Jaarrekening 2021.pdf

42.087

V 3.739

N

Recreatie en Cultuur

Museum

-27.750

8.052

Monumenten

-8.880

V

Volksfeesten

4.318

N

Strand onderhoud en voorzieningen

27.092

Overige sociaalculturele voorz.

-88.784

Maatschappelijke- Speeltuinen en en weiden Sportvoorziening

-47.539

Overschrijding op uitbestede werkzaamheden wegens veiligheids- en handhavingsmaatregelen, o.a. cameratoezicht € 37.000. Verder voordeel op bijdrage regiovoorzieningen € 7.000

V

N 14.940 V

Compensatiegelden voor de cultuursector. Wordt via de Reserve SD ingezet voor de cultuursector in 2022

V

Vrijval stelpost € 60.000 tegenover overschrijding op uitbestede werkzaamheden € 12.000

1.124

Bibliotheek

11.976

-6.551

N

Sportvelden

6.240

-4.087

N

Zwembad

27.385

-28.087

V

Gymnastiekgebouwen -21.776 en sportz.

7.396

Sport overige voorzieningen

5.234

19.722

Kunst overige voorzieningen

-12.036

13.200

V N N

38

Urk verbindt Inhoud en doelstelling Kenmerkend voor Urk is de hoge mate van maatschappelijke participatie. Bestuur en organisatie, burgers, bedrijven en ketenpartners zoeken onderling verbinding en met elkaar. Iedereen levert zijn of haar bijdrage aan de slagkracht van de gemeente. Nieuwe mogelijkheden voor communicatie en voor het aanvragen van diensten en producten vraagt een digitale volwassenheid. De gemeente geeft antwoord: persoonlijk, via de telefoon of het internet. Bij de directe klantcontacten in de wijk of in het gemeentehuis geldt het l-loket principe. Een doorontwikkeling van de organisatie en lCT-middelen vindt plaats om een optimale dienstverlening te waarborgen. Gemeenten worden geconfronteerd met ‘een verandering van tijdperken’ in plaats van ‘een tijdperk van verandering’. Van een hiërarchische top-down samenleving gaan we naar een netwerkmaatschappij. Dit vraagt goed bestuur, toekomstbestendige organisatie en passend en gezamenlijk beleid met betreffende ketenpartners. Gemeente Urk werkt op tal van terreinen samen met andere gemeenten, provincies, bedrijven en maatschappelijke instellingen. Er wordt ingezet op een intensievere samenwerking met de regio. Samen met de buurgemeenten Dronten en Noordoostpolder zoekt Urk nadrukkelijk de samenwerking met provincie Flevoland en regio Zwolle.

Om de burgers betrouwbaar te kunnen bedienen is langdurige stabiliteit in de gemeentefinanciën noodzakelijk (en) om maatschappelijke opgaven met de juiste democratische afweging op te kunnen pakken, is financiële armslag noodzakelijk. Een sluitende begroting voorzien van een meerjarenraming die in evenwicht is. Ook de jaarrekening behoort in evenwicht te zijn. Daarbij voldoen we aan de richtlijnen van de begrotingscirculaire van de provincie Flevoland. Verder is het streven om de woonlasten nabij het landelijke gemiddelde te brengen. Dit vraagt samenwerking met en inzet van onze burgers.

39

Wettelijke grondslag Burgers en bedrijven moeten gemakkelijker online zaken kunnen doen met de overheid. Uitbreiding van het digitale dienstenpakket verhoogt de efficiency en vermindert de regeldruk. Daarbij staat bij de overheid één ding voorop: gegevens van burgers moeten goed beschermd zijn. In de praktijk betekent dit dat kosten zullen toenemen. In 2022 zal de Omgevingswet vermoedelijk in werking treden. Met de Omgevingswet wordt het huidige stelsel van ruimtelijke regels volledig herzien. De Omgevingswet bundelt de wetgeving en regels voor ruimte, wonen, infrastructuur, milieu, natuur en water. En regelt daarmee het beheer en de ontwikkeling van de leefomgeving. Het vraagt om een heel andere werk- en denkwijze van overheden, burgers en bedrijven. Open, samenhangend, flexibel, uitnodigend en innovatief zijn daarbij de kernwoorden. Door minder en overzichtelijke regels, meer ruimte voor initiatieven en lokaal maatwerk en het geven en vragen van vertrouwen. Daarbij moet het doel van een initiatief in de fysieke leefomgeving centraal staan in plaats van de vraag: ‘mag het wel?’. Al deze veranderingen zullen invloed hebben op de rol van de gemeenteraad, de rol van het college en de ambtelijke organisatie van de gemeente Urk. In 2022 en verder wordt doorgewerkt aan de transformatie naar een organisatie die is toegesneden op de nieuwe wet. Dit vraagt een forse inspanning.

In het spoorboekje Omgevingswet zijn voor 2021 en 2022 concrete doelen benoemd.

Maatschappelijke opgaven Interbestuurlijk Programma • Goed openbaar bestuur in een veranderende samenleving (opgave 8) • Passende financiële verhoudingen (opgave 9) • Overkoepelde thema’s (opgave 10)

Gemeente Urk • Goed schaken op twee borden: groei accommoderen én verbeteren (opgave 1) • Het bestrijden van ondermijning (opgave 4) • Versnellingen en intensiveringen in de duurzaamheidstransitie (opgave 5) • Samenhang en samenwerking in de regio versterken (opgave 6)

40

Wat wilden wij bereiken en wat hebben wij ervoor gedaan? 4e kwrt 2021 Maatschappelijke Beleidsuitvoering effecten Sterk bestuur

Looptijd Fase

3e kwrt 2021

Real. Proc. Fase vrlp.

Real. Proc. vrlp.

Samenwerking binnen Flevoland

2021 Realisatie 75% 2 Realisatie 75% 2 (doorl.) Samenwerking binnen Flevoland en Regio Zwolle krijgt steeds meer vorm. Binnen Flevoland wordt op bestuurlijk niveau gewerkt aan een gezamenlijke Strategische Agenda. Deze agenda is de leidraad voor gesprekken met de Rijksoverheid over eventuele bijdragen aan de Rijksopgaven (Wonen, Energie, etc...). In de regio Zwolle is Urk in alle overleggremia vertegenwoordigd. Samen met Dronten, Noordoostpolder en de Provincie Flevoland wordt gewerkt aan een gezamenlijke insteek binnen dit samenwerkingsverband. Samenwerking regio Zwolle 2021 Realisatie 100% 2 Realisatie 75% 2 (doorl.) Samenwerking binnen Flevoland en Regio Zwolle krijgt steeds meer vorm. Samen met NOP en Dronten werken we aan een gezamenlijk strategisch document. Ook de Provincie Flevoland is nu goed aangehaakt. In de regio Zwolle is Urk in alle gremia vertegenwoordigd. Samen met Dronten en Noordoostpolder wordt gewerkt aan een gezamenlijke insteek binnen dit samenwerkingsverband om daarmee sterker te staan binnen het geheel van de 22 gemeenten. De Flevolandse gemeenten en de Provincie Flevoland trekken zoveel mogelijk samen op. Interbestuurlijk Toezicht

2021 (doorl.)

Realisatie

75%

2

Realisatie

75%

2

Planning- en controlcyclus

2021 (doorl.)

Realisatie

75%

2

Realisatie

75%

2

Het doorontwikkelen organisatie

2021-2024 Realisatie

25%

2

Realisatie

50%

2

Strategisch personeelsplan

2021-2022 Realisatie

75%

2

Realisatie

75%

2

Het strategisch personeelsplan is de verzamelnaam waaronder allerlei deelprojecten, instrumenten en beleidsdocumenten vallen. De uitvoering daarvan vordert gestaag. Het is een continue proces en dus nooit af. Hierin wordt continu vorm en inhoud gegeven gelet op de ontwikkelingen binnen en buiten de organisatie. Participerende samenleving

Burgerparticipatie (Omgevingsvisie)

2021-2023 Definitie

25%

2

Definitie

25%

2

Vanuit de omgevingsvisie wordt en een participatieplan geschreven. De hoofdlijnen hiervan zijn klaar (kaders die de raad meegeeft voor participatie in de omgevingsvisie). Volgende stap is een plan met concrete (digitale) uitvoering. Organisatiebrede visie t.o.v. participatie (hoe inwoners en bedrijven betrekken bij beheer en onderhoud leefomgeving) wordt doorgeschoven. ZZL subsidies en projecten (aanvraag 2021-2022 Realisatie 25% 2 Realisatie 25% 2 ontsluitingsweg) De ZZL gelden voor gemeente Urk zijn volledig beschikt. De aanleg van de 2e aansluiting van het binnendijkse bedrijven-terrein is opgenomen in de Regio Deal / plan Port of Urk. Zie ook toelichting BU 3 (programma 3). Leader-projecten (2 projecten)

2021-2023 Afsluiting

100%

1

Realisatie

75%

2

Op dit moment zijn de beschikbare gelden vanuit Leader volledig op. Nieuwe aanvragen kunnen niet meer worden ingediend voor deze Leader-periode.

Klantgedreven dienstverlening (samen, slim, snel en soepel)

Op Urk zijn 2 projecten Urker Vishuusien en beleeftuin Talma Haven middels een gemeentelijke én Leader bijdrage gefinancierd. Uitvoeringsplan 2021/2022 Informatiebeleid 2021 Realisatie 75% 4 Realisatie 75%

4

In het uitvoeringsplan IBP 2020/2021 zijn een kleine 30 projecten opgenomen voor de invulling van de thema's uit het Informatiebeleidsplan 2020-2024. Van deze projecten loopt een deel achter op de planning zoals opgenomen in het uitvoeringsplan. Een groot deel gaat overigens wel conform planning. Zie verder de paragraaf ICT, waar een toelichting is opgenomen per project. Een belangrijke verklaring voor de projecten die doorgeschoven zijn is dat invoering van diverse wetten is uitgesteld (bijv. Omgevingswet, Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer en Wet inburgering). Informatievoorziening (zaakgericht werken / 2021-2024 Realisatie 25% 2 Realisatie 25% 4 archief)

41

Beleidsindicatoren Urk

NL

Indicator

2019

2020

2021 2021 Beschrijving

Formatie 20-50K inwoners

7,0

7,4

8,1

N.B. Het aantal vastgestelde fte per Urk 1.000 inwoners.

Bezetting 20-50K inwoners Apparaatskosten

6,2

6,9

7,7

N.B. Het aantal ingevulde fte per 1.000 inwoners. N.B. De apparaatskosten per inwoner (per 1-1).

€ 761 € 781 € 801

Bron

Urk/Per.m. Urk

Externe inhuur

31,0% 25,8% 23,3% N.B. De verhouding kosten inhuur Urk externen ten opzichte van de totale loonsom + totale kosten inhuur externen.

Overhead

7,9%

Woonlasten éénpersoonshuishouden

8,6%

9,8%

N.B. De verhouding overheadkosten ten opzichte de totale lasten. € 911 € 909 € 892 € 733 Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten.

Urk

Urk/COELO

Woonlasten € 911 € 909 € 892 € 810 Het gemiddelde totaalbedrag meerpersoonshuishouden in euro's per jaar dat een meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten.

Urk/COELO

€ 222 € 239 € 259 € 290 De gemiddelde WOZ waarde van woningen (x € 1.000).

Urk/COELO

WOZ-waarde woningen

42

Financiële toelichting programma: Urk verbindt Urk verbindt

Begroting primitief

na wijziging

Realisatie

Saldo

Lasten Publieke dienstvelening

971.580

1.216.280

1.197.028

-19.252

Bestuur en Organisatie

7.219.586

7.596.067

7.806.888

210.821

Financiering

0

0

0

0

669.292

995.865

1.235.887

240.022

8.860.459

9.808.212

10.239.803

431.590

Publieke dienstvelening

-379.958

-317.787

-317.365

421

Bestuur en Organisatie

-386.523

-491.658

-597.542

-105.883

-170

-170

0

170

Algemene dekking

-30.262.548

-31.808.896

-31.790.197

18.699

Totaal baten

-31.029.199

-32.618.510

-32.705.104

-86.593

Saldo voor bestemming

-22.168.740

-22.810.298

-22.465.301

344.997

Mutaties binnen reserves

29.582

-808.435

-1.715.052

-906.617

-22.139.158

-23.618.733

-24.180.353

-561.621

Algemene dekking Totaal lasten Baten

Financiering

Saldo na bestemming

43

Financiële afwijkingen > € 30.000 programma: Urk verbindt Urk verbindt Subprogramma Publieke dienstvelening

Bestuur en Organisatie

Afwijking - is positief + is negatief

Product

lasten

baten

Bevolking en Burgelijke Stand

-23.495

-4.425

V/N Toelichting afwijking > € 30.000 V

Verkiezingen

5.788

Voorlichting

6.715

1

N

Representatie

-8.260

4.846

V

-13

-7.346

Raad en raadscommissies College Burgemeester en Weth.

Apparaatskosten

Besteedbare projecturen

Ondernemingsraad

N

V

48.690 -109.728

-35.468

V

Op basis van berekeningen van Raet wordt elk jaar een actuele situatie in kaart gebracht van de voorziening Wet APPA. Op basis hiervan kan nu in 2021een bedrag van € 54.900 vrijvallen in het resultaat

V

Diverse oorzaken: Opleidingskosten € 33.300 nadelig, vergoedingen aan personeel € 44.700 voordelig ivm minder reiskosten door het thuiswerken. Kosten advies deskundigen € 37.400, nadelig ivm diverse coachingstrajecten en loopbaantrajecten. Totale loonkosten personeel € 55.500 nadelig ivm eenmalige uitkering over 2021. Inhuur externen € 158.700, voordelig.

N

In het jaar 2021 zijn er minder uren besteed aan de diverse projecten dan vooraf was geraamd. Dit betekent een incidenteel nadeel van € 31.000.

-33.500

31.030

10.587

Uitv.alg.wet bestuursrecht

773

Bouwkunde gem.gebouwen

16.028

Automatisering (overhead)

-193.840

N N N 5.729 V

Huisv Singel (overhead)

21.856

1.233

Een aantal projecten is in 2021 nog niet volledig uitgevoerd ivm het chip tekort probleem en door de tijdsplanning van de diverse ICT projecten.

N

44

Huisv Noorderzand (overhead)

-5.030

Burg.Schipperkade (overhead)

-2.120

Tractie 2 (overhead) Rentekosten (treasery)

25.071 N 7.616

0

N N

113.329

N

Financiering

Geldleningen UG > 1 jaar

Algemene dekking

Uitkering Gemeentefonds

170 -82.616

N

-68.427

V

Overige baten en lasten

-395.515

91.009 V

Uitvoering wet WOZ

2.118

Onroerende Zaakbelastingen

-1.807

13.290

Hondenbelasting

-79

-1.154

Toeristenbelasting

-27

-28.338

Precariobelasting

-27

De rentekosten waren € 379.000 lager dan geraamd in de primaire begroting. In de tussentijdse rapportages 2021 werd van dit voordeel reeds € 347.000 ten gunste van het saldo gebracht, zodat in de jaarrekening aanvullend een voordeel van € 32.000 blijkt. Per saldo werd (na wijziging van de begroting) € 113.000 minder doorbelast aan de diverse begrotingsonderdelen, zodat op deze kostenplaats rente een nadeel ter grootte van dit bedrag resteert.

Stelpost prijsmutatie/inflatie € 59.800, voordelig is niet ingezet in 2021; De nog te verwachten corona compensatie € 54.600 (nadeel) is in 2021 niet ontvangen; De algemene uitkering is hoger uitgevallen (€ 123.000) in 2021. Stelpost onvoorziene uitgaven € 392.400, voordelig is in 2021 niet ingezet en de btw van de rioolinvesteringen is in werkelijkheid lager uitgevallen € 92.000, nadelig.

N N V V V

Heffing & Invordering

21.396

12.320

Reservemutaties programma 10

696.577 -696.577

N

45

Paragrafen

46

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Weerstandsvermogen Onder weerstandsvermogen wordt verstaan het vermogen van de gemeente Urk om (onverwachte) verliezen en incidentele financiële tegenvallers op te kunnen vangen, zonder dat de continuïteit of de dienstverlening van de organisatie direct in gevaar komt of financiële noodmaatregelen nodig zijn. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit, dat wil zeggen de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken en alle risico's waarvoor geen maatregelen zijn getroffen.

Beschikbare weerstandscapaciteit De gemeente Urk rekent de volgende onderdelen tot de beschikbare weerstandscapaciteit: a. De algemene reserve; b. De bestemmingsreserves die dienen ter egalisatie van de volgende specifieke begrotingsposten: Sociale uitkeringen (WWB), Maatschappelijke ondersteuning (Wmo), Sociale werkvoorziening (WSW) en Sociaal domein; c. Stelpost onvoorziene uitgaven; d. De onbenutte belastingcapaciteit; e. De reserve Grondzaken (algemene weerstandsreserve grondexploitatie); a. De algemene reserve De stand van de algemene reserve bedraagt per 31 december 2021 € 5.112.311. b. De bestemmingsreserves WWB, WMO, WSW en Sociaal domein. Deze bestemmingsreserves zijn voor de jaarlijkse egalisatie van de geraamde baten en lasten van de betreffende doeleinden. Vanuit dat oogpunt kunnen deze reserves dan ook worden meegenomen bij de bepaling van de weerstandscapaciteit van de algemene dienst. Het niet beklemde deel van de geraamde stand van deze specifieke bestemmingsreserves bedraagt per 31 december 2021 € 8.761.325 c. Stelpost onvoorziene uitgaven In de begroting is voor dekking van onvoorziene uitgaven een structureel gelijkblijvende stelpost opgenomen van € 159.000. Er zijn nog wel andere stelposten geraamd binnen de begroting. Deze stelposten zijn echter allemaal aangewezen voor specifieke doeleinden. d.

De onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit is de ruimte die er nog is om de belastingen te verhogen. Dit betreft de ramingen aangaande de OZB, de afvalstoffen- en rioolheffingen. Daarbij is de nog onbenutte OZB gelijk aan de belastingheffing die nog kan plaatsvinden tot het niveau dat een gemeente moet heffen om voor toelating van een zogenoemde artikel 12 aanvraag in aanmerking te kunnen komen. Bij de afvalstoffen- en rioolheffingen is de nog onbenutte belastingcapaciteit alleen de ruimte totdat 100% kostendekking is gerealiseerd. In 2021 is er geen sprake van onbenutte capaciteit voor de OZB, riool- en afvalstoffenheffing. e. De reserve Grondzaken (algemene weerstandsreserve grondexploitatie) De stand van het vrij aanwendbare deel van de reserve grondzaken bedraagt per 31 december 2021 € 5.818.706 47

De weerstandscapaciteit (x € 1.000)

Begroot

Algemene reserve (vrije deel)

3.779

Bestemmingsreserves WWB, WMO, WSW en Sociaal Domein

7.059

Stelpost onvoorziene uitgaven

Werkelijk 5.112 8.761

159

159

Reserve grondzaken

3.913

5.819

Totaal

14.910

19.851

Onbenutte belastingcapaciteit

Risico-inventarisatie (berekening benodigde weerstandscapaciteit) Een risico is de onzekerheid (kans) dat een gebeurtenis met (negatieve) gevolgen zich voordoet. Risicomanagement komt dus op de eerste plaats. Pas als een risico, ondanks de inspanningen op het gebied van risicomanagement, toch optreedt en negatieve financiële gevolgen heeft voor de gemeente, dan komt het weerstandsvermogen in beeld. De risico’s van de gemeente worden ingedeeld in de volgende risicocategorieën: • • •

Algemeen Concreet Specifiek

Uitgangspunt bij het bepalen van de risico’s is het gegeven dat ze nooit allemaal tegelijk en met een maximale omvang zullen optreden. In een risicoprofiel van meerdere risico’s is het ondenkbaar dat ze tegelijk in één jaar zullen optreden. Sommige risico’s zullen zich nooit voordoen, terwijl andere zich daarentegen in hun maximale omvang manifesteren. Eerst worden de algemene risico’s zoveel mogelijk in beeld gebracht. Voor algemene risico’s worden in de regel geen afzonderlijke reserves aangehouden. De concrete risico’s zijn in principe zoveel mogelijk gedekt door de aanwezige reserves en voorzieningen. De nadruk zal voor de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit op de gemeentelijk specifieke risico’s komen te liggen. Algemene risico’s Algemene risico’s zijn voor de gemeente aan te merken als normale risico’s. De algemene risico’s worden ook meegenomen in de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Omdat deze moeilijk individueel zijn te bepalen, wordt daarbij uitgegaan van de jaarlijkse begrotingsomvang. Op basis van de uitgangspunten wordt uitgegaan van een risicoprofiel van 5%. Hieronder een opsomming van de belangrijkste of meest actuele algemene risico’s. • Economische conjunctuur / Coronavirus De economisch conjunctuur leek goed tot het Coronavirus zijn intrede deed. Het is op dit moment moeilijk te bepalen hoe groot de financiële impact zal zijn.

• Programma Aanpak Stikstof (PAS)

48

•

•

Veel bouwplannen sneuvelden de afgelopen periode als gevolg van de uitspraak Raad van State met betrekking tot de Programmatische Aanpak Stikstof. Het stikstofprobleem zien we voorlopig als een risico. Het mogelijk risico wordt gekwantificeerd en meegenomen in de risicoparagraaf van het project. Open einde regelingen Door de economische ontwikkelingen kunnen aanspraken op verschillende regelingen toenemen. De uitgaven voor bijstand en minima kunnen daardoor stijgen. Bij de WMO blijkt het ook moeilijk te zijn om de uitgaven ‘in toom’ te houden. De gemeente loopt hier financiële risico’s. Voor de Sociale uitkeringsregelingen, WMO en de WSW zijn inmiddels egalisatiereserves gevormd. Deze reserves kunnen tegenvallende resultaten gedurende een aantal jaren opvangen. Grote investeringen Opgaven en uitdagingen liggen de komende jaren zowel op het terrein van wonen als werken. Om antwoord te kunnen geven op de blijvende en toenemende vraag naar woningen (Zeeheldenwijk), moet Urk fors investeren. Daarnaast wordt Urk gevraagd haar bijdrage te doen in de economische ontwikkeling van Noordelijk Flevoland (Buitendijkse haven en bedrijventerrein). Bijdragen in de uitbreiding en verbeteringen van de infrastructuur (o.a. Randweg).

Concrete risico’s Tot concrete risico’s worden risico’s gerekend waarvan de omvang van de te verwachten verplichtingen redelijkerwijs zijn in te schatten. Voor concrete risico’s worden bestemmingsreserves en voorzieningen ingesteld. De gemeente heeft bijvoorbeeld een reserve/voorziening ingesteld voor wethouders-pensioenen en -wachtgelden. De hoogte van de voorzieningen en bestemmingsreserves dekken de gesignaleerde concrete risico’s in voldoende mate af. Er hoeven derhalve geen aanvullende voorzieningen te worden getroffen, waarvoor eventueel de weerstandscapaciteit moet worden aangesproken.

Specifieke risico’s Tot de specifieke risico’s worden risico’s gerekend welke gelden voor de specifieke omstandigheden waarin de gemeente opereert. De specifieke risico’s bestaan uit: • Gewaarborgde geldleningen De gemeente Urk staat borg voor een zestal leningen. Op deze leningen wordt jaarlijks afgelost, waardoor het risico jaarlijks afneemt. • Grondverkopen (grondexploitatie) De risico inschatting van de grondverkopen in het kader van de grondexploitatie is op basis van de werkelijke boekwaarde van de complexen. Alle grondexploitaties worden jaarlijks bijgesteld en eventuele verwachte verliezen worden op dat moment genomen (ten laste van de reserve grondzaken wordt een voorziening ingesteld). • Ontwikkelingen Sociaal Domein Voor wat betreft de regionale afspraken in het Sociaal Domein zijn er enkele financiële risico’s die de nodige aandacht vragen. Voor de lange en de korte termijn. Dit geldt bijvoorbeeld voor het Zorglandschap Wmo en dan met name de (door)decentralisatie van Beschermd Wonen. Hoewel de decentralisatie met een jaar is uitgesteld laat deze taak ook halverwege 2022 nog steeds financiële vragen 49

onbeantwoord voor zowel de regio als de afzonderlijke gemeenten. Ook zijn er risico’s in de regionale afspraken rond Jeugdhulp met Verblijf. De Jeugdwet verplicht gemeenten om voor de zwaardere vormen van hulpverlening samen te werken. Het gaat om de inkoop van de meeste zware/complexe vormen van jeugdzorg. In de Centrumregeling Sociaal Domein Flevoland zijn de samenwerkingsafspraken vastgesteld door de Flevolandse gemeenten. Op basis van de geldende aanbesteding is net als in 2020 ook in 2021 een risicodossier Jeugdhulp met Verblijf overlegd aan de regio (€ 4,7 miljoen) . Omdat deze nog niet formeel beoordeeld is, is deze niet meegenomen in de eindafrekening 2021. De verwachting is dat een dergelijke claim ook voor 2022 zal gaan gelden. In hoeverre dergelijke claims ook structureel doorwerken in de nieuwe noodzakelijke aanbesteding is vooralsnog onbekend (maar wel aannemelijk). Dit brengt derhalve een structureel financieel risico met zich mee. Temeer daar nog steeds geen inzage gegeven kan worden in de regionale verdeling op grond van het woonplaatsbeginsel. Tot slot geldt dat een belangrijke zorgaanbieder financiële problemen kent en van de regio gevraagd wordt om (extra) financieel bij te dragen. In de onderstaande tabel worden de genoemde risico’s, voor zover mogelijk, gekwantificeerd. Deze risico’s kunnen zich eventueel op zowel de korte als de lange termijn voordoen.

Omschrijving

Grondslag Financieel risico (x € 1.000)

Risico profiel

Benodigde weerstandscapaciteit (x € 1.000)

Eventuele opmerkingen

3.310.800

Het is gewenst, gezien de geïnventariseerde algemene risico’s, om een deel van de beschikbare algemene weerstandscapaciteit hiervoor in te zetten. Conform de vastgestelde beleidskaders wordt een richtlijn gehanteerd, waarbij 5% van de ‘omzet’ als risicobedrag wordt opgevoerd.

Algemene risico's

Begrotingsomvang 2021

Specifieke risico's Gewaarborgde geldleningen

66.215.766

5%

0 6.229.776

0 5%-10%

364.500

Boekwaarde grondexploitaties woningbouw

35.642.552

10%

3.564.300

Boekwaarde grondexploitaties bedrijventerrein

6.354.773

20%

1.271.000

Totaal

Dit betreft de geraamde boekwaarde van grondexploitatiecomplexen woningbouw per ultimo 2021. Dit betreft de geraamde boekwaarde van grondexploitatiecomplexen bedrijventerreinen per ultimo 2021.

8.510.600

50

Ratio weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen wordt vertaald in een ratio waarbij de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit wordt bepaald.

Weerstandsvermogen

=

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

Om de ratio voor het weerstandsvermogen te beoordelen wordt gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel. Deze ratio moet in ieder geval hoger zijn dan 1,0 (waarderingscode C). Het weerstandsvermogen bij de jaarrekening 2021 is met een ratio van 2,3 uitstekend. Waarderingscijfer

Ratio weerstandsvermogen

Betekenis

A

> 2,0

B

1,4 tot 2,0

Ruim voldoende

C

1,0 tot 1,4

Voldoende

D

0,8 tot 1,0

Matig

E

0,6 tot 0,8

Onvoldoende

F

< 0,6

Uitstekend

Ruim onvoldoende

Financiële kengetallen Met ingang van de begroting 2016 is het voor gemeenten verplicht een basisset van vijf financiële kengetallen op te nemen. Deze kengetallen zijn bedoeld om de gemeentelijke financiële positie inzichtelijker te maken en de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te vergroten. De kengetallen en analyse geven gezamenlijk op eenvoudige wijze inzicht aan de gemeenteraad over de financiële positie van de gemeente Urk. Met behulp van de stoplichtkleuren groen, oranje en rood wordt respectievelijk de situatie gunstig, neutraal of ongunstig aangegeven. Het is aan gemeenten zelf om de kengetallen te normeren. Werkelijk

Begroot

Werkelijk

2020

2021

2021

Netto schuldquote

70%

140%

86%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

65%

135%

81%

Solvabiliteitsratio

37%

25%

33%

Grondexploitatie

47%

85%

62%

Structurele exploitatieruimte

2,5%

1,4%

3,3%

Belastingcapaciteit

118%

114%

110%

Kengetallen

51

Signaleringswaarden

gunstig

neutraal

ongunstig

Netto schuldquote

< 90%

> 90% en < 130%

> 130%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

< 90%

> 90% en < 130%

> 130%

Solvabiliteitsratio

> 50%

> 20% en < 50%

< 20%

Grondexploitatie

< 30%

> 30% en < 40%

> 40%

Structurele exploitatieruimte

> 0%

= 0%

< 0%

Belastingcapaciteit

< 95%

> 95% en < 125%

> 125%

Pijlers 2021 Aan de hand van 10 financiële regels houdt gemeente Urk haar financiële weerbaarheid op peil. Deze regels worden strak nageleefd en hebben hun waarde inmiddels bewezen. De afgelopen jaren is er fors geïnvesteerd in het voorzieningenniveau. Dit uit zich in een stijging van de woonlasten die boven de VNG-norm uitkomt. De woonlasten (belastingcapaciteit) komt daarmee voor 2021 uit op 10% boven het landelijk gemiddelde. • Netto schuldquote & netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven. Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. De beide schuld quotes van de gemeente Urk liggen ook in 2021 nog onder de door VNG gestelde normen. Wel zijn de schuld quotes toegenomen ten opzicht van 2020. Dit komt door het aantrekken van een geldlening in 2021. • Solvabiliteit Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal.

Het eigen vermogen van een gemeente bestaat uit de reserves (zowel de algemene reserve als de bestemmingsreserves) en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. De solvabiliteit 2021 is ten opzichte van vorig jaar iets afgenomen naar 33%. • Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Bij incidentele lasten of baten gaat het om eenmalige zaken die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen. De structurele exploitatieruime van de gemeente Urk is voor de jaren 2016 tot en met 2021 positief. • Grondexploitatie Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. Voor de berekening van dit kengetal worden de niet in exploitatie genomen gronden

52

en de bouwgrond in exploitatie bij elkaar opgeteld en gedeeld door de totale baten uit de programmabegroting en uitgedrukt in een percentage. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. De accountant moet ieder jaar beoordelen of de gronden tegen een actuele waarde op de balans zijn opgenomen. De gemeente Urk voert een actief grondbeleid. Door investeringen in de Zeeheldenwijk en Port of Urk is het kengetal gestegen naar 62%. • Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishouden De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt tegenover het landelijke gemiddelde. Bij de belastingdruk wordt uitgegaan van de woonlasten van een meerpersoonshuishouden. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. De gemeente kent reeds jaren en hoger percentage woonlasten dat het gemiddelde. Dit is toe te schrijven aan het hoge voorzieningenniveau. De woonlasten 2021 voor de gemeente Urk zijn gedaald naar 110% ten opzichte van het landelijk gemiddelde.

53

Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding Voor wonen, werken en recreëren zijn kapitaalgoederen nodig, zoals wegen, riolering, kunstwerken, groen, verlichting en gebouwen. De kwaliteit van deze kapitaalgoederen en het onderhoud daarvan is bepalend voor het onderhoudsniveau en uiteraard de (jaarlijkse) lasten. De lasten vormen een belangrijk onderdeel van de gemeentelijke begroting. Onderstaand overzicht geeft de kosten structureel- en periodiek onderhoud en periodieke vervanging van kapitaalgoederen en productiemiddelen weer maar vormt niet het totaal van de begroting. Zo vallen loonkosten personeel hier buiten. In de beheerplannen periodiek onderhoud en vervanging, worden per jaar de te onderhouden kapitaalgoederen en te vervangen productiemiddelen weergegeven. De totale kosten verschillen dus per jaar. Om toch een constante begrotingslast te realiseren, worden de jaarkosten betaald uit een gevormde voorziening. Die voorziening wordt jaarlijks met een constant bedrag (het gemiddelde over meerdere jaren) gevoed.

Beleidsdocumenten Kapitaalgoederen

Beleids- en beheerplan

Vastgesteld

Overkoepelend

Beleidsplan IBOR 20222027 Beleidsplan wegen Urk Wegenbeheerplan Gemeentelijk rioleringsplan Operationeel beheerplan Maatwerkovereenkomst Groenbeleidsplan Urk Groenbeheerplan Beheerplan gebouwen Vervangingsplan masten en armaturen Speelplekkenbeheerplan Kunstwerken beheerplan

2021

Wegen Riolering

Water Groen Gebouwen Overig

Einde looptijd

FInanciee l vertaald

Achterstallig onderhoud

2027

Ja

Nee

2017

Onbepaald

Ja

Nee

2015

2021 2021

Ja

Nee

2011 2019

Onbepaald 2029

Ja Ja

Nee Nee

2013 2006

Onbepaald Onbepaald

Ja Ja

Nee Nee

2006

Onbepaald

Ja

Toelichting op tabel Het beleidsplan IBOR (Integraal Beheer Openbare Ruimte) wordt beschouwd als het overkoepelend beleidsdocument voor de openbare ruimte. In 2021 is het IBOR-Beleidsplan geactualiseerd en vastgesteld voor 2022-2027. Onder het IBOR vallen de verschillende kapitaalgoederen. Het is de intentie om per kapitaalgoed toe te werken naar een beleidsplan en beheerplan. De riolering valt hier wat buiten vanwege de verplichting die voortvloeien uit de wet milieubeheer. Globaal gezien kan voor riolering het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) als het koepeldocument gezien worden en het beheerplan als onderliggend document.

Beeldkwaliteit 2021 Voor uitvoeringsjaar 2021 is nog van het beleidsplan Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) uitgegaan dat in 2017 is vastgesteld. In het IBOR staan de afspraken hoe het er buiten uit moet zien. Per gebied en per onderdeel zijn de gewenste beheerkwaliteiten afgesproken. Om de kwaliteit te monitoren zijn diverse schouwrondes uitgevoerd.

54

De vastgestelde beeldkwaliteit voor 2021 voor het beheer van de openbare ruimte wordt in de enkele gebieden ruimschoots gehaald, in andere gebieden ligt de kwaliteit beneden de ambitie. De resultaten van de schouwen geven aan dat de kwaliteit van het groen regelmatig achterblijft. Daarnaast zijn er veel klachten geeft van ontevreden burgers, ongeacht of het niveau wel wordt gehaald. De kwaliteit van het groen achteruit, wat als negatief wordt ervaren. Dit blijkt onder andere uit de klachten en verzoeken tot omvorming van groen. Vanwege alle kosten die daarmee gemoeid zijn ten opzichte van wat wordt bereikt, en de invloed van het groen op de leefbaarheid in de woonwijken, is het kwaliteitsniveau van groen in de woonwijken in de actualisatie IBOR aangepast. Daarnaast zien we dat het kwaliteitsniveau in het Oude Dorp op diverse onderdelen niet gehaald wordt. Dit heeft te maken met onder andere de verharding van de wegen die bestaat uit klinkerverharding. Vanwege de locatie, het verkeer en de bomen in verharding sluiten de klinkers niet naadloos aan elkaar aan, wat niet voldoet aan de vastgestelde kwaliteit en waardoor bijvoorbeeld mosgroei in de voegen ontstaat. Dit straatbeeld geeft echter juist de karakteristiek aan het Oude Dorp. De kwaliteit van het oude dorp wordt wel positief ervaren.

De gewenste kwaliteit is aan de bestaande situatie aangepast in de actualisatie van het IBOR-beleidsplan. Resultaat kwaliteit gestuurd beheer 2021: De vastgestelde beeldkwaliteit uit het beleidsplan IBOR voor het beheer van de openbare ruimte voldoet op hoofdlijnen aan de vastgestelde ambitie.

Kerncijfers per 31-12-2021 Kapitaalgoederen

Wegen

Riolering

Objecten

situatie 31-12-2021

Weg binnen de bebouwde kom

84,4 km

Weg buiten de bebouwde kom

4.9 km

Wegennet geasfalteerd

106.895 m2

Wegennet elementenverharding

934.365 m2

Lichtmasten

4.019 stuks

Rioolaansluitingen

7.745 stuks

Vrijverval-, druk- en persriolering

165,8 km

Tussen en eindgemalen

16 stuks

Drukgemalen

9 stuks

Bergbezinksystemen

3 stuks

Water

Oppervlaktewater in beheer bij het waterschap en/of derde, incl. beheer natuurlijk en onbeschoeide oevers

Groen

Plantsoenen

2.044 are

Gras

7.826 are

Bomen

6.120 stuks

Openbare speelplaatsen en –plekken (speeltoestellen)

434 stuks

55

Gebouwen

Gemeentehuis/Bibliotheek

1

Monumentale gebouwen (oude Raadhuis en toren Kerkje a\d Zee)

2

Zwembad

1

Onderwijs gebouwen ( basisonderwijs)

12

Onderwijs gebouwen (voortgezet onderwijs)

2

Binnensport accommodaties (gymzalen / sporthallen)

2

Peuterspeelzaal / kinderdagverblijf

1

Gemeentelijke gebouwen algemeen sportvelden, begraafplaats, haven e.a.)

Overig

(brandweer,

24

Bedrijfsruimten (werf Hoekman)

1

Woningen

1

Bruggen (auto-, fiets-, voetgangersbrug)

23 stuks

Verklaring aanpassing cijfers Als gevolg van onder andere de ontwikkeling Oranjewijk nemen de arealen gestaag toe. Oranjewijk Noord en Zuid worden echter pas na 2021 aan beheer overgedragen en vallen in 2021 nog onder de grondexploitatie. Van Zeewijk is fase vier toegevoegd aan het areaal. Areaaluitbreidingen De reguliere beheerbudgetten openbare ruimte, inclusief de budgetten ter voeding van beheervoorzieningen, worden jaarlijks met de reguliere prijsmutatie en areaaltoename verhoogd. Korte toelichting op de verplichte onderdelen Het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten) schrijft voor dat in elk geval de kapitaalgoederen wegen, riolering, water, groen en gebouwen in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen aan de orde moeten komen (BBV art 12). Wegen Bij raadsbesluit 19 september 2002 is het Wegenbeheerplan (rehabilitatie) gemeente Urk vastgesteld en in 2008 geactualiseerd. Op basis van dit plan wordt inzicht verkregen in welke maatregelen er nodig zijn om de kwaliteit van de verhardingen in de gemeente Urk te waarborgen en te verbeteren. Met dit plan zijn de financiële middelen geborgd. Het beleid is vastgelegd in het wegenbeleidsplan Urk (2015), dat integraal is vastgesteld met het IBORbeleidsplan. In 2022 wordt gestart met het actualiseren van het wegenbeheerplan. Het Urker wegennet wordt conform de CROW-systematiek elke twee jaar geïnspecteerd.

De maatregelen die daaruit voortvloeien worden verwerkt in de jaren erna. De inspectie heeft in 2020 plaats gevonden. In periode 2020/2024 worden diverse maatregelen die hieruit voortvloeien uitgevoerd. De geplande maatregelen worden afgestemd met de andere beheerdisciplines. Riolering Het huidige Gemeentelijk Rioleringsplan is in 2015 is door de raad vastgesteld en heeft een looptijd tot en met 2021. Hierin is het beleid voor de gemeentelijke riolering beschreven zowel ten aanzien van de inrichtingsopgaven, het beheer en onderhoud en de vervangingsopgave. In het GRP is een doorkijk gemaakt voor de lange termijn en zijn de 56

maatregelen voor de planperiode concreter beschreven. Om zorg te dragen voor de realisatie van de beheeropgaven op het gebied van de riolering wordt gewerkt met een operationeel beheerplan riolering. Dit is geen vastgesteld document. Met de komst van de omgevingswet komt de wettelijke verplichting om een GRP te hebben te vervallen. Bij de vertaling van de omgevingswet voor de gemeente Urk moet beoordeeld worden of de gemeente Urk het GRP als middel wil handhaven. Gelet op de omvang van dit kapitaalgoed is het van belang dat de functie van het GRP geborgd blijft. Daarom is in 2021 gestart met het opstellen van een nieuw GRP dat past binnen de vorm van de omgevingswet en is het document gewijzigd in het Gemeentelijk Water en Rioleringsplan (GWRP). Dat wordt in 2022 afgerond. Water Op 29 juni 2009 is door de Flevolandse gemeenten en het waterschap Zuiderzeeland een bestuursovereenkomst gesloten waarin het onderhoud van het stedelijke water, beschoeiingen en de stuwen wordt overgedragen aan het Waterschap. Per 1 januari 2011 is deze overeenkomst in werking getreden. Conform hetgeen in de overeenkomst is aangegeven blijft de gemeente Urk verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van duikers, grondkeringen en droogvallende berm sloten e.d. De afspraken hierover zijn vastgelegd in het GRP. Groen Vanaf 1 januari 2018 valt het groenbeheer onder het beleidsplan IBOR.

Het groenbeleid en beheerplan zijn geactualiseerd. Het beleidsplan is in 2019 door de raad wordt vastgesteld. Jaarlijks wordt het openbaar groen onderhouden conform het beleid. Dit wordt gedaan op basis van beeldkwaliteit. Het grootste deel wordt onderhouden door Concern voor Werk en een klein deel wordt gedaan door het wijkbeheer of externe partijen. Gebouwen De gemeentelijke gebouwen vallen niet onder het beleidsplan IBOR. Voor het onderhoud van de gemeentelijke gebouwen wordt gebruik gemaakt van het in 2013 opgestelde beheerplan dat in 2022 zal worden geactualiseerd.

57

Treasury Inleiding Treasury bestaat in hoofdlijnen uit de taken financiering, cashmanagement en renterisicobeheer. Het heeft tot doel te voorzien in vreemd vermogen tegen zo laag mogelijke kosten en ook te beschermen tegen financiële risico’s. Het wettelijke kader voor treasury ligt in de Wet Fido en het Treasurystatuut van de gemeente Urk.

Treasuryfunctie De financieringsmiddelen die nodig zijn voor het uitvoeren van de begroting waaronder het doen van investeringen worden beheerd door de treasuryfunctie. Deze financieringsmiddelen worden aangetrokken op een complexe geld- en kapitaalmarkt. In deze paragraaf beperken wij ons tot het weergegeven van de financieringspositie lang, de kasgeldlimiet (korte schuldnorm) en renterisiconorm (lange schuldnorm). Onder de treasuryfunctie valt niet het garanderen van rente en aflossing van geldleningen van derden; deze worden per verzoek aan het bestuur voorgelegd.

Financiering lang De financieringspositie van de gemeente Urk kan als volgt in beeld worden gebracht (bedragen x € 1.000). Bedragen (x € 1.000)

rekening rekening rekening begroting 2019 2020 2021 2021

(Im-)materiële vaste activa

58.253

57.013

59.116

61.382

Financiële vaste activa

8.367

8.259

8.170

8.002

Totaal vaste activa

66.620

65.272

67.286

69.384

Voorraden (OHW)

28.277

31.819

41.997

45.153

Totaal vaste activa en vooorraden

94.897

97.090

109.283

114.537

Algemene reserve

3.830

4.131

6.626

4.729

Bestemmingsreserves

33.529

37.795

37.298

35.442

Voorzieningen

7.120

7.343

7.216

8.857

Langlopende leningen (> 1 jaar)

60.550

55.908

71.360

69.847

totaal financieringsmiddelen

105.029

105.177

122.499

118.875

financieringstekort of -overschot

10.132

8.086

13.216

4.338

Eigen vermogen:

Vreemd vermogen:

Afhankelijk van de ontwikkeling van het financieringssaldo, dat onder andere afhankelijk is van de uitvoering van het investeringsschema, en van de verwachte renteontwikkeling worden gedurende het jaar nieuwe geldleningen aangetrokken. De kasgeldlimiet en de renterisiconorm zijn daarbij randvoorwaarden. In de jaarrekening 2021 blijkt evenals in eerdere jaren een aanzienlijk financieringsoverschot. Dit is het gevolg van het eerder aantrekken van financieringsmiddelen dan noodzakelijk op grond van het investeringsschema. Soms loopt het investeringsschema vertraging op t.o.v. de verwachting. Ook is in het verleden vroegtijdig financiering aangetrokken in verband met de lage rentestand. Het 58

financieringsoverschot wordt in de toekomst gebruikt voor het financieren van de voorgenomen investeringen en van de voorraden in de grondexploitaties. In het 4e kwartaal is er een lineaire lening van € 20 miljoen aangegaan. De verwachting is dat er in 2022 weer leningen worden aangetrokken, afhankelijk van het uitvoeringstempo van investeringen, de grondexploitatie en de renteontwikkeling. Onderstaande tabel maakt de mutaties in de geldleningen en de invloed daarvan op de gemiddelde rente zichtbaar. De onder renterisico op vaste schuld vermelde mutaties zijn in deze tabel verwerkt. Bedragen (x € 1.000) Stand per 1 januari Nieuwe leningen Reguliere aflossingen Vervroegde aflossingen

rekening rekening rekening begroting 2019 2020 2021 2021 67.686

60.550

55.908

55.908

0

0

20.000

20.000

-7.136

-4.642

-4.549

-6.061

0

Gemiddelde rentepercentage

2,30%

2,10%

1,70%

1,70%

Stand per 31 december

60.550

55.908

71.359

69.847

Kasgeldlimiet (norm voor korte schuld) Een belangrijk instrument in de regelgeving is de zogenaamde kasgeldlimiet. Dit instrument is in het leven geroepen om de omvang van de kortlopende financieringsmiddelen te bewaken. De kasgeldlimiet voor 2021 bedraagt € 5,6 miljoen (8,5 % van het begrotingstotaal van € 66,2 miljoen). Van de ontwikkeling van de liquiditeitspositie in relatie tot de kasgeldlimiet kan het volgende overzicht worden gegeven (bedragen x € 1000). Bedragen (x € 1.000) Grondslag = omvang begroting per 1-1 Toegestane kasgeldlimiet (8,5 %) in bedrag

rekening rekening rekening begroting 2019 2020 2021 2021 63.964

67.728

66.216

61.526

5.437

5.757

5.628

5.230

-10.714

-8.326

-18.019

390

toegestane kasgeldlimiet

5.437

5.757

5.628

5.230

Ruimte (+) / Overschrijding (-)

16.151

14.082

23.647

4.840

Toets kasgeldlimiet totaal netto vlottende schuld

Er was per einde 2021 sprake is van een forse ruimte binnen de liquiditeitsnorm doordat in het laatste kwartaal van 2021 een vaste geldlening werd aangetrokken van € 20 mln. die op 31 december nog niet geheel was ingezet voor de vaste financiering.

59

Renterisiconorm (norm voor lange schuld) De renterisiconorm voor 2021 bedraagt € 13,2 mln.: 20 % van het begrotingstotaal van € 66,2. Deze norm wordt in de volgende tabel gerelateerd aan het werkelijke renterisico (bedragen x € 1.000). Bedragen (x € 1.000)

rekening rekening rekening begroting 2019 2020 2021 2021

Grondslag = omvang begroting per 1-1

63.964

67.728

66.216

61.526

Renterisiconorm (20 %) Renterisico op vaste schuld (aflossingen)

12.793

13.546

13.243

12.305

7.136

4.642

4.549

6.061

Ruimte (+) / Overschrijding (-)

5.657

8.904

8.695

6.244

Toetsing renterisiconorm

Uit het overzicht blijkt dat wij ruimschoots binnen de norm opereren. Er is geen sprake van leningen waarop op enig moment de rente herzien kan worden door de geldverstrekker.

Financiering kort (kasbeheer) De lasten minus de baten van de jaarbegroting en ook de investeringen, worden in eerste instantie gefinancierd met kort geld, financieringsmiddelen met een looptijd van één jaar of korter. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de instrumenten “rekening-courantkrediet”, “daggeldleningen” en “kasgeld-leningen”. Bij het gebruiken van deze instrumenten wordt er op toegezien dat de kasgeldlimiet niet wordt overschreden. Zodra dat dreigt te gebeuren, vindt consolidatie plaats, door het aantrekken van langlopende leningen. Hierbij wordt zo goed mogelijk geanticipeerd op de verwachte renteontwikkelingen. De handelingen over het beheer geschieden conform het gestelde in het treasurystatuut.

Crediteurenbeheer De gemiddelde doorlooptijd (van binnenkomst tot betaling) is 2 tot 3 weken. Er worden jaarlijks tussen de 7.500 en 8.000 inkoopfacturen van crediteuren verwerkt.

Kredietrisico Het door de gemeente Urk verstrekken van leningen aan derden en het garanderen van de betaling van rente en aflossing van leningen is toegestaan voor zover het om het financieren van een publieke taak van de gemeente gaat. Wat tot de publieke taak van de gemeente behoort, bepaalt de gemeenteraad (Wet financiering decentrale overheden). De gemeente Urk heeft de volgende leningen rechtstreeks aan derden verstrekt: Bedragen (x € 1.000) Hypothecaire leningen ambtenaren

rekening rekening rekening begroting 2019 2020 2021 2021 0

Leningen Sociale Zaken (o.b.v. 25%)

322

269

242

322

Stichting Sportaccommodatie Urk

3.213

3.117

3.019

3.061

Totaal

3.535

3.386

3.261

3.383

De gemeente loopt over deze verstrekte geldleningen een beperkt risico. De Stichting Sportaccommodatie Urk heeft de opstallen als onderpand gegeven. Verder wordt jaarlijks, aan de hand van de jaarstukken, de financiële positie van de SSU beoordeeld.

60

Het onderdeel leningen verstrekt in het kader van Soza-regelingen heeft voornamelijk betrekking op de verstrekking van BBZ-kredieten aan bedrijven. Met betrekking tot deze leningen ligt het grootste deel van het risico (75%) bij de rijksoverheid. De rest van het risico ligt bij de gemeente.

Gebruikte rentepercentages De werkelijke rentelast wordt over de verschillende begrotingsonderdelen verdeeld naar rato van de boekwaarden van de kapitaalgoederen die voor die onderdelen worden ingezet. Sinds 2021 bedraagt dit "omslagpercentage" 1,7%. Het is de resultante van de rentelast en de boekwaarden van de vaste activa op 1 januari. Op grond van het Besluit Begroten en Verantwoorden worden aan de grondexploitaties rentekosten in rekening gebracht met afwijkende percentages. Die percentages bedragen in 2021 1,33% voor het complex Zeeheldenwijk (projectfinanciering in 2018) en voor de overige grondexploitaties 1,2%.

61

Bedrijfsvoering Inleiding De bedrijfsvoering heeft als reikwijdte de gemeentelijke organisatie, niet alleen de ambtelijke organisatie, maar ook de “bestuurlijke” organisatie. De burger verwacht van de gemeente dat de gelden rechtmatig, doelmatig en doeltreffend besteed worden. Ook verwacht men dat de gemeente een betrouwbare partner en transparant is. Deze verwachtingen zijn tevens uitgangspunt voor de bedrijfsvoering en ondersteunen de uitvoering van de doelstellingen. Het welslagen van die doelstellingen is in belangrijke mate afhankelijk van de kwaliteit van de bedrijfsvoering.

Informatievoorziening / ICT In juni 2020 is het Informatie Beleidsplan (afgekort IBP) opgesteld en goedgekeurd voor de periode 2021 - 2024. Vanuit dit plan zijn ook in 2021 enkele projecten gestart. Eén van de grote projecten is Zaakgericht Werken fase 2. Na afronding van fase 1 van de implementatie van zaakgericht werken zijn in 2021 de activiteiten gestart om koppelingen te realiseren tussen taak specifieke applicaties en de applicaties zaakgericht werken. Deze koppelingen hebben als doel het verbeteren van de producten, diensten en de opslag van archiefwaardige documenten. Een ander groot project is de voorbereiding op de nieuwe Omgevingswet. De laatste berichtgeving geeft aan dat de Omgevingswet wederom is uitgesteld. Het uitstel is nodig omdat het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) niet op tijd gereed is. De meeste aandacht is in 2021 gegaan naar het project Plaats en Tijdonafhankelijk werken (afgekort PTOW). Deze is gestart in 2021. Door de wereldwijde leveringsproblemen is dit project deels vertraagd. De implementatie van Office365 in combinatie metTeams is in 2021 afgerond. Ook kunnen we gebruik maken van het nieuwe intranet: UrkNet. Aan het op peil brengen van de maatregelen rondom AVG is aandacht geschonken. Er is een Uitvoeringsplan privacy vastgesteld waarmee in afgelopen jaar gewerkt is om de privacy bestendigheid van de gemeente te vergroten.

Inkoop en aanbestedingen Rapportage In het verleden werd jaarlijks een inkoopjaarplan opgesteld. In dit inkoopjaarplan werd op hoofdlijnen terug gekeken op het voorgaande jaar en vooruitgekeken naar het komende jaar. Dit inkoopjaarplan willen we vervangen door een rapportage over inkoop- en aanbestedingen. In de rapportage willen we onderwerpen uit het inkoop- en aanbestedingsbeleid inzichtelijk maken, dit zijn met name de volgende onderdelen: • Integriteit en transparantie; • Duurzaamheid; • Social return on Investment (SROI); • En de kansen voor het lokale bedrijfsleven bij het meedingen naar Gemeentelijke opdrachten.

62

Naast bovengenoemde onderwerpen willen we tevens gaan rapporteren over de gehouden aanbestedingen, het inkoopvolume, de leveranciers en het contract- en leveranciersmanagement. Met de rapportage willen we meer overzicht krijgen in de uitgaven van de gemeente Urk en kan nog beter gestuurd, geadviseerd en geanalyseerd worden ten opzichte van het inkoop- en aanbestedingsbeleid. Europese aanbestedingen Naast meervoudige onderhandse aanbestedingsprocedures en nationale aanbestedingsprocedures is er in 2021 een aantal Europese aanbestedingsprocedures doorlopen. Binnen het ruimtelijke domein geldt dit voor het bouwrijpmaken van de Zeeheldenwijk en de exploitatie van een warmtenet in de Zeeheldenwijk. De aanbesteding voor de exploitatie van het warmtenet heeft nog niet geleid tot een overeenkomst. Het leveren van werkplekapparatuur is vanuit Bedrijfsvoering Europees aanbesteed. Binnen het Sociaal Domein zijn er Europese aanbestedingsprocedures doorlopen voor Jeugd GGZ, begeleiding en dagactiviteiten (jeugd en WMO). Dit is in gezamenlijkheid gedaan met de gemeente Noordoostpolder. Voor het leveren en onderhouden van hulpmiddelen is gezamenlijk met Dronten en Noordoostpolder een Europese aanbestedingsprocedure doorlopen. Samenwerking Er is op gebied van inkoop samenwerking gezocht met de gemeenten Dronten en Noordoostpolder (de zogenaamde DUN-gemeenten).

Naast gezamenlijke aanbestedingen zijn ook thema’s als circulair inkopen en Social Return On Investment (SROI) binnen deze samenwerking naar voren gekomen. Circulair inkopen Eind 2019 heeft de gemeente samen met de andere gemeenten binnen de provincie een intentieverklaring ondertekend op gebied van circulair inkopen. In het 1e kwartaal van 2021 is hiervoor gestart met een meting van circulaire inkopen die jaarlijks uitgevoerd gaat worden. Het doel van deze meting is om inzicht te krijgen in producten die circulair zijn ingekocht en inzichtelijk te maken wat in de toekomst circulair ingekocht kan worden.

Personeel Trainees Naast de drie trainees die we via een bureau bij ons hebben werken, hebben we zelf ook een aantal jongeren benoemd op moeilijk vervulbare vacatures. Deze jongeren worden door een ervaren mentor begeleid en zij volgen een persoonlijk ontwikkelingsplan. De bedoeling hiervan is dat deze jonge werknemers over een aantal jaar taak volwassen medewerkers zijn. Samenwerking De samenwerking met de gemeenten Dronten, Urk en Noordoostpolder is het jaar 2021 vorm en inhoud gegeven. Vanaf 1 januari 2022 is deze samenwerking formeel van kracht. Voor Urk betekent dit een flinke kwaliteitsimpuls, waarbij de kwetsbaarheid wordt opgelost. Werving en selectie In het afgelopen begrotingsjaar 2021 is er veel tijd gestoken in het werven en selecteren van nieuwe medewerkers. Wij geven ook invulling aan het gegeven dat langjarige tijdelijke inhuur omgezet kan worden in het werven van eigen personeel. Het lukt voor een groot deel om de juiste nieuwe werknemers aan te trekken. Dat lukt echter niet altijd. Daar waar dat niet lukt, maar de functie wel moet worden ingevuld, wordt in het uiterste geval via de marktplaats alsnog tijdelijk ingehuurd. En ook dan lukt het niet altijd om de vacatures in te vullen, zodat ook door actieve search en inzet van externe werving en selectiebureaus

63

gezocht wordt naar geschikte kandidaten. Dit is allemaal een gevolg van de krapte op de arbeidsmarkt. Arbeidsomstandigheden Het Arbo-onderzoek naar de locatie Noorderzand is afgerond door de Arbodienst, Zorg van de Zaak. Ook is een verdiepend onderzoek uitgevoerd naar de CO2 binnen deze locatie. De resultaten van de Arbodienst zijn voor een deel al opgelost en een deel is opgenomen in het plan van aanpak. In 2021 is opdracht gegeven om de ventilatie in het meest intensief gebruikte deel van het gebouw, het kantoorgedeelte beneden, aan te passen. Het afgelopen jaar is het ziekteverzuimcijfer gestegen. Een van de belangrijkste redenen daarvoor is de corona pandemie. De inzet van de bedrijfsarts is daardoor het afgelopen jaar hoog geweest, wat de nodige kosten met zich heeft meegebracht. Daarnaast is de inzet van de bedrijfsmaat-schappelijk werker bij een aantal medewerkers nodig (geweest). Ook dit werkte kostenverhogend. Het resultaat daarvan was wel dat de re-integratie naar de eigen functie sneller is verlopen. Doorontwikkeling organisatie De doorontwikkeling van de organisatie verloopt voorspoedig. Er is een programmateam dat bestaat uit twee programmamanagers en zes projectleiders elk met een eigen projectgroep. In 2021 werden de eerste resultaten op het gebied van bijvoorbeeld onderlinge samenwerking zichtbaar.

64

Overzicht salarissen, toeslagen en vergoedingen Overzicht salarissen, toelagen en vergoedingen jaarrekening 2020

begroting 2021

jaarrekening 2021

Ambtelijke organisatie

9.884.085

11.696.564

11.397.361

College van B & W

502.981

508.784

575.931

Gemeenteraad

281.333

290.161

288.295

Griffie

107.296

106.880

114.984

0

12.000

0

10.775.695

12.614.389

12.376.571

Rekenkamer

Totaal

Overzicht kosten inhuur derden

jaarrekening 2020 Kosten (verwachte) inhuur

begroting 2021

jaarrekening 2021

3.445.640

2.350.373

3.261.317

Inhuur budget derden

108.295

110.027

110.027

Vervanging / keuze

1.610.730

953.505

1.555.766

Extra capaciteit / specialisatie

1.557.611

1.286.841

1.820.524

Dekkingsmiddelen

Bijraming in het boekjaar

337.704

Totaal

3.614.340

2.350.373

3.486.317

Restant/per saldo budget inhuur derden

-168.700

0

-225.000

65

Verbonden partijen Inleiding De paragraaf verbonden partijen geeft inzicht in de relaties van de gemeente Urk in de samenwerkingsverbanden c.q. rechtspersonen waarin bestuurlijke invloed wordt uitgeoefend en financiële belangen zijn gemoeid. Onder bestuurlijk belang wordt verstaan dat de gemeente zeggenschap heeft bijvoorbeeld doordat een wethouder, raadslid of ambtenaar zitting heeft in het bestuur of namens de gemeente stemrecht heeft. Het financiële belang is het bedrag dat ter beschikking is gesteld en dat niet verhaalbaar is of waarvoor aansprakelijkheid bestaat, indien de verbonden partij failliet gaat of haar verplichtingen niet nakomt. Een verbonden partij kan een deelneming zijn in de zin van artikel 2:379 BW, dat wil zeggen een participatie in een kapitaalvennootschap, maar het kan ook een deelneming in een vereniging, stichting, gemeenschappelijke regeling of andere publiek- en privaatrechtelijke rechtsvormen betreffen. De keuze voor een specifieke rechtsvorm is onder andere afhankelijk van het te bereiken doel. Bovenstaande definitie betekent ook dat er relaties met derde partijen kunnen zijn die niet onder de verbonden partijen vallen. Het gaat dan om relaties waarbij alleen sprake is van of een financieel of een bestuurlijk belang. Er zijn ook derde partijen waarin de gemeente uitsluitend en alleen een financieel belang heeft.

Deze relaties behoren niet tot de verbonden partijen. Gezien het belang van de verbonden partijen in de realisatie van de doelstellingen van de gemeente is het noodzakelijk inzicht te geven in deze partijen. In deze paragraaf wordt allereerst enige informatie verstrekt per verbonden partij. Daarnaast is er een overzicht verbonden partijen opgenomen waarin onder meer de financiële belangen en risico´s worden weergegeven.

Informatie over verbonden partijen NV Rova Holding ROVA is door een aantal gemeenten opgericht met als doel een optimale invulling van de afvalzorgplicht van de bij haar aangesloten gemeenten. Statutair is bepaald dat aandelen uitsluitend in handen kunnen zijn van overheden met een zorgtaak op het gebied van huishoudelijk afval. De deelnemende gemeenten blijven daarbij volledig autonoom. Zij stellen ieder afzonderlijk hun gemeentelijk beleid en de tarieven voor de burger vast. De gemeente Urk is per 1 januari 2001 tot de ROVA toegetreden en heeft haar zorgtaken op het gebied van de afvalverwijdering aan de ROVA overgedragen. De organisatie van de dienstverlening van ROVA is verdeeld over een groep werkmaatschappijen die allen dochter zijn van NV ROVA Holding. De dochtermaatschappijen richten zich op samenhangende product-marktcombinaties. Eind 2012 zijn de aandelen van NV Rova Bedrijven verkocht. NV Huisvuilcentrale Noord Holland HVC is een afvalnutsbedrijf dat eigendom is van 48 gemeenten en zes waterschappen, vooral in Noord-Holland, Zuid-Holland en Flevoland. Sinds de oprichting in de jaren negentig streeft HVC er naar te groeien van afvalverbrander naar regisseur van de afvalketen in haar verzorgingsgebied. Het bedrijf tekent voor inzameling van afval, logistiek, recycling en compostering, verbranding en de levering van energie en warmte.

De gemeente Urk is in 1996 tot de HVC toegetreden. 66

NV Vitens Vitens is het grootste drinkwaterbedrijf van Nederland en levert drinkwater aan 31% van de Nederlandse huishoudens in de provincies Flevoland, Friesland, Gelderland, Utrecht, Overijssel en een aantal gemeenten in Drenthe en Noord-Holland. Vitens is een publiek bedrijf. De aandelen van de NV zijn (in)direct in handen van provinciale en gemeentelijke overheden. Vitens is in 2002 ontstaan door fusie van de drinkwaterbedrijven Nuon Water, Waterbedrijf Gelderland en Waterleiding Maatschappij Overijssel. In 2006 is Vitens verder gefuseerd met Hydron Flevoland en Hydron Midden-Nederland. NV Wadinko Op 29 mei 2006 heeft er een juridische fusie plaatsgevonden tussen de vennootschappen Wmo Beheer N.V. en Wadinko Beheer B.V. met terugwerkende kracht naar 1 januari 2006. De nieuwe naam van de vennootschap is Wadinko NV. De aandelen van de onderneming zijn in handen van de provincie Overijssel en 24 gemeenten. De vennootschap is een participatiemaatschappij met de doelstelling het stimuleren van gezonde bedrijvigheid en daarmee de werkgelegenheid in het werkgebied van haar aandeelhouders. NV Bank Nederlandse Gemeenten De Bank Nederlandse Gemeenten (BNG), opgericht in 1914 en gevestigd in Den Haag, is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang.

Met gespecialiseerde dienstverlening draagt de BNG bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Klanten van de BNG zijn overheden en instellingen op het gebied van volkshuisvesting, gezondheidszorg, onderwijs en nut. De BNG biedt financiële diensten op maat, zoals kredietverlening, betalingsverkeer, advisering en elektronisch bankieren. BNG Bank heeft over 2021 een nettowinst behaald van € 236 miljoen. Technofonds Flevoland BV In 2009 is de gemeente Urk als aandeelhouder toegetreden tot Technofonds Flevoland BV. Naast de gemeente Urk (1%) zijn de gemeenten Almere (20%), Lelystad (10%), Dronten (3%) en Noordoostpolder (4%) aandeelhouder. In totaal nemen de Flevolandse gemeenten 38% deel in vennootschap. De overige 62% van de aandelen zijn in handen van Ontwikkelingsmaatschappij Flevoland BV, waarvan provincie Flevoland 100 % aandeelhouder van is. Technofonds Flevoland BV heeft als doelstelling het verstrekken van risicodragend kapitaal in de vorm van leningen en aandelenkapitaal aan startende en doorstartende technologische gerichte ondernemingen binnen Flevoland, die vanwege hun status moeilijkheden ondervinden bij het realiseren van de financiering van hun initiatief.

67

Port of Urk BV De Port of Urk BV is per 20 april 2017 opgericht. De BV richt zich op het beheren, ontwikkelen en exploiteren van een deel van de buitendijkse haven met bijbehorend terrein en verricht verder al hetgeen met vorenstaande verband houdt of daartoe bevorderlijk kan zijn. Port of Urk BV neemt voor 1/9 deel in de Maritieme Servicehaven Noordelijk Flevoland B.V. (in oprichting). MSNF B.V. draagt zorg voor beheer, onderhoud, herstel dan wel vernieuwing voor het in stand houden op het niveau van bij de aanleg (waartoe tevens de benodigde toekomstige vervangingsinvesteringen worden gerekend) ten aanzien van: golfbreker en buitendijkse ontsluitingsweg uitgeefbaar terrein en bootliftsteigers, de vaargeul en havenkom. GR Veiligheidsregio Flevoland De Veiligheidsregio Flevoland is een samenwerkingsverband van alle gemeenten in Flevoland, Politie Flevoland, Brandweer Flevoland en de GHOR Flevoland (GGD). De veiligheidsregio heeft tot doel de veiligheid van haar inwoners tijdens rampen en crisissen te vergroten. Door eenduidige bestuurlijke aansturing en door adequate planning wordt de samenwerking tussen brandweer, gemeenten, Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen (GHOR) en politie zowel tijdens de voorbereiding als bij de uitvoering verbeterd.