Jaarrekening 2024

V

WSW en beschut werk

Het verschil in de lasten wordt veroorzaakt door een mix van hogere lasten en lagere lasten. Hogere lasten zien wij bij opvang van Oekraïners (€ 268.000). Minder lasten treffen wij aan als gevolg van minder statushouders dan begroot (€ 297.000).

De kosten van huishoudelijke hulp zijn met € 39.000 gestegen. Dit komt door een mix tussen N tariefsverhogingen in combinatie met hogere vraag aan huishoudelijke hulp.

34

Begeleiding (WMO)

-91.779

-15.900 N

Dagbesteding (WMO)

-74.936

-

De kosten van dagbesteding zijn € 98.000 hoger dan begroot. De reden hiervan is een mix van grotere vraag N en tariefsverhogingen. Dit wordt gedeeltelijk gecompenseerd door lagere uitgaven voor de inloopfunctie GGZ (€ 23.000).

-

Als gevolg van tariefsverhogingen en grotere vraag zijn de lasten van jeugdhulpbegeleiding € 533.000 hoger dan begroot.

N

Jeugdzorg

Jeugdhulp begeleiding

-526.836

N

Jeugdhulp behandeling

160.379

Als gevolg van een mix van grotere vraag en tariefsverhogingen zijn de N lasten van WMO Zorgbudgetten € 128.000 hoger dan begroot.

N

-61.346

V

Binnen de totale jeugdzorg vindt een verschuiving plaats van lichtere zorg naar zwaardere zorg. Per saldo kost dit meer geld.

Binnen de totale jeugdzorg vindt een verschuiving plaats van lichtere zorg naar zwaardere zorg. Binnen dit taakveld zien we een verschuiving naar Jeugdhulp GGZ zonder verblijf. Per saldo kost dit meer geld. Wel is N ook hier sprake van tariefsverhoging. Vanuit een specifieke uitkering wordt voor jeugdhulp behandeling een bijdrage ontvangen. Deze is € 61.000 lager dan begroot.

Jeugdhulp dagbesteding

186.928

-

Binnen de totale jeugdzorg vindt een verschuiving plaats van lichtere zorg naar zwaardere zorg. Binnen dit taakveld zien we een verschuiving van N zorg naar Jeugdhulp Begeleiding. Per saldo kost dit meer geld. Wel is ook hier sprake van tariefsverhoging.

-

Als gevolg van tariefsverhogingen en grotere vraag zijn de lasten voor pleegzorg zijn hoger dan vooraf voorzien. Het betreft hier €134.000.

V

Pleegzorg

-134.264

N

N

Binnen de totale jeugdzorg vindt een verschuiving plaats van lichtere zorg naar zwaardere zorg. Per saldo kost dit uiteindelijk meer geld.

35

Gezinsgericht

-48.170

-

Als gevolg van tariefsverhogingen en grotere vraag zijn de lasten voor begeleid wonen hoger dan vooraf voorzien. Het betreft hier € 48.000. N Binnen de totale jeugdzorg vindt een verschuiving plaats van lichtere zorg naar zwaardere zorg. Per saldo kost dit uiteindelijk meer geld.

-

Als gevolg van tariefsverhogingen en grotere vraag zijn de lasten voor N jeugdhulp met verblijf overig € 439.000 hoger dan begroot.

-

Als gevolg van tariefsverhogingen en grotere vraag zijn de lasten voor N Jeugdbehandeling GGZ zonder verblijf hoger dan vooraf voorzien. Het betreft hier € 245.000.

-

Dit jaar was er geen gesloten plaatsing, waardoor we het totale N gereserveerde budget van € 43.000 niet hebben besteed.

N

Jeugdhulp met verblijf overig

-458.278

Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf

-245.363

N

N

Gesloten plaatsing

43.220 V

Beschermd wonen (WMO)

Afwijkingen < 30.000

-7.904

134.710 N

29.457

-1.629.772

V

V

22.184

Vanuit de centrumgemeente is € 134.000 meer ontvangen voor beschermd wonen (WMO)

V

425.607

36

Paragrafen

37

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Weerstandsvermogen Onder weerstandsvermogen wordt verstaan het vermogen van de gemeente Urk om (onverwachte) verliezen en incidentele financiële tegenvallers op te kunnen vangen, zonder dat de continuïteit of de dienstverlening van de organisatie direct in gevaar komt of financiële noodmaatregelen nodig zijn. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit, dat wil zeggen de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken en alle risico's waarvoor geen maatregelen zijn getroffen. Beschikbare weerstandscapaciteit Het geheel aan beschikbare en vrij aanwendbare financiële middelen om mogelijke risico’s met financieel gevolg op te kunnen vangen. De gemeente Urk rekent de volgende onderdelen tot de beschikbare weerstandscapaciteit: a. De algemene reserve; b. De bestemmingsreserves die dienen ter egalisatie van de volgende specifieke begrotingsposten: Reserve Participatie en Sociaal domein; c. Stelpost onvoorziene uitgaven; d. De onbenutte belastingcapaciteit; e. De reserve Grondzaken (algemene weerstandsreserve grondexploitatie). a. De algemene reserve De stand van de algemene reserve per 31 december. b. De bestemmingsreserves Participatie en Sociaal domein.

Deze bestemmingsreserves zijn voor de jaarlijkse egalisatie van de geraamde baten en lasten van de betreffende doeleinden. Vanuit dat oogpunt kunnen deze reserves dan ook worden meegenomen bij de bepaling van de weerstandscapaciteit. De stand van deze specifieke bestemmingsreserves per 31 december. c. Stelpost onvoorziene uitgaven In de begroting is voor dekking van onvoorziene uitgaven een structureel gelijkblijvende stelpost opgenomen. Er zijn nog wel andere stelposten geraamd binnen de begroting. Deze stelposten zijn echter allemaal aangewezen voor specifieke doeleinden. d. De onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit is de ruimte die er nog is om de belastingen te verhogen. In het algemeen wordt gekeken naar de ruimte die aanwezig is om de OZB-tarieven nog te verhogen. De onbenutte belastingcapaciteit OZB wordt berekend door de gemeentelijke tarieven te vergelijken met de tarieven in de algemene uitkering. Bij de afvalstoffen- en rioolheffingen is de nog onbenutte belastingcapaciteit alleen de ruimte totdat 100 procent kostendekking is gerealiseerd. Ten aanzien van de begraafrechten geldt het beleid dat de kosten voor 80% in rekening worden gebracht. Hier is theoretisch sprake van een structureel onbenutte ruimte in de begroting. In 2024 is er alleen sprake van onbenutte capaciteit voor de afvalstoffenheffing.

38

e. De reserve Grondzaken (algemene weerstandsreserve grondexploitatie) De stand van het vrij aanwendbare deel van de reserve grondzaken per 31 december. De weerstandscapaciteit (x € 1.000) Begroot Werkelijk Algemene reserve (vrije deel)

14.429

16.945

Bestemmingsreserves Participatie en Sociaal Domein

6.500

6.016

Stelpost onvoorziene uitgaven

25

-

Onbenutte belastingcapaciteit

402

479

Reserve grondzaken

3.950

2.415

Totaal

25.306

25.855

Risico-inventarisatie (berekening benodigde weerstandscapaciteit) Een risico is de onzekerheid (kans) dat een gebeurtenis met (negatieve) gevolgen zich voordoet. Risicomanagement komt dus op de eerste plaats. Pas als een risico, ondanks de inspanningen op het gebied van risicomanagement, toch optreedt en negatieve financiële gevolgen heeft voor de gemeente, dan komt het weerstandsvermogen in beeld. De risico’s van de gemeente worden ingedeeld in de volgende risicocategorieën: • Algemeen • Concreet • Specifiek Uitgangspunt bij het bepalen van de risico’s is het gegeven dat deze nooit allemaal tegelijk en met een maximale omvang zullen optreden. In een risicoprofiel van meerdere risico’s is het ondenkbaar dat ze tegelijk in één jaar zullen optreden. Sommige risico’s zullen zich nooit voordoen, terwijl andere zich in hun maximale omvang manifesteren. Eerst worden de algemene risico’s zoveel mogelijk in beeld gebracht. Voor algemene risico’s worden in de regel geen afzonderlijke reserves aangehouden. De concrete risico’s zijn in principe zoveel mogelijk gedekt door de aanwezige reserves en voorzieningen. De nadruk zal voor de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit op de gemeentelijk specifieke risico’s komen te liggen. Algemene risico’s Algemene risico’s zijn voor de gemeente aan te merken als normale risico’s.

De algemene risico’s worden ook meegenomen in de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Omdat deze moeilijk individueel zijn te bepalen, wordt daarbij uitgegaan van de jaarlijkse begrotingsomvang. Op basis van de uitgangspunten wordt uitgegaan van een risicoprofiel van 5%. Hieronder een opsomming van de belangrijkste of meest actuele algemene risico’s. •

Economische conjunctuur De economisch conjunctuur is op dit moment stabiel, maar de oorlog in Oekraïne en

39

de sterke inflatie zorgt mogelijk voor een verslechtering. Het is op dit moment moeilijk te bepalen hoe groot de financiële impact is. •

Programma Aanpak Stikstof (PAS) Veel bouwplannen sneuvelden de afgelopen periode als gevolg van de uitspraak Raad van State met betrekking tot de Programmatische Aanpak Stikstof. Het stikstofprobleem zien we voorlopig als een risico. Het mogelijk risico wordt gekwantificeerd en meegenomen in de risicoparagraaf van het project.

•

Open einde regelingen Door de economische ontwikkelingen kunnen aanspraken op verschillende regelingen toenemen. De uitgaven voor bijstand en minima kunnen daardoor stijgen. Ook bij de WMO en jeugdwet levert het open einde karakter risico’s op. Voor het sociaal domein en de participatiewet zijn reserves gevormd, deze worden meegenomen in het weerstandsvermogen.

•

Grote investeringen Opgaven en uitdagingen liggen de komende jaren zowel op het terrein van wonen als werken. Om antwoord te kunnen geven op de blijvende en toenemende vraag naar woningen (Zeeheldenwijk), moet Urk fors investeren. Daarnaast wordt Urk gevraagd haar bijdrage te doen in de economische ontwikkeling van Noordelijk Flevoland (Buitendijkse haven en bedrijventerrein). Bijdragen in de uitbreiding en verbeteringen van de infrastructuur (o.a. Randweg).

Concrete risico’s Tot concrete risico’s worden risico’s gerekend waarvan de omvang van de te verwachten verplichtingen redelijkerwijs zijn in te schatten. Voor concrete risico’s worden bestemmingsreserves en voorzieningen ingesteld. De gemeente heeft bijvoorbeeld een reserve/voorziening ingesteld voor wethouders-pensioenen en -wachtgelden. De hoogte van de voorzieningen en bestemmingsreserves dekken de gesignaleerde concrete risico’s in voldoende mate af. Er hoeven derhalve geen aanvullende voorzieningen te worden getroffen, waarvoor eventueel de weerstandscapaciteit moet worden aangesproken. Specifieke risico’s Tot de specifieke risico’s worden risico’s gerekend welke gelden voor de specifieke omstandigheden waarin de gemeente opereert. De specifieke risico’s bestaan uit: •

Gewaarborgde geldleningen De gemeente Urk staat borg voor meerdere leningen. Op deze leningen wordt jaarlijks afgelost, waardoor het risico jaarlijks afneemt.

•

Grondverkopen (grondexploitatie) De risico inschatting van de grondverkopen in het kader van de grondexploitatie is op basis van de werkelijke boekwaarde van de complexen. Alle grondexploitaties worden jaarlijks bijgesteld en eventuele verwachte verliezen worden op dat moment genomen (ten laste van de reserve grondzaken wordt een voorziening ingesteld).

40

•

Ontwikkelingen sociaal domein Voor wat betreft de regionale afspraken in het sociaal domein zijn er enkele financiële risico’s die de nodige aandacht vragen. Voor de lange en de korte termijn. Dit geldt bijvoorbeeld voor het zorglandschap WMO en dan met name de (door)decentralisatie van beschermd wonen. Ook zijn er risico’s in de regionale afspraken rond jeugdhulp met verblijf. De Jeugdwet verplicht gemeenten om voor de zwaardere vormen van hulpverlening samen te werken. Het gaat om de inkoop van de meeste zware/complexe vormen van jeugdzorg. Daarnaast zien wij dat de zorgkosten voor de jeugd in zijn algemeenheid zijn toegenomen terwijl de vergoeding vanuit het rijk achterblijft.

•

Veiligheidsregio In 2024 heeft de Veiligheidsregio extra kosten gemaakt vanwege het verplichtend karakter met het landelijk Veiligheidsberaad. Als een van de voorwaarden voor implementatie is gesteld dat Rijksfinanciering beschikbaar moet worden gesteld. Deze financiering heeft echter nog niet plaatsgevonden. Zolang er geen duidelijkheid is vanuit het Rijk lopen de deelnemende gemeenten risico. Voor Urk is dat financieel meegenomen in de jaarrekening. Bij verder uitstel blijft het risico voor de navolgende jaren bestaan.

•

Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (NHG) Gemeente Urk heeft een overeenkomst met deze stichting tot zekerstelling voor de nakoming van betalingsverplichtingen van de stichting (achtervangovereenkomst) met betrekking tot de verstrekte hypotheekgaranties. Per 1 januari 2011 is de achtervangfunctie van de gemeenten voor nieuw af te geven hypotheekgaranties vervallen. Vanaf deze datum is voor nieuw af te geven hypotheekgaranties sprake van een 100% rijksachtervang. Het risico heeft dus alleen betrekking op de afgegeven garanties voor 1 januari 2011.

41

In de onderstaande tabel worden de genoemde risico’s, voor zover mogelijk, gekwantificeerd. Deze risico’s kunnen zich eventueel op zowel de korte als de lange termijn voordoen. Grondslag Financieel risico (x € 1.000)

Omschrijving

Benodigde Risico weerstandsprofiel capaciteit (x € 1.000)

Eventuele opmerkingen

Algemene risico's

92.288

5%

4.614

Het is gewenst, gezien de geïnventariseerde algemene risico’s, om een deel van de beschikbare algemene weerstandscapaciteit hiervoor in te zetten. Conform de vastgestelde beleidskaders wordt een richtlijn gehanteerd, waarbij 5% van de ‘omzet’ als risicobedrag wordt opgevoerd.

Gewaarborgde geldleningen

4.526

5%-10%

339

Dit betreft de uitstaande geldleningen waar de gemeente Urk garant voor staat per ultimo 2024.

Boekwaarde grondexploitaties woningbouw

35.980

10%

3.598

Dit betreft de boekwaarde van grondexploitatiecomplexen woningbouw per ultimo 2024.

Boekwaarde grondexploitaties bedrijventerrein

21.449

20%

4.290

Dit betreft de boekwaarde van grondexploitatiecomplexen bedrijventerreinen per ultimo 2024.

1.700

Dit betreft de uitstaande geldleningen waar de gemeente Urk garant voor staat per ultimo 2024.

Begrotingsomvang 2024

Specifieke risico's

Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (NHG)

34.000

Totaal

154.244

5%

12.841

Ratio weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen wordt vertaald in een ratio waarbij de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit wordt bepaald. Weerstandsvermogen

Beschikbare weerstandscapaciteit = Benodigde weerstandscapaciteit

Om de ratio voor het weerstandsvermogen te beoordelen wordt gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel. Deze ratio moet in ieder geval hoger zijn dan 1,0 (waarderingscode C).

42

Het weerstandsvermogen bij de jaarrekening 2024 is met een ratio van 2,0 uitstekend. Waarderingscijfer

Ratio weerstandsvermogen

Betekenis

A

2,0 >

Uitstekend

B

1,4 tot 2,0

Ruim voldoende

C

1,0 tot 1,4

Voldoende

D

0,8 tot 1,0

Matig

E

0,6 tot 0,8

Onvoldoende

F

< 0,6

Ruim onvoldoende

Financiële kengetallen Het is voor gemeente verplicht een basisset van vijf financiële kengetallen op te nemen. Deze kengetallen zijn bedoeld om de gemeentelijke financiële positie inzichtelijker te maken en de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te vergroten. De kengetallen en analyse geven gezamenlijk op eenvoudige wijze inzicht aan de gemeenteraad over de financiële positie van de gemeente Urk. Met behulp van de stoplichtkleuren groen, oranje en rood wordt respectievelijk de situatie gunstig, neutraal of ongunstig aangegeven. Werkelijk

Begroot

Werkelijk

2023

2024

2024

Netto schuldquote

118%

132%

123%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

108%

122%

114%

Solvabiliteitsratio

28%

27%

25%

Grondexploitatie

70%

58%

65%

Structurele exploitatieruimte

-4,2%

2,0%

-7,4%

Belastingcapaciteit

98%

99%

99%

gunstig

neutraal

ongunstig

Netto schuldquote

< 90%

> 90% en < 130%

> 130%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

< 90%

> 90% en < 130%

> 130%

Solvabiliteitsratio

> 50%

> 20% en < 50%

< 20%

Grondexploitatie

< 30%

> 30% en < 40%

> 40%

Structurele exploitatieruimte

> 0%

= 0%

< 0%

Belastingcapaciteit

< 95%

> 95% en < 125%

> 125%

Kengetallen

Signaleringswaarden

In de nota risicomanagement en weerstandsvermogen zijn 10 beleidskaders geformuleerd die onderverdeeld zijn in risicomanagement en weerstandsvermogen. Aan de hand van deze beleidskaders houdt gemeente Urk haar financiële weerbaarheid op peil. Deze regels worden

43

strak nageleefd en hebben hun waarde inmiddels bewezen. De afgelopen jaren is er fors geïnvesteerd in het voorzieningenniveau. Dit uit zich in een stijging van de woonlasten. De woonlasten (belastingcapaciteit) komen daarmee voor 2024 uit op één procent onder het landelijk gemiddelde (2024). Toelichting en analyse samenhang kengetallen: • Netto schuldquote & netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven. Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Door groei van de gemeente Urk (Zeeheldenwijk en Port of Urk) is er de komende jaren een hogere behoefte aan liquide middelen. Dit uit zich in een hogere netto schuldquote ten opzichte van voorgaande jaren. • Solvabiliteit Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal.

Het eigen vermogen van een gemeente bestaat uit de reserves (zowel de algemene reserve als de bestemmingsreserves) en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. Voor de omvangrijke grondexploitatie is ook veel vreemd vermogen nodig voor de aankoop van de gronden. Dit heeft effect op de solvabiliteit. Bij de verkoop van de gronden wordt het vreemd vermogen weer verlaagd en zal de solvabiliteit stijgen. Het eigen vermogen van de gemeente Urk daalt licht ten opzichte van voorgaande jaren. • Grondexploitatie Dit kengetal geeft weer hoe de boekwaarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. De gemeente Urk voert een actief grondbeleid. De gemeente Urk heeft een relatief omvangrijke grondexploitaties ten opzichte van de totale geraamde baten. Dit komt met name door de investeringen in de Zeeheldenwijk en Port of Urk. Door de verkoop van de gronden zal de boekwaarde weer dalen daardoor ook het percentage. Omdat grondexploitaties langlopende projecten zijn, zal de komende jaren dit percentage hoog blijven. In 2024 is deze gedaald met 5% ten op zicht van 2023. • Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten.

Bij incidentele lasten of baten gaat het om éénmalige zaken die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen. De structurele exploitatieruimte van de gemeente Urk is voor 2024 negatief. • Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishouden De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt tot het landelijke gemiddelde. Bij de belastingdruk wordt uitgegaan van de woonlasten van een meerpersoonshuishouden. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. De woonlasten zijn in 2024 99% van het landelijk gemiddelde (prijspeil 2024).

44

Analyse De beide netto schuldquotes laten een stijging zien in 2024 ten opzichte van 2023. Echter is deze lager dan waarbij de begroting vanuit is gegaan. De stijging van het percentage ten opzichte van de begroting komt voort uit een hogere begrotingsomvang in 2024 waarop dit percentage berekend wordt. De stijging ten opzichte van 2023 komt door het aantrekken van een geldlening van € 25 miljoen in 2024. De verlaging van de solvabiliteit in 2024 wordt veroorzaakt door een lager eigen vermogen van ca. € 4 miljoen (onttrekking uit bestemmingsreserves) en een stijging van het balanstotaal. De daling van het percentage grondexploitatie komt voort uit een hogere begrotingsomvang in 2024. De voorraadpositie van de gronden is in 2024 met € 1,1 miljoen gestegen. De structurele lasten zijn in 2024 hoger gebleken dan de structurele baten waardoor een negatieve structurele exploitatieruimte is ontstaan.

45

Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding Voor wonen, werken en recreëren zijn kapitaalgoederen nodig, zoals wegen, riolering, kunstwerken, groen, verlichting en gebouwen. De kwaliteit van deze kapitaalgoederen en het onderhoud daarvan is bepalend voor het onderhoudsniveau en uiteraard de (jaarlijkse) lasten. De lasten vormen een belangrijk onderdeel van de gemeentelijke begroting. Beleidsdocumenten Kapitaalgoederen

Beleids- en beheerplan

Overkoepelend

Beleidsplan IBOR 20222027 Beleidsplan wegen Urk Wegenbeheerplan Gemeentelijk Water- en Rioleringsprogramma GWRP 2023-2028 Operationeel beheerplan Maatwerkovereenkomst Groenbeleidsplan Urk Groenbeheerplan Nota Vastgoed Vervangingsplan masten en armaturen Speelplekkenbeheerplan Kunstwerken beheerplan

Wegen Riolering

Water Groen Gebouwen Overig

Vastgesteld

Einde looptijd

Financieel vertaald

Achterstallig onderhoud

2021

2027

Ja

Nee

2015

Onbepaald

Ja

Nee

2022

2028

Ja

Nee

2011

Onbepaald

Ja

Nee

2019

2029

Ja

Nee

2022 2006

Onbepaald Onbepaald

Ja Ja

Nee Nee

2006

Onbepaald

Ja

Toelichting op tabel Het beleidsplan IBOR (Integraal Beheer Openbare Ruimte) wordt beschouwd als het overkoepelend beleidsdocument voor de openbare ruimte. In 2021 is het IBOR-Beleidsplan geactualiseerd en vastgesteld voor 2022-2027. Onder het IBOR vallen de verschillende kapitaalgoederen. Het is de intentie om per kapitaalgoed toe te werken naar een beleidsplan en beheerplan. De riolering valt hier buiten vanwege de verplichtingen die voortvloeien uit de wet milieubeheer. Globaal gezien kan voor riolering het Gemeentelijk Water- en Rioleringprogramma (GWRP Urk 2023-2028) als het koepeldocument gezien worden en het beheerplan als onderliggend document. Beeldkwaliteit 2024 In het beleidsplan IBOR staan de afspraken hoe het er buiten uit moet zien. Per gebied en per onderdeel zijn de gewenste beheerkwaliteiten afgesproken. Om de kwaliteit te monitoren zijn diverse schouwrondes uitgevoerd. Resultaat kwaliteit gestuurd beheer 2024 De vastgestelde beeldkwaliteit uit het beleidsplan IBOR voor het beheer van de openbare ruimte voldoet op hoofdlijnen aan de vastgestelde ambitie.

46

Kerncijfers per 31-12-2024 Kapitaalgoederen

Objecten

Wegen

Weg binnen de bebouwde kom

98,6 km

Weg buiten de bebouwde kom

5,3 km

Riolering

situatie 31-12-2024

Wegennet geasfalteerd

104.467 m2

Wegennet elementenverharding

939.599 m2

Lichtmasten

4.193 stuks

Rioolaansluitingen

8.344 stuks

Vrijverval-, druk- en persriolering

176 km

Tussen- en eindgemalen

16 stuks

Drukgemalen

9 stuks

Bergbezinksystemen

3 stuks

Water

Oppervlaktewater in beheer bij het waterschap en/of derde, incl. beheer natuurlijke en onbeschoeide oevers

Groen

Plantsoenen

1.517 are

Gras

6.703 are

Bomen

5.917 stuks

Openbare speelplaatsen en –plekken (speeltoestellen) Gebouwen

434 stuks

Gemeentehuis/Bibliotheek Monumentale gebouwen (oude Raadhuis en toren Kerkje a\d Zee) Zwembad 't Bun

1 st

Onderwijs gebouwen ( basisonderwijs)

12 st

Onderwijs gebouwen (voortgezet onderwijs) Binnensport accommodaties (gymzalen de Noord en Nagel) Peuterspeelzaal / kinderdagverblijf (KCU) Gemeentelijke gebouwen algemeen (brandweer, sportvelden, begraafplaats, haven e.a.) Bedrijfsruimten (verhuurd, werf Hoekman)

2 st

Woningen ('Metz' en ambtswoning) Totaal

2 st 1 st

2 st 1 st 19 st 1 st 2 st 43 objecten 47

Overig

Bruggen (auto-, fiets-, voetgangersbrug)

24 stuks

Wijziging hoeveelheid areaal Jaarlijks wijzigt de hoeveelheid areaal van Urk. Deze wijzigingen zijn onder andere het gevolg van de ontwikkelingen van de groei van Urk. De bouw van de Zeeheldenwijk vordert bijvoorbeeld gestaag. Daaruit wordt gebied overgedragen naar de beheersorganisatie. Nog niet alle deelgebieden die gereed zijn gekomen in het afgelopen jaar zijn overgedragen, omdat daar het proces wordt gevolgd wat in het IBOR-beleidsplan is vastgesteld. Die vallen daarom niet binnen de cijfers van bovenstaande tabel. De toegangsbrug valt daar wel al onder. Verandering in areaal komt ook uit wijzigingen van areaal binnen het bestaand gebied van Urk. Dit zijn wijzigingen die volgen uit inbreiding (toevoeging/wijziging van bebouwing), omvorming (asfalt in plaats van klinkers, gras in plaats van beplanting etc.) en andere ontwikkelingen zoals de aanpassingen in het bos rondom het Noorderzand. Areaaluitbreidingen en budgetten De reguliere beheerbudgetten openbare ruimte, inclusief de budgetten ter voeding van beheervoorzieningen/vervangingsbudgetten, moeten jaarlijks worden herzien in relatie tot de groei van het areaal. Binnen alle sectoren (wegen, riolering, groen en gebouwen) is sprake van meer dan gemiddelde inflatie, waardoor druk op de budgetten is ontstaan.

Verplichte onderdelen binnen de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen (inclusief toelichting) Het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten) schrijft voor dat in elk geval de kapitaalgoederen wegen, riolering, water, groen en gebouwen in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen aan de orde moeten komen (BBV art 12). Wegen Het Urker wegennet wordt elke twee jaar geïnspecteerd. De inspectie heeft in 2024 plaats gevonden. Daaruit volgen de benodigde maatregelen voor een veilige infrastructuur. De geplande maatregelen worden tevens afgestemd met de andere beheerdisciplines. Deze inspectie is daarmee de actuele informatie voor het beheerplan dat het volgende jaar wordt geactualiseerd. Het beheerplan geeft samen met de vigerende beheerstrategie tevens input voor de meerjarenplanning en de evaluatie van het IBOR-beleidsplan. Dit staat gepland voor 2026. Riolering Het Gemeentelijk Water- en Rioleringsprogramma GWRP Urk 2023-2028 is in 2022 vastgesteld en met ingang van 2023 van kracht geworden. In het GWRP is het beleid voor het stedelijk oppervlaktewater en de gemeentelijke riolering beschreven, zowel ten aanzien van de inrichtingsopgaven, het beheer en de vervangingsopgave. In het GWRP is een doorkijk gemaakt voor de lange termijn en zijn de maatregelen voor de planperiode concreter beschreven.

Om zorg te dragen voor de realisatie van de beheeropgaven op het gebied van de riolering wordt gewerkt met een operationeel beheerplan riolering. Ook wordt gewerkt met de Maatwerkovereenkomst Water, die is afgesloten met het Waterschap. Afgelopen jaar zijn gesprekken geweest als opmaat om deze overeenkomst de komende jaren te actualiseren.

48

Groen Jaarlijks wordt het openbaar groen onderhouden conform het beleid op basis van beeldkwaliteit dat door de raad is vastgesteld in het IBOR-Beleidsplan. Het grootste deel wordt onderhouden door Concern voor Werk en een klein deel wordt gedaan door het wijkbeheer of externe partijen. Gebouwen De gemeentelijke gebouwen vallen niet onder het beleidsplan IBOR. Voor het onderhoud van de gemeentelijke gebouwen is in 2022 het beheerplan geactualiseerd, dat in de loop van 2023 van kracht is geworden. Hiervoor is een voorziening gebouwenbeheer beschikbaar. Financiële vertaling (x € 1.000)

Begroot

Werkelijk

IBOR Groen

844

876

Verharding

886

1.029

Water

80

56

Civiele kunstwerken

615

404

Meubilair

56

31

Openbare verlichting

152

170

Reiniging

355

386

Recreatie

48

41

Overig

46

102

3.082

3.095

Gemeentehuis/Bibliotheek

647

606

Monumentale gebouwen

70

115

Zwembad

803

825

Binnensport accommodaties

141

128

Kindcentrum

193

244

Gemeentelijke gebouwen

270

287

Subtotaal

2.124

2.206

Totaal

5.206

5.301

Subtotaal

Gebouwen

49

Financiering Inleiding De financieringsfunctie omvat alle activiteiten die voorzien in de financieringsbehoefte van de gemeente. De gemeente moet steeds over voldoende geld beschikken om aan alle verplichtingen te kunnen voldoen. Om investeringen te financieren trekt de gemeente geldleningen aan met een langere looptijd. De Wet Fido en het Treasurystatuut bepalen de kaders voor de financieringsactiviteiten van de gemeente Urk. De financieringsmiddelen worden aangetrokken op de geld- en kapitaalmarkt. In deze paragraaf beperken wij ons tot het weergegeven van de financieringspositie lang, de kasgeldlimiet (korte schuldnorm) en renterisiconorm (lange schuldnorm). Onder de financieringsfunctie valt niet het garanderen van rente en aflossing van geldleningen van derden, die worden per verzoek aan het bestuur voorgelegd. Financiering lang De financieringspositie van de gemeente Urk was als volgt: Bedragen (x € 1.000)

Rekening 2022 Rekening 2023 Rekening 2024

Begroting 2024

(Im-)materiële vaste activa

68.786

83.976

90.803

102.504

Financiële vaste activa

8.078

8.292

8.171

7.844

Totaal vaste activa

76.864

92.268

98.974

110.348

Voorraden (onderhanden werk)

52.208

56.330

57.430

48.230

Totaal vaste activa en voorraden

129.072

148.598

156.403

158.578

Algemene reserve

14.121

17.557

16.945

17.548

Bestemmingsreserves

31.299

28.670

25.270

26.863

Voorzieningen

6.947

7.105

5.488

4.806

Langlopende leningen (> 1 jaar)

85.138

78.463

98.831

73.831

Totaal financieringsmiddelen

137.505

131.795

146.535

123.048

8.433

-16.803

-9.869

-35.530

Eigen vermogen:

Vreemd vermogen:

Financieringstekort of -overschot

Afhankelijk van de ontwikkeling van het financieringssaldo, dat onder bepaald wordt door de uitvoering van het investeringsschema en de ontwikkeling van de voorraden bouwgronden worden gedurende het jaar nieuwe geldleningen aangetrokken. De kasgeldlimiet, de renterisiconorm en het beleidsuitgangspunt van totaalfinanciering zijn daarbij randvoorwaarden. Per ultimo 2024 was er een financieringstekort van ruim € 9 miljoen. Het in de begroting 2024 verwachte tekort bedroeg € 35.5 miljoen. Er werd in maart 2024 een langlopende lening

50

aangetrokken van € 25 miljoen (looptijd 20 jr., rente vast 3,13%). Het resterende werd kort gefinancierd door het aantrekken van enige kasgeldleningen (€ 10 miljoen ultimo 2024). Onderstaande tabel maakt de mutaties in de geldleningen en de invloed daarvan op de gemiddelde rente zichtbaar. De onder renterisico op vaste schuld vermelde mutaties zijn in deze tabel verwerkt. Bedragen (x € 1.000)

Rekening 2022 Rekening 2023 Rekening 2024

Begroting 2024

Stand per 1 januari

71.360

85.138

78.463

78.463

Nieuwe leningen

20.000

0

25.000

0

Aflossingen

6.222

6.675

4.632

4.632

Rentelast

1.247

1.419

1.909

1.266

Stand per 31 december

85.138

78.463

98.831

73.831

Gemiddelde rentepercentage

1,59%

1,73%

2,15%

1,66%

Kasgeldlimiet (norm voor korte schuld) Een belangrijk instrument om de omvang van de kortlopende financieringsmiddelen te bewaken is de kasgeldlimiet. De kasgeldlimiet voor 2024 bedroeg € 7 miljoen (8,5 % van het begrotingstotaal van € 82,4 miljoen). Van de ontwikkeling van de werkelijke liquiditeitspositie in relatie tot de toegestane kasgeldlimiet kan het volgende overzicht worden gegeven. Bedragen (x € 1.000)

Rekening 2022 Rekening 2023 Rekening 2024

Begroting 2024

Grondslag = omvang begroting per 1-1

67.701

74.259

82.365

82.365

Toegestane kasgeldlimiet (8,5%)

5.755

6.312

7.001

7.001

Totaal netto vlottende schuld

-9.263

13.052

5.983

35.530

Toegestane kasgeldlimiet

5.755

6.312

7.001

7.001

Ruimte (+) / Overschrijding (-)

15.018

-6.740

1.018

-28.529

Toets kasgeldlimiet

In het eerste kwartaal 2024 was er een gemiddelde overschrijding van de kasgeldlimiet van € 5,3 miljoen. Die situatie werd opgelost door in maart 2024 een langlopende geldlening aan te trekken van € 25 miljoen. Verder werd in 2024 de kasgeldlimiet gemiddeld niet overschreden. Renterisiconorm (norm voor lange schuld) De renterisiconorm is in de Wet fido bepaald met als doel het toekomstig renterisico te beperken door de aflossingen en renteherzieningen te spreiden. Voorkomen moet worden dat er in enig jaar een te grote concentratie plaatsvindt van aflossingen en renteherzieningen op lopende leningen. Het renterisicobedrag wordt volgens de Wet FIDO berekend als de som van de renteherzieningen en de aflossingen. Het totale renterisicobedrag mag niet groter zijn dan 20% van het begrotingstotaal van de begroting. Er zijn geen leningen aangetrokken waarvan de

51

rente tussentijds kan worden herzien. Nieuw af te sluiten leningen worden zodanig gestructureerd dat de renterisiconorm ook in de toekomst niet wordt overschreden. De renterisiconorm voor 2024 bedroeg € 16,5 miljoen zijnde 20% van het begrotingstotaal van € 82,4 miljoen. Bedragen (x € 1.000) Grondslag = omvang begroting per 1-1

Rekening 2022 Rekening 2023 Rekening 2024

Begroting 2024

67.701

74.259

82.365

82.365

Renterisiconorm (20 %)

13.540

14.852

16.473

16.473

Renterisico op vaste schuld (aflossingen)

6.223

6.675

4.632

4.632

Ruimte (+) / Overschrijding (-)

7.317

8.177

11.841

11.841

Toetsing renterisiconorm

Uit het overzicht blijkt dat de gemeente Urk ruimschoots binnen de norm blijft. Financiering kort (kasbeheer) De lasten minus de baten van de jaarbegroting en ook de investeringen, worden in eerste instantie gefinancierd met kort geld, financieringsmiddelen met een looptijd van één jaar of korter. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de instrumenten “rekening-courantkrediet”, “daggeldleningen” en “kasgeld-leningen”. Bij het gebruiken van deze instrumenten wordt erop toegezien dat de kasgeldlimiet niet wordt overschreden. Zodra dat dreigt te gebeuren, vindt consolidatie plaats, door het aantrekken van langlopende leningen. Hierbij wordt zo goed mogelijk geanticipeerd op de verwachte renteontwikkelingen. De handelingen over het beheer geschieden conform het gestelde in het treasurystatuut. Crediteurenbeheer Het aantal inkoopfacturen en de gemiddelde doorlooptijd in dagen (van binnenkomst tot betaling daarvan) bedroeg in: aantal dagen 2024 9.656 20 2023 9.393 20 2022 8.225 18 Kredietrisico Het door de gemeente Urk verstrekken van leningen aan derden en het garanderen van de betaling van rente en aflossing van leningen is toegestaan voor zover het om het financieren van een publieke taak van de gemeente gaat. Wat tot de publieke taak van de gemeente behoort, bepaalt de gemeenteraad (Wet financiering decentrale overheden).

52

De gemeente Urk heeft de volgende leningen rechtstreeks aan derden verstrekt: Bedragen (x € 1.000)

Rekening 2022 Rekening 2023 Rekening 2024

Begroting 2024

Leningen Sociale Zaken (o.b.v. 25%)

208

435

364

208

Stichting Sportaccommodatie Urk

2.916

2.807

2.694

2.694

Stimuleringsfonds Volkshuisvesting

4.651

4.747

4.810

4.651

Totaal

7.775

7.989

7.868

7.553

Toelichting: Lening Sociale Zaken: Het onderdeel leningen verstrekt in het kader van Soza-regelingen heeft voornamelijk betrekking op de verstrekking van BBZ-kredieten aan bedrijven. Met betrekking tot deze leningen ligt het grootste deel van het risico (75%) bij de rijksoverheid. De rest van het risico ligt bij de gemeente. Lening Stichting Sportaccommodatie Urk De gemeente loopt over deze verstrekte geldleningen een beperkt risico. De Stichting Sportaccommodatie Urk (SSU) heeft de opstallen als onderpand gegeven. Verder wordt jaarlijks, aan de hand van de jaarstukken, de financiële positie van de SSU beoordeeld. Lening Stimuleringsfonds Volkshuisvesting: Het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting verstrekt namens gemeente Urk startersleningen en onderhoudsleningen woningen. Gebruikte rentepercentages De werkelijke rentelast wordt over de verschillende begrotingsonderdelen ("taakvelden") verdeeld naar rato van de boekwaarden op 1 januari van de activa die voor die onderdelen worden ingezet. In 2024 bedroeg dit 'omslagpercentage' 1,5%. Het is de resultante van de rentelast en de boekwaarden van de vaste activa zoals die in de begroting 2024 werd bepaald. Op grond van het Besluit Begroten en Verantwoorden worden aan de voorraden bouwgrond in exploitatie tot en met 2024 rentekosten in rekening gebracht met afwijkende percentages.

Die percentages bedragen in 2024 1,33% voor de Zeeheldenwijk en voor de overige bouwgronden in exploitatie 1,2%.

53

Bedrijfsvoering Inleiding De bedrijfsvoering heeft als reikwijdte de gemeentelijke organisatie. Deze bestaat uit de ambtelijke organisatie en de “bestuurlijke” organisatie. De burger verwacht van de gemeente dat de gelden rechtmatig, doelmatig en doeltreffend besteed worden. Ook verwacht men dat de gemeente een betrouwbare partner is waarbij tevens transparantie belangrijk is. Deze verwachtingen zijn tevens uitgangspunt voor de bedrijfsvoering en ondersteunen van de uitvoering van de doelstellingen. Het welslagen van die doelstellingen is in belangrijke mate afhankelijk van de kwaliteit van de bedrijfsvoering. Met ingang van 2023 stelt het Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV) verplicht dat in de paragraaf bedrijfsvoering een vast onderdeel rechtmatigheid wordt opgenomen. Onderaan deze paragraaf treft u dit onderdeel aan. Informatievoorziening / ICT Afgelopen jaar heeft een evaluatie plaats gevonden van het huidige Informatiebeleidsplan en is een aanvang gemaakt met het nieuwe informatiebeleidsplan 2025-2028 met als doel de digitale dienstverlening aan de inwoners en ondernemers veilig en toekomstgericht aan te bieden. Informatiebeheer Hoewel het Interbestuurlijk Toezicht Archieven de Gemeente Urk positief beoordeelt, kan het nog beter. Dit komt omdat er nog archiefachterstanden aanwezig zijn. Hierdoor is de status nog gekwalificeerd als 'nog niet adequaat'.

Door aanhoudende inspanningen en verbeteringen op dit archiefbeheer is de Gemeente Urk bij de wijziging van het beoordelingsstelsel overgegaan van een 'oranje' status naar een 'gele'. Dit betekent dat de situatie nog niet volledig op orde is, maar wel dat we aantoonbaar op de goede weg zijn. Om blijvend goed regie te kunnen voeren op een steeds complexer wordend applicatielandschap, is er een actuele architectuurplaat gemaakt. Hierdoor is het mogelijk het aantal applicaties terug te brengen, te standaardiseren en daarmee de kosten terug te brengen. Plaats- en tijdonafhankelijk werken Afgelopen jaar zijn de voorbereidingen getroffen voor de aanbesteding van de nieuwe toekomstbestendige werkplek (Plaats- en tijdonafhankelijk werken). Ook zijn voorbereidingen getroffen om volledig over te gaan naar een nieuwe omgeving (cloud) en daarmee de uitfasering van de Citrix omgeving te realiseren. Ten gevolge van de groei van de gemeente en hogere veiligheidseisen zullen de extra middelen uiteindelijk ingezet worden. Ook is ingehuurd voor extra expertise en ondersteuning van deze projecten.

Inkoop en aanbestedingen Aanbestedingen In 2024 zijn diverse aanbestedingstrajecten voorbereid, doorlopen en gestart; aanbestedingen zoals de openbare verlichting voor de hele gemeente (welke samen met de Noordoostpolder aanbesteed is), zwembadsoftware voor zwembad ‘t Bun, bedrijfswagens voor de gemeentewerf en de inhuur van personeel door middel van een DAS-procedure. Ook is er in 2024 een nieuw Inkoop- en Aanbestedingsbeleid vastgesteld, voor de periode tot en met 2027 naar aanleiding van nieuwe wet- en regelgeving. In het inkoop- en 54

aanbestedingsbeleid staan de doelstellingen, uitgangspunten en kaders waarbinnen inkoop in de gemeente Urk plaatsvindt. We werken nauw samen met de gemeente Dronten en Noordoostpolder (de zgn. DUNgemeenten) en nemen deel aan het Regionaal Inkoop Overleg Flevoland (RIOF). Medewerkers Personeel In 2024 is hard gewerkt om de vacatures binnen de verschillende teams adequaat in te vullen. Er is extra aandacht besteed om medewerkers die tijdelijk worden ingehuurd in dienst te laten treden bij de gemeente Urk. Maar de arbeidsmarkt is voor specifieke functies nog steeds zeer gespannen. Voor sommige functies was daarom externe inhuur nodig. Een aantal medewerkers is binnen de organisatie doorgestroomd naar een andere functie, verticaal en horizontaal. Een aantal keer is via een bureau een trainee bij ons in dienst gekomen. Op 21 september 2024 werkte de gemeente Urk mee aan de open-bedrijven-dag op Urk. De gemeente Urk presenteerde zich als goed werkgever. Helaas leverde het geen geschikte respons op van kandidaten die bij ons zouden kunnen werken. Met twee medewerkers zijn via een vaststellingsovereenkomst afspraken gemaakt over hun afscheid bij de gemeente Urk. Dynamisch Aankoop Systeem (DAS) In 2024 is de aanbestedingsprocedure afgerond voor de inzet van het Dynamisch Aankoop Systeem. Deze DAS moet worden gebruikt bij de uitvraag voor medewerkers die wij tijdelijk inhuren.

Een DAS is een digitaal hulpmiddel waarbij een soort van mini aanbesteding plaatsvindt. Op de uitvraag kunnen met deze DAS verschillende leveranciers een inschrijving/offerte aanbieden. Aan de hand van de uitvraag en selectiegesprekken vindt uiteindelijk de definitieve gunning plaats. Op deze wijze huren wij personeel rechtmatig in. Urk Academie De Urk Academie is sinds 2023 operationeel en krijg als Leer Management Systeem steeds meer vorm en inhoud. Dit systeem ondersteunt medewerkers in hun ontwikkeling. Cao Gemeenten In 2024 zijn de onderhandelingen gestart over het arbeidsvoorwaardenakkoord dat op 1 april 2025 moet ingaan. Bedrijfsarts Ondanks de landelijke krapte op de arbeidsmarkt voor bedrijfsartsen, hebben we concrete werkafspraken gemaakt dat de gemeente Urk blijvend gebruik kan maken van de diensten van een gecertificeerde bedrijfsarts. Dit is met instemming van de Ondernemingsraad tot stand gekomen. Naast de inzet van de bedrijfsarts voor preventies en repressieve begeleiding van zieke en arbeidsongeschikte medewerkers is de inzet van de bedrijfsmaatschappelijk werkster

55

gewaarborgd. Dat geldt ook voor de inzet van bedrijfszorgpakket in de vorm van psycholoog en fysiotherapeut. Ziekteverzuimcijfer Ons ziekteverzuimcijfer blijft tot nu steeds onder of ongeveer gelijk aan het gemiddelde van het verzuimcijfer van gemeenten van onze omvang. Dat is vooral een gevolg van de manier waarop de gemeente Urk haar ziekteverzuimbeleid inzet. Ziekte verzuim

2021

2022

2023

2024

Man

6,20%

5,92%

5,19%

3,32%

Vrouw

3,82%

7,56%

5,68%

5,57%

Gemiddeld

5,17%

6,62%

5,41%

4,36%

Integriteitsbeleid In 2024 heeft een aantal medewerkers een training gevolgd om het thema integriteit binnen onze organisatie te borgen. Arbeidsomstandigheden In 2024 is het 8 meldingen van grensoverschrijdend gedrag van burgers richting medewerkers in dienst van de gemeente Urk toegenomen. Dat heeft eerst en vooral te maken met het feit dat medewerkers hiervan vaker melding doen bij de preventiemedewerker. Deze meldingen worden vastgelegd in het Gemeentelijk Incidentenregister. Dit ongewenst gedrag zien we op alle terreinen van onze dienstverlening terug en is niet specifiek gekoppeld aan een bepaalde functie. Onze medewerkers zijn en worden regelmatig bijgeschoold in het omgaan met ongewenst gedrag. Alle daders van dit grensoverschrijdend gedrag worden uitgenodigd voor een stopgesprek. Bijna alle genodigden geven gehoor aan deze uitnodiging. Ondernemingsraad De Overlegvergaderingen met de bestuurder vinden in goede harmonie plaats en zijn constructief in het belang van de medewerkers en de organisatie. Rechtmatigheid Met ingang van het verslagjaar 2023 is de rechtmatigheidsverantwoording ingevoerd. Hiermee wordt verantwoording afgelegd over de naleving van de regels, die van belang zijn voor financiële handelingen van de gemeente. Met deze verantwoording geven wij invulling aan de artikelen 9 tot en met 12 in de financiële verordening, die op 10 oktober 2024 is vastgesteld.

In de rechtmatigheidsverantwoording zijn drie criteria van belang: - Het begrotingscriterium - Het voorwaardencriterium - Het misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium. De rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen in de jaarrekening. In de paragraaf bedrijfsvoering geven we hierna een toelichting op de afwijkingen zoals die worden genoemd in de rechtmatigheidsverantwoording. De rapporteringstolerantie voor onrechtmatigheden is door de raad vastgesteld op 20% van de rapporteringstolerantie. Hieronder is een totaaloverzicht opgenomen van de onrechtmatigheden.

56

Monitor Rechtmatigheidsverantwoording (x € 1.000)

2024

A. Begrotingscriterium * Overschrijding exploitatiebudgetten programma’s begroot versus werkelijk * Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten)

3.633 620

* Niet geautoriseerde reserve mutaties

0

* Overschrijding van baten en/of onderschrijding van lasten en baten die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid respectievelijk zijn gemeld

0

Subtotaal A. Begrotingsonrechtmatigheden (fouten)

4.253

B. Voorwaardencriterium * Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed C. Misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium

887 0

D. Totaal rechtmatigheidsfouten = A+B+C (bruto)

5.141

E. Af: Begrotingsafwijkingen die passen binnen de afspraken die met de raad zijn gemaakt

-4.253

F. Totaal rechtmatigheidsfouten (netto)

887

G. Verantwoordingsgrens Verantwoordingsgrens vastgesteld door de raad Totaal lasten inclusief toevoegingen aan de reserves

1% 97.566

Verantwoordingsgrens in euro

976

Verschil (ruimte -/- tekort

88

Rapporteringstolerantie

195

In de financiële verordening heeft de gemeenteraad een aantal criteria aangegeven waarbinnen de gemeenteraad van mening is dat er geen sprake is van een onrechtmatigheid. Een groot gedeelte van de bruto onrechtmatigheden van € 5.141.000 bestaan voor € 4.253.000 uit afwijkingen die passen binnen de afspraken die zijn gemaakt met de gemeenteraad in de financiële verordening. Hierdoor resteert een netto onrechtmatigheid van € 887.000. De afwijkingen passen daarmee binnen de afspraken die met de raad zijn gemaakt. Hierna worden deze afwijkingen nader toegelicht.

57

Toelichting: Begrotingscriterium Op grond van artikel 189, lid 3 Gemeentewet zijn alle begrotingsoverschrijdingen op de totale lasten per begrotingsprogramma (en daarmee overeenstemmende balansmutaties) onrechtmatig als deze lasten in strijd zijn met een wettelijke bepaling of met het beleid van de raad. Overschrijding van budgetten binnen wet- en regelgeving en passend bij de uitvoering van het beleid van de raad is niet onrechtmatig. Ofschoon er in 2024 op de begrotingsprogramma's sprake is geweest van overschrijdingen aan de lastenkant van € 3.633.000, worden deze gecompenseerd door hogere baten, waardoor de overschrijdingen passen binnen de afspraken die zijn gemaakt met de raad. In 2024 zijn er overschrijdingen van de door de raad beschikbaar gestelde investeringskredieten van € 620.000. Voor deze overschrijdingen is niet (tijdig) een (aanvullend) krediet gevraagd. Daarom is dit bedrag onrechtmatig. In onderstaande tabel wordt dit nader gespecificeerd: Begrotingscriterium Overschrijding programma’s

In 2024 is op de programma’s de begroting met een bedrag van € 3.633.000 overschreden. De begrotingsoverschrijding wordt toegelicht in de verschillenanalyses die achter de programma’s zijn opgenomen in het jaarverslag. De specificatie van de overschrijding is als volgt: OVER

B na wijziging

Realisatie

Leven

30.168

31.797

-1.630

Werken

13.753

15.757

-2.003

Programma

-/- onder

Programma

Totaal van de programma's

-3.633 Bedragen * € 1.000,-

De overschrijdingen passen binnen de afspraken die zijn gemaakt met de gemeenteraad. De afwijkingen worden nader toegelicht in de toelichting op de financiële afwijkingen onder de programma's. Overschrijding In 2024 is op kredietniveau een overschrijding geweest van € 781.000. investeringsbudgetten Dit zijn de volgende kredieten: (kredieten) De overschrijdingen op de kredieten zijn:

Totaal

Werkelijk

Besteed BJ

Afwijking

Waarvan: onrechtmatig

Reconstructie Zwolsehoek

1.659

2.150

2.107

491

491

Groenvoorziening Urkerweg

-

113

113

113

113

360

413

16

53

16

Overige < 25k

58

Totaal

657

620

Bedragen * € 1.000,-

De afwijkingen worden toegelicht in het Investeringsoverzicht in de bijlage. Voor deze kredieten is het toegekende budget overschreden en is geeen (aanvulldend) krediet gevraagd. Daarmee classificeren deze overschrijvingen als onrechtmatig. Voor deze overschrijdingen geldt dat deze passen binnen de afspraken die zijn gemaakt met de gemeenteraad. Voor de Reconstructie Zwolsehoek geldt dat er wel budget beschikbaar is gesteld, maar deze kosten hoger zijn uitgevallen. Voor de Biodiversiteit aan de Urkerweg geldt dat de subsidieaanvraag loopt. Daarmee zou er sprake zijn van baten die de overschrijding compenseert.

Voorwaardencriterium Bij dit criterium gaat het om toepassing van de eisen en voorwaarden die worden gesteld aan financiële (beheers)handelingen. Die eisen en voorwaarden hebben betrekking op doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Doordat bij enkele dossiers niet de vereiste richtlijnen van Europese aanbestedingen zijn gevolgd, zijn onrechtmatigheden ontstaan voor een bedrag van € 887.000. Dit betreft de volgende contracten: Betreft

Onrechtmatig

Inzet bediening veegzuigwagen

83

Inhuur adviseur, medewerkers en professionals

559

Aanschaf bouwketen

245

Totaal

887

Misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium Misbruik is het opzettelijk niet, niet tijdig, onjuist of onvolledig verstrekken van gegevens. Met als doel ten onrechte overheidssubsidies of -uitkeringen te ontvangen of niet dan wel een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Oneigenlijk gebruik is het door het aangaan van rechtshandelingen en/of feitelijke handelingen, ontvangen van overheidsbijdragen of het niet dan wel tot een te laag bedrag betalen van heffingen aan de overheid, in overeenstemming met de tekst van de regelgeving maar in strijd met het doel en de strekking daarvan. Uitkeringen, subsidies en vergunningen gaan alleen naar inwoners, bedrijven en instellingen die daar recht op hebben. Dit wordt getoetst aan wet- en regelgeving en interneintegriteitsregelingen en afspraken. Wij hebben interne procedures om na te gaan dat (belasting-)gelden, subsidies, uitkeringen of bijdragen, enzovoort op de juiste manieren worden ingezet en besteed. Voor verschillende beleidsterreinen hebben wij preventieve en/of

59

repressieve maatregelen. Preventieve maatregelen zijn met name regelgeving, voorlichting en controle vooraf. Repressieve maatregelen zijn controle achteraf en sanctionering. In 2024 is er overkoepelend beleid voor het voorkomen van misbruik- en oneigenlijk gebruik aanwezig. Uit interne controles is gebleken dat in 2024 geen gevallen van misbruik of oneigenlijk gebruik zijn vastgesteld. Samenvatting uitkomsten Rechtmatigheidsverantwoording Het totaal aan bruto onrechtmatigheden bedraagt € 5.141.000. Dit bedrag overschrijdt de verantwoordingsgrens zoals die is afgesproken met de gemeenteraad. De onrechtmatigheden passen overwegend binnen afspraken die zijn gemaakt met de raad. Dit betreffen begrotingsoverschrijdingen die voor een bedrag van € 4.253.000 passen binnen de gemaakte afspraken. Na toetsing aan de afspraken met de raad resteert een netto onrechtmatigheden van € 887.000. Overzicht salarissen, toelagen en vergoedingen Overzicht salarissen, toelagen en vergoedingen Actuele begroting 2024

Jaarrekening 2024

14.116.545 16.464.366

15.927.119

Jaarrekening 2023 Ambtelijke organisatie College van B & W

615.154

684.524

631.911

Gemeenteraad

303.100

318.288

317.051

Griffie

95.468

157.286

168.664

-

12.000

12.000

15.130.267 17.636.464

17.056.745

Rekenkamer Totaal

60

Overzicht kosten inhuur derden

Jaarrekening 2023

Actuele begroting 2024

Jaarrekening 2024

4.316.902

4.104.948

4.293.201

Inhuur budget derden

142.327

304.000

62.651

Vervanging / keuze

2.122.787

3.075.309

3.730.060

Extra capaciteit / specialisatie

1.582.110

725.639

500.490

Totaal

3.847.224

4.104.948

4.293.201

Restant/per saldo budget inhuur derden

-469.678

-

0

Kosten inhuur Dekkingsmiddelen

De totale loonkosten zijn lager dan begroot. De lagere salariskosten compenseren de hogere inhuurkosten. De lagere salariskosten worden veroorzaakt door het hebben van vacatures die moeilijk invulbaar zijn. Om de werkzaamheden toch uit te kunnen voeren vindt inhuur plaats. Ook vindt soms inhuur plaats om het werk van zieke medewerkers op te kunnen vangen.

61

Verbonden partijen Inleiding De paragraaf verbonden partijen geeft inzicht in de relaties van de gemeente Urk in de samenwerkingsverbanden c.q. rechtspersonen waarin bestuurlijke invloed wordt uitgeoefend en financiële belangen zijn gemoeid. Onder bestuurlijk belang wordt verstaan dat de gemeente zeggenschap heeft bijvoorbeeld doordat een wethouder, raadslid of ambtenaar zitting heeft in het bestuur of namens de gemeente stemrecht heeft. Het financiële belang is het bedrag dat ter beschikking is gesteld en dat niet verhaalbaar is of waarvoor aansprakelijkheid bestaat, indien de verbonden partij failliet gaat of haar verplichtingen niet nakomt. Een verbonden partij kan een deelneming zijn in de zin van artikel 2:379 BW, dat wil zeggen een participatie in een kapitaalvennootschap, maar het kan ook een deelneming in een vereniging, stichting, gemeenschappelijke regeling of andere publiek- en privaatrechtelijke rechtsvormen betreffen. De keuze voor een specifieke rechtsvorm is onder andere afhankelijk van het te bereiken doel. Bovenstaande definitie betekent ook dat er relaties met derde partijen kunnen zijn die niet onder de verbonden partijen vallen. Het gaat dan om relaties waarbij alleen sprake is van of een financieel of een bestuurlijk belang. Er zijn ook derde partijen waarin de gemeente uitsluitend en alleen een financieel belang heeft.

Deze relaties behoren niet tot de verbonden partijen. Gezien het belang van de verbonden partijen in de realisatie van de doelstellingen van de gemeente is het noodzakelijk inzicht te geven in deze partijen. In deze paragraaf wordt allereerst enige informatie verstrekt per verbonden partij. Daarnaast is er een overzicht verbonden partijen opgenomen waarin onder meer de financiële belangen en risico´s worden weergegeven. Informatie over verbonden partijen NV ROVA Holding ROVA is door een aantal gemeenten opgericht met als doel een optimale invulling van de afvalzorgplicht van de bij haar aangesloten gemeenten. Statutair is bepaald dat aandelen uitsluitend in handen kunnen zijn van overheden met een zorgtaak op het gebied van huishoudelijk afval. De deelnemende gemeenten blijven daarbij volledig autonoom. Zij stellen ieder afzonderlijk hun gemeentelijk beleid en de tarieven voor de burger vast. De gemeente Urk is per 1 januari 2001 tot de ROVA toegetreden en heeft haar zorgtaken op het gebied van de afvalverwijdering aan de ROVA overgedragen. NV Huisvuilcentrale Noord Holland HVC is een afvalnutsbedrijf dat eigendom is van 52 gemeenten en acht waterschappen, vooral in Noord-Holland, Zuid-Holland en Flevoland. Sinds de oprichting in de jaren negentig streeft HVC er naar te groeien van afvalverbrander naar regisseur van de afvalketen in haar verzorgingsgebied.

Het bedrijf tekent voor inzameling van afval, logistiek, recycling en compostering, verbranding en de levering van energie en warmte. De gemeente Urk is in 1996 tot de HVC toegetreden.

62

NV Vitens Vitens is het grootste drinkwaterbedrijf van Nederland en levert drinkwater aan 31% van de Nederlandse huishoudens in de provincies Flevoland, Friesland, Gelderland, Utrecht, Overijssel en een aantal gemeenten in Drenthe en Noord-Holland. Vitens is een publiek bedrijf. De aandelen van de NV zijn (in)direct in handen van provinciale en gemeentelijke overheden. NV Wadinko De vennootschap is een participatiemaatschappij met de doelstelling het stimuleren van gezonde bedrijvigheid en daarmee de werkgelegenheid in het werkgebied van haar aandeelhouders. NV Bank Nederlandse Gemeenten De Bank Nederlandse Gemeenten (BNG), opgericht in 1914 en gevestigd in Den Haag, is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. Met gespecialiseerde dienstverlening draagt de BNG bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Klanten van de BNG zijn overheden en instellingen op het gebied van volkshuisvesting, gezondheidszorg, onderwijs en nut. De BNG biedt financiële diensten op maat, zoals kredietverlening, betalingsverkeer, advisering en elektronisch bankieren. Technofonds Flevoland BV In totaal nemen de Flevolandse gemeenten voor 38% deel in de vennootschap. De overige 62% van de aandelen zijn in handen van Ontwikkelingsmaatschappij Flevoland BV, waarvan provincie Flevoland 100 % aandeelhouder van is.

Technofonds Flevoland BV heeft als doelstelling het verstrekken van risicodragend kapitaal in de vorm van leningen en aandelenkapitaal aan startende en doorstartende technologische gerichte ondernemingen binnen Flevoland, die vanwege hun status moeilijkheden ondervinden bij het realiseren van de financiering van hun initiatief. Port of Urk BV De Port of Urk BV is per 20 april 2017 opgericht. De BV richt zich op het beheren, ontwikkelen en exploiteren van een deel van de buitendijkse haven met bijbehorend terrein. Port of Urk BV neemt voor 1/9 deel in de Maritieme Servicehaven Noordelijk Flevoland B.V. (MSNF B.V). MSNF BV zal in de toekomst de zorg dragen voor het beheer, onderhoud, herstel dan wel vernieuwing voor het in stand houden van de maritieme servicehaven. Hiertoe zijn tevens de benodigde toekomstige vervangingsinvesteringen gerekend, namelijk van de golfbreker, buitendijkse ontsluitingsweg, uitgeefbaar terrein, bootliftsteigers, de vaargeul en de havenkom. GR Veiligheidsregio Flevoland De Veiligheidsregio Flevoland is een samenwerkingsverband van alle gemeenten in Flevoland, Politie Flevoland, Brandweer Flevoland en de GHOR Flevoland (GGD). De veiligheidsregio heeft tot doel de veiligheid van haar inwoners tijdens rampen en crisissen te vergroten.

Door eenduidige bestuurlijke aansturing en door adequate planning wordt de samenwerking tussen brandweer, gemeenten, Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen (GHOR) en politie zowel tijdens de voorbereiding als bij de uitvoering verbeterd. De

63

veiligheidsregio is namens de deelnemende gemeenten verantwoordelijk voor de taken op gebied van: • Brandweerzorg; • Geneeskundige hulpverlening bij ongevallen; • Ongevallen en rampen; • Rampenbestrijding en crisisbeheersing; • Beheer van de gemeenschappelijke meldkamer. GR Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Flevoland De Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Flevoland is een samenwerkingsverband van alle gemeenten in Flevoland, Regionale Ambulance Voorziening (RAV) en de GHOR Flevoland (GGD). De gezondheidsdienst heeft tot doel het bewerkstelligen van een doelmatig en effectief georganiseerde en gecoördineerde uitvoering van de zorg voor openbare gezondheidszorg. GR IJsselmeergroep Het werkvoorzieningsschap draagt zorg voor aangepaste werkgelegenheid voor personen met medische- of sociale beperkingen. De GR heeft een werkmaatschappij waar de feitelijke uitvoering van de WSW (Wet Sociale Werkvoorziening) is ondergebracht: Concern voor Werk NV. GR Regionaal Historisch Centrum Het Flevolands Archief Het Flevolands Archief beheert de overgebrachte archieven van de gemeenten Dronten, Lelystad, Urk en Zeewolde, het waterschap Zuiderzeeland en de provincie Flevoland en houdt toezicht op de niet-overgebrachte archieven.

GR Omgevingsdienst Flevoland & Gooi en Vechtstreek Deelnemers van de GR zijn de provincies Flevoland en Noord-Holland en de gemeenten Almere, Zeewolde, Dronten, Lelystad, Noordoostpolder, Urk, Blaricum, Gooise Meren, Hilversum, Huizen, Laren en Wijdemeren. De GR richt zich op de uitvoering van de vergunningverlening, toezicht en handhavingstaken in het omgevingsrecht en geeft daar advies over. Hierdoor wordt het mogelijk de taken op het beleidsterrein milieu efficiënter en effectiever uit te voeren. Door het samenbrengen van kennis, kwaliteit en capaciteit van de deelnemende gemeenten en de provincies, ontstaat een robuuste en toekomst vaste organisatie. Het onderbrengen van taken in een Omgevingsdienst leidt tot kostenreductie en continuïteit voor alle aangesloten partijen. Centrumregeling Sociaal Domein Flevoland De centrumregeling geeft vorm aan de samenwerking rondom jeugd en Wmo in Flevoland en streeft daarbij naar kwaliteit, borging van continuïteit, solidariteit en verhoging van de efficiency. De gemeente Almere is aangewezen als centrumgemeente, waarbinnen de taken zijn ondergebracht in de Aankoopcentrale Regio Flevoland. De aankoopcentrale richt zich op de inkoop en subsidiëring van specialistische jeugdhulp.

Daarbij is het doel dat de inkoop en sturing op de uitvoering van zodanige kwaliteit is dat inkoopvoordelen en beleidsdoelen gehaald worden, efficiencywinst wordt gerealiseerd en de administratieve lastendruk van aanbieders wordt beperkt.

64

Stichting FlevoMeer Bibliotheek De stichting heeft als doelstelling het bieden van een voorziening waar boeken en andere informatiedragers kunnen worden geleend voor ontwikkeling of ontspanning. Speerpunten zijn verbetering van de digitale infrastructuur en kenniscentrumprojecten en professionalisering van basisbibliotheken. Overzicht van de verbonden partijen Het onderstaand overzicht geeft inzicht in de financiële gegevens en de eventuele risico's van de verbonden partijen. Er is in het overzicht uitgegaan van de werkelijke cijfers over 2020-2024 die bij het samenstellen van deze verantwoording beschikbaar zijn. Verbonden partij