2025.01.09 Gemeente Utrecht - Commissie Energie(transitie), Duurzaamheid, Vastgoed en Wonen
Tekst van het document
20
25
Mevrouw Passier (VOLT) vindt het vooral belangrijk dat er oog voor is dat bezoekers goed worden geïnformeerd en er mogelijkheden zijn voor het parkeren aan de rand van de stad en alternatief vervoer. Zij vervolgt haar betoog. In het voorstel staat dat nieuwbouwwoningen zonder rookkanaal opgeleverd moeten worden. Hoe wordt ervoor gezorgd dat er na verloop van tijd niet alsnog rookkanalen worden aangebracht? De voorzitter geeft het woord aan VVD.
30
35
40
45
50
55
60
De heer De Pagter (VVD) vindt het belangrijk om te beseffen dat de luchtkwaliteit in heel Nederland en in Utrecht al veel beter is dan deze in het verleden was. Sinds 1990 is bijvoorbeeld de uitstoot van fijnstof en stikstof door wegverkeer met 75% gedaald. Het gaat de goede kant op en dat komt door Europese en landelijke maatregelen voor schonere industrie, auto’s, vrachtwagens en bussen. De vraag is hoezeer de gemeente echt kan sturen op verbetering van de luchtkwaliteit. De luchtkwaliteit wordt vooral beïnvloed door alles om ons heen en is iets van de lange adem. Mevrouw Passier (VOLT) wijst op de kaartjes van Parijs waarop zichtbaar is dat de luchtkwaliteit daar aanzienlijk is verbeterd nadat er maatregelen zijn getroffen. Is de heer De Pagter bekend met deze plaatjes? De heer De Pagter (VVD) denkt dat een groot verschil is dat er in Nederland al veel is en wordt gedaan op het gebied van luchtkwaliteit. De gemeentelijke maatregelen die zijn genomen hebben geen meetbaar effect gehad op de luchtkwaliteit. De VVD-fractie stelt daardoor de vraag of hier dan zo fors op ingezet moet worden. Hij vervolgt zijn betoog. De doelen moeten realistisch zijn en ervoor zorgen dat iedereen mee kan, ook inwoners met een houtkachel of een benzineauto. Naar zijn mening zijn de doelen in de beleidsnota niet realistisch.
Het is waarschijnlijk niet mogelijk om de komende 20 jaar te voldoen aan de WHO-normen. Daarbij komt dat veel maatregelen niet kunnen worden ingevoerd omdat hiervoor de landelijke mogelijkheden niet beschikbaar zijn. De fractie vindt het daarom niet te verantwoorden om de komende jaren € 20 miljoen hieraan uit te geven. De maatregel om een milieuzone in te voeren voor benzine en diesel in de hele gemeente noemt spreker bizar. Meer dan de helft van het wagenpark zou hierdoor worden geraakt. Het kost tijd om het wagenpark te vernieuwen, geef mensen die tijd. De luchtkwaliteit verbetert de laatste tijd omdat langzaamaan de auto’s steeds schoner worden. Bovendien leveren benzineauto’s nauwelijks een bijdrage aan fijnstof en in zeer mindere mate een bijdrage aan stikstofoxide dan dieselauto’s. Waarom zou de milieuzone er moeten komen voor alle brandstoffen en niet alleen voor de meest vervuilende dieselauto’s. De VVD zal een voorstel doen om deze maatregel te schrappen. De gemeente stelt voor om de bestaande milieuzone te vergroten naar de gehele gemeente. Er is geen verschil in effect met een milieuzone binnen de Rijksring. De totale uitstoot zou hierdoor 0,25% afnemen maar is vrijwel niet meetbaar. Er is een kaartje gedeeld waarop de plekken staan Pagina 18 van 46
5
10
15
20
waar de Europese normen niet gehaald zullen worden. Dit zijn plekken bij de snelwegen. Geen van de maatregelen uit de nota zullen ertoe bijdragen dat op die plekken de normen wel worden gehaald. Wat maakt dat het college hier wel van is overtuigd? Over de 0-emissiezone zijn enkele jaren geleden afspraken gemaakt. Met alle overheden is toen afgesproken dat dit 4 jaar vooraf aangekondigd moet worden en er geen grote 0-emissiezones gemaakt zouden worden. Wijkt Utrecht hiermee niet af van de landelijke afspraken die destijds zijn gemaakt? In het tijdspad staat opgenomen dat in januari een besluit noodzakelijk is. Hoe heeft het college rekening gehouden in de planning met een eventueel referendum? De VVD gelooft niet in een eenzijdig algeheel verbod op houtstook. Veel inwoners willen rekening houden met hun buren en doen dit ook. Elke partij in de raad, ook de VVD, staat voor gezonde lucht voor iedereen. De maatregelen uit de nota kunnen niet worden ingevoerd of leiden tot een niet meetbare verbetering van de luchtkwaliteit. Daarom zal de VVD tegen stemmen. De heer Vasters (D66) hoort veel bezwaren bij de VVD. De fractie wil vooral meer tijd geven aan veranderingen. Waarom wordt er dan niet gevraagd om de planning aan te passen? De heer De Pagter (VVD) geeft aan dat veel zaken meer tijd nodig hebben.
Auto’s worden in de loop van de tijd steeds schoner waardoor de luchtkwaliteit verbetert. Lokale maatregelen hier bovenop hebben weinig zin. De heer Vasters (D66) zegt dat Utrecht ook een rol kan spelen bij het neerzetten van een aantal dingen zodat er vervolgens wat terugkomt vanuit het rijk en de EU. Hoe kijkt de VVD hiernaar?
25
De heer De Pagter (VVD) geeft aan dat er landelijk en ook in de EU maatregelen worden genomen om de luchtkwaliteit te verbeteren. Dit juicht de VVD toe. Dit kost tijd en die tijd moet gebruikt worden om mee te gaan in de transitie. De maatregelen uit de nota hebben geen of geen meetbaar effect. Daarom is de fractie tegen.
30
Mevrouw Heijne (GroenLinks) vraagt de VVD hoe er wordt gekeken naar het rapport van Royal HaskoningDHV waarin het effect van alle maatregelen exact staat aangegeven.
35
De heer De Pagter (VVD) geeft aan dat hierin inderdaad staat dat maatregelen geen of nauwelijks effect hebben. Percentages van 0,25% zijn niet meetbaar. Inzake het verbod op houtstook gaat het rapport ervan uit dat het verbod 100% wordt nageleefd. Dit zal niet gebeuren.
40
Mevrouw Heijne (GroenLinks) wijst erop dat de heer De Pagter er steeds individuele maatregelen uithaalt en doet alsof die ene maatregel een groot verschil maakt. Dit is niet het geval. Er is een breed pakket aan maatregelen nodig. Laten we lokaal doen wat we kunnen doen en daarnaast de landelijke lobby inzetten. De heer De Pagter (VVD) stelt dat de maatregelen in het rapport staan. De maatregelen die worden gekozen hebben geen of nauwelijks effect. Daarom is de VVD tegen.
45
50
55
60
De heer Van Rooij (Student & Starter) vraagt of de heer De Pagter erkent dat sommige maatregelen lokaal juist een groot gezondheidseffect hebben bijvoorbeeld het houtstookverbod zodat het ultrafijnstof niet bij mensen in de omgeving in het lichaam terechtkomt. De heer De Pagter (VVD) herhaalt dat dit alleen effect heeft als mensen stoppen met houtstook. Steeds meer inwoners in de stad houden rekening met hun buren maar een verbod helpt hier niet bij. Mensen in de stad moeten tot het begrip komen dat er minder op hout moet worden gestookt of dat er een schonere kachel wordt gekocht. Dit is veel effectiever dan het opleggen van een eenzijdig verbod. De heer Van Rooij (Student & Starter) is het hier niet mee eens. Het is erg schadelijk als mensen fijnstof binnen krijgen. Zijn fractie kiest voor gezondheid en daar hoort een houtstookverbod bij. Het is erg schadelijk als mensen fijnstof binnen krijgen. Erkent de heer De Pagter dit? De heer De Pagter (VVD) erkent dit maar gelooft niet dat een algemene milieuzone of een binnenstookverbod hierbij gaan helpen. Pagina 19 van 46
De voorzitter geeft het woord aan EenUtrecht.
5
10
15
De heer Otto (EenUtrecht) geeft aan dat veel maatregelen uit de beleidsnota nog niet getroffen kunnen worden. Het is bijzonder om nu al beslissingen te nemen waarvan we niet weten of het juridisch mogelijk is en wat de ontwikkelingen zijn. We worden omringd door autowegen, er wordt veel uitgestoten. Als bewoners van de stad worden gedwongen om afscheid van hun auto te nemen dan moet hier goed over nagedacht worden. Hoe wordt er gecompenseerd? Er zijn in de stad veel mensen die hun auto nodig hebben voor hun werk of voor privézaken zoals mantelzorg. Als zij gedwongen worden om afstand te doen van deze auto dan moet je goed weten wat je deze mensen biedt. Wat kunnen mensen die het financieel zwaar hebben tegemoet zien over enkele jaren. Is al bekend over hoeveel auto’s het gaat? Spreker sluit aan bij de Partij voor de Dieren over het planten van bomen. Er wordt niets over gezegd in de beleidsnota. Bomen zorgen ervoor dat de luchtkwaliteit verbetert. In de denk mee-sessies is het over houtstoken gegaan maar in de vraagstelling is niets gezegd over auto’s. Klopt het dat in het participatietraject geen aandacht is besteed aan auto’s? De voorzitter geeft het woord aan UtrechtNu!
20
25
30
35
40
De heer Bosch (UtrechtNu!) zegt dat iedereen gezonde lucht wil. Hoe vuil is de lucht eigenlijk? Ten opzichte van de tachtiger jaren van de vorige eeuw is een structurele verbetering te zien. Volgens de cijfers van het RIVM is de lucht nog nooit zo schoon geweest. Het voorstel voor het uitbreiden van de milieuzone over de hele stad krijgt geen steun van UtrechtNu! De resultaten zijn minimaal, zeker in een groter geheel. De inwoners en ondernemers worden op onnodige kosten gejaagd. De gemeente geeft zelf ook niet het goede voorbeeld: twee jaar geleden werden er nog 17 dieselvuilniswagens aangeschaft. De mensen met een kleine beurs worden door dit soort maatregelen de stad uitgejaagd. De WHO-normen zijn niet realistisch voor een land waarin ook geleefd moet worden. Houtstoken wordt verboden maar wat echt schadelijk is, is verkeerd hout stoken met nat of bewerkt hout of tijdens code rood. Doe hier wat aan of licht mensen beter voor. Zorg dat bepaalde filters verplicht worden bij de vervanging van kanalen. De branche heeft heldere voorbeelden gegeven. Controleren op houtstook is zo goed als onmogelijk voor de politie, zij hebben hiervoor geen capaciteit. Het grootste deel van de luchtvervuiling komt vanuit elders en soms uit andere delen van Europa. Kan Utrecht zich internationaal niet veel beter druk maken over de donkerpaarse plek op de kaart, in Oost-Europa.
Daar is winst te behalen. Binnenshuis worden mensen geconfronteerd met fijnstof en ongezonde lucht door te wokken of het branden van kaarsen. De gemeente gaf tijdens de raadsinformatiebijeenkomst aan dat dit volksgezondheid betreft. Waar is de samenhang? Waarom miljoenen uitgeven voor vrijwel geen verandering en een nauwelijks meetbaar resultaat? Aan bewustwording over ongezonde lucht in de eigen woning kan de gemeente wel wat doen. De winst hiervan zal vele malen groter zijn. UtrechtNu! overweegt een flink aantal moties en amendementen op het voorstel. Schorsing zodat het college de beantwoording kan voorbereiden.
45
50
55
60
De voorzitter geeft het woord aan wethouder Oosters. Wethouder Oosters bedankt de commissie voor het bespreken van de nota. Luchtkwaliteit is iets waar mensen zelf geen invloed op hebben maar wel de dupe van kunnen worden, hun gezondheid kan achteruit gaan zelfs als ze nog erg jong zijn. Het college wil hier iets aan doen en streeft daarom naar de WHO-advieswaarden. De cijfers geven aan dat de invloed van houtstook, wegverkeer en industrie slecht zijn voor de inwoners. De WHO-normen gaan echt over de gezondheid. De EU-normen zijn vastgesteld met een andere motivatie. Het pakket dat er nu ligt, om te streven naar die WHO-waarden, is ambitieus en doet recht aan het draagvlak in de stad op dit moment. Het is niet de bedoeling nog verdere aanscherpingen na te streven. Utrecht kan de WHO-normen niet alleen behalen, dit maakt niet dat het gaat om symboliek. We hebben wel degelijk een grote invloed op de luchtkwaliteit in de stad en nemen daar met deze voorstellen ook onze verantwoordelijkheid in. Ook zal het college op landelijk en Europees niveau in gesprek blijven over die onderwerpen waar nu nog weinig invloed op kan worden uitgevoerd. Toch wil Utrecht het goede voorbeeld geven en dat wordt gedaan met deze nota. De maatregel die wordt voorgesteld betreffende houtstook heeft al veel losgemaakt in de stad. Het is de bedoeling om mensen de tijd te geven.
Het verbod wordt pas over 5 jaar ingevoerd. Pagina 20 van 46
5
10
Uiteindelijk moet dit wel een echte stap zijn. Het is goed om de tijd te nemen zodat meer mensen meegenomen kunnen worden in de effecten van houtstook. Ook is er tijd nodig om uit te werken hoe zo’n maatregel het beste kan worden gehandhaafd. Een eerder verbod op basis van weercodes zal mogelijk leiden tot meer verwarring onder de bewoners en dan is de maatregel echt ingewikkeld om te handhaven. T.a.v. van de vraag van DENK over de gevolgen van een binnenstookverbod voor mensen met een kleine beurs geeft spreker aan dat houtkachels meestal niet in sociale huurwoningen staan en het geen goedkope manier van verwarmen is. Het zal de kwetsbare inwoners van Utrecht daarom waarschijnlijk niet raken. Bovendien is er een uitzondering voor mensen voor wie de houtkachel de primaire warmtebron is. Met tussenoplossingen zoals filters, schonere kachels en het hanteren van weercodes blijft er uitstoot. Daarom kiest het college toch voor het instellen van een totaalverbod maar met voldoende tijd zodat mensen echt meegenomen kunnen worden.
15
Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt hoe het kan dat met de genoemde oplossingen de uitstoot blijft en niet vermindert.
20
Wethouder Oosters antwoordt dat veel van deze informatie in de onderzoeken die meegestuurd zijn met de stukken staat. Een voorbeeld zijn de filters, de uitstoot wordt minder maar het effect van de filters na langere tijd wordt steeds kleiner. Bovendien is het onderhoud lastig te controleren. Het meest effectief is het totaalverbod. De heer Bosch (UtrechtNu!) vraagt of de gemeente het totaalverbod wel kan handhaven.
25
30
35
Mevrouw Zwinkels (CDA) zou graag verder kijken op het spoor van de filters, het onderhoud en het juiste gebruik. Is dit mogelijk? Wethouder Oosters herhaalt dat met al deze verschillende maatregelen er nog steeds uitstoot is als er op hout wordt gestookt. Een totaalverbod is daarom veel effectiever. Er wordt meer geld gereserveerd voor handhaving in deze nota, ook bij het verbod. Dit is veel beter uitvoerbaar bij een totaalverbod dan bij verschillende weercodes. Ook voor communicatie is een bedrag gereserveerd. In de jaren tot 2030 moet goed op communicatie worden ingezet. Het eerst waarschuwen en daarna pas beboeten kan meegenomen worden in de uitwerking van de uitvoering. De voorzitter schorst de vergadering om 17.00 uur en stelt voor om de vergadering om 19.45 uur te hervatten. Schorsing tot de avondvergadering.
Pagina 21 van 46
Verslag openbare avondvergadering 5 commissie Energie(transitie), Duurzaamheid, Vastgoed en Wonen 10
Datum Locatie Verslag door
donderdag 9 januari 2025 Stadhuisbrug 1, Utrecht, Raadszaal Mevrouw B. Young (Notuleerservice Nederland)
Aanwezigen 15
20
De voorzitters, dhr. B. van Steeg en C. Bos, wethouder mw. E. Oosters, wethouder D. de Vries, commissiegriffier dhr. S. Heerdink, de leden, mw. K. Alblas (CU), dhr. C. Bos (Stadsbelang Utrech), dhr. D. Bosch (UtrechtNu!), dhr. J. Cornielje (PvdA), dhr. F. Dekkers (GroenLinks), mw. R. Heijne (GroenLinks), dhr. G. te Hoonte (VVD), mw. A. Krul (PvdD, mw. T. Meerding (VVD), dhr. J. Otto (EenUtrecht), dhr. L. van Rooij (Student & Starter), dhr. V. Paalman (Horizon), dhr. M. de Pagter (VVD), mw. C. Passier (Volt), dhr. T. Stam (PvdA), dhr. L. van Straalen (CU), dhr. M. Usta (DENK), dhr. J. Vasters (D66), mw. L. de Vries (PvdD), mw. B. van der Wilt (D66), mw. J. Zwinkels (CDA)
Afwezigen
Er zijn geen afwezigen gemeld.
Verslag openbare middagvergadering commissie Energie(transitie), Duurzaamheid, Vastgoed en Wonen 25
30
35
40
_Toc188253757 Verslag openbare avondvergadering commissie Energie(transitie), Duurzaamheid, Vastgoed en Wonen .............................................................................................................................................22 Aanwezigen .....................................................................................................................................22 Afwezigen ........................................................................................................................................22 Lijst van toezeggingen ....................................................................................................................28 8. Fusietraject ‘Naar een omgevingsdienst Utrecht’ + zienswijzeprocedure fusietraject.................29 Lijst van toezeggingen ....................................................................................................................32 9. SV 2024 nr. 137 Hoe succesvol is Utrecht in de betaalbare woningmarkt? ...............................32 Lijst van toezeggingen ....................................................................................................................37 10.
Raadsbrief Uitvoeringsprogramma Buurt- en wijkgericht werken 2024-2028 ...........................38 Lijst van toezeggingen ....................................................................................................................46
De voorzitter heropent de vergadering om 19.45 uur en heet iedereen welkom. De voorzitter geeft wethouder Oosters het woord voor het vervolg van haar beantwoording.
45
Wethouder Oosters geeft aan dat de maatregel over rookkanalen in nieuwbouw via de vergunningsvoorwaarden zal worden opgenomen. Hoe dit exact wordt vormgegeven maakt Pagina 22 van 46
5
onderdeel uit van het uitvoeringsprogramma. Bij het binnenstookoverbod en de effectiviteit van deze maatregel is door Royal HaskoningDHV gerekend met een reductie van 65%. Voor ontheffingen wordt vooral gedacht aan mensen die houtstook als primaire warmtebron hebben. Voor de scouting is een ontheffing op het stookverbod opgenomen. Barbecues op hout vallen onder het stookverbod. Barbecueën op briketten en andere materialen kan nog steeds, ook na het aannemen van deze nota. Op dit moment wordt een verbod op barbecueën in parken niet opgenomen in de nota. Het is niet schoon maar heeft een ander effect dan hout.
10
Mevrouw De Vries (PvdD) vraagt of het college hier in principe niet negatief tegenover staat. Wethouder Oosters ziet het niet als een van de maatregelen in dit pakket en staat er niet positief tegenover op dit moment.
15
20
25
30
35
40
45
50
55
60
Mevrouw Heijne (GroenLinks) vraagt om een toezegging van de wethouder om de evaluatie sowieso te delen met de raad. Wethouder Oosters zegt toe dat de evaluatie over het houtstookverbod, dat in 2027 wordt uitgevoerd, met de raad wordt gedeeld. Zij vervolgt haar beantwoording met het onderdeel wegverkeer. De sloopregeling was voor het college een belangrijke voorwaarde voor het verder invoeren van milieuzones. Mensen met een minder hoog inkomen moeten hier niet de dupe van worden. De sloopregeling biedt hier een goede mogelijkheid toe. Het verzoek van enkele fracties om te kijken naar een sociale sloopregeling zodat het vooral terecht komt bij mensen die het echt nodig hebben is een goed voorstel en dit zal meegenomen worden in het uitvoeringsprogramma. Een goede sloopregeling is een voorwaarde voor het uitbreiden van de milieuzones. De middelen zijn hiervoor beschikbaar en er wordt een onderzoek uitgevoerd op welke manier de regeling het meeste effect sorteert voor de juiste mensen. Het is niet mogelijk om mensen te verbieden om hun auto te verkopen waarmee de kans blijft dat deze doorverkocht wordt naar een ander land. Mevrouw Heijne (GroenLinks) vraagt of het mogelijk is om de subsidie te koppelen aan het overleggen van een sloopbewijs.
Wethouder Oosters antwoordt dat voor de sloopregeling aangetoond moet worden dat de auto daadwerkelijk naar de sloop is gebracht door het overleggen van een sloopbewijs. Niet iedereen zal echter gebruik maken van de sloopregeling. De heer Van Straalen (CU) vraagt of er gecontroleerd wordt of de auto daadwerkelijk wordt gesloopt en niet wordt doorverkocht naar een ander land. Wethouder Oosters zegt dat in het uitvoeringsprogramma opgenomen zal worden hoe hierop goed kan worden toegezien. Het idee van de sloopregeling is juist dat de auto wordt ingeleverd en niet wordt doorverkocht. Zij vervolgt haar beantwoording. Door de DENK-fractie is de zorg aangegeven dat de sloopregeling te beperkt is. Twee keer eerder is een sloopregeling gehanteerd en beide keren is er minder gebruik van gemaakt dan vooraf was ingeschat. Het college denkt dat het ingeschatte bedrag nu voldoende is waardoor de regeling niet te beperkt is. Bij de invoering van de maatregel in 2027 gaat het alleen om een geografische uitbreiding van de milieuzone die al geldt voor personenauto’s, om iets meer dan 2500 personenauto’s en 2000 bestelbusjes. Voor de ZE-zone gaat het om een groter aantal auto’s. De eerste stap van het uitbreiden van de milieuzone in 2027 heeft maar een klein effect omdat een relatief kleine groep auto’s wordt geraakt door deze zone.
Milieuzones helpen wel bij het verbeteren van de luchtkwaliteit. Door het maatregelenpakket dat de afgelopen jaren is uitgevoerd is de luchtkwaliteit in Utrecht verbeterd. Het is alleen lastig te bepalen welke maatregel welk effect heeft gesorteerd. Het instellen van een ZE-zone is een grotere en belangrijkere stap dan het uitbreiden van de milieuzone. Hoewel het wettelijk nog niet mogelijk is om ZE-zones in te stellen wordt het belangrijk genoeg geacht om op deze manier in de nota op te nemen. Het is belangrijk dat goed wordt gecommuniceerd welke maatregel wanneer wordt ingevoerd. Met name de communicatie over de ZE-zones die wettelijk nog niet kunnen worden ingesteld vraagt om zorgvuldigheid. Pagina 23 van 46
De heer Bosch (UtrechtNu!) vraagt waarom er gecommuniceerd wordt over iets dat wettelijk nog niet bestaat. Dit gaat voorbij aan de rechtsstaat. 5
Wethouder Oosters antwoord dat in de nota aangegeven wordt dat het een maatregel betreft die wettelijk nog niet kan worden uitgevoerd maar waarvan de ambitie is om het wel uit te voeren zodra dit wettelijk kan. 40% van de uitstoot van stikstof is afkomstig van het wegverkeer en de ZEzone is een belangrijke maatregel om hier wat aan te doen.
10
De heer Bosch (UtrechtNu!) vindt het niet nodig dat er wordt gegoocheld met cijfers en dat er wordt gedreigd met wetten die niet bestaan. Hij noemt dit onbehoorlijk.
15
Wethouder Oosters geeft aan dat dit werkelijk de invloed betreft die wegverkeer heeft op de luchtkwaliteit van Utrecht. Op dit moment kan de ZE-zone nog niet worden ingevoerd, dit wordt duidelijk vermeld in de nota. Het instellen van milieuzones en uiteindelijk ZE-zones is wat de gemeente Utrecht daadwerkelijk kan doen om de luchtkwaliteit te verbeteren. De heer Otto (Een Utrecht) vraagt of de uitstoot afkomstig is van lokaal wegverkeer of telt het verkeer van de autosnelwegen rondom Utrecht mee?
20
Wethouder Oosters antwoordt dat het om het wegverkeer in Utrecht gaat en om die factoren waar de gemeente wat aan kan doen. Dat zijn de gebieden waar de gemeente over gaat. Als het wettelijk mogelijk is om een ZE-zone in te voeren dan wil het college overwegen om een ZE-zone voor personenauto’s op een verstandige manier in te voeren in Utrecht.
25
De heer Otto (EenUtrecht) vraagt of de uitstoot van bijvoorbeeld de Zuilense Ring meetelt in de 40%.
30
Wethouder Oosters geeft aan dat dit meetelt in de 40%. Het impact dat we met het wegverkeer kunnen maken is heel belangrijk voor de luchtkwaliteit. De heer Otto (EenUtrecht) vraagt of hij de conclusie kan trekken dat 0,25% afkomstig is van verkeer uit de stad en de overige 39,75% van het verkeer op de ring.
35
Wethouder Oosters geeft aan dat alle schema’s en tabellen er opnieuw bij gepakt kunnen worden om na te gaan welke percentages precies per maatregel gelden. Het feit is dat het lokale wegverkeer verantwoordelijk is voor 40% van de uitstoot. Om de luchtkwaliteit te verbeteren zal er iets gedaan moeten worden aan deze uitstoot door het wegverkeer.
40
De heer Bosch (UtrechtNu!) heeft een punt van orde. Hij vraagt of de wethouder gewoon antwoord kan geven op de vragen. De duidelijke vraag van de heer Otto wordt niet beantwoord.
45
50
55
60
Wethouder Oosters zegt dat zij wel antwoord geeft. De tabel gaat over lokale uitstoot, 40% daarvan wordt veroorzaakt door wegverkeer. Het is goed om een aantal zaken recht te zetten over het kaartje met meetpunten. Er worden veel overschrijdingen verwacht langs de drukke wegen zoals snelwegen. Er zijn ook punten in de stad waar een overschrijding wordt verwacht. Daarnaast zijn er punten waar een overschrijding dreigt. Er zijn maatregelen in de hele stad nodig. Een toename van schone auto’s in de stad zal ook leiden tot een toename van schone auto’s op de snelwegen en dit heeft weer een positief effect op de luchtkwaliteit. De ambitie in de nota gaat over de WHO-adviesnormen. In Utrecht voldoen we vrijwel nergens aan deze adviesnormen. De heer Bosch (UtrechtNu!) wijst op een van de andere punten op het kaartje, de WSW, waar de herinrichting ervoor heeft gezorgd dat de auto’s dagelijks stilstaan. Is hier i.v.m. de luchtkwaliteit een fout gemaakt door het college? Wethouder Oosters vindt dit een specifieke vraag waar deze conclusie niet uit kan worden getrokken. De heer Bosch (UtrechtNu!) vraagt om een specifiek antwoord op deze specifieke vraag. Wethouder Oosters antwoordt dat de vraag over meetresultaten van een bepaalde locatie gaat Pagina 24 van 46
waar zij nu geen antwoord op heeft. Zij kan deze beantwoording wel op een later moment verzorgen. 5
10
15
De voorzitter geeft aan dat het om technische vragen gaat. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) vraagt waarom de gemeente gaat ontwikkelen op plekken waar de grenswaarden al worden overschreden en waar kinderen die hier opgroeien een grote kans hebben op het ontwikkelen van gezondheidsklachten. Mevrouw De Vries (PvdD) heeft een punt van orde. De heer Bos is vanmiddag niet aanwezig geweest bij het debat en doet nu een inbreng tijdens de beantwoording van de gestelde vragen. Deze vraag staat ook niet op haar lijst met te beantwoorden vragen. Zij vindt dit frustrerend. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) antwoordt dat mevrouw De Vries graag veel kletst over luchtkwaliteitsnormen. De voorzitter verzoekt de heer Bos om het niet persoonlijk te maken maar te reageren op wat zij zegt.
20
25
De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) geeft aan dat mevrouw De Vries een van de raadsleden is die instemt met bouwontwikkelingen op plekken waar de luchtkwaliteitsnormen zwaar worden overschreden. De voorzitter geeft aan dat het debat niet op deze wijze wordt gevoerd en stelt voor om terug te gaan naar de wethouder voor de beantwoording van de gestelde vragen. Mevrouw De Vries (PvdD) vindt het niet prettig om op deze persoonlijke manier aangevallen te worden door de heer Bos.
30
35
40
45
De voorzitter geeft het woord aan wethouder Oosters. Wethouder Oosters zegt dat bij bouwontwikkelingen altijd gekeken moet worden naar de milieunormen die zijn gesteld. Deze nota gaat over de maatregelen die genomen kunnen worden om de luchtkwaliteit te verbeteren, ook op de plekken waar de heer Bos naar verwijst. Zij vervolgt de beantwoording van de vragen. Er zijn in de wet geen regels vastgelegd over de omvang van milieuzones, de gemeente mag de omvang zelf bepalen. Als er een referendum aan de orde is, dan zal het college hiernaar handelen. Het zal wel een vertraging van de maatregelen met zich meebrengen en dit heeft impact op de snelheid waarmee de luchtkwaliteit van de stad wordt verbeterd. Tijdens de raadsinformatiebijeenkomst is de effectiviteit van een verbod op brom- en snorfietsen al besproken. Ook toen is gezegd dat het wel degelijk een belangrijk lokaal effect heeft om deze maatregel in te voeren. Brom- en snorfietsen stoten relatief veel fijnstof uit die voor mensen die in de buurt van deze brom- en snorfietsen fietsen, tot gezondheidsschade kan leiden. Daarom is dit een belangrijke maatregel in het hele pakket. De heer Bosch (UtrechtNu!) vraagt naar het meetbare verschil hiervan.
50
55
60
Wethouder Oosters antwoordt dat het om een lokaal verschil gaat dat lastig meetbaar is op gemeentelijk niveau. Het is evident dat het een effect heeft op de mensen die eromheen fietsen. Zij vervolgt de beantwoording. Gevraagd is naar een tijdelijke ontheffing voor startende ondernemers. De prijzen van fossiele brandstofauto’s en elektrische auto’s komen steeds dichter bij elkaar. Daarnaast moet er goed gekeken worden naar de omstandigheden bij het instellen van een ZE-zone in de hele stad. De raad zal goed geïnformeerd worden welke ontheffingen op welke manier zullen gelden. Bij het invoeren van een milieuzone zijn ondernemers vooral gebaat bij tijdige duidelijkheid zodat zij op tijd kunnen investeren in een nieuwe auto/bestelbus. Er is nog geen groot bedrag gereserveerd voor ondernemers bij het instellen van een ZE-zone in 2030 en realistisch gezien kan spreker niet veel toezeggingen doen. Wel blijft het college actief in contact met de branche. Er zullen op tijd maatregelen worden genomen als blijkt dat de zone voor teveel ondernemers niet haalbaar is. Pagina 25 van 46
5
10
15
20
25
30
35
De heer Vasters (D66) geeft aan dat niet alles geld hoeft te kosten, er kon ook meegedacht worden over andere vervoerswijzen of het collectief inkopen van busjes e.d. Zijn dit zaken die meegenomen kunnen worden in de aanpak? Wethouder Oosters geeft aan dat de suggesties kunnen helpen en meegenomen kunnen worden in het uitvoeringsprogramma. Het lijkt niet nodig om het aantal stop & dropplekken uit te breiden omdat het om een beperkte doelgroep gaat en de vraag beperkt is. De huidige plekken zijn zeer verspreid en liggen binnen loopafstand van de horecaondernemingen. Het luchtkwaliteitsplan is in nauwe samenwerking met de collega’s van mobiliteit opgesteld en daardoor is er een match met het mobiliteitsbeleid. Er wordt samen met hen gekeken naar alternatieven voor personenauto’s en om te zorgen voor zoveel mogelijk schone personenauto’s. De PvdD heeft gevraagd om een toezegging om parken rookvrij te maken. In de roadmap van 2024 is aangegeven dat het college terughoudend wil zijn met het aanwijzen van te grote rookvrije zones. Als een rookvrije zone te groot is of niet duidelijk is gemarkeerd kan dit leiden tot een waterbed effect. Mevrouw De Vries (PvdD) geeft aan dat parken duidelijk gedefinieerd zijn als locatie en zouden hiermee geschikt zijn om als rookvrije zone aangeduid te worden. Wethouder Oosters vreest dat veel mensen naast de grens van het park gaan staan.
Het college denkt dat het uitbreiden van de rookvrije zones niet effectief genoeg zal zijn. In de roadmap is duidelijk aangegeven welke maatregelen wel worden genomen. Mevrouw De Vries (PvdD) geeft aan dat mensen in parken samenkomen en dat daar ook vaak kinderen zijn die gevoelig zijn voor rook. Het is belangrijk dat er voldoende plekken zijn waarbinnen roken niet wordt geaccepteerd. Wethouder Oosters denkt dat het nog niet een effectieve maatregel is die zij wil opnemen in het kader van de luchtkwaliteit. Het kan beter meegenomen bij volksgezondheid en het rookverbod op terrassen. Mevrouw De Vries (PvdD) wijst op de samenhang tussen luchtkwaliteit en volksgezondheid. Kan de wethouder hier samen met de wethouder die over volksgezondheid gaat werk van maken? Wethouder Oosters geeft aan dat zij met haar collega Eerenberg het gesprek hierover aangaan om te bekijken waar meer winst is te behalen.
40
45
50
55
60
De heer Van Straalen (CU) vindt dat er goed gekeken zou kunnen worden naar een uitbreiding van het rookverbod naar parken. Wethouder Oosters geeft aan dat volksgezondheid en luchtkwaliteit bij uitstek samen hangen maar vanwege het waterbedeffect en de negatieve bijeffecten op de randen van de gebieden zal deze strategie waarschijnlijk niet werken. Zij zegt toe wel het gesprek met haar collega Eerenberg aan te gaan. Inzake de rookvrije terrassen zet de gemeente in om een pact te sluiten met horecaondernemingen. De gemeente is actief op zoek naar meer horecaondernemers die zich hierin willen onderscheiden. Er zijn inmiddels 10 rookvrije terrassen bekend. Op de vraag hoe het ervoor staat met de vierde aanvliegroute geeft spreker aan dat het Rijk eerst komt met de eerste schetsen van de route komt. Pas dan kan hierop worden gereageerd. Op de lobbybrief die vanuit de gemeente is verstuurd is nog geen reactie ontvangen. Sinds 2021 werkt de gemeente aan emissieloos bouwen, in eerste instantie op de eigen bouwplaatsen. Dieselaggregaten komen op steeds minder bouwplaatsen voor. Op bouwplaatsen van andere opdrachtgevers gelden de algemene emissiereductie eisen vanuit de Omgevingswet. Er wordt gewerkt aan een specifieke Utrechtse uitwerking waarmee gerichte eisen kunnen worden gesteld aan bouwmachines.
Uiterlijk in Q2 2025 ontvangt de raad meer informatie over een uitwerking van het weren van de oude dieselmachines op de bouwplaatsen. Door steeds meer goede aansluitingen op evenementenlocaties aan te brengen worden ook hier mooie stappen gezet. Doordat deze aansluitingen nog niet overal aanwezig zijn, kan deze eis nog niet hard Pagina 26 van 46
worden gesteld.
5
Bomen zijn geen onderwerp in de nota omdat het effect van bomen op luchtkwaliteit beperkt is, zeker in de stad. Alleen grote oppervlakten van planten en bos nemen significante hoeveelheden kooldioxide op. Het effect op de luchtkwaliteit kan niet echt als significant worden beschreven. De heer Otto (EenUtrecht) vindt het lastig dat een verbetering van 0,25% wel wordt meegenomen in de maatregelen maar alle bomen die CO-2 opvangen niet.
10
15
20
25
30
35
Wethouder Oosters merkt op dat er groenbeleid is in de stad dat zeker bijdraagt aan de wens maar het is geen maatregel die echt wat kan bijdragen aan de verbetering van de luchtkwaliteit. Mevrouw De Vries (PvdD) benadrukt dat groen en bomen schadelijke stoffen uit de lucht opnemen. Dit is toch een feit? Wethouder Oosters beaamt het maar het effect ervan is zeer beperkt. Om het mee te kunnen nemen als effectieve maatregel zou er een grote hoeveelheid groen en bomen geplant moeten worden. Dit kan in deze nota niet waar worden gemaakt maar gebeurt wel zoveel mogelijk in het groenbeleid. Mevrouw De Vries (PvdD) zegt dat het effect afhangt van de hoeveelheid bomen en roept het college op om verder te gaan met vergroenen en zo min mogelijk bomen te kappen. Wethouder Oosters ziet dit ook zo. Dat het niet in de nota staat betekent niet dat er niets mee wordt gedaan. Zij vervolgt haar beantwoording. Er worden geen nieuwe gevoelige bestemmingen (scholen, kinderdagverblijven) toegestaan binnen 300 meter van de snelweg en binnen 50 meter van een drukke lokale weg. Dit is verankerd in het volksgezondheidsbeleid. In uitzonderlijke gevallen worden uitzonderingen gemaakt maar daar worden mitigerende maatregelen getroffen om het effect zo klein mogelijk te maken. Het beleid over luchtkwaliteit wordt opgesteld voor alle inwoners.
De invloed van de gemeente op het klimaat binnenshuis is echter beperkt. Er kan wel door middel van voorlichting en communicatie wat worden gedaan aan de vervuiling binnenshuis door bijvoorbeeld wokken en het branden van kaarsen. Dit wordt meegenomen in het uitvoeringsprogramma. Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt of er een extra budget kan worden opgenomen voor de mitigerende maatregelen die nodig zijn voor scholen en kan de raad vaker worden geïnformeerd wanneer er wordt afgeweken van de afstandsnormen.
40
Wethouder Oosters antwoordt dat de raad altijd wordt geïnformeerd bij projecten over of er wel of niet wordt voldaan en welke mitigerende maatregelen er eventueel worden toegepast. Er is geen geld gereserveerd om nog meer mitigerende maatregelen bij huidige gebouwen te realiseren.
45
Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt wat er wel extra kan worden gedaan aan luchtkwaliteit dat ten goede komt aan de scholen. Wethouder Oosters wijst erop dat de financiering voor scholen op dit gebied via het Rijk loopt.
50
55
60
Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt wat de gemeente extra kan doen. Wethouder Oosters wijst erop dat het budget beperkt is en bedoeld is voor de meest effectieve maatregelen om de luchtkwaliteit te verbeteren. Voor scholen is er financiering vanuit het Rijk en de gemeente heeft niet de keuze gemaakt om hierop vanuit de gemeente verder in te zetten. Zij vervolgt haar beantwoording. Door de nota en de stikstofvermindering is er juist de mogelijkheid om door te gaan met bouwen. Met de bouwers in de stad is een convenant afgesloten voor emissieloos bouwen. Zij zijn op de hoogte van de maatregelen en er is goed contact met hen over de haalbaarheid daarvan. De regels gelden voor alle bouwplaatsen waar een omgevingsvergunning voor nodig is en waar een B- of C-plan voor gevraagd wordt. In de praktijk gaat het over grote projecten vanaf € 1 miljoen van grote aannemers, ontwikkelaars en corporaties. Pagina 27 van 46
De heer Van Straalen (CU) vraagt of er ook wordt gehandhaafd bij kleinere verbouwingen bijvoorbeeld van woonhuizen. 5
10
15
20
25
30
35
40
45
Wethouder Oosters geeft aan dat de maatregelen gelden voor de grote bouwplaatsen van de grote projecten. Zij vervolgt haar beantwoording. Gevraagd werd waarom er in de participatie geen vragen zijn gesteld over het wegverkeer. Bij het opstellen van het mobiliteitsbeleid in het najaar van 2023 is er uitgebreid gesproken met inwoners over maatregelen voor het wegverkeer. Er was daardoor al veel bekend over het draagvlak onder inwoners. Daarom is het nu niet meegenomen. De voorzitter vraagt of er vragen niet zijn beantwoord en geeft vervolgens het woord aan Student & Starter. De heer Van Rooij (Student & Starter) had de wethouder nog gevraagd of er breder dan alleen naar de U-pas wordt gekeken aangaande de sloopregeling. Wethouder Oosters geeft aan dat het een afweging is waar het geld van de sloopregeling het best voor kan worden ingezet. Het meest sympathiek is om dat te doen voor mensen met een laag inkomen die afhankelijk zijn van hun auto. De U-pas lijkt hiervoor de beste manier. Er wordt nog onderzoek gedaan naar hoe de maatregel het best kan worden ingevoerd. De zorg van Student & Starter wordt meegenomen en in het uitvoeringsprogramma zal opgenomen worden hoe de regeling zo sociaal mogelijk zal worden ingericht. De voorzitter constateert dat dit het einde is van de eerste termijn en vraagt of er behoefte is aan een tweede termijn.
Hij geeft het woord vervolgens aan EenUtrecht. De heer Otto (EenUtrecht) benadrukt het belang van een referendum. Een eventuele vertraging van het proces daardoor moet geaccepteerd worden. Wethouder Oosters zegt dat het college uiteraard een eventueel referendum zal organiseren. Dit betekent uitstel van de invoering van de maatregelen en dat zou zij als wethouder luchtkwaliteit wel jammer vinden. De heer De Pagter heeft een punt van orde. Hij heeft de indruk dat in de beantwoording door de wethouder de milieuzones en de ZE-zones door elkaar heen zijn gebruikt. Dit is een aandachtspunt bij het vaststellen van de notulen. Wethouder Oosters denkt dat dit niet het geval is. In 2027 is de geografische uitbreiding van de huidige milieuzone en na 2030 als het wettelijk mogelijk is zou de gemeente graag een ZE-zone instellen voor stadslogistiek. De voorzitter constateert dat hiermee het eind van dit debat is bereikt. De beleidsnota wordt voor bespreking in de raad geagendeerd voor 60 minuten.
Lijst van toezeggingen
Beleidsnota Luchtkwaliteit (wethouder Oosters): De wethouder zegt toe: - De evaluatie van de ontheffing van de scouting met betrekking tot het houtstookverbod in 2027 naar de raad te sturen; - Aanvullende informatie aan te leveren inzake het aandeel van de snelwegen ten opzichte van het lokale verkeer; - Nadere informatie aan te leveren over machines op bouwplaatsen (Q2 2025); - In het uitvoeringsprogramma tevens de luchtkwaliteit binnenshuis mee te nemen.
Pagina 28 van 46
8. Fusietraject ‘Naar een omgevingsdienst Utrecht’ + zienswijzeprocedure fusietraject 5
10
15
20
De voorzitter geeft aan dat het ontwerp van een gemeenschappelijke omgevingsdienst voorligt en geeft het woord aan de fractie van het CDA. Mevrouw Zwinkels (CDA) geeft aan dat volgens haar fractie de organisatiestructuur niet hiërarchisch maar functioneel en professioneel moet zijn. Waarom is de stuurgroep op deze wijze samengesteld met de huidige voorzitters en twee DB-leden per omgevingsdienst? Waarom zijn hier geen nieuwe mensen voor aangetrokken? De rol van de directeur staat niet duidelijk verwoord, er wordt gewaarschuwd voor belangenverstrengeling maar de directeur wordt wel aangesteld als adviseur van de stuurgroep. Waarom is deze keuze gemaakt? De ambities en takenpakket moeten effectief en uitlegbaar zijn en daarmee te verantwoorden. Waar wordt gesneden in de uitvoering van taken? Ook de rolverdeling is niet helemaal duidelijk. De financiële middelen moeten een rechtvaardigheid en wederkerigheid uitstralen. Utrecht moet een redelijk deel van de rekening betalen maar geen dubbele rekening. De fasen vragen om extra financiering. Dit kan niet aan de uitvoeringsorganisaties worden gevraagd want zij moeten bij de nieuwe start met een schone lei kunnen beginnen. Graag een reflectie van de wethouder hierop. De nieuwe organisatie moet toekomstbestendig zijn en aantrekkelijk als werkgever. Graag een reactie van de wethouder op deze punten.
Dank aan alle medewerkers die hebben meegewerkt. De voorzitter geeft het woord aan de fractie van de Partij voor de Dieren.
25
30
Mevrouw Krul (PvdD) geeft haar complimenten aan de ambtenaren, er zijn veel stukken waar hard aan is gewerkt. Het belangrijkste is dat de omgevingsdienst haar taken goed kan uitvoeren en daarmee kan zorgen voor een gezond milieu en een goede leefomgeving. Als dit het beste kan door te fuseren dan heeft de fractie hier niets tegen. Voor de fractie is van belang dat vervuilers beboet worden en dat hier niet op wordt bezuinigd. Door de fusie moeten de overheadkosten niet gaan stijgen. Door de fusie wordt de omgevingsdienst robuuster en komt er meer expertise. De heer Te Hoonte (VVD) vraagt hoe realistisch het is dat de gemeente Utrecht niet meer gaat betalen. Verhoudingsgewijs betaalt Utrecht weinig ten opzichte van andere, kleinere gemeenten.
35
40
45
50
55
60
Mevrouw Krul (PvdD) geeft aan dat de kostenstijging niet in overhead en kosten voor de fusie zelf moeten zitten. Het is akkoord als Utrecht meer gaat betalen als er diensten worden afgenomen zoals in de verdeelsleutel staat. Zij vervolgt haar betoog. Door de fusie is het mogelijk om experts op bepaalde gebieden in huis te halen. Dit is een positieve ontwikkeling. De fusie zou niet moeten leiden tot bezuinigingen. In een van de begrotingen is wel een krimp van 5% van de taken uitgewerkt zonder dat hier wordt gekeken naar besparing op overheadskosten. Hoe aannemelijk is dit scenario in fase 2? Ziet de wethouder uitdagingen waardoor de basistaken van de uitvoeringsdienst worden belemmerd? Zo ja, hoe moet de gemeente zich hierop voorbereiden? De voorzitter geeft het woord aan de fractie van D66. De heer Vasters (D66) geeft aan dat zijn fractie positief tegenover de fusie staat omdat dit schaalvergroting en kwaliteitswinst op zal leveren. Er zijn wel zorgen over de onzekerheid van de kosten van de dienstverlening in de toekomst zowel betreffende de totale kosten als de kosten voor de gemeente op basis van de toekomstige verdeelsleutel. In de zienswijzebrief wordt ook aandacht gevraagd voor de kosten. Hierin staat dat indien er onverhoopt sprake is van een significante verhoging van kosten het college wordt verzocht te kijken naar alternatieven.
Spreker vraagt wat hier wordt bedoeld met alternatieven. Dit kan concreter worden geformuleerd door aan te geven dat bij kostenstijgingen er een voorstel moet komen voor gelijkwaardige, compenserende besparingen. Krijgt de raad de aan de gemeente toegewezen kosten inzichtelijk en heeft de raad hier inspraak in of komt het alleen ter informatie naar de raad? Spreker heeft de voorkeur voor de eerste zodat de raad erover mee kan praten. Mevrouw Zwinkels (CDA) kan zich vinden in deze vraag van D66. Betaalbaarheid staat volgens de notitie voorop maar is geen criterium. Deelt de heer Vasters dit? Pagina 29 van 46
De heer Vasters (D66) kan zich hierin vinden. Hij verwacht dat er nog veel informatie zal volgen. Hij zou deze aanvullende informatie graag z.s.m. ontvangen maar zorgvuldigheid is ook belangrijk. 5
De voorzitter geeft het woord aan de fractie van de PvdA.
10
De heer Cornielje (PvdA) geeft aan dat zijn fractie het fusietraject steunt. De organisaties voeren veel dezelfde taken uit en werken in de praktijk al vaak samen. De wethouder wordt gevraagd of zij verwacht dat de fusie een positief effect heeft op de hoeveelheid milieucontroles en de kennis binnen de nieuw op te richten organisatie. Als zij dit niet verwacht is zij dan bereid zich hiervoor hard te maken door ervoor te zorgen dat er extra controles worden opgenomen in de uitvoeringsen handhavingsstrategie?
15
20
De voorzitter geeft het woord aan de fractie van GroenLinks. Mevrouw Heijne (GroenLinks) zegt dat haar fractie het voornemen voor het samenvoegen van de twee omgevingsdiensten ook steunt. Het doel van deze fusie is een kwalitatief sterke omgevingsdienst. Het is goed dat in de zienswijzebrief wordt gevraagd om financiële duidelijkheid zeker in deze tijd waarin de financiële positie van de gemeente onder druk staat. De fractie vindt het belangrijk dat deze fusie geen bezuinigingsoperatie is. De uitvoeringstaken moeten op orde blijven of juist verbeterd worden na deze fusie. Kan de wethouder toezeggen dat zij erop toeziet dat de uitvoeringskracht op orde blijft of zelfs versterkt. Spreker bedankt de omgevingsdienst voor de zorgvuldige wijze waarop de raden zijn meegenomen in het proces.
25
De heer Vasters (D66) zegt dat GroenLinks aangeeft dat het geen bezuinigingsoperatie moet zijn. Dit sluit aan bij hoe D66 er tegenaan kijkt. Tegelijkertijd is er een risico op extra kosten. Als de kosten hoger worden dan moet dit worden gedekt vanuit andere middelen of door besparingen binnen de omgevingsdienst. Wat heeft de voorkeur van GroenLinks?
30
Mevrouw Heijne (GroenLinks) zegt dat de omgevingsdienst een belangrijk vehikel is als het gaat om handhaving en milieutoezicht. De fractie zou niet willen kijken naar bezuinigingsopties. Op het moment dat er een rekening wordt gepresenteerd moet worden bekeken hoe deze gefinancierd kan worden. Het moet niet op voorhand een bezuinigingsoperatie zijn.
35
Mevrouw Zwinkels (CDA) merkt op dat de zienswijze alleen maar ingaat op financiën. Deelt mevrouw Heijne haar mening dat de zienswijze ook in zou moeten gaan op andere zaken zoals organisatiestructuur, ambities, takenpakket en toekomstperspectief?
40
45
50
55
60
Mevrouw Heijne (GroenLinks) kan zich hierin vinden en zou graag toegevoegd zien dat de wethouder erop toeziet dat de uitvoeringskracht op orde blijft. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) vindt dat als er goed beleid wordt uitgevoerd dit best wat mag kosten. We moeten in dat geval niet bang zijn dat hier extra dekking voor nodig is. Spreker hoopt dat mevrouw Heijne dit kan onderschrijven. Mevrouw Heijne (GroenLinks) beaamt dat dit ongeveer de strekking is van haar inbreng. De heer Te Hoonte (VVD) vraagt of de optie om minder zelf uit te voeren en meer door de omgevingsdienst uit te laten voeren een bezuinigingsoptie is die mevrouw Heijne voor ogen ziet. Mevrouw Heijne (GroenLinks) geeft aan dat Utrecht als grote, sterke stad ook niet bang moet zijn om wat extra bij te dragen om ervoor te zorgen dat de omliggende gemeenten een sterke omgevingsdienst hebben waar we uiteindelijk met zijn allen beter van worden. De heer Te Hoonte (VVD) geeft aan dat Utrecht naar verhouding een bescheiden bijdrage betaalt. De gemeente zou net iets meer kunnen bijdragen waardoor er meer draagkracht ontstaat voor de overhead. Mevrouw Heijne (GroenLinks) zou dit een prima optie vinden. De voorzitter geeft het woord aan de fractie van de VVD. Pagina 30 van 46
5
10
De heer Te Hoonte (VVD) geeft aan dat zijn fractie het goed vindt dat er één omgevingsdienst voor de hele provincie komt. Dit maakt het voor de inwoners duidelijker. Het is goed om nu al af te stemmen dat het samen blijft vallen met de provinciegrenzen zodat er een nabijheid en betrokkenheid bij de omgeving blijft. Er staat een aanzienlijke reservering voor een afvloeiingsregeling opgenomen. Dit bedrag is erg fors voor drie mensen. De investering die wordt gedaan in vernieuwing leidt niet tot minder uitgaven aan personeel daarna. Kan de wethouder hier iets over zeggen? Hij zou graag een toelichting hebben over hoe de kosten per gemeente zijn berekend. Spreker heeft een punt van orde. Hij vraagt de wethouder hoe eventuele aanpassingen aan de zienswijzebrief worden aangebracht. De voorzitter geeft het woord aan de fractie van de ChristenUnie.
15
20
De heer Van Straalen (CU) geeft aan dat zijn fractie de voordelen van een fusie ziet. Een grotere dienst zal effectiever kunnen werken met meer eenheid en voorspelbaarheid. De hoop is dat de fusie een sprong voorwaarts is in zowel kwaliteit als effectiviteit. Het is belangrijk dat de Raad goed geïnformeerd blijft over het vervolg. De voorzitter geeft het woord aan de fractie van Stadsbelang Utrecht. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) sluit zich aan bij de inbreng van de CU. De voorzitter geeft het woord aan de fractie van DENK.
25
De heer Usta (DENK) zegt dat zijn fractie zich aansluit bij de opmerkingen van de VVD en de CU. De vergadering wordt voor enkele minuten geschorst.
30
35
40
45
50
55
60
De voorzitter heropent de vergadering en geeft het woord aan wethouder Oosters. Wethouder Oosters dankt de commissie namens de omgevingsdienst voor de complimenten en de steun aan dit traject. Er is hard aan gewerkt. Het fusietraject is geen bezuinigingstraject maar vooral bedoeld om de omgevingsdienst te versterken en de robuustheid te waarborgen. Door het samengaan wordt de kennis gebundeld en wordt het een meer robuuste omgevingsdienst. In de eerste fase is vooral richting aangegeven en nu zijn vooral de financiële consequenties aan de orde. Er is geen onderliggende berekening over de bedragen t.a.v. vertrekkende medewerkers ontvangen. Het is een relatief hoog bedrag waarin het college in de vergadering met de RUD terug zal komen. De heer Te Hoonte (VVD) zegt dat als drie “dure” functionarissen vertrekken en hiervoor nieuwe medewerkers komen dit in de begroting toch tot een voordeel zou moeten leiden. Wethouder Oosters zal nagaan hoe dit precies zit. Het is nog niet duidelijk of Utrecht meer of minder gaat betalen aan de omgevingsdienst, dit is nog onderhevig aan besluitvorming. De bijdrage van Utrecht is aan de lage kant omdat alleen de wettelijke basistaken zijn overgedragen. Utrecht heeft de kennis in huis om zelf beleids- en adviestaken uit te voeren. Het zou relatief veel kosten om deze taken over te dragen.
In de tweede ronde, in oktober, kan de raad stemmen over de gemeenschappelijke regeling inclusief het financiële plaatje dat hieraan vast zit. Over de positie van Utrecht in het geheel is nog geen besluit genomen. Het is goed om de kennis van de grotere gemeenten te gebruiken bijvoorbeeld in het DB maar ook de andere gemeenten moeten hierin goed vertegenwoordigd worden. De stuurgroep is vormgegeven op basis van hoe fase 1 is ingesteld. Een groot deel van deze mensen is doorgegaan naar fase 2. Het gaat om direct belanghebbenden en betrokkenen bij het traject. De directeuren adviseren hierin. Op 15 en 22 februari a.s. volgen er twee technische sessies waarin vragen gesteld kunnen worden over dit traject. Het is de zienswijze van de raad. De wethouder adviseert om toevoegingen op te nemen in een amendement. Het college kan hierbij ondersteunen. De voorzitter vraagt of er nog vragen niet beantwoord zijn. Pagina 31 van 46
De heer Cornielje (PvdA) vraagt of de wethouder verwacht dat de fusie kan leiden tot meer milieucontroles en als dat niet zo is of zij zich hiervoor wil inzetten in de uitvoerings- en handhavingsstrategie. 5
Wethouder Oosters antwoordt dat als de raad een hogere frequentie van controles wil zij hiervoor meer geld beschikbaar moet stellen. De voorzitter constateert dat er geen behoefte is aan een tweede termijn.
10
Lijst van toezeggingen
Fusietraject ‘Naar een omgevingsdienst Utrecht’ + zienswijzeprocedure fusietraject (wethouder Oosters): 15
De voorzitter constateert dat het onderwerp voor de raad wordt geagendeerd voor 30 minuten. Hiermee is agendapunt 8 afgerond. De vergadering wordt voor enkele minuten geschorst zodat de fracties van woordvoerder kunnen wisselen.
20
25
30
35
40
45
50
55
9. SV 2024 nr. 137 Hoe succesvol is Utrecht in de betaalbare woningmarkt? Een combinatie van marktontwikkelingen, de recente beantwoording van schriftelijke vragen van Stadsbelang Utrecht over de betaalbare huur- en koopmarkt in combinatie met de inhoudelijke reactie op erfpacht als instrument voor een blijvend betaalbare woningvoorraad alsook de recent verschenen grondprijzenbrief, vragen om een inhoudelijk debat. De voorzitter geeft aan dat de eerste agenderende fractie Stadsbelang Utrecht is. Hij geeft vervolgens het woord aan deze fractie. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) geeft aan dat tussen 2012 en heden het aantal inwoners van Utrecht flink is gestegen van 316.000 naar 374.000 maar het aantal sociale huurwoningen en huurwoningen is hierbij enorm achtergebleven. Het aantal betaalbare koopwoningen is meer dan gehalveerd. De gemiddelde verkoopprijs van een woning is sinds 1 januari 2023 met 18% gestegen. Er zijn en worden geen betaalbare koopwoningen toegevoegd aan de woningvoorraad. Het beleid zet in op uitbreiding van de voorraad betaalbare koopwoningen maar dit is mislukt. Ook met alle genomen maatregelen wordt de prijsontwikkeling niet beperkt. Mevrouw Van der Wilt (D66) vraagt naar de mening van de heer Bos over noodzakelijke aanvullende maatregelen. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) geeft aan dat hij hier op terugkomt in zijn betoog.
Alleen door de verkoopprijs blijvend te beperken kan de voorraad worden uitgebreid. Behoud de voorraad en bescherm de voorraad. De heer Van Straalen (CU) vraagt de heer Bos of hij de recent weer ingezette beweging om meer naar volkshuisvesting te gaan steun. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) vraagt naar de definitie van volkshuisvesting. Als dit een lege huls is dan moeten we er niet aan beginnen. Er moeten alleen maatregelen worden getroffen waarmee er een betaalbaar huis in het koopsegment aan iedereen kan worden geboden. Dat gebeurt nu niet. Hij vervolgt zijn betoog. Zijn fractie wil dat er goed juridisch onderzoek wordt uitgevoerd naar de mogelijkheden van erfpacht om blijvend betaalbare koopwoningen te kunnen aanbieden ook bij doorverkoop.
Pagina 32 van 46
Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt of volgens Stadsbelang Utrecht de oplossing is om meer in te zetten op erfpacht. 5
10
15
20
25
30
35
40
45
De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) legt uit dat bij sociale huurwoningen er zaken zijn opgenomen in de erfpachtcontracten waardoor het sociale huurwoningen kunnen blijven. Dit kan ook worden gedaan voor het segment betaalbare koopwoningen. Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt of de heer Bos in wil zetten op erfpacht als instrument om dit te verwezenlijken. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) zegt dat de gemeente het beleid heeft om nieuwbouwwoningen op erfpachtgrond te realiseren. Zijn voorstel is om een kettingbeding op te nemen in de erfpachtovereenkomst tussen gemeente en koper waarbij de koopprijs blijvend wordt beperkt. Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt of de heer Bos de erfpacht verder wil opschalen in de gemeente Utrecht. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) antwoordt dat dit niet nodig is omdat het beleid is om nieuwbouw op erfpachtgrond te realiseren. De heer Te Hoonte (VVD) vraagt of de heer Bos gewoon weer over wil naar erfpacht of wil hij het middel zinvol gebruiken als middel om woningen betaalbaar te houden? De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) deelt die mening maar het is beleid. Als dit handelingskader er is dan moet dit worden uitgenut ook voor betaalbare koop. De huurprijzen en koopprijzen moeten worden beperkt. De heer Te Hoonte (VVD) wijst op de hoge bedragen die eigenaren van woningen met erfpacht moeten betalen aan de gemeente om de erfpacht af te kopen.
De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) zeg dat er met een nieuw grondprijzenbeleid gewerkt zou kunnen worden waarbij een deel van de afkoopsom van de erfpacht betaald kan worden en een deel in een jaarlijkse canon betaald wordt. Dan heeft de gemeente meer grip op de grond. Het kettingbeding in de erfpachtovereenkomst biedt voldoende zekerheid om een betaalbare huurwoning of een betaalbare koopwoning te kunnen blijven continueren. De heer Bos vervolgt zijn betoog. Door de nieuwe fiscale maatregelen is de voorraad huurwoningen die eigendom zijn van particuliere beleggers aan het verdampen. Meer mensen kunnen een koopwoning aanschaffen maar huurwoningen voor middeninkomens verdwijnen uit de stad. Mevrouw Zwinkels (CDA) geeft aan dat de koopbescherming een succes is gebleken omdat er meer betaalbare koopwoningen bij zijn gekomen. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) geeft aan dat er van de voorraad betaalbare koopwoningen uit 2018 nog maar een klein deel over is. De opkoopregeling is hierdoor geen succes. Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt of het niet veel erger was geweest zonder de opkoopbescherming.
50
55
60
De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) antwoordt dat de opkoopbescherming nergens voor heeft gezorgd. Hij vervolgt zijn betoog. Het actieplan middenhuur zorgt voor een prijsopdrijvend effect. Eigenlijk zouden we af moeten van dit actieplan om daarmee de mogelijkheid te bieden om andere segmenten woningen beter te kunnen realiseren. Zijn fractie wil af van de opgelegde percentages per project voor sociale huur, middenhuur e.d. Er moet gesproken worden over absolute aantallen i.p.v. percentages per project. De heer Te Hoonte (VVD) vraagt om nadere uitleg hiervan. Moeten deze aantallen jaarlijks worden vastgesteld?
Pagina 33 van 46
De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) legt uit dat er per locatie bekeken moet worden of sociale huur mogelijk is of dat er duurdere woningen moeten worden gebouwd. 5
10
De heer Te Hoonte (VVD) deelt de mening dat de percentages niet werken maar het schijnt wel een van de heilige huisjes te zijn. Hoe ziet de heer Bos dit? De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) beaamt dit maar er moet iets aan de huidige situatie veranderen. Ambtenaren moeten de handelingsvrijheid krijgen om naar een optimum te werken. Om sociale huurwoningen te kunnen realiseren in een project zijn duurdere woningen nodig. De voorzitter geeft het woord aan de fractie van de VVD.
15
De heer Te Hoonte (VVD) zegt dat het college veel te weinig doet voor hardwerkende Utrechters die net teveel verdienen voor een sociale huurwoning. Zij zouden in staat moeten zijn om een woning te kopen maar dat is erg lastig in Utrecht. De woningmarkt is complex maar in Utrecht is het nog lastiger door complexe regelgeving. Zo is het verkopen van een sociale huurwoning niet meer toegestaan.
20
De heer Stam (PvdA) geeft aan dat een woning maar een keer betaalbaar is omdat bij de volgende verkoop de waarde zodanig gestegen is dat de woning geen betaalbare woning meer is. De heer Te Hoonte (VVD) geeft aan dat de hoge prijzen op de markt worden veroorzaakt door het tekort aan aanbod. Door meer aanbod worden de prijzen stabieler en realistischer.
25
30
35
40
45
De heer Stam (PvdA) vraagt of de heer Te Hoonte erfpacht als mogelijkheid ziet om woningen duurzaam goedkoop te realiseren en de woningen ook bij verkoop weer goedkoop in de markt te zetten. De heer Te Hoonte (VVD) zegt dat als erfpacht daarvoor wordt ingezet op sommige plekken het te overwegen kan zijn. Het middel wordt nu niet nuttig ingezet. Er wordt al drie jaar gewacht op actie inzake het splitsen van woningen in Leidsche Rijn. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) vindt dat splitsen als instrument gemeentebreed moet worden ingezet. Met alleen splitsen ga je het niet redden. De heer Te Hoonte (VVD) wil de gloeiende plaat laten afkoelen door er zaken op te gooien. Dingen hebben tijd nodig en er kan ook gekeken worden naar splitsen als middel. Hij vervolgt zijn betoog. De actie van splitsen blijft hangen en had al klaar moeten zijn. Wanneer wordt het splitsingsverbod voor de hele stad opgeheven en voor welke wijken een splitsingsverbod specifiek nodig blijft? Het college wil ook dat er nieuwbouw komt met gematigde grondprijzen. Het is prima om hier een antispeculatiebeding op te zetten. Er moet meer aandacht komen voor de inwoners van de stad die een eigen woning zoeken terwijl er een enorme instroom is van mensen buiten Utrecht. Ook moet rekening gehouden met het gegeven dat de grootste Vinex-locatie in Utrecht inmiddels 25 jaar oud is.