Jaarrekening 2023 Urk

Het probleem is ruimte. De sporthallen en gymzalen zijn volledig verhuurd aan de huidige sportaanbieders. Uitbreiden in uren voor een aanbieder bleek dan ook haast niet mogelijk. De vraag blijft er echter wel. Zowel vanuit de opzet van nieuwe sporten, als huidige sporten die meer willen. Sportboulevard fase twee Op basis van het plan sportboulevard waarderen we het gebied rond Noorderzand op voor sport, recreatie en toerisme, natuurbeleving en ontspanning. Hierbij schenken we aandacht aan het vergroten van de biodiversiteit omdat het gebied onderdeel uitmaakt van het Natuur Netwerk Nederland. De eerste fase, het aanbrengen van nieuwe/verbeterde fietspaden, is inmiddels uitgevoerd Sport en cultuur Het plan om in 2023 een nieuwe nota Sport en Cultuur op te stellen is doorgeschoven naar 2024. De reden daarvoor is dat de uitkomsten van het ingestoken participatietraject nog moeten worden verwerkt. Inzet medewerkers Sociaal Domein De medewerkers van het sociaal domein staan midden in de maatschappij. Zij doen hun uiterste best om de sterk wisselende vraag van burgers te bedienen. Rekening houdend met de complexe dossiers en de sterk veranderende en telkens wisselende vraag (bijvoorbeeld Corona, opvang asielzoekers, opvang ontheemden etc.) hebben wij een formatieonderzoek uit laten voeren.

De conclusies van dit onderzoek zijn dat de huidige formatie de vraag niet structureel aan kan. Het ligt aan de niet aflatende incidentele inzet van de medewerkers dat alle werkzaamheden zijn uitgevoerd. Cliëntondersteuning De cliëntondersteuners van Caritas kregen te maken met een grote toeloop van statushouders/inburgeraars. Dit dreigt dicht te slibben. Het helpen van de statushouders kan echter niet achterwege blijven. Daarom is bij de Bibliotheek een Taal Ontwikkeling Punt (TOP) ingericht. Dat is specifiek gericht op het ontwikkelen van taalvaardigheden. Deelnemers ontwikkelen een grotere mate van zelfredzaamheid waarmee zij beter in staat

30

zijn toeleiding tot zorg te vinden. TOP moet gaan functioneren als voorliggende voorziening op cliëntondersteuning.

31

Financiële toelichting programma: Leven Programma Leven

Begroting primitief

na wijziging

Realisatie

Saldo

Lasten Sociaal Domein

5.636.807

5.998.617

6.340.043

-341.426

Jeugd incl. kinderopvang

5.146.874

4.911.823

5.915.880

-1.004.057

Gezondheidszorg

1.429.341

1.755.825

1.656.238

99.587

362.754

694.708

614.385

80.323

2.288.288

2.399.704

2.490.559

-90.855

Kunst, cultuur, archief en museum

994.518

1.015.290

1.087.010

-71.720

Toerisme & recreatie

161.210

196.694

187.294

9.400

16.019.792

16.972.661

18.291.409

-1.318.748

Sociaal Domein

197.708

208.255

276.517

68.262

Jeugd incl. kinderopvang

386.522

626.522

1.298.249

671.727

Gezondheidszorg

15.000

15.000

150.332

135.332

27.611

27.611

Minimabeleid & schuldhulpverlening Bewegen

Totaal lasten

Baten

Minimabeleid & schuldhulpverlening Bewegen

961.615

1.837.299

1.802.916

-34.383

Kunst, cultuur, archief en museum

145.227

182.575

184.907

2.332

Toerisme & recreatie

28.186

28.186

16.983

-11.203

1.734.258

2.897.837

3.757.515

859.678

-14.285.534

-14.074.824

-14.533.894

-459.070

99.566

132.567

158.084

25.517

-14.185.968

-13.942.257

-14.375.810

-433.553

Totaal baten

Gerealiseerd saldo van baten en lasten Mutaties reserves Gerealiseerd resultaat

32

Financiële afwijkingen: meer dan € 30.000, programma Leven Afwijking - is negatief + is postief

Leven Subprogramma Sociaal Domein

Product

lasten

Zorgverlening/verstrekkingen SD

-64.557

Uitvoering SD algemeen

-187.799

V/N

baten

V/N -

N 87.723

N

Hulpmiddelen SD

-108.166

V

-22.108 N

Jeugd incl. kinderopvang

Welzijnsvoorzieningen

-121.111

N

99.113

N

Peuterspeelzaal

16.392

V

74.681 V

Zorgverlening/verstrekkingen SD

-903.473

V 497.933

N

V

Toelichting afwijking > € 30.000 De afwijking van circa € 65.000 op de lasten wordt veroorzaakt door tariefsaanpassingen. De inhuur op dit product laat een overschrijding zien van € 145.000 (zie ook voor algemene toelichting product apparaatskosten) en € 37.000 extra verstrekte subsidies in het kader van adviezen en onderzoeken en niet begrote ontvangsten vanuit de regio voor deze onderzoeken. De afwijking van circa € 110.000 op de lasten wordt veroorzaakt door tariefsaanpassingen in combinatie met een lagere PGB WMO eigen bijdrage. Dit wordt veroorzaakt door hogere loonkosten € 30.000 (zie ook algemene toelichting product apparaatskosten). In combinatie met hogere lasten in het kader van DURF, waarvoor ook extra baten zijn ontvangen. Afwijking wordt veroorzaakt door hogere huuropbrengsten en niet begrote doorbelastingen. Dit wordt veroorzaakt door hogere loonkosten € 50.000 (zie ook algemene toelichting product apparaatskosten), Hogere lasten in het kader van verstrekkingen door tariefsaanpassingen (€ 705.000) en hogere lasten bij partners (€ 150.000). Meerontvangsten dan begroot in het kader van beschermd wonen (€ 291.000) en Meerontvangst jeugdhulp kinderbehandelcentrum

33

Gezondheidszorg

Gezondheidszorg

102.748

135.332

V

Minimabeleid & Bijzondere Bijstand schuldhulpverlening

80.323

V

27.611

V

Bewegen

Sportvelden

-33.532

V

12.109 N

Zwembad

-157.476

V

135.380

N

Sport overige voorzieningen

99.902

V

-181.323

V

Kunst, cultuur, Museum archief en museum Monumenten

-31.811

N

-11.629 N

-68.737

N 17.959

N

Afwijkingen < € 30.000

De afwijking van circa € 100.000 op de lasten wordt veroorzaakt door lagere lasten dan begroot voor onderzoek derden.

V

58.548

-13.105

-1.318.748

859.678

De afwijking van circa € 135.000 op de baten wordt veroorzaakt door niet geraamde specifieke uitkering (GALA (Gezond en actief leven akkoord) ontvangsten. De afwijking van circa € 80.000 op de lasten wordt veroorzaakt door minder verstrekte kinderpakketen dan begroot. Daarnaast is er ook minder energietoeslag gegeven dan begroot. Dit wordt veroorzaakt door hogere loonkosten € 23.000 (zie ook algemene toelichting product apparaatskosten) en het niet hoeven inzetten van een begrote stelpost. Dit wordt veroorzaakt door hogere loonkosten € 70.000 (zie ook algemene toelichting product apparaatskosten), hogere energiekosten (€ 73.000). Lagere entreegelden (€ 69.000) worden gecompenseerd door hogere overige opbrengsten (€87.000) en meeropbrengsten van huren € 36.000 en bijdragen vanuit de voorziening (€66.000) De afwijking op de lasten en baten wordt veroorzaakt door Rijks specifieke uitkeringsgelden (SPUK gelden) (Brede regeling Combinatiefunctionaris) die we niet mochten meenemen naar 2024. De regeling is laat bij ons als gemeente gekomen, waardoor we hier niet tijdig op hebben kunnen insteken. Dit bedrag zal weer terug naar het Rijk gaan. Afwijking wordt veroorzaakt doordat er meer onderhoud is uitgevoerd dan verwacht. Hoger dan begrote kosten omdat het budget van 2022 niet overgeheveld zijn naar 2023 terwijl de kosten voor archeologie wel zijn gemaakt.

34

Paragrafen

35

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Weerstandsvermogen Onder weerstandsvermogen wordt verstaan het vermogen van de gemeente Urk om (onverwachte) verliezen en incidentele financiële tegenvallers op te kunnen vangen, zonder dat de continuïteit of de dienstverlening van de organisatie direct in gevaar komt of financiële noodmaatregelen nodig zijn. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit en alle risico's waarvoor geen maatregelen zijn getroffen. Dat wil zeggen de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken.

Beschikbare weerstandscapaciteit De gemeente Urk rekent de volgende onderdelen tot de beschikbare weerstandscapaciteit: a. De algemene reserve; b. De bestemmingsreserves die dienen ter egalisatie van de volgende specifieke begrotingsposten: Reserve Participatie en Sociaal domein; c. Stelpost onvoorziene uitgaven; d. De onbenutte belastingcapaciteit; e. De reserve Grondzaken (algemene weerstandsreserve grondexploitatie); a. De algemene reserve De stand van de algemene reserve per 31 december. b. De bestemmingsreserves Participatie en Sociaal domein. Deze bestemmingsreserves zijn voor de jaarlijkse egalisatie van de geraamde baten en lasten van de betreffende doeleinden. Vanuit dat oogpunt kunnen deze reserves dan ook worden meegenomen bij de bepaling van de weerstandscapaciteit van de algemene dienst. Wij beperken ons tot het niet beklemde deel van de geraamde stand van deze specifieke bestemmingsreserves per 31 december. c. Stelpost onvoorziene uitgaven In de begroting is voor dekking van onvoorziene uitgaven een structureel gelijkblijvende stelpost opgenomen. Er zijn nog wel andere stelposten geraamd binnen de begroting. Deze stelposten zijn echter allemaal aangewezen voor specifieke doeleinden. d. De onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit is de ruimte die er nog is om de belastingen te verhogen.

Dit betreft de ramingen aangaande de OZB, de afvalstoffen- en rioolheffingen. Daarbij is de nog onbenutte OZB gelijk aan de belastingheffing die nog kan plaatsvinden tot het niveau dat een gemeente moet heffen om voor toelating van een zogenoemde artikel 12 aanvraag in aanmerking te kunnen komen. Bij de afvalstoffen- en rioolheffingen is de nog onbenutte belastingcapaciteit alleen de ruimte totdat 100% kostendekking is gerealiseerd. In 2023 is er geen sprake van onbenutte capaciteit voor de riool- en afvalstoffenheffing. Voor de OZB geldt een onbenutte capaciteit van slechts 2%. e. De reserve Grondzaken (algemene weerstandsreserve grondexploitatie) De stand van het vrij aanwendbare deel van de reserve grondzaken per 31 december.

36

De weerstandscapaciteit (x € 1.000)

Begroot

Werkelijk

Algemene reserve (vrije deel)

8.707

13.759

Bestemmingsreserves Participatie en Sociaal Domein

5.616

6.314

Stelpost onvoorziene uitgaven

159

0

Onbenutte belastingcapaciteit

0

0

Reserve grondzaken

5.983

4.137

Totaal

20.465

24.210

Risico-inventarisatie (berekening benodigde weerstandscapaciteit) Een risico is de onzekerheid (kans) dat een gebeurtenis met (negatieve) gevolgen zich voordoet. Risicomanagement komt dus op de eerste plaats. Pas als een risico, ondanks de inspanningen op het gebied van risicomanagement, toch optreedt en negatieve financiële gevolgen heeft voor de gemeente, dan komt het weerstandsvermogen in beeld. De risico’s van de gemeente worden ingedeeld in de volgende risicocategorieën:  Algemeen  Concreet  Specifiek Uitgangspunt bij het bepalen van de risico’s is het gegeven dat ze nooit allemaal tegelijk en met een maximale omvang zullen optreden. In een risicoprofiel van meerdere risico’s is het ondenkbaar dat ze tegelijk in één jaar zullen optreden. Sommige risico’s zullen zich nooit voordoen, terwijl andere zich daarentegen in hun maximale omvang manifesteren. Eerst worden de algemene risico’s zoveel mogelijk in beeld gebracht. Voor algemene risico’s worden in de regel geen afzonderlijke reserves aangehouden. De concrete risico’s zijn in principe zoveel mogelijk gedekt door de aanwezige reserves en voorzieningen. De nadruk zal voor de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit op de gemeentelijk specifieke risico’s komen te liggen. Algemene risico’s Algemene risico’s zijn voor de gemeente aan te merken als normale risico’s.

De algemene risico’s worden ook meegenomen in de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Omdat deze moeilijk individueel zijn te bepalen, wordt daarbij uitgegaan van de jaarlijkse begrotingsomvang. Op basis van de uitgangspunten wordt uitgegaan van een risicoprofiel van 5%. Hieronder een opsomming van de belangrijkste of meest actuele algemene risico’s.  Economische conjunctuur / Oorlog Oekraïne De economisch conjunctuur leek goed tot de oorlog tussen Rusland en Oekraïne begon. De prijzen van consumentengoederen- en diensten waren in 2023 gemiddeld 3,8% hoger dan in 2022 (CBS).  Programma Aanpak Stikstof (PAS) Veel bouwplannen sneuvelden de afgelopen periode als gevolg van de uitspraak Raad van State met betrekking tot de Programmatische Aanpak Stikstof. Het stikstofprobleem zien we voorlopig als een risico. Het mogelijk risico wordt gekwantificeerd en meegenomen in de risicoparagraaf van het project.  Open einde regelingen Door de economische ontwikkelingen kunnen aanspraken op verschillende regelingen toenemen. De uitgaven voor bijstand en minima kunnen daardoor stijgen.

37





Bij de WMO blijkt het ook moeilijk te zijn om de uitgaven ‘in toom’ te houden. De gemeente loopt hier financiële risico’s. Voor deze regelingen hebben wij 2 reserves gevormd. De Reserve Sociaal Domein en de Reserve Participatie. Deze reserves kunnen tegenvallende resultaten gedurende een aantal jaren opvangen. Grote investeringen Opgaven en uitdagingen liggen de komende jaren zowel op het terrein van wonen als werken. Om antwoord te kunnen geven op de blijvende en toenemende vraag naar woningen (Zeeheldenwijk), moet Urk fors investeren. Daarnaast wordt Urk gevraagd haar bijdrage te doen in de economische ontwikkeling van Noordelijk Flevoland (Buitendijkse haven en bedrijventerrein). Bijdragen in de uitbreiding en verbeteringen van de infrastructuur (o.a. Randweg). Uitval van systemen Bedrijfsinformatie is onmisbaar en mag, samen met andere belangrijke informatie, denk aan de personeelsdossiers, persoonsgegevens en de financiële administratie, niet verloren gaan door bijvoorbeeld brand, water of uitval van digitale systemen. Daarnaast moet deze informatie onder meer beveiligd worden tegen diefstal en hackers, ofwel cybersecurity.

Concrete risico’s Tot concrete risico’s worden risico’s gerekend waarvan de omvang van de te verwachten verplichtingen redelijkerwijs zijn in te schatten. Voor concrete risico’s worden bestemmingsreserves en voorzieningen ingesteld. De gemeente heeft bijvoorbeeld een reserve/voorziening ingesteld voor wethouders-pensioenen en -wachtgelden. De hoogte van de voorzieningen en bestemmingsreserves dekken de gesignaleerde concrete risico’s in voldoende mate af. Er hoeven derhalve geen aanvullende voorzieningen te worden getroffen, waarvoor eventueel de weerstandscapaciteit moet worden aangesproken. Specifieke risico’s Tot de specifieke risico’s worden risico’s gerekend welke gelden voor de specifieke omstandigheden waarin de gemeente opereert. De specifieke risico’s bestaan uit:  Gewaarborgde geldleningen De gemeente Urk staat borg voor meerdere leningen. Op deze leningen wordt jaarlijks afgelost, waardoor het risico jaarlijks afneemt.  Grondverkopen (grondexploitatie) De risico inschatting van de grondverkopen in het kader van de grondexploitatie is op basis van de werkelijke boekwaarde van de complexen. Alle grondexploitaties worden jaarlijks bijgesteld en eventuele verwachte verliezen worden op dat moment genomen (ten laste van de reserve grondzaken wordt een voorziening ingesteld). In de onderstaande tabel worden de genoemde risico’s, voor zover mogelijk, gekwantificeerd.

Deze risico’s kunnen zich eventueel op zowel de korte als de lange termijn voordoen.

38

Grondslag Financieel risico (x € 1.000)

Omschrijving

Risico profiel

Benodigde weerstandscapaciteit (x € 1.000)

Eventuele opmerkingen

4.006

Het is gewenst, gezien de geïnventariseerde algemene risico’s, om een deel van de beschikbare algemene weerstandscapaciteit hiervoor in te zetten. Conform de vastgestelde beleidskaders wordt een richtlijn gehanteerd, waarbij 5% van de ‘omzet’ als risicobedrag wordt opgevoerd.

379

Dit betreft de uitstaande geldleningen waar de gemeente Urk garant voor staat per ultimo 2023.

4.228

Dit betreft de geraamde boekwaarde van grondexploitatiecomplexen woningbouw per ultimo 2023.

2.810

Dit betreft de geraamde boekwaarde van grondexploitatiecomplexen bedrijventerreinen per ultimo 2023.

Algemene risico's

Begrotingsomvang 2023

80.127

5%

Specifieke risico's Gewaarborgde geldleningen

Boekwaarde grondexploitaties woningbouw

5.060

5%-10%

42.281

10%

Boekwaarde grondexploitaties bedrijventerrein

14.052

Totaal

141.520

Weerstandsvermogen:

20%

11.423

2,1

Ratio weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen wordt vertaald in een ratio waarbij de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit wordt bepaald. Weerstandsvermogen

=

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

Om de ratio voor het weerstandsvermogen te beoordelen wordt gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel. Deze ratio moet in ieder geval hoger zijn dan 1,0 (waarderingscode C). Het weerstandsvermogen bij de jaarrekening 2023 is met een ratio van 2,1 uitstekend. Waarderingscijfer

Ratio weerstandsvermogen

A

> 2,0

B

1,4 tot 2,0

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende

39

C

1,0 tot 1,4

Voldoende

D

0,8 tot 1,0

Matig

E

0,6 tot 0,8

Onvoldoende

F

< 0,6

Ruim onvoldoende

Financiële kengetallen Elke gemeente is verplicht een basisset van vijf financiële kengetallen op te nemen. Deze kengetallen zijn bedoeld om de gemeentelijke financiële positie inzichtelijker te maken en de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te vergroten. De kengetallen en analyse geven gezamenlijk op eenvoudige wijze inzicht aan de gemeenteraad over de financiële positie van de gemeente Urk. Met behulp van de stoplichtkleuren groen, oranje en rood wordt respectievelijk de situatie gunstig, neutraal of ongunstig aangegeven. Het is aan gemeenten zelf om de kengetallen te normeren. Werkelijk

Begroot

Werkelijk

2022

2023

2023

Netto schuldquote

97%

147%

118%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

87%

143%

108%

Solvabiliteitsratio

30%

24%

28%

Grondexploitatie

66%

67%

70%

Structurele exploitatieruimte

5,7%

1,3%

-4,2%

Belastingcapaciteit

99%

100%

98%

gunstig

neutraal

ongunstig

Netto schuldquote

< 90%

> 90% en < 130%

> 130%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

< 90%

> 90% en < 130%

> 130%

Solvabiliteitsratio

> 50%

> 20% en < 50%

< 20%

Grondexploitatie

< 30%

> 30% en < 40%

> 40%

Structurele exploitatieruimte

> 0%

= 0%

< 0%

Belastingcapaciteit

< 95%

> 95% en < 125%

> 125%

Kengetallen

Signaleringswaarden

Pijlers 2023 Aan de hand van 5 kengetallen houdt gemeente Urk haar financiële weerbaarheid op peil. Deze regels worden strak nageleefd en hebben hun waarde inmiddels bewezen. De afgelopen jaren is er fors geïnvesteerd in het voorzieningenniveau. Dit uit zich in een stijging van de woonlasten die net onder de VNG-norm uitkomt. De woonlasten (belastingcapaciteit) komt daarmee voor 2023 uit op 98% van het landelijk gemiddelde. 1. Netto schuldquote & netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven. Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. De beide schuldquotes van de gemeente Urk liggen in 2023 boven de 100% maar nog onder de door VNG

40

gestelde signaalwaarde van 130% en kunnen als neutraal worden bestempeld. De schuld quotes zijn toegenomen ten opzicht van 2022. Dit komt door het aantrekken van een kasgeldlening van € 19.000.000. 2. Solvabiliteit Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat uit de reserves (zowel de algemene reserve als de bestemmingsreserves) en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. De solvabiliteit in 2023 is ten opzichte van vorig jaar iets afgenomen naar 28%. Hiermee worden zij gekwantificeerd als neutraal. 3. Grondexploitatie Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. Voor de berekening van dit kengetal worden de niet in exploitatie genomen gronden en de bouwgrond in exploitatie bij elkaar opgeteld en gedeeld door de totale baten uit de programmabegroting en uitgedrukt in een percentage. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. De accountant moet ieder jaar beoordelen of de gronden tegen een actuele waarde op de balans zijn opgenomen. De gemeente Urk voert een actief grondbeleid.

Door investeringen in de Zeeheldenwijk en Port of Urk is het kengetal gestegen naar 70%. 4. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Bij incidentele lasten of baten gaat het om eenmalige zaken die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen. De structurele exploitatieruimte van de gemeente Urk is voor de jaren 2016 tot en met 2023 positief. 5. Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishouden De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt tegenover het landelijke gemiddelde. Bij de belastingdruk wordt uitgegaan van de woonlasten van een meerpersoonshuishouden. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing voor een woning met gemiddelde WOZwaarde in die gemeente. De gemeente kende reeds jaren en hoger percentage woonlasten dan het gemiddelde. Dit is toe te schrijven aan het hoge voorzieningenniveau. De woonlasten 2023 voor de gemeente Urk zijn gedaald naar 98% ten opzichte van het landelijk gemiddelde.

41

Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding Voor wonen, werken en recreëren zijn kapitaalgoederen nodig, zoals wegen, riolering, kunstwerken, groen, verlichting en gebouwen. De kwaliteit van deze kapitaalgoederen en het onderhoud daarvan is bepalend voor het onderhoudsniveau en uiteraard de (jaarlijkse) lasten. De lasten vormen een belangrijk onderdeel van de gemeentelijke begroting.

Beleidsdocumenten Kapitaalgoederen

Beleids- en beheerplan

Overkoepelend

Beleidsplan IBOR 20222027 Beleidsplan wegen Urk Wegenbeheerplan Gemeentelijk Water- en Rioleringsprogramma GWRP 2023-2028 Operationeel beheerplan Maatwerkovereenkomst Groenbeleidsplan Urk Groenbeheerplan Beheerplan gebouwen Vervangingsplan masten en armaturen Speelplekkenbeheerplan Kunstwerken beheerplan

Wegen Riolering

Water Groen Gebouwen Overig

Vastgesteld

Einde looptijd

Financieel vertaald

Achterstallig onderhoud

2021

2027

Ja

Nee

2015

Onbepaald

Ja

Nee

2022

2028

Ja

Nee

2011

Onbepaald

Ja

Nee

2019

2029

Ja

Nee

2013 2006

Onbepaald Onbepaald

Ja Ja

Nee Nee

2006

Onbepaald

Ja

Toelichting op tabel Het beleidsplan IBOR (Integraal Beheer Openbare Ruimte) wordt beschouwd als het overkoepelend beleidsdocument voor de openbare ruimte. In 2021 is het IBOR-Beleidsplan geactualiseerd en vastgesteld voor 2022-2027. Onder het IBOR vallen de verschillende kapitaalgoederen. Het is de intentie om per kapitaalgoed toe te werken naar een beleidsplan en beheerplan. De riolering valt hier wat buiten vanwege de verplichtingen die voortvloeien uit de wet milieubeheer. Globaal gezien kan voor riolering het Gemeentelijk Water- en Rioleringprogramma (GWRP Urk 2023-2028) als het koepeldocument gezien worden en het beheerplan als onderliggend document.

Beeldkwaliteit 2023 In het beleidsplan IBOR staan de afspraken hoe het er buiten uit moet zien. Per gebied en per onderdeel zijn de gewenste beheerkwaliteiten afgesproken. Om de kwaliteit te monitoren zijn diverse schouwrondes uitgevoerd. De vastgestelde beeldkwaliteit voor het beheer van de openbare ruimte is voor nagenoeg alle gebieden en elementen op alle schouwmomenten gehaald. Resultaat kwaliteit gestuurd beheer 2023 De vastgestelde beeldkwaliteit uit het beleidsplan IBOR voor het beheer van de openbare ruimte voldoet op hoofdlijnen aan de vastgestelde ambitie.

42

Kerncijfers per 31-12-2023 Kapitaalgoederen

Wegen

Riolering

situatie 31-12-2023

Objecten

Weg binnen de bebouwde kom

86,1 km

Weg buiten de bebouwde kom

5,6 km

Wegennet geasfalteerd

111.769 m2

Wegennet elementenverharding

915.743 m2

Lichtmasten

4.164 stuks

Rioolaansluitingen

8.344 stuks

Vrijverval-, druk- en persriolering

165,5 km

Tussen- en eindgemalen

16 stuks

Drukgemalen

9 stuks

Bergbezinksystemen

3 stuks

Water

Oppervlaktewater in beheer bij het waterschap en/of derde, incl. beheer natuurlijk en onbeschoeide oevers

Groen

Plantsoenen

1.542 are

Gras

6.720 are

Bomen

5.918 stuks

Openbare speelplaatsen en –plekken (speeltoestellen) Gebouwen

Gemeentehuis/Bibliotheek

1 st

Monumentale gebouwen (oude Raadhuis en toren Kerkje a\d Zee)

2 st

Zwembad

1 st

Onderwijs gebouwen ( basisonderwijs)

12 st

Onderwijs gebouwen (voortgezet onderwijs)

2 st

Binnensport accommodaties (gymzalen / sporthallen)

2 st

Peuterspeelzaal / kinderdagverblijf

1 st

Gemeentelijke gebouwen algemeen sportvelden, begraafplaats, haven e.a.)

(brandweer,

19 st

Bedrijfsruimten (werf Hoekman)

1 st

Woningen

2 st

Totaal Overig

434 stuks

Bruggen (auto-, fiets-, voetgangersbrug)

43 objecten 24 stuks

43

Verklaring aanpassing cijfers Wijzigingen zijn onder andere het gevolg van de ontwikkelingen van de Oranjewijk en uitbreiding van de infrastructuur met de brug naar de Zeeheldenwijk. Daarnaast is binnen het bestaand gebied sprake van inbreiding, omvorming en andere ontwikkelingen. Areaaluitbreidingen De reguliere beheerbudgetten openbare ruimte, inclusief de budgetten ter voeding van beheervoorzieningen, worden pas verhoogd als dit nodig wordt geacht. Verplichte onderdelen binnen de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen (inclusief toelichting) Het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten) schrijft voor dat in elk geval de kapitaalgoederen wegen, riolering, water, groen en gebouwen in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen aan de orde moeten komen (BBV art 12). Wegen Het Urker wegennet wordt elke twee jaar geïnspecteerd. De maatregelen die daaruit voortvloeien worden verwerkt in de jaren erna. De inspectie heeft in 2022 plaats gevonden. In de periode 2022-2026 worden diverse maatregelen die hieruit voortvloeien uitgevoerd. De geplande maatregelen worden afgestemd met de andere beheerdisciplines. Riolering Het Gemeentelijk Water- en Rioleringsprogramma GWRP Urk 2023-2028 is in 2022 vastgesteld en met ingang van 2023 van kracht geworden.

In het GWRP is het beleid voor het stedelijk oppervlaktewater en de gemeentelijke riolering beschreven, zowel ten aanzien van de inrichtingsopgaven, het beheer en de vervangingsopgave. In het GWRP is een doorkijk gemaakt voor de lange termijn en zijn de maatregelen voor de planperiode concreter beschreven. Om zorg te dragen voor de realisatie van de beheeropgaven op het gebied van de riolering wordt gewerkt met een operationeel beheerplan riolering. Dit is geen vastgesteld document. Groen Jaarlijks wordt het openbaar groen onderhouden conform het beleid. Dit wordt gedaan op basis van beeldkwaliteit dat door de raad is vastgesteld op een bepaald niveau. Het grootste deel wordt onderhouden door Concern voor Werk en een klein deel wordt gedaan door het wijkbeheer of externe partijen. Gebouwen De gemeentelijke gebouwen vallen niet onder het beleidsplan IBOR. Voor het onderhoud van de gemeentelijke gebouwen is in 2022 het beheerplan geactualiseerd, dat in de loop van 2023 van kracht is geworden. Hiervoor is een voorziening gebouwenbeheer beschikbaar.

44

Financiering Inleiding De financieringsfunctie omvat alle activiteiten die voorzien in de financieringsbehoefte van de gemeente. De gemeente moet om te beginnen over voldoende geld beschikken om aan haar kortlopende verplichtingen te kunnen voldoen. Om investeringen te financieren, trekt de gemeente geldleningen aan met een langere looptijd. De Wet Fido en het Treasurystatuut bepalen de kaders voor de financieringsactiviteiten van de gemeente Urk.

Treasuryfunctie De financieringsmiddelen worden aangetrokken op de geld- en kapitaalmarkt. In deze paragraaf beperken wij ons tot het weergegeven van de financieringspositie lang, de kasgeldlimiet (korte schuldnorm) en renterisiconorm (lange schuldnorm). Onder de financieringsfunctie valt niet het garanderen van rente en aflossing van geldleningen van derden, die worden per verzoek aan het bestuur voorgelegd.

Financiering lang De financieringspositie van de gemeente Urk kan als volgt in beeld worden gebracht. Bedragen (x € 1.000)

rekening rekening 2021 2022

rekening 2023

begroting 2023

(Im-)materiële vaste activa

59.116

68.786

83.976

99.506

Financiële vaste activa

8.170

8.078

8.292

7.481

Totaal vaste activa

67.286

76.864

92.268

106.987

Voorraden (onderhanden werk)

41.997

52.201

56.330

50.589

Totaal vaste activa en voorraden

109.283

129.065

148.598

157.576

Algemene reserve

6.626

14.121

17.557

8.708

Bestemmingsreserves

37.298

31.299

28.670

30.381

Voorzieningen

7.216

6.947

7.105

8.192

Langlopende leningen (> 1 jaar)

71.360

85.138

78.463

109.891

totaal financieringsmiddelen

122.500

137.505

131.795

157.172

financieringstekort of -overschot

13.217

8.440

-16.803

-404

Eigen vermogen:

Vreemd vermogen:

Afhankelijk van de ontwikkeling van het financieringssaldo, dat onder andere afhankelijk is van de uitvoering van het investeringsschema, en van de verwachte renteontwikkeling worden gedurende het jaar nieuwe geldleningen aangetrokken. De kasgeldlimiet en de renterisiconorm zijn daarbij randvoorwaarden.

45

Per ultimo 2023 was er een financieringstekort. Het tekort werd gefinancierd door het aantrekken van enige kasgeldleningen. In maart 2024 werd er geconsolideerd door het aantrekken van een langlopende lening van € 25 miljoen. Onderstaande tabel maakt de mutaties in de geldleningen en de invloed daarvan op de gemiddelde rente zichtbaar. De onder renterisico op vaste schuld vermelde mutaties zijn in deze tabel verwerkt.

Bedragen (x € 1.000)

rekening rekening 2021 2022

rekening 2023

begroting 2023

Stand per 1 januari

55.908

71.359

85.138

85.138

Nieuwe leningen

20.000

20.000

0

0

Reguliere aflossingen

-4.549

-6.221

-1.841

-6.675

Gemiddelde rentepercentage

2,20%

1,60%

1,73%

1,70%

Stand per 31 december

71.359

85.138

83.297

78.463

Vervroegde aflossingen

Kasgeldlimiet (norm voor korte schuld) Een belangrijk instrument in de regelgeving is de zogenaamde kasgeldlimiet. Dit instrument is in het leven geroepen om de omvang van de kortlopende financieringsmiddelen te bewaken. De kasgeldlimiet voor 2023 bedroeg € 6,3 miljoen (8,5 % van het begrotingstotaal van € 74,3 miljoen). Van de ontwikkeling van de liquiditeitspositie in relatie tot de kasgeldlimiet kan het volgende overzicht worden gegeven. Bedragen (x € 1.000)

rekening rekening 2021 2022

rekening 2023

begroting 2023

Grondslag = omvang begroting per 1-1

66.216

67.701

74.259

74.259

Toegestane kasgeldlimiet (8,5%)

5.628

5.755

6.312

6.312

-13.217

-9.263

13.052

404

toegestane kasgeldlimiet

5.628

5.755

6.312

6.312

Ruimte (+) / Overschrijding (-)

18.845

15.018

-6.740

5.908

Toets kasgeldlimiet totaal netto vlottende schuld

In de eerste drie kwartalen was het gemiddelde liquiditeitensaldo positief zodat (ruim) werd voldaan aan de kasgeldlimiet. In het vierde kwartaal was er een gemiddelde overschrijding van € 3,9 miljoen. Die situatie werd opgelost door in maart 2024 een langlopende geldlening aan te trekken van € 25 miljoen.

Renterisiconorm (norm voor lange schuld)

46

De renterisiconorm voor 2023 bedraagt € 14,9 miljoen. Namelijk: 20 % van het begrotingstotaal van € 74,3 miljoen. Deze norm wordt in de volgende tabel gerelateerd aan het werkelijke renterisico. Bedragen (x € 1.000)

rekening rekening 2021 2022

Grondslag = omvang begroting per 1-1

rekening 2023

begroting 2023

66.216

67.701

74.259

74.259

Renterisiconorm (20 %) Renterisico op vaste schuld (aflossingen)

13.243

13.540

14.852

14.852

4.549

6.222

1.841

6.675

Ruimte (+) / Overschrijding (-)

8.694

7.318

13.010

8.177

Toetsing renterisiconorm

Uit het overzicht blijkt dat de gemeente Urk ruimschoots binnen de norm blijft. Er is geen sprake van leningen waarop op enig moment de rente herzien kan worden.

Financiering kort (kasbeheer) De lasten minus de baten van de jaarbegroting en ook de investeringen, worden in eerste instantie gefinancierd met kort geld, financieringsmiddelen met een looptijd van één jaar of korter. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de instrumenten “rekening-courantkrediet”, “daggeldleningen” en “kasgeld-leningen”. Bij het gebruiken van deze instrumenten wordt er op toegezien dat de kasgeldlimiet niet wordt overschreden. Zodra dat dreigt te gebeuren, vindt consolidatie plaats, door het aantrekken van langlopende leningen. Hierbij wordt zo goed mogelijk geanticipeerd op de verwachte renteontwikkelingen. De handelingen over het beheer geschieden conform het gestelde in het treasurystatuut.

Crediteurenbeheer De gemiddelde doorlooptijd (van binnenkomst tot betaling van een factuur) was 20 dagen (2022: 18 dagen). In 2023 zijn 9.393 facturen verwerkt (in 2022: 8.225 facturen).

Kredietrisico Het door de gemeente Urk verstrekken van leningen aan derden en het garanderen van de betaling van rente en aflossing van leningen is toegestaan voor zover het om het financieren van een publieke taak van de gemeente gaat. Wat tot de publieke taak van de gemeente behoort, bepaalt de gemeenteraad (Wet financiering decentrale overheden).

47

De gemeente Urk heeft de volgende leningen rechtstreeks aan derden verstrekt: Bedragen (x € 1.000)

rekening rekening 2021 2022

rekening 2023

begroting 2023

242

208

435

243

Stichting Sportaccommodatie Urk Stimuleringsfonds Volkshuisvesting

3.019

2.916

2.807

2.813

4.606

4.651

4.747

p.m.

Totaal

7.867

7.774

7.989

3.056

Leningen Sociale Zaken (o.b.v. 25%)

Toelichting: Lening Sociale Zaken: Het onderdeel leningen verstrekt in het kader van Soza-regelingen heeft voornamelijk betrekking op de verstrekking van BBZ-kredieten aan bedrijven. Met betrekking tot deze leningen ligt het grootste deel van het risico (75%) bij de rijksoverheid. De rest van het risico ligt bij de gemeente. Lening Stichting Sportaccomodatie Urk De gemeente loopt over deze verstrekte geldleningen een beperkt risico. De Stichting Sportaccommodatie Urk (SSU) heeft de opstallen als onderpand gegeven. Verder wordt jaarlijks, aan de hand van de jaarstukken, de financiële positie van de SSU beoordeeld. Lening Stimuleringsfonds Volkshuisvesting: Het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting verstrekt namens gemeente Urk startersleningen en onderhoudsleningen woningen.

Gebruikte rentepercentages De werkelijke rentelast wordt over de verschillende begrotingsonderdelen verdeeld naar rato van de boekwaarden van de kapitaalgoederen die voor die onderdelen worden ingezet. In 2023 bedroeg dit "omslagpercentage" 1,3%. Het is de resultante van de rentelast en de boekwaarden van de vaste activa op 1 januari. Op grond van het Besluit Begroten en Verantwoorden worden aan de voorraden bouwgrond in exploitatie rentekosten in rekening gebracht met afwijkende percentages. Die percentages bedragen in 2023 1,33% voor de Zeeheldenwijk en voor de overige bouwgronden in exploitatie 1,2%.

48

Bedrijfsvoering Inleiding De bedrijfsvoering heeft als reikwijdte de gemeentelijke organisatie. Deze bestaat uit de ambtelijke organisatie en de “bestuurlijke” organisatie. De burger verwacht van de gemeente dat de gelden rechtmatig, doelmatig en doeltreffend besteed worden. Ook verwacht men dat de gemeente een betrouwbare partner is waarbij tevens transparantie belangrijk is. Deze verwachtingen zijn tevens uitgangspunt voor de bedrijfsvoering en ondersteunen van de uitvoering van de doelstellingen. Het welslagen van die doelstellingen is in belangrijke mate afhankelijk van de kwaliteit van de bedrijfsvoering. Met ingang van 2023 stelt het Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV) verplicht dat in de paragraaf bedrijfsvoering een vast onderdeel rechtmatigheid wordt opgenomen. Onderaan deze paragraaf treft u dit onderdeel aan.

Informatievoorziening / ICT In juni 2020 is het Informatie Beleidsplan (IBP) opgesteld en goedgekeurd voor de periode 2021-2024. In 2023 zijn er projecten uitgevoerd en voortgezet op basis van dit plan. Bovendien stond 2023 in het teken van verdere professionalisering van het team Informatie. Vanuit het IBP lag de focus in 2023 op projecten ter voorbereiding van de invoering van de Omgevingswet, de Wet Open Overheid (WOO) en de modernisering van de werkplek via het project Plaats en Tijd Onafhankelijk Werken (PTOW). Voor de invoering van de Omgevingswet is nieuwe software ingericht, getest en aangesloten op het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). In het kader van de Woo is er een aanbesteding gedaan voor software die documenten anonimiseert, in voorbereiding op (actieve) publicatie. Vanuit de Woo is het vereist om de informatiehuishouding op orde te hebben. Om dit te realiseren en een goed digitaal beschikbaar en doorzoekbaar archief te waarborgen, zijn in 2023 diverse projecten uitgevoerd. De bouwdossiers zijn gedigitaliseerd (afronding begin 2024) en de Milieudossiers zijn herordend. Daarnaast is een pilot uitgevoerd voor het instellen van bewaartermijnen op SharePoint-bestanden zodat kan worden voldaan aan de wettelijke eisen voor vernietiging. Veel aandacht in 2023 is besteed aan de afronding van het PTOW-project.

Dit bestond uit de inrichting van een nieuwe moderne werkplek en de hiervoor benodigde infrastructuur. Deze werkplek moet ook het werken vanuit huis of andere locaties verbeteren. In 2023 is de basis hiervoor gelegd . Tevens is in 2023 het financiële pakket vervangen door een geactualiseerde versie.

Inkoop en aanbestedingen Aanbestedingen In 2023 zijn er diverse aanbestedingstrajecten doorlopen, zoals de aanbesteding voor een Energienet waarbij de gemeente Urk gezamenlijk met een private partij een Energienet gaat exploiteren dat warmte en koude levert aan het bedrijventerrein Port of Urk en woningen in de nieuwe Zeeheldenwijk. Ook is de aanbesteding voor de bouw van de nieuwe brandweerkazerne afgerond en is er een aanbesteding gestart op het gebied van Hulp in het huishouden.

49

Er is op gebied van inkoopsamenwerking gezocht met de gemeenten Dronten en Noordoostpolder (de DUN-gemeenten). We nemen deel aan het Regionaal Inkoop Overleg Flevoland (RIOF), waar naast gezamenlijke aanbestedingen ook thema’s als circulair inkopen, SROI en het verder professionaliseren van de inkoopfunctie worden besproken.

Medewerkers Personeel In het jaar 2023 is hard gewerkt om de vacatures binnen de verschillende teams adequaat in te vullen. Daarbij is gebruik gemaakt van de uitingen volgens het arbeidsmarktcommunicatiebeleid. Voor specifieke functies was en is de arbeidsmarkt nog gespannen. Het gevolg daarvan is dat niet alle functies door eigen medewerkers ingevuld konden worden. Voor deze functies heeft in een aantal gevallen externe inhuur plaatsgevonden. Op 16 november 2023 is de Banenboulevard georganiseerd. Dit was een groot succes. Van de ongeveer 200 bezoekers hebben 168 bezoekers hun gegevens achtergelaten. Zij zijn allemaal geïnformeerd over het vervolgtraject. Een aantal bezoekers van de Banenboulevard heeft inmiddels een functie binnen de organisatie van de gemeente Urk gekregen. Vanuit goed werkgeverschap bieden we medewerkers de mogelijkheid om intern door te stromen. Deze mogelijkheid is dit verslagjaar voor verschillende medewerkers gerealiseerd. Met een drietal medewerkers zijn via een vaststellingsovereenkomst afspraken gemaakt over hun vrijwillig vervroegd uittreden. Daarbij is geanticipeerd op de afspraken over dit onderwerp in de cao Gemeenten. Urk Academie De Urk Academie is sinds 2023 operationeel.

Dit Leer Management Systeem ondersteunt medewerkers in hun persoonlijke ontwikkeling en ondersteunt de manager daarbij om daarover concrete afspraken te maken tijdens Het Goede Gesprek. Er is een begin gemaakt met het aanbieden van leerpaden voor nieuw indienst-tredende medewerkers. Dit wordt nog verder ontwikkeld. Daarnaast is er een basistraining georganiseerd om bewustwording te creëren voor de toepassing van Artificial Intelligence (AI). Cao Gemeenten In 2023 zijn de afspraken uit de nieuwe cao Gemeenten verder uitgewerkt en verwerkt in de regelingen binnen het Personeelshandboek. Daarbij is de in de cao opgenomen loonstijging voor alle medewerkers doorgevoerd. Ziekteverzuim Het ziekteverzuimcijfer is ongeveer gelijk aan het gemiddelde van het verzuimcijfer van gemeenten van onze omvang. De inzet van de bedrijfsarts, maar ook van de bedrijfsmaatschappelijk werkster, heeft er aan bijgedragen dat medewerkers sneller konden re-integreren. De inzet van het IZA-bedrijfszorgpakket heeft daar ook aan bijgedragen. De managers voeren met de bedrijfsarts en de bedrijfsmaatschappelijk werkster regelmatig overleg over de re-integratie van hun medewerkers. Ziekteverzuim

2020

2021

2022

2023

Man

4,99%

6,20%

5,92%

5,19%

Vrouw

3,90%

3,82%

7,56%

5,68%

Gemiddeld

4,53%

5,17%

6,62%

5,41%

50

Integriteitsbeleid Het integriteitsbeleid is herijkt en geactualiseerd. De verdere borging hiervan krijgt nog een vervolg in 2024. Arbeidsomstandigheden De commissie voor veiligheid, gezondheid, welzijn en milieu (VGWM-commissie) heeft het protocol ziekteverzuim en het protocol Veilige Publieke Taak ontwikkelt. Dit verslagjaar is gebleken dat vanuit de samenleving vaker ongewenst gedrag wordt getoond tegen onze medewerkers. Deze incidenten worden vastgelegd in het Gemeentelijk Incidentenregister. Er is een aantal keer aangifte gedaan bij de politie. Dit ongewenst gedrag zien we op alle terreinen van onze dienstverlening terug en is niet specifiek gekoppeld aan een bepaalde functie. Onze medewerkers zijn en worden regelmatig bijgeschoold in het omgaan met ongewenst gedrag. De organisatie van de Bedrijfshulpverlening en het Bedrijfshulpverleningsplan zijn dit verslagjaar herijkt en geoptimaliseerd. Met de Ondernemingsraad zijn afspraken gemaakt over de aanwezigheid van BHV’ers tijdens kantooruren. Medewerkersonderzoek Dit verslagjaar is een medewerkersonderzoek uitgevoerd. De resultaten voor de gemeente Urk zijn in vergelijking met de benchmark gemeenten, maar ook met alle organisaties in Nederland, bovengemiddeld positief.

De investering die de laatste jaren zijn gedaan op drie aandachtspunten: werkdruk, prestatie feedback en rol(on)duidelijkheid heeft de nodige positieve resultaten laten zien. De gemeente Urk scoort als werkgever bijzonder goed op het gebied van de mogelijkheden voor persoonlijke ontwikkeling en betrokkenheid (sociale steun van collega’s). Strategische personeelsplanning Het managementteam heeft in 2023 op hoofdlijnen afspraken gemaakt over de inrichting van de strategische personeelsplanning. teneinde medewerkers vast te houden en aan te trekken. Ondernemingsraad De OR is als gevolg van de omvang van onze gemeente gegroeid van 7 naar 9 leden. De Overlegvergaderingen met de bestuurder vinden in goede harmonie plaats en zijn constructief in het belang van de medewerkers en de organisatie.

Rechtmatigheid Met ingang van het verslagjaar 2023 wordt de rechtmatigheidsverantwoording ingevoerd. Hiermee wordt verantwoording afgelegd over de naleving van de regels, die van belang zijn voor financiële handelingen van de gemeente. Met deze verantwoording geven wij invulling aan de artikelen 8 tot en met 11 in de financiële verordening, die op 14 mei 2024 is vastgesteld. In de rechtmatigheidsverantwoording zijn drie criteria van belang: - het begrotingscriterium - het voorwaardencriterium - het misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium. De rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen in de jaarrekening. In de paragraaf bedrijfsvoering geven we hierna een toelichting op de afwijkingen zoals die worden genoemd in de rechtmatigheidsverantwoording. De rapporteringstolerantie voor onrechtmatigheden is door de raad vastgesteld op 20% van de rapporteringstolerantie. Hieronder is een totaaloverzicht opgenomen van de onrechtmatigheden.

51

Monitor Rechtmatigheidsverantwoording

2023

A. Begrotingscriterium * Overschrijding exploitatiebudgetten programma’s begroot versus werkelijk

2.144

* Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten)

2.447

* Niet geautoriseerde reserve mutaties

0

* Overschrijding van baten en/of onderschrijding van lasten en baten die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid respectievelijk zijn gemeld Subtotaal A. Begrotingsonrechtmatigheden (fouten)

4.591

B. Voorwaardencriterium * Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed C. Misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium

729 0

D. Totaal rechtmatigheidsfouten = A+B+C (bruto)

5.320

E. Af: Begrotingsafwijkingen die passen binnen de afspraken die met de raad zijn gemaakt

-4.471

F.

Totaal rechtmatigheidsfouten (netto)

G.

Verantwoordingsgrens

Verantwoordingsgrens vastgesteld door de raad Totaal lasten inclusief toevoegingen aan de reserves

849

1% 86.330

Verantwoordingsgrens in euro

863

Rapporteringstolerantie (20%)

173

De rechtmatigheidsfouten van € 5.320.000 bestaan voor € 4.471.000 uit afwijkingen die passen binnen de afspraken die zijn gemaakt met de raad in de financiële verordening, waarna een netto rechtmatigheidsfout van € 849.000 resteert. De afwijkingen passen daarmee binnen de afspraken die met de raad zijn gemaakt. Hierna worden deze afwijkingen nader toegelicht. Toelichting: Begrotingscriterium Op grond van artikel 189, lid 3 van de Gemeentewet zijn alle begrotingsoverschrijdingen op de totale lasten per begrotingsprogramma (en daarmee overeenstemmende balansmutaties) onrechtmatig als deze lasten in strijd zijn met een wettelijke bepaling of met het beleid van de raad. Overschrijding van budgetten binnen wet- en regelgeving en passend bij de uitvoering van het beleid van de raad is niet onrechtmatig.

52

Overschrijding exploitatiebudgetten In 2023 is er bij van de begrotingsprogramma's sprake geweest van overschrijdingen aan de lastenkant. De overschrijdingen passen binnen de afspraken die zijn gemaakt met de raad. Overschrijding investeringsbudgetten In 2023 zijn er overschrijdingen van de door de raad beschikbaar gestelde investeringsbudgetten. De uitgaven voor deze budgetten waren € 2,4 miljoen hoger dan begroot. Deze overschrijding bestaat voor € 2,3 miljoen uit het krediet voor de Michiel de Ruyterbrug. Hierover is de raad in 2022 reeds geïnformeerd. Daarmee past deze overschrijding binnen de afspraken met de raad. Het restant ad € 121.000 heeft betrekking op overschrijding van het investeringsbudget voor de Urkerweg. Voor deze overschrijding is niet (tijdig) een (aanvullend) investeringsbudget aangevraagd. Daarom is dit bedrag onrechtmatig. Binnen de begrotingsprogramma’s zijn op verschillende onderwerpen wel meer lasten geweest dan begroot. Voorwaardencriterium Bij dit criterium gaat het om toepassing van de eisen en voorwaarden die worden gesteld aan financiële (beheers)handelingen. Die eisen en voorwaarden hebben betrekking op doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden bewijsstukken, recht, hoogte en duur.

Wij hebben vastgesteld dat er onrechtmatigheden zijn voor een bedrag van € 729.000 doordat de Europese aanbestedingsrichtlijnen niet juist zijn toegepast. Misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium Misbruik is het opzettelijk niet, niet tijdig, onjuist of onvolledig verstrekken van gegevens. Met als doel ten onrechte overheidssubsidies of -uitkeringen te ontvangen of niet dan wel een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Oneigenlijk gebruik is het door het aangaan van rechtshandelingen en/of feitelijke handelingen, ontvangen van overheidsbijdragen of het niet dan wel tot een te laag bedrag betalen van heffingen aan de overheid, in overeenstemming met de tekst van de regelgeving maar in strijd met het doel en de strekking daarvan. Uitkeringen, subsidies en vergunningen gaan alleen naar inwoners, bedrijven en instellingen die daar recht op hebben. Dit wordt getoetst aan wet- en regelgeving en interne integriteitsregelingen en -afspraken. Wij hebben interne procedures om na te gaan dat (belasting-)gelden, subsidies, uitkeringen of bijdragen, enzovoort op de juiste manieren worden ingezet en besteed. Voor verschillende beleidsterreinen hebben wij preventieve en/of repressieve maatregelen. Preventieve maatregelen zijn met name regelgeving, voorlichting en controle vooraf. Repressieve maatregelen zijn controle achteraf en sanctionering.

In 2023 is er overkoepelend beleid voor het voorkomen van misbruik- en oneigenlijk gebruik vastgesteld. In 2023 hebben wij geen gevallen van misbruik of oneigenlijk gebruik vastgesteld. In de hierna volgende tabel worden de onrechtmatigheden nader uitgewerkt:

53

Begrotingscriterium Overschrijding programma’s

In 2023 is op de programma’s de begroting met een bedrag € 2.144.000 overschreden. De begrotingsoverschrijding wordt toegelicht in de financiële afwijkingen die achter de programma’s zijn opgenomen in het jaarverslag. De specificatie van de overschrijding is als volgt: Programma Programma Leven Wonen Totaal van de programma's

Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten)

B na wijziging

Realisatie

OVER -/- onder

16.973 14.608

18.291 15.433

1.319 825

31.581

33.725

2.144

De overschrijdingen passen binnen de afspraken die zijn gemaakt met de raad. In 2023 is op investeringsniveau een overschrijding geweest van € 2.447.000. Dit zijn de volgende investeringen: 1) Michiel de Ruyterbrug In oktober 2023 is uw raad met de addendum 018450952 "Informatienota eindafrekening MdR-brug" geïnformeerd over een overschrijding van € 2,6 miljoen op deze investering. De brug was ten tijde van het opstellen van de eindafrekening formeel nog niet opgeleverd. De overschrijding blijft € 2,6 miljoen. 2) Urkerweg De werkzaamheden zijn in het najaar van 2023 afgerond en opgeleverd, behalve de groenvoorzieningen. Deze werkzaamheden worden voorjaar 2024 afgerond. De gemeenteraad heeft in totaal voor deze investering € 4.295.000 beschikbaar gesteld. Na oplevering van de werkzaamheden is sprake van een overschrijding van € 93.000,00. Deze is het gevolg van het tegelijkertijd laten uitvoeren van de verbreding en vervanging van het fietspad gedeelte Ransuil – Arie de Witbrug. Deze werkzaamheden waren niet opgenomen in de plannen maar zijn wel tegelijkertijd met de instemming van ons college uitgevoerd om werk met werk te maken en om een nieuwe goede fietsverbinding met de nieuwe woonwijken te realiseren.

Voor deze overschrijdingen is geen (aanvullend) investeringsbudget gevraagd. Daarmee classificeren deze overschrijdingen als onrechtmatig Voorwaardencriterium Niet voldaan aan de Eu De gemeente heeft een inkoopbeleid die moet waarborgen dat de regels aanbestedingsregels worden gevolgd. Voor de rechtmatigheidsverantwoording is vooral van belang in hoeverre de externe (Europese) wetgeving is gevolgd in het aanbestedingsproces. In 2023 is voor een bedrag van € 729.000 ingekocht waarbij de Europese aanbestedingsrichtlijnen niet juist zijn toegepast. Hierna volgt een toelichting Aanbesteding en inkopen: 1) Inhuur tijdelijk personeel sociaal domein (€ 299.000) Inhuur van personeel wordt binnen de gemeente in concurrentie uitgevraagd. Binnen het sociaal domein is in 2022 gebleken dat men onvoldoende gekwalificeerd personeel kon inhuren, waarop de opdracht

54

enkelvoudig is gegund aan 1 partij. Dit is in 2023 doorgelopen op hetzelfde contract, terwijl deze gezien de opdrachtwaarde middels een EU aanbestedingsprocedure aanbesteed had moeten worden. 2) Inhuur adviseur energie en duurzaamheid (€ 192.000) Voor advies op het gebied van energie en duurzaamheid is in 2021 een relatief kleine opdracht gestart voor advies op het gebied van energie en duurzaamheid. De opdracht is in de loop der jaren verder uitgebreid en overschrijdt inmiddels de geldende aanbestedingsgrenzen. 3) Inhuur ingenieursdiensten (€ 31.000) In vanuit voorgaand jaar is door de accountant 1 contract als onrechtmatig aangemerkt voor de inhuur van ingenieursdiensten. Dit contract is afgelopen in 2023, maar er is nog € 31.000 op besteed. De besteding op dit contract is daarmee onrechtmatig. 4) Bediening veegzuigwagen (€ 71.000) Om de veegzuigwagen te bedienen wordt al enkele jaren personeel ingehuurd. Op basis van de opdrachtwaarde hiervan komt deze inkoop boven de geldende grenzen voor EU aanbesteding. 5) Reiniging en inspectie riolering (€ 136.000) De kosten voor reiniging en inspectie van riolering (en bijkomend onderhoud daarvan) zijn afgelopen jaren gestegen en overschrijden de geldende grenzen voor EU aanbesteding. M&O criterium Misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium Recapitulatie Totalen, saldi en gevolgen

In 2023 zijn geen gevallen van misbruik- en oneigenlijk gebruik geconstateerd. Het totaal aan bruto fouten bedraagt € 5.320.000.De rechtmatigheidsfout overschrijdt de verantwoordingsgrens zoals die is afgesproken met de Raad. Deze onrechtmatigheden passen echter overwegend binnen afspraken die zijn gemaakt met de raad. Dit betreffen begrotingsoverschrijdingen die voor een bedrag van € 4.471.000 passen binnen de gemaakte afspraken. Na toetsing aan de afspraken met de raad resteert een netto rechtmatigheidsfout van € 849.000. De resterende (netto)afwijkingen blijven daarmee binnen de verantwoordingsgrens.

55

Overzicht salarissen, toeslagen en vergoedingen Overzicht salarissen, toelagen en vergoedingen Actuele Jaarrekening 2022 begroting 2023 Ambtelijke organisatie

13.041.400

stelpost CAO maatregelen (niet ingezet)

Jaarrekening 2023

13.902.335

14.021.077

803.609

College van B & W

556.633

617.735

615.154

Gemeenteraad

296.664

422.623

398.568

Griffie

90.156

114.426

95.468

-

12.000

-

13.984.853

15.872.728

15.130.267

Rekenkamer Totaal

Overzicht kosten inhuur derden Actuele Jaarrekening 2022 begroting 2023 Kosten inhuur

Jaarrekening 2023

3.185.071

3.847.224

4.316.902

Inhuur budget derden

131.788

142.327

142.327

Vervanging / keuze

864.257

2.122.787

2.122.787

Extra capaciteit / specialisatie

2.491.857

1.582.110

1.582.110

Totaal

3.487.902

3.847.224

3.847.224

302.831

-

-469.678

Dekkingsmiddelen

Restant/per saldo budget inhuur derden

NB: In de actuele begroting 2023 is voor de loonstijgingen in het kader van de cao een bedrag van € 803.609 aanvullend begroot. De totale loonkosten zijn lager dan begroot. De lagere salariskosten compenseren de hogere inhuurkosten. De lagere salariskosten worden veroorzaakt door het hebben van vacatures die moeilijk vervulbaar zijn. Om de werkzaamheden toch uit te kunnen voeren vindt inhuur plaats. Ook vindt soms inhuur plaats om het werk van zieke medewerkers op te kunnen vangen. Het overschot op de salariskosten maakt de overschrijding op inhuurkosten goed.

56

Verbonden partijen Inleiding De paragraaf verbonden partijen geeft inzicht in de relaties van de gemeente Urk in de samenwerkingsverbanden c.q. rechtspersonen waarin bestuurlijke invloed wordt uitgeoefend en financiële belangen zijn gemoeid. Onder bestuurlijk belang wordt verstaan dat de gemeente zeggenschap heeft bijvoorbeeld doordat een wethouder, raadslid of ambtenaar zitting heeft in het bestuur of namens de gemeente stemrecht heeft. Het financiële belang is het bedrag dat ter beschikking is gesteld en dat niet verhaalbaar is of waarvoor aansprakelijkheid bestaat, indien de verbonden partij failliet gaat of haar verplichtingen niet nakomt. Een verbonden partij kan een deelneming zijn in de zin van artikel 2:379 BW, dat wil zeggen een participatie in een kapitaalvennootschap, maar het kan ook een deelneming in een vereniging, stichting, gemeenschappelijke regeling of andere publiek- en privaatrechtelijke rechtsvormen betreffen. De keuze voor een specifieke rechtsvorm is onder andere afhankelijk van het te bereiken doel. Bovenstaande definitie betekent ook dat er relaties met derde partijen kunnen zijn die niet onder de verbonden partijen vallen. Het gaat dan om relaties waarbij alleen sprake is van of een financieel of een bestuurlijk belang. Er zijn ook derde partijen waarin de gemeente uitsluitend en alleen een financieel belang heeft.

Deze relaties behoren niet tot de verbonden partijen. Gezien het belang van de verbonden partijen in de realisatie van de doelstellingen van de gemeente is het noodzakelijk inzicht te geven in deze partijen. In deze paragraaf wordt allereerst enige informatie verstrekt per verbonden partij. Daarnaast is er een overzicht verbonden partijen opgenomen waarin onder meer de financiële belangen en risico´s worden weergegeven.

Informatie over verbonden partijen NV Rova Holding ROVA is door een aantal gemeenten opgericht met als doel een optimale invulling van de afvalzorgplicht van de bij haar aangesloten gemeenten. Statutair is bepaald dat aandelen uitsluitend in handen kunnen zijn van overheden met een zorgtaak op het gebied van huishoudelijk afval. De deelnemende gemeenten blijven daarbij volledig autonoom. Zij stellen ieder afzonderlijk hun gemeentelijk beleid en de tarieven voor de burger vast. De gemeente Urk is per 1 januari 2001 tot de ROVA toegetreden en heeft haar zorgtaken op het gebied van de afvalverwijdering aan de ROVA overgedragen. NV Huisvuilcentrale Noord Holland HVC is een afvalnutsbedrijf dat eigendom is van 52 gemeenten en acht waterschappen, vooral in Noord-Holland, Zuid-Holland en Flevoland. Sinds de oprichting in de jaren negentig streeft HVC er naar te groeien van afvalverbrander naar regisseur van de afvalketen in haar verzorgingsgebied. Het bedrijf tekent voor inzameling van afval, logistiek, recycling en compostering, verbranding en de levering van energie en warmte. De gemeente Urk is in 1996 tot de HVC toegetreden. NV Vitens Vitens is het grootste drinkwaterbedrijf van Nederland en levert drinkwater aan 31% van de

57

Nederlandse huishoudens in de provincies Flevoland, Friesland, Gelderland, Utrecht, Overijssel en een aantal gemeenten in Drenthe en Noord-Holland. Vitens is een publiek bedrijf. De aandelen van de NV zijn (in)direct in handen van provinciale en gemeentelijke overheden. NV Wadinko De vennootschap is een participatiemaatschappij met de doelstelling het stimuleren van gezonde bedrijvigheid en daarmee de werkgelegenheid in het werkgebied van haar aandeelhouders. NV Bank Nederlandse Gemeenten De Bank Nederlandse Gemeenten (BNG), opgericht in 1914 en gevestigd in Den Haag, is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. Met gespecialiseerde dienstverlening draagt de BNG bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Klanten van de BNG zijn overheden en instellingen op het gebied van volkshuisvesting, gezondheidszorg, onderwijs en nut. De BNG biedt financiële diensten op maat, zoals kredietverlening, betalingsverkeer, advisering en elektronisch bankieren. Technofonds Flevoland BV In totaal nemen de Flevolandse gemeenten voor 38% deel in de vennootschap. De overige 62% van de aandelen zijn in handen van Ontwikkelingsmaatschappij Flevoland BV, waarvan provincie Flevoland 100 % aandeelhouder van is.

Technofonds Flevoland BV heeft als doelstelling het verstrekken van risicodragend kapitaal in de vorm van leningen en aandelenkapitaal aan startende en doorstartende technologische gerichte ondernemingen binnen Flevoland, die vanwege hun status moeilijkheden ondervinden bij het realiseren van de financiering van hun initiatief. Port of Urk BV De Port of Urk BV is per 20 april 2017 opgericht. De BV richt zich op het beheren, ontwikkelen en exploiteren van een deel van de buitendijkse haven met bijbehorend terrein. Port of Urk BV neemt voor 1/9 deel in de Maritieme Servicehaven Noordelijk Flevoland B.V. (MSNF B.V). MSNF BV zal in de toekomst de zorg dragen voor het beheer, onderhoud, herstel dan wel vernieuwing voor het in stand houden van de maritieme servicehaven. Hiertoe zijn tevens de benodigde toekomstige vervangingsinvesteringen gerekend, namelijk van de golfbreker, buitendijkse ontsluitingsweg, uitgeefbaar terein, bootliftsteigers, de vaargeul en de havenkom. GR Veiligheidsregio Flevoland De Veiligheidsregio Flevoland is een samenwerkingsverband van alle gemeenten in Flevoland, Politie Flevoland, Brandweer Flevoland en de GHOR Flevoland (GGD). De veiligheidsregio heeft tot doel de veiligheid van haar inwoners tijdens rampen en crisissen te vergroten.

Door eenduidige bestuurlijke aansturing en door adequate planning wordt de samenwerking tussen brandweer, gemeenten, Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen (GHOR) en politie zowel tijdens de voorbereiding als bij de uitvoering verbeterd. De veiligheidsregio is namens de deelnemende gemeenten verantwoordelijk voor de taken op gebied van:  Brandweerzorg;  Geneeskundige hulpverlening bij ongevallen;  Ongevallen en rampen;  Rampenbestrijding en crisisbeheersing; 58



Beheer van de gemeenschappelijke meldkamer.

GR Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Flevoland De Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Flevoland is een samenwerkingsverband van alle gemeenten in Flevoland, Regionale Ambulance Voorziening (RAV) en de GHOR Flevoland (GGD). De gezondheidsdienst heeft tot doel het bewerkstelligen van een doelmatig en effectief georganiseerde en gecoördineerde uitvoering van de zorg voor openbare gezondheidszorg. GR IJsselmeergroep Het werkvoorzieningsschap draagt zorg voor aangepaste werkgelegenheid voor personen met medische- of sociale beperkingen. De GR heeft een werkmaatschappij waar de feitelijke uitvoering van de WSW (Wet Sociale Werkvoorziening) is ondergebracht: Concern voor Werk NV. GR Regionaal Historisch Centrum Het Flevolands Archief Het Flevolands Archief beheert de overgebrachte archieven van de gemeenten Dronten, Lelystad, Urk en Zeewolde, het waterschap Zuiderzeeland en de provincie Flevoland. GR Omgevingsdienst Flevoland & Gooi en Vechtstreek Deelnemers van de GR zijn de provincies Flevoland en Noord-Holland en de gemeenten Almere, Zeewolde, Dronten, Lelystad, Noordoostpolder, Urk, Blaricum, Bussum, Hilversum, Huizen, Laren, Muiden, Naarden en Wijdemeren. De GR richt zich op de uitvoering van de vergunningverlening, toezicht en handhavingstaken in het omgevingsrecht en geeft daar advies over.