderzoek, vindt ze de toegevoegde waarde van het gezelschap voor het bredere culturele ecosysteem van Utrecht bescheiden. Het gezelschap zoekt nieuwe samenwerkingen op, maar de commissie mist in de uitwerking hiervan een intrinsiek gevoelde behoefte naar vernieuwing en wederkerige uitwisseling. De aanvraag geeft haar ook onvoldoende vertrouwen dat Camerata Trajectina de komende periode een breder en meer divers publieksbereik zal weten te realiseren. Kijkend naar het geheel van aanvragen in onderlinge samenhang en de vier pijlers zoals nader omschreven in de Cultuurnota – te weten een pluriform aanbod, een inclusieve cultuursector, stimuleren van creatief vermogen en
ontwikkelruimte – is de te verwachten bijdrage van Camerata Trajectina aan het culturele ecosysteem volgens de commissie niet van zodanige aard en omvang, dat er reden is voor een hogere score dan het aantal punten zoals hieronder is vermeld. Bijdrage culturele ecosysteem: 20 punten Totaalscore: 60 punten Geadviseerd subsidiebedrag: -
Casco Art Institute Stichting Casco
Gevraagd subsidiebedrag € 125.000,– per jaar
Bedrag Cultuurnota 2021 – 2024 € 118.146,– per jaar
Samenvatting aanvraag
Casco Art Institute wil een dynamisch en inclusief platform zijn dat nieuwe perspectieven op de samenleving voortbrengt door kunstenaars, denkers en het publiek samen te brengen en zo innovatieve artistieke ontwikkelingen te stimuleren. Sinds haar oprichting in 1990 werkt Casco aan een continu artistiek en institutioneel ontwikkelingsproces. De instelling heeft een geschiedenis van samenwerking met lokale initiatieven, kunstenaars en collectieven in Utrecht, met name gericht op duurzaamheid. De teamleden van Casco, die verbonden zijn met Arts Collaboratory en lumbung-netwerken, werken op een ecosysteemgerichte manier aan de continuïteit en heropbouw van de instelling. Casco’s programma voor 2025 – 2028, Commoning Worldlings, zal in een reeks tentoonstellingen, artistieke educatie en assemblies verkennen wat de commons en artistieke praktijken kunnen betekenen voor het (opnieuw) vormgeven van een collectieve wereld. Het jaarlijkse tentoonstellingsprogramma brengt een verscheidenheid aan jonge
Adviesrapport adviescommissie Cultuurnota 2025 – 2028
project uitvoerig is toegelicht, komt de artistieke onderbouwing wat statisch en incidenteel over. De commissie mist in het plan een intrinsieke motivatie bij de uitwerking van de onderwerpen. Ze had meer samenhang willen zien tussen de thema’s vanuit een sterke centrale visie. Bovendien vraagt de commissie zich af of het ensemble zich voldoende openstelt voor de behoeften van andere publieksgroepen dan de eigen achterban. Ze betwijfelt of de organisatie er voldoende in zal slagen om deze andere publieksgroepen aan te spreken. De commissie ziet wel goede samenwerkingen met zangers en musici uit andere tradities, maar mist in het plan voldoende impulsen om de eigen signatuur daadwerkelijk te vernieuwen en de artistieke visie breder neer te zetten.
32
Advies Artistiek-inhoudelijke kwaliteit De commissie spreekt haar waardering uit voor de sterke missie en visie van Casco die volgens haar overtuigend tot uitdrukking komt in zowel het programma als de eigen organisatie. De instelling zoekt naar nieuwe vormen van collectieve kunstpraktijken, vertrekkend vanuit het principe van de commons en ecosystemen, waarmee het wil werken aan een rechtvaardiger wereld. De commissie is onder de indruk van de grondige wijze waarop Casco de eigen positie als kunstinstelling radicaal bevraagt. Deze kwaliteit wordt ook in de (inter)nationale kunstwereld gewaardeerd, ziet de commissie, met een eervolle deelname aan documenta 15, ondersteuning door de Hartwig Foundation en een stevig netwerk van samenwerkingspartners. Voor de komende periode presenteert Casco een thematisch actueel en relevant programma met aandacht voor duurzaamheid en klimaat. Casco betrekt hierbij onverwachte partners als Ambassade van de Noordzee en Rijkswaterstaat. Toch uit de commissie ook haar zorgen. Ze vindt de aanvraag van Casco lastig te doorgronden en weinig concreet, er wordt vooral gereflecteerd op intenties. De commissie ziet dat Casco de kennis over de commoning-methode in huis heeft, maar herkent de uitwerking van het begrip minder in de publieksbenadering. Het publieksbereik is zeer beperkt.
Wel merkt ze op dat de website en uitingen op social media van Casco toegankelijker zijn geworden dan in het verleden. Wat betreft de aandacht voor diversiteit en inclusie, ziet de commissie dat deze diep verankerd zijn in de werkwijze van Casco, dat zich als feministische
organisatie positioneert. Het team is divers evenals de gemeenschap van kunstenaars, activisten en partners met wie gewerkt wordt. Score artistiek-inhoudelijke kwaliteit: 20 punten
Betekenis voor de stad Casco heeft een geschiedenis van samenwerking met lokale initiatieven, kunstenaars en collectieven in Utrecht. Vanuit dit netwerk wordt een programma opgezet, gericht op klimaat rechtvaardigheid en nieuwe verbindingen met Utrechtse initiatieven en organisaties. De samenwerking richt zich in het bijzonder op Leidsche Rijn. Wel valt het de commissie op dat van alle genoemde kunstenaars er maar weinig uit Utrecht komen of er gevestigd zijn. Bijzonder vindt ze de samenwerking met diverse departementen van de Universiteit Utrecht voor de Assembly. Het programma van Casco is volgens de commissie artistiek interessant en voor deelnemers van grote waarde, maar de commissie vindt de publiekspresentaties moeilijk te doorgronden. Ze erkent dat de organisatie belangrijke maatschappelijke thema’s aansnijdt op het gebied van klimaat, diversiteit en inclusie, maar plaatst vraagtekens bij de mate van doorwerking van het programma in de (Utrechtse) samenleving. Ze vraagt zich af in hoeverre de commons-praktijk relevant is voor anderen dan de makers zelf. De commissie mist bij Casco de urgentie om meer naar buiten te treden. Uit de aanvraag wordt haar ook onvoldoende duidelijk welke doelgroepen de instelling wil bereiken en op welke manier ze dat wil doen. Het digitaal bezoek aan de website is relatief hoog ten opzichte van het bezoek aan het fysieke programma.
Score betekenis voor de stad: 10 punten
Uitvoerbaarheid De commissie waardeert het dat Casco eerlijk en transparant communiceert over de lage inkomsten van de afgelopen jaren. Ze hoopt dat het nieuw aangetreden team en de reorganisatie zullen bijdragen aan een herpositionering van Casco. De duidelijke visie op risicomanagement en het opbouwen van een buffer bieden alvast vertrouwen. De instelling zoekt naar kostenneutrale samenwerkingen en activiteiten, die bijdragen aan de verdieping en verbreding van het bereik. Dit streven sluit volgens de commissie mooi aan bij de visie en werkwijze van de organisatie. De financiële positie van Casco blijft echter kwetsbaar, aldus de commissie. Voor de financiering van structurele kosten is Casco grotendeels afhankelijk van fondsen. Bovendien wordt in de begroting rekening gehouden met een flinke afname van de inkomsten uit private fondsen, die volgens de commissie onvoldoende wordt toegelicht. Casco wil een grote stap maken in het publieksbereik, maar de commissie vindt de aanpak van deze ambitie nog weinig overtuigend uitgewerkt. De verschillende codes worden door Casco onderschreven, waarbij de commissie opmerkt dat met name diversiteit en inclusie intrinsiek deel uitmaken van organisatie. Ook duurzaamheid krijgt voldoende aandacht, zowel in de thematiek als in de praktijk. Score uitvoerbaarheid: 10 punten
Bijdrage culturele ecosysteem De commissie heeft waardering voor de specialistische kennis praktijk waarmee Casco de status quo bevraagt. De instelling neemt daarmee een radicale en activistische positie in binnen het culturele ecosysteem van Utrecht. Casco is volgens de commissie een van de aanvragers die zowel in het programma als in de eigen organisatie op overtuigende wijze aandacht heeft voor diversiteit en inclusie. De commissie waardeert de intenties van Casco als het gaat om het vormgeven aan collectieve kunstpraktijken, ze ziet dat deze door de instelling waarachtig doorleefd worden. Ze ziet de potentie van deze werkwijze en
Adviesrapport adviescommissie Cultuurnota 2025 – 2028
en gevestigde kunstenaars samen rond de thema’s solidariteit en collectiviteit. School for Artistic Plotting richt zich op land- en plaatsgebonden artistieke en sociale praktijken die op regeneratieve wijze solidair zijn met stad en platteland en zorg dragen voor het land.
33
kennis laten maken met de culturele diversiteit in Nederland, daarmee mensen verbinden en wederzijdse integratie mogelijk maken. Hoofddoelen in de komende periode zijn het creëren van vijf subensembles binnen de organisatie, het realiseren van drie audiovisuele producties en een professionele studioproductie. Verder wil de organisatie haar muzikale community versterken.
Score bijdrage culturele ecosysteem: 50 punten Totaalscore: 90 punten
Advies
Geadviseerd subsidiebedrag: € 125.000,– per jaar
Artistiek-inhoudelijke kwaliteit
Catching Cultures Orchestra Stichting Catching Cultures Orchestra
Gevraagd subsidiebedrag € 115.000,– per jaar
Bedrag Cultuurnota 2021 – 2024 -
Samenvatting aanvraag
Catching Cultures Orchestra (CCO) is gevestigd in Utrecht en omvat een hoofdorkest en enkele kleinere ensembles. De musici hebben verschillende culturele achtergronden, en professionals werken samen met amateurs. Er is bijzondere aandacht voor nieuwe Nederlanders. De kern van hun samenwerking bestaat uit het delen van muzikale ervaringen en het uitwisselen van kennis over verschillende culturele tradities en hun muziekstijlen. Samen ambiëren ze een hoogwaardig en vernieuwend intercultureel muzikaal aanbod te creëren voor een divers publiek. De organisatie programmeert en faciliteert de musici bij optredens in binnen- en buitenland. De locaties variëren van diverse azc’s en wijkcultuurhuizen tot nationale en internationale podia. CCO wil op deze manier zoveel mogelijk mensen
De commissie vindt het lovenswaardig dat CCO erin slaagt musici met verschillende culturele achtergronden, amateurs en professionals, samen te brengen in een groot orkest en enkele sub-ensembles. Ze heeft waardering voor de gedurfde manier waarop CCO het streven naar artistiek-inhoudelijke kwaliteit verenigt met culturele diversiteit, bijvoorbeeld door een traditioneel Koerdisch lied te combineren met een westerse ritmesectie en soulvolle blazers. Volgens de commissie geeft dit blijk van een sterke gedrevenheid om bij te dragen aan de integratie van wereldwijde muziektradities. Verder is ze onder de indruk van de veelzijdige experimenten en het streven naar vernieuwing, die volgens haar tot uitdrukking komen in spannende composities en grensverleggende arrangementen, en in het toepassen van nieuwe muzikale technologieën. Het doel van CCO om een heel breed en divers publiek te bereiken, om ook op maatschappelijk niveau bij te dragen aan wederzijdse culturele integratie, weet ze te realiseren, aldus de commissie. Wel plaatst de commissie een kanttekening ten aanzien van de openheid naar nieuwkomers. Ze vraagt zich af wat de visie is van CCO met betrekking tot het beoordelen van het vakmanschap van deze groep en de ambitie om de uitvoeringskwaliteit te verhogen door talentontwikkeling.
Ze kan uit de aanvraag onvoldoende opmaken of de eigen kwaliteit van de nieuwkomers voldoende erkenning krijgt binnen de werkwijze. CCO omschrijft zichzelf als een organisatie die inclusie in het DNA heeft zitten. De commissie herkent dit, maar had toch
graag een visie op diversiteit en inclusie gelezen, bijvoorbeeld over de deelname van vrouwen aan het orkest. Score artistiek-inhoudelijke kwaliteit: 20 punten
Betekenis voor de stad De commissie merkt op dat CCO een sterke band heeft met Utrecht. De organisatie is er gevestigd, de meeste musici wonen en werken in Utrecht, zijn trots op en dragen zelf bij aan het multiculturele klimaat. Door internationale gasten naar Utrecht te brengen en door haar brede multiculturele programmering draagt de organisatie volgens de commissie bij aan het op de kaart zetten van Utrecht als een inclusieve, cultureel diverse stad, met een uitstraling tot over de grenzen van Nederland. CCO programmeert op veel verschillende podia in en buiten de stad, van TivoliVredenburg tot azc’s en buurthuizen, en is van grote betekenis voor doelgroepen met verschillende culturele achtergronden. Verder heeft de commissie waardering voor de gastvrije houding van het orkest, dat bij optredens andere musici de gelegenheid biedt om mee te spelen. De commissie merkt op dat CCO beschikt over veel verschillende partners in de stad. Zo werkt de organisatie samen met ZIMIHC, Het Wilde Westen en educatieve partners zoals Kunst Centraal en MuziekRoute. Door de connectie met de wijken en scholen schept CCO volgens de commissie waardevolle kansen voor bewoners om deel te nemen aan culturele en educatieve programma’s. Score betekenis voor de stad: 30 punten
Uitvoerbaarheid De commissie heeft veel waardering voor de ambities van CCO om zelfredzaamheid na te streven. Ze heeft er vertrouwen in dat de organisatie haar plannen kan uitvoeren.
Adviesrapport adviescommissie Cultuurnota 2025 – 2028
spoort de organisatie aan zich te blijven inspannen voor het verbeelden en vertalen van de waarde ervan naar een breder publiek. De commissie merkt op dat Casco vanuit de thema’s in het programma verrassende samenwerkingen opzoekt, en ziet hier nog kansen voor een uitbreiding van verbindingen in de stad.
34
Score uitvoerbaarheid: 20 punten
Bijdrage culturele ecosysteem Volgens de commissie levert CCO als hoogwaardig muziek ensemble een waardevolle bijdrage aan het culturele eco systeem door het stimuleren van culturele uitwisseling via de muziek. CCO brengt professionals en amateurs samen in het orkest en biedt daarmee een platform voor artistieke ontwikkeling en uitwisseling. CCO is divers van samenstelling met speciale aandacht voor nieuwkomers. Het programma is daarnaast van grote betekenis voor doelgroepen met verschillende culturele achtergronden. Verder onderscheidt het CCO zich door musici van buiten het orkest deel te laten nemen aan optredens. CCO is met haar activiteiten en educatieve programma’s