3.1 - Bijlage bij brief dhr. Riemersma - WUR rapport 2025 - Goed benutten van biologische combiluchtwassers
Tekst van het document
Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 23 Figuur 3.2 Gemeten ammoniakconcentraties (NH3) in de ingaande en uitgaande lucht van de luchtwasser gedurende meetperiode 1 op locatie 1. Figuur 3.3 Het ammoniakverwijderingsrendement (NH3) gebaseerd op de ammoniakconcentraties van de ingaande en uitgaande lucht in de luchtwasser gedurende meetperiode 1 op locatie 1.
Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 24 3.1.2 Meetperiode 2 Meetperiode 2 besloeg de periode van halverwege november 2023 tot en met februari 2024. In meetperiode 2 was gedurende de gehele periode sprake van te zuur waswater (een pH-waarde lager dan 6,5) (Figuur 3.4). Door logistieke vertragingen (moeilijke afvoer van spuiwater door natte periode rond de start van het uitrijdseizoen van mest) is de voorgestelde maatregel van periode 1 om de waswaterput te legen en schoon te spoelen pas begin maart doorgevoerd. Dit is ook te zien in de scherpe toename van de pH eind februari toen al het waswater is vervangen met schoon water met een basische pH-waarde (pH-waarde hoger dan 7,5). Het schoonmaken van de waswaterput duurde enkele dagen waardoor ammoniakverwijdering in die tijd al afnam omdat de luchtwasser toen uit stond. De gemiddelde ammoniakverwijdering was 95% gedurende meetperiode 2. De pH-waarde van het waswater was bijna de volledige meetperiode lager dan pH 6,5. De afgevangen ammoniak is waarschijnlijk niet omgezet in nitraat, maar in andere stikstofgassen. Deze hypothese wordt ondersteunt door de gelogde EC-waarde, deze nam gedurende meetperiode 2 minder dan 10 mS/cm toe. Er is ook geen spuiwaterproductie geregistreerd gedurende meetperiode 2.
Deze observaties doen vermoeden dat de stikstof in de ammoniak niet wordt vastgelegd als nitriet of nitraat, maar wordt geëmitteerd als een ander stikstofgas. Hierdoor neemt de EC-waarde niet toe, gaat de luchtwasser geen waswater spuien en schoon water innemen, wat de pH-waarde zou doen stijgen. Bij gevolg blijft de pH- waarde (te) laag. De luchtmonsters voor geuranalyses zijn tegen het einde van de meetperiode, op 21 februari verzameld en geanalyseerd. De resultaten van beide analysemethodes zijn in Tabel 7 weergegeven. Observaties: • De pH was gedurende gehele periode lager dan 6,5 en dus te laag. De ammoniakverwijdering is over deze periode gemiddeld 95% (Figuur 3.6). Uit de meting van de ammoniakconcentratie in de uitgaande lucht blijkt dat (nagenoeg) alle ammoniak is afgevangen (Figuur 3.5). De EC neemt echter weinig toe. Door de te lage pH in het waswater wordt de afgevangen ammoniak omgezet in andere stikstofgassen en wordt de stikstof alsnog uitgestoten naar de omgeving. Dit eerder aangetoond in Maasdam et al. (2021) en in dit rapport (par. 3.1.1, par. 3.2.4). • Na het schoonmaken van de waswaterput en het vullen met schoonwater begin maart is een sterke stijging van de pH tot boven pH 8 gezien. Bij deze hoge pH is sprake van geringe ammoniakverwijdering door de lage oplosbaarheid van ammoniak bij pH boven de 7,5.
• Het berekende verwijderingsrendement voor geur van de luchtwasser was gemiddeld 88% volgens de olfactometrische methode en 72 % volgens de chemisch-analytische methode (Tabel 7). Deze laatste waarde is gebaseerd op de totale geuractiviteitswaarde (SumOAV) van 18 geurstoffen. De rendementen van beide methoden komen redelijk goed overeen. Opvallend is dat bij bepaalde geurstoffen, zoals de vetzuren, na de luchtwasser soms hogere geurwaarden waargenomen zijn dan ervoor (negatief rendement). Maatregelen voorstel: • Effect volgen van herstart van luchtwasser zoals voorgesteld in meetperiode 1. Vaststellen of en wanneer het waswater in de luchtwasser verzuurt. • Benodigde hoeveelheid spuiwater en schoon water berekenen die nodig is om de verzuring te vermijden aan de hand van de snelheid waarmee de pH daalt tijdens verzuring. Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 25 Figuur 3.4 Gemeten pH- en EC-waardes in het waswater van de luchtwasser gedurende meetperiode 2 op locatie 1. De voorgeschreven bandbreedte voor de pH van het waswater (6,5 – 7,5) is weergeven met 2 zwarte lijnen. Figuur 3.5 Gemeten ammoniakconcentraties (NH3) in de ingaande en uitgaande lucht van de luchtwasser gedurende meetperiode 2 op locatie 1.
Figuur 3.6 | Het ammoniakverwijderingsrendement (NH3) gebaseerd op de ammoniakconcentraties van de ingaande en uitgaande lucht in de luchtwasser gedurende meetperiode 2 op locatie 1. Tabel 7 | Berekende geuractiviteitswaarden | (OAV) van 18 geurstoffen | en hun optelsom (SumOAV), gebaseerd op concentraties gemeten met de chemisch-analytische methode en de geurdrempelwaarden in de ingaande en uitgaande lucht van een luchtwasser gedurende meetperiode 2 op locatie 1. Daarnaast zijn geurconcentraties weergegeven in odour units (OUE/m3; via sensorische methode). Het geurverwijderingsrendement is berekend voor zowel de OAV van de geurstoffen als de geurconcentraties (sensorisch). De gemiddelde OAV van drie replica’s incl. standaard deviatie (SD) en de variatie coëfficiënt (RSD) is gegeven.
OAV-gemiddelde Bedrijf | Pilot 1 | Pilot 1 | Pilot 1 | Pilot 1 Positie (luchtwasser) | ingaand | ingaand | uitgaand | uitgaand | Rendement Luchtzakmateriaal | Nalofaan | Nalofaan | Nalofaan | Nalofaan Zaknummer | 32 | 230 | 255 | 268 CAS-NR | Naam gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD 431-03-8 | 2,3-Butanedione | 10.5 | 0.9 | 8.3 | 7.8 | 0.6 | 7.9 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 100% 64-19-7 | Acetic acid | 8.6 | 8.1 | 94.0 | 15.6 | 10.1 | 64.4 | 27.0 | 1.5 | 5.6 | 33.6 | 8.0 | 23.9 | -151% 79-09-4 | Propionic acid | 0.2 | 0.1 | 44.9 | 0.2 | 0.1 | 51.7 | 0.4 | 0.0 | 4.3 | 0.5 | 0.1 | 13.2 | -167% 79-31-2 | Isobutyric acid | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 107-92-6 | Butyric acid | 1.1 | 0.5 | 39.1 | 1.9 | 1.5 | 80.2 | 4.1 | 1.1 | 25.6 | 13.0 | 9.3 | 71.8 | -467% 503-74-2 | Isovaleric acid | NK | NK | NK | 0.1 | 0.0 | 0.0 | 0.6 | 0.1 | 17.2 | 0.9 | 0.1 | 6.0 | -739% 109-52-4 | Valeric acid | 0.4 | 0.2 | 38.3 | 0.5 | 0.3 | 50.7 | 0.9 | 0.2 | 23.5 | 1.0 | 0.2 | 20.3 | -102% 142-62-1 | Hexanoic acid | 0.0 | 0.0 | 63.1 | 0.0 | 0.0 | 28.8 | 0.0 | 0.0 | 25.2 | 0.0 | 0.0 | 43.4 | -50% 111-14-8 | Heptanoic acid | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 108-95-2 | Phenol | 0.0 | 0.0 | 41.4 | 0.0 | 0.0 | 13.2 | 0.0 | 0.0 | 23.6 | 0.1 | 0.0 | 12.2 | -80% 106-44-5 | p-Cresol
(4-methylphenol) | 94.0 | 25.9 | 27.6 | 62.2 | 5.9 | 9.4 | 0.5 | 0.2 | 33.2 | 0.9 | 0.7 | 81.1 | 99% 123-07-9 | 4-ethylphenol | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 120-72-9 | Indole | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 0.5 | 0.0 | 0.0 | NK 83-34-1 | 3-methyl indole | 2.5 | 0.9 | 35.9 | 1.6 | 0.0 | 0.0 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 100% 7783-06-4 | Hydrogen sulfide | 1177.1 | 19.9 | 1.7 | 1388.7 | 43.5 | 3.1 | 333.0 | 9.7 | 2.9 | 346.4 | 9.9 | 2.9 | 74% 74-93-1 | Methyl mercaptan | 182.3 | 9.3 | 5.1 | 201.0 | 14.5 | 7.2 | 56.9 | 5.0 | 8.8 | 53.3 | 3.2 | 6.0 | 71% 624-92-0 | Dimethyl disulfide | 0.8 | 0.2 | 24.7 | 1.0 | 0.2 | 24.1 | 0.7 | 0.0 | 6.5 | 0.8 | 0.1 | 12.7 | 19% 7664-41-7 | Ammonia | 9.6 | 0.3 | 2.9 | 9.6 | 0.3 | 2.9 | 0.4 | 0.3 | 65.5 | 0.4 | 0.3 | 65.5 | 96% SumOAV | 1487 | 35.33 | 1690 | 26.21 | 424 | 16.05 | 451 | 24.5 | 72% Sensory (ouE/m3) | 5462 | 4055 | 593 | 553 | 88% Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 26 Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 27 3.1.3 Meetperiode 3 Meetperiode 3 besloeg de periode van maart 2024 tot en met mei 2024. In het begin van meetperiode 3 was de pH van het waswater te hoog als gevolg van de maatregel uit meetperiode 1: een herstart van de luchtwasser door het waswater in de waswaterput te vervangen door schoon water.
Ook gedurende de maand april is de pH boven de bovengrens van pH 7,5. Deze periodes van hoge pH komen overeen met periodes met slechte ammoniakverwijdering (Figuur 3.7, Figuur 3.9). Aan het einde van de meetperiode verzuurt het waswater, net zoals is geobserveerd in meetperiode 1. Tot en met meetperiode 3 is de hoeveelheid spuiwater die het systeem per keer kan spuien ingesteld op 2,5 m3 per keer. Uit een berekening aan de afname in pH van begin mei blijkt dat de benodigde hoeveelheid spuiwater en toevoer van schoon water ongeveer twee keer groter moet zijn om genoeg zuur (H+) af te voeren en de pH boven de ondergrens van pH 6,5 te houden. De geurmetingen zijn tegen het einde van de meetperiode op 6 mei geanalyseerd. De resultaten van beide geurmethodes zijn in Tabel 8 weergegeven. Observaties: • De bovengrens van de pH-bandbreedte is pH 7,5. Vanaf die pH-waarde daalt de efficiëntie van ammoniakverwijdering doordat ammoniak niet tot nauwelijks oplost in het waswater. • Verzuring van deze luchtwasser vindt plaats na ongeveer 2 maanden met stabiele werking. • Uit een berekening van de zuurproductie tijdens deze periode blijkt dat de instellingen voor spuiwaterproductie (en dus toevoer van schoon water) ongeveer een factor 2 lager zijn dan nodig is.
• Het berekende verwijderingsrendement voor geur van de luchtwasser was gemiddeld 51 % volgens de chemisch-analytische methode (SumOAV) en -2% volgens de sensorische methode, dat wil zeggen: volgens deze methode is er geen geur verwijderd (Tabel 8). De spreiding tussen duplo samples was aanzienlijk bij de sensorische methode. Opvallend was dat minder dan 30% van de zwavelcomponenten zoals waterstofsulfide (H2S) en methylmercaptaan verwijderd werden door de luchtwasser. Maatregelen voorstel: • Verhogen van de hoeveelheid spuiwater per keer van 2,5 m3 naar 5 m3 voor: a) voldoende afvoer van zuur en bacteriën met spuien en b) extra toevoer van schoon water, wat de pH verhoogt. • Test om de pH van het waswater handmatig te corrigeren en terug te brengen tussen de bandbreedte (pH 6,5 – 7,5) door te spuien bij een EC-waarde lager dan 20 mS/cm. Als de luchtwasser vaker spuiwater afvoert, wordt ook meer schoon water toegevoegd, waardoor de pH naar verwachting zal stijgen. Deze maatregel zou een alternatief kunnen zijn voor het tijdelijk uitzetten van de luchtwasser om de pH bij verzuring in de pH-bandbreedte terug te brengen. Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 28 Figuur 3.7 Gemeten pH- en EC-waardes in het waswater van de luchtwasser gedurende meetperiode 3 op locatie 1.
De voorgeschreven bandbreedte voor de pH van het waswater (6,5 – 7,5) is weergeven met 2 zwarte lijnen. Figuur 3.8 Gemeten ammoniakconcentraties (NH3) in de ingaande en uitgaande lucht van de luchtwasser gedurende meetperiode 3 op locatie 1.
Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 29 Figuur 3.9 Het ammoniakverwijderingsrendement (NH3) gebaseerd op de ammoniakconcentraties van de ingaande en uitgaande lucht in de luchtwasser gedurende meetperiode 3 op locatie 1. Figuur 3.10 Berekenden ammoniakvrachten (NH3) in de ingaande en uitgaande lucht van de luchtwasser gedurende meetperiode 3 op locatie 1. Vrachten zijn berekend aan de hand van de gemeten ammoniakconcentraties en de ventilatiedebieten ingeschat aan de hand van de ventilatiefrequentie van de ventilatoren waarop de luchtwasser is aangesloten.
Tabel 8 | Berekende geuractiviteitswaarden (OAV) van 18 geurstoffen en hun optelsom (SumOAV), gebaseerd op concentraties gemeten met de chemisch-analytische methode en de geurdrempelwaarden in de ingaande en uitgaande lucht van een luchtwasser gedurende meetperiode 3 | op locatie | 1 . Daarnaast zijn geurconcentraties weergegeven in odour units (OUE/m3; via sensorische methode). Het geurverwijderingsrendement is berekend voor zowel de OAV van de geurstoffen als de geurconcentraties (sensorisch). De gemiddelde OAV van drie replica’s incl. standaard deviatie (SD) en de variatie coëfficiënt (RSD) is gegeven.
OAV-gemiddelde Bedrijf | Pilot 1 | Pilot 1 | Pilot 1 | Pilot 1 Positie (luchtwasser) | ingaand | ingaand | uitgaand | uitgaand | Rendement Luchtzakmateriaal | Nalofaan | Nalofaan | Nalofaan | Nalofaan Zaknummer | 216 | 280 | 197 | 298 CAS-NR | Naam gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD 431-03-8 | 2,3-Butanedione | 17.84 | 2.5 | 13.82 | 13.75 | 0.1 | 0.85 | 17.53 | 3.0 | 16.9 | 17.71 | 3.1 | 17.25 | -12% 64-19-7 | Acetic acid | 59.63 | 10.3 | 17.31 | 63.2 | 0.8 | 1.18 | 7.36 | 4.7 | 63.56 | 6.1 | 1.9 | 30.52 | 89% 79-09-4 | Propionic acid | 10.6 | 1.1 | 9.96 | 11.09 | 0.6 | 5.03 | 0.18 | 0.1 | 44.42 | 0.29 | 0.2 | 52.93 | 98% 79-31-2 | Isobutyric acid | 2.39 | 0.3 | 13.21 | 2.71 | 0.2 | 8.25 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 100% 107-92-6 | Butyric acid | 299.01 | 23.5 | 7.85 | 284 | 5.1 | 1.78 | 2.3 | 0.5 | 22.37 | 3.72 | 2.2 | 59.68 | 99% 503-74-2 | Isovaleric acid | 121.98 | 8.9 | 7.32 | 112.77 | 1.2 | 1.09 | NK | NK | NK | 0.34 | 0.0 | 0 | 100% 109-52-4 | Valeric acid | 28.2 | 0.8 | 2.93 | 21.62 | 0.6 | 2.93 | 0.43 | 0.2 | 34.51 | 0.85 | 0.4 | 46.89 | 97% 142-62-1 | Hexanoic acid | 0.04 | 0.0 | 7.29 | 0.03 | 0.0 | 4.53 | 0 | 0.0 | 0 | 0 | 0.0 | 41.67 | 100% 111-14-8 | Heptanoic acid | NK | NK | NK | 0.01 | 0.0 | 1.72 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 108-95-2 | Phenol | 0.05 | 0.0 | 7.93 | 0.06 | 0.0 | 19.55 | 0.01 |
0.0 | 28.29 | 0.01 | 0.0 | 2.67 | 82% 106-44-5 | p-Cresol (4-methylphenol) | 149.48 | 6.2 | 4.17 | 174.19 | 15.4 | 8.86 | 4.35 | 0.5 | 11.1 | 2.97 | 0.2 | 7.01 | 98% 123-07-9 | 4-ethylphenol | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 120-72-9 | Indole | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 83-34-1 | 3-methyl indole | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 7783-06-4 | Hydrogen sulfide | 1211.7 | 20.9 | 1.7 | 1213.8 | 19.0 | 1.6 | 874.1 | 8.3 | 1.0 | 828.7 | 34.0 | 3.9 | 30% 74-93-1 | Methyl mercaptan | 168.6 | 26.5 | 15.7 | 140.8 | 5.4 | 3.9 | 120.5 | 11.2 | 9.3 | 125.0 | 7.5 | 6.0 | 21% 624-92-0 | Dimethyl disulfide | 1.5 | 0.9 | 59.0 | 0.8 | 0.0 | 3.7 | 1.1 | 0.5 | 48.4 | 0.9 | 0.1 | 9.7 | 13% 7664-41-7 | Ammonia | 5.70 | 7.90 | 5.70 | 7.90 | 2.40 | 4.80 | 2.40 | 4.80 | 58% SumOAV | 2077 | 12.6 | 2044 | 4.9 | 1030 | 23.7 | 989 | 21.8 | 51% Sensory (ouE/m3) | 2414 | 3328 | 3335 | 2543 | -2% 3.1.4 | Meetperiode 4 Meetperiode 4 besloeg de periode van juni 2024 tot en met augustus 2024. Gedurende de maand juni is getest om handmatig de maximale EC -waarde voor spuien bij te stellen en hierdoor meer spuiwaterte produceren en schoonwater toe te voeren.
Het doel is om middels het verhogen van spui waterproductie en coherent de toevoer van schoon water de pH weer terug te brengen binnende bandbreedte van 6,5 | tot 7,5 zonder daarbij de luchtwasser tijdelijk uit te zetten (waarbij helemaal geen ammoniak afvangst plaats vindt). Gedurende de maand juni is d eze instelling dagelijks handmatig uitgevoerd door de veehouder. Dit heeft tot een lichte stijging in zuurgraad geleid van pH 3,6 naar 5,3 in 12 dagen tijd. Hieruit blijkt dat het mogelijk is om door handmatig | te spuien de pH te verhogen na verzuring, zonder de luchtwasser stil te hoeven l eggen. De stijging wa s echteronvoldoende om de pH binnen | een redelijke termijn binnen de bandbreedte te brengen. De instellingen voor spui waterproductie zijn nog niet aangepast waardoor | maximaal slechts 2,5 m 3 per dag wordt gespuid. I n overleg is besloten om de | luchtwasser alsnog tijdelijk uit te zetten, waardoor de pH snel steeg. Vervolgens is de instelling voor spui | en aangepast: een dubbele hoeveelheid spui waterper keer (5 m3 i .p.v. | 2,5 m 3 per keer) in combinatie met de originele instelling voor de maximale EC -waarde van 20 mS/cm. Na herstart van de luchtwasser is een stijging van de pH waarneembaar; deze nam halverwege juli weer af tot een pH van 4.
Er vond nog geen spui waterproductie plaats doordat de EC-waarde niet de 20 mS/cm heeft bereikt na de herstart , waardoor geen afvoer van zuur heeft plaats gevonden. De geurmetingen en - analyseszijn tegen einde van de meetperiode | rond 12 augustus uitgevoerd . De resultaten van beide geurmethodes zijn in Tabel 9 weergegeven. Observaties: • | Het is mogelijk de luchtwasser vanuit verzuurde toestand bijsturen d.m.v. handmatig aanpassen EC - grenswaarde, maar het is een zeer traag proces; na 2 weken is de pH nog steeds lager dan de ondergrenswaarde pH 6,5. Dit is het gevolg van een | (te) laag spuivolume per keer | (2,5m 3); voor een snelle bijsturing van de pH in het waswater zou een grotere hoeveelheid per keer gespuid moeten worden. • | Sterke verzuring na herstart doordat geen spui waterproductie plaats vond, omdat de EC-grenswaarde van 20 mS/cm niet werd bereikt. Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 30 Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 31 • Het geurverwijderingsrendement van de luchtwasser was matig met gemiddeld 39% volgens de chemisch-analytische methode en 62% volgens de sensorische methode (Tabel 7). De spreiding tussen duplo samples was soms aanzienlijk bij de olfactometrische methode.
Net zoals in meetperiode 2 werden in meetperiode 3 zwavelcomponenten zoals hydrogeensulfide (H2S) en methylmercaptaan het slechtst verwijderd door de luchtwasser. Maatregelen voorstel: • Herstarten van de luchtwasser door het halfleeg maken van de waswaterput en bij te deze vullen met schoon water. In verband met de afloop van het project is de waswaterput slecht half leeg gemaakt om biomassa te behouden (en dus nitrificatie-activiteit) om de werking van de nieuwe instellingen voor spuien sneller te kunnen beoordelen. • pH te stabiliseren met een aanpaste aansturing, een adaptieve regeling met twee verschillende maatregelen: 1) Stapsgewijs verhogen van de frequentie van spuien of de spuiwaterhoeveelheid per spuimoment als de pH binnen de bandbreedte daalt. Als de pH onder 6,7 daalt, gaat de luchtwasser frequent spuien, ook als de EC nog lager dan 20 mS/cm is. Doel: het geproduceerde zuur eerder afvoeren en meer schoon water toevoegen en zo de pH reguleren, ook bij EC-waarden lager als20 mS/cm. 2) Verlagen debiet naar de sproeiers over het pakket – als pH lager wordt dan 7,0 gaat de pomp minder waswater over het waspakket pompen. Bij pH 6,5 is het laagste debiet bereikt, waarbij het waspakket nog steeds volledig besproeid wordt.
Het doel hierbij is om te testen of hierdoor minder ammoniak wordt opgenomen, en er dus ook minder snel nitrificatie zal plaats vinden, terwijl wel nog volledige dekking van het pakket plaats vindt en minstens 85% van de ammoniak wordt afgevangen. Figuur 3.11 Gemeten pH- en EC-waardes in het waswater van de luchtwasser gedurende meetperiode 4 op locatie 1. De voorgeschreven bandbreedte voor de pH van het waswater (6,5 – 7,5) is weergeven met 2 zwarte lijnen.
Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 32 Figuur 3.12 Gemeten ammoniakconcentraties (NH3) in de ingaande en uitgaande lucht van de luchtwasser gedurende meetperiode 4 op locatie 1. Figuur 3.13 Het ammoniakverwijderingsrendement (NH3) gebaseerd op de ammoniakconcentraties van de ingaande en uitgaande lucht in de luchtwasser gedurende meetperiode 4 op locatie 1.
Figuur 3.14 Berekenden ammoniakvrachten (NH 3) in de ingaande en uitgaande lucht van de luchtwasser gedurende meetperiode 4 op locatie 1. Vrachten zijn berekend aan de hand van de gemeten ammoniakconcentraties en de ventilatiedebieten ingeschat aan de hand van de ventilatiefrequentie van de ventilatoren waarop de luchtwasser is aangesloten. Tabel 9 | Berekende geuractiviteitswaarden (OAV) van 18 geurstoffen en hun optelsom (SumOAV), gebaseerd op concentraties gemeten met de chemisch-analytische methode en de geurdrempelwaarden in de ingaande en uitgaande lucht van een luchtwasser gedurende meetperiode 4 | op locatie | 1 . Daarnaast zijn geurconcentraties weergegeven in odour units (OUE/m3; via sensorische methode). Het geurverwijderingsrendement is berekend voor zowel de OAV van de geurstoffen als de geurconcentraties (sensorisch). De gemiddelde OAV van drie replica’s incl. standaard deviatie (SD) en de variatie coëfficiënt (RSD) is gegeven.
OAV-gemiddelde Bedrijf | Pilot 1 | Pilot 1 | Pilot 1 | Pilot 1 Positie (luchtwasser) | ingaand | ingaand | uitgaand | uitgaand | Rendement Luchtzakmateriaal | Nalofaan | Nalofaan | Nalofaan | Nalofaan Zaknummer | 145 | 174 | 277 | 266 CAS-NR | Naam | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD 431-03-8 | 2,3-Butanedione | 5.32 | 0.4 | 7.61 | 4.65 | 1.94 | 41.68 | 0.27 | 0 | 0 | 1.04 | 0 | 0 | 87% 64-19-7 | Acetic acid | 50.98 | 1.29 | 2.52 | 47.7 | 1.81 | 3.8 | 45.94 | 4.47 | 9.72 | 31.75 | 4.01 | 12.62 | 21% 79-09-4 | Propionic acid | 8.36 | 0.09 | 1.05 | 8.46 | 0.1 | 1.21 | 2.92 | 0.07 | 2.32 | 0.77 | 0.3 | 38.92 | 78% 79-31-2 | Isobutyric acid | 1.09 | 0.08 | 7.67 | 0.99 | 0.05 | 5.53 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 100% 107-92-6 | Butyric acid | 229.1 | 14.71 | 6.42 | 230.97 | 17.34 | 7.51 | 67.97 | 1.82 | 2.68 | 12.01 | 5.19 | 43.24 | 83% 503-74-2 | Isovaleric acid | 94.44 | 5.45 | 5.77 | 81.22 | 11.03 | 13.58 | 11.6 | 0.72 | 6.17 | 2.76 | 1.61 | 58.31 | 92% 109-52-4 | Valeric acid | 25.67 | 1.52 | 5.9 | 22.73 | 0.87 | 3.81 | 4.8 | 0.17 | 3.6 | 1.33 | 0.41 | 30.45 | 87% 142-62-1 | Hexanoic acid | 0.04 | 0.01 | 14.4 | 0.03 | 0 | 6.55 | 0.02 | 0 | 20.55 | 0.01 | 0.01 | 57.23 | 57% 111-14-8 | Heptanoic acid | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 0 | 0 | 0 | NK | NK | NK | NK 108-95-2 | Phenol | 0.02 | 0 | 6.78 | 0.02 | 0 | 16.23 |
0.02 | 0 | 3.34 | 0.03 | 0 | 10.57 | -25% 106-44-5 | p-Cresol (4-methylphenol) | 124.83 | 6.57 | 5.26 | 162.93 | 24.33 | 14.93 | 3.08 | 0.45 | 14.55 | 2.3 | 0 | 0 | 98% 123-07-9 | 4-ethylphenol | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 120-72-9 | Indole | 0.26 | 0 | 0 | 0.6 | 0 | 0 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 100% 83-34-1 | 3-methyl indole | 2.06 | 0.25 | 11.98 | 5.05 | 3.2 | 63.34 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 100% 7783-06-4 | Hydrogen sulfide | 862.07 | 3.84 | 0.45 | 760.73 | 10.59 | 1.39 | 708.98 | 1.04 | 0.15 | 742.68 | 13.12 | 1.77 | 11% 74-93-1 | Methyl mercaptan | 117.67 | 34.53 | 29.34 | 89.58 | 10.54 | 11.77 | 84.83 | 12.19 | 14.37 | 67.67 | 2.01 | 2.98 | 26% 624-92-0 | Dimethyl disulfide | 1.23 | 0.87 | 70.24 | 0.55 | 0.05 | 8.42 | 0.90 | 0.45 | 50.32 | 0.78 | 0.29 | 36.49 | 6% 7664-41-7 | Ammonia | 5.10 | 0.20 | 3.40 | 5.10 | 0.20 | 3.40 | 0.19 | 0.07 | 38.57 | 0.19 | 0.07 | 38.57 | 96% SumOAV | 1528 | 11.17 | 1421 | 12.70 | 932 | 11.88 | 863 | 25.47 | 39% Sensory (ouE/m3) | 1021 | 1642 | 493 | 521 | 62% Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 33 Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 34 3.1.5 Meetperiode 5 Meetperiode 5 besloeg de periode van september 2024 tot en met half november 2024.
Begin meetperiode 5 is de waswaterbak deels geleegd; deze keer slechts voor de helft om biomassa te behouden in de luchtwasser en sneller te kunnen oordelen of de nieuwe spuiwaterinstellingen tot stabielere werking leiden. Het programmeren van een adaptieve regeling zoals voorgesteld in de maatregelen van meetperiode 4 is niet gerealiseerd in meetperiode 5. Na het legen is de pH gedurende een korte periode te hoog; de ammoniakverwijdering is gering. Zodra de pH daalt, stabiliseert het systeem rond een pH van 7,5 tot begin november. Rond begin november daalt de pH snel tot onder de 6,5. Deze daling in pH valt samen met een daling in het ammoniakaanbod (verlaging in vracht, zie Figuur 3.18). Waarschijnlijk heeft de daling van de ammoniakvracht met ongeveer 30% de verzuring versnelt. Ammoniak zelf is een zwakke base die een deel van het gevormde zuur kan binden om zo de pH neutraal te houden. Bij een daling in het ammoniakaanbod verschuift het evenwicht van ammoniakopname (base) en zuurvorming (door nitrificatie) en verandert ook de pH, in dit geval een daling van de pH. De ammoniakvracht daalde aan het einde van de meetperiode maar de concentratie bleef stabiel (Figuur 3.16 en Figuur 3.18). Dit toont aan dat alleen ammoniakconcentratie meten niet voldoende is om te kunnen beoordelen wat het aanbod aan ammoniak is dat de luchtwasser ingaat.
Een mogelijke oplossing om de pH stabieler te houden bij schommelingen in ammoniakaanbod: bij daling in de ammoniakvracht de EC-grenswaarde voor spuien (tijdelijk) aan passen. De ammoniakvracht en -concentratie veranderen als gevolg van temperatuurwisseling, verandering in aantal aanwezige dieren en het gemiddeld diergewicht, waardoor schommelingen in het ventilatieniveau ontstaan. Schommelingen in deze variabelen (als gevolg van seizoensinvloeden of het groeitraject van dieren) hebben dus direct invloed op de ammoniakvracht. Bij grote variëteit in de te verwerken ammoniakvracht zal het adaptief aanpassen van instellingen voor o.a. EC-waarde voor spuien, schoon water toevoer en spuifrequentie en -hoeveelheid waarschijnlijk tot een stabielere pH van het waswater leiden, vergeleken met jaarrond hanteren van dezelfde instellingen. Het handmatig aanpassen van instellingen, gebaseerd op de hierboven genoemde parameters, vergt echter zeer gespecialiseerde kennis van zowel bedrijfsmatige processen binnen het varkensbedrijf als ook van het werkingsprincipe van de luchtwasser. De geurmetingen zijn halverwege de meetperiode op 22 oktober geanalyseerd in een periode waarin de pH stabiel rond 7,5 was. De resultaten van beide geurmethodes zijn in Tabel 10 weergegeven. Observaties: • Versnelde verzuring onder de 6,5 bij daling in ammoniakvracht rond 11 november.
De aanpassing van spui-instellingen was onvoldoende effectief om verzuring te voorkomen. • Ammoniakvracht daalt, ondanks vergelijkbare ammoniakconcentratie. • De geurconcentraties lagen volgens beide methodes deze periode hoger dan eerdere periodes. Er werden vooral hogere concentraties van 2,3-butadione en H2S gedetecteerd. Het rendement was met gemiddeld 53 % volgens de chemisch-analytische methode en 67% volgens de sensorische methode en lag, ondanks de grote duplo-spreiding in de sensorische methode, dichter bij elkaar (Tabel 10). Weer werden zwavelcomponenten ten opzichte van andere stoffen minder efficiënt verwijderd. Maatregel: • Aangepaste, semi-adaptieve regeling alsnog programmeren en implementeren. Bij snelle realisatie is het effect in periode 6 nog deels waar te nemen. o Adaptieve regelingen die reageren op veranderingen over tijd, zoals de daling in ammoniakvracht, hebben de potentie om verzuring beter te kunnen vermijden dan een statische set instellingen zoals nu gangbaar in biologisch combi-luchtwassers. Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 35 Figuur 3.15 Gemeten pH- en EC-waardes in het waswater van de luchtwasser gedurende meetperiode 5 op locatie 1. De voorgeschreven bandbreedte voor de pH van het waswater (6,5 – 7,5) is weergeven met 2 zwarte lijnen.
Figuur 3.16 Gemeten ammoniakconcentraties (NH3) in de ingaande en uitgaande lucht van de luchtwasser gedurende meetperiode 5 op locatie 1.
Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 36 Figuur 3.17 Het ammoniakverwijderingsrendement (NH3) gebaseerd op de ammoniakconcentraties van de ingaande en uitgaande lucht in de luchtwasser gedurende meetperiode 5 op locatie 1. Figuur 3.18 Berekenden ammoniakvrachten (NH3) in de ingaande en uitgaande lucht van de luchtwasser gedurende meetperiode 5 op locatie 1. Vrachten zijn berekend aan de hand van de gemeten ammoniakconcentraties en de ventilatiedebieten ingeschat aan de hand van de ventilatiefrequentie van de ventilatoren waarop de luchtwasser is aangesloten.
Tabel 10 | Berekende geuractiviteitswaarden (OAV) van 18 geurstoffen en hun optelsom (SumOAV), gebaseerd op concentraties gemeten met de chemisch-analytische methode en de geurdrempelwaarden in de ingaande en uitgaande lucht van een luchtwasser gedurende meetperiode 5 | op locatie | 1 . Daarnaast zijn geurconcentraties weergegeven in odour units (OUE/m3; via sensorische methode). Het geurverwijderingsrendement is berekend voor zowel de OAV van de geurstoffen als de geurconcentraties (sensorisch). De gemiddelde OAV van drie replica’s incl. standaard deviatie (SD) en de variatie coëfficiënt (RSD) is gegeven.
OAV-gemiddelde Bedrijf | Pilot 1 | Pilot 1 | Pilot 1 | Pilot 1 Positie (luchtwasser) | ingaand | ingaand | uitgaand | uitgaand | Rendement Luchtzakmateriaal | Nalofaan | Nalofaan | Nalofaan | Nalofaan Zaknummer | 284 | 002 | 111 | 228 CAS-NR | Naam | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD 431-03-8 | 2,3-Butanedione | 623.3 | 27.7 | 4.5 | 751.5 | 31.7 | 4.2 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 100% 64-19-7 | Acetic acid | 25.9 | 17.9 | 69.2 | 97.5 | 18.5 | 18.9 | 5.7 | 1.6 | 27.2 | 4.4 | 1.3 | 29.3 | 92% 79-09-4 | Propionic acid | 6.2 | 4.5 | 73.4 | 16.6 | 3.5 | 21.4 | 0.3 | 0.1 | 19.0 | 0.3 | 0.2 | 58.0 | 97% 79-31-2 | Isobutyric acid | 2.8 | 1.5 | 53.6 | 6.6 | 1.1 | 17.0 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 100% 107-92-6 | Butyric acid | 115.0 | 35.1 | 30.6 | 215.0 | 23.6 | 11.0 | 4.4 | 0.3 | 7.5 | 7.2 | 5.2 | 72.6 | 96% 503-74-2 | Isovaleric acid | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 109-52-4 | Valeric acid | 6.9 | 2.1 | 29.7 | 11.3 | 1.4 | 12.5 | 0.5 | 0.2 | 44.6 | 1.1 | 1.2 | 104.8 | 91% 142-62-1 | Hexanoic acid | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 111-14-8 | Heptanoic acid | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 108-95-2 | Phenol | 0.0 | 0.0 | 2.4 | 0.0 | 0.0 | 2.8 | 0.0 | 0.0 | 20.5 | 0.0 | 0.0 | 15.1 | 75% 106-44-5 | p-Cresol (4-methylphenol) |
171.4 | 5.1 | 3.0 | 188.9 | 12.8 | 6.8 | 0.8 | 0.5 | 59.5 | 5.5 | 0.8 | 14.4 | 98% 123-07-9 | 4-ethylphenol | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 120-72-9 | Indole | 0.5 | 0.0 | 4.5 | 0.6 | 0.0 | 7.4 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 100% 83-34-1 | 3-methyl indole | 19.4 | 1.7 | 8.7 | 25.1 | 5.2 | 20.7 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 100% 7783-06-4 | Hydrogen sulfide | 2970.7 | 42.2 | 1.4 | 3133.6 | 20.6 | 0.7 | 1935.0 | 20.6 | 1.1 | 1787.8 | 0.0 | 0.9 | 39% 74-93-1 | Methyl mercaptan | 225.2 | 66.7 | 29.6 | 187.0 | 14.0 | 7.5 | 200.3 | 28.2 | 14.1 | 158.1 | 0.0 | 0.0 | 13% 624-92-0 | Dimethyl disulfide | 1.4 | 0.9 | 63.9 | 1.0 | 0.4 | 45.5 | 1.2 | 0.7 | 60.4 | 0.7 | 0.0 | 0.0 | 16% 7664-41-7 | Ammonia | 8.5 | 8.5 | 1.3 | 1.3 | 85% SumOAV | 4177 | 28.79 | 4643 | 13.56 | 2150 | 28.20 | 1967 | 32.79 | 53% Sensory (ouE/m3) | 8641 | 5163 | 2577 | 1928 | 67% Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 37 Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 38 3.1.6 Meetperiode 6 Meetperiode 6 besloeg de periode van half november 2024 tot en met februari 2025. Begin meetperiode 5 is de waswaterbak geleegd; echter bleef een deel van de bezinklaag in de waswaterput achter doordat de waswaterbak slechts voor de helft is geleegd. Gedurende meetperiode 5 en 6 ondervond de veehouder veel verstoppingen van de sproeiers.
Begin januari is nogmaals de gehele waswaterput geleegd om de bezinklaag te verwijderen en zo verstopping van de sproeiers te voorkomen. Op 19 februari zijn de ammoniaksensoren verwijderd voor controle en onderhoud. Tijdens meetperiode 6 heeft de verzuring die is geobserveerd in de laatste 2 weken van meetperiode 5 doorgezet (Figuur 3.19). Door het dalen van de EC-waarde vanaf eind november is geen spuiwater afgevoerd en is de verzuring niet gecorrigeerd, totdat de gehele waswaterbak in begin januari nogmaals is geleegd. Ondanks de goede ammoniakverwijdering gedurende de periode november en december, kan op basis van de daling in EC-waarde worden aangenomen dat de meeste afgevangen ammoniak als een ander stikstofgas is vervluchtigd (Figuur 3.21). Na het opnieuw vullen van de waswaterput begin januari is de pH van het waswater boven de 7,5. Dit correleert met een lage ammoniakverwijdering. Vanaf 23 januari daalt de pH onder de 7,5 en neemt de ammoniakverwijdering toe tot rond de 85%. Vanaf half februari is te zien aan het verloop van de EC dat de regeling de spui-afvoer aanpast aan de actuele pH. Als de pH lager dan pH 7,3 wordt, is de spui-afvoer verhoogt. Rond 20 februari is een bijsturing door de regeling te zien na een wat grotere daling in pH. Begin januari is de semi-adaptieve regeling geprogrammeerd en geïnstalleerd in de wasser.
Vanaf begin februari zijn de waarden van EC en pH zodanig dat de regeling de hoeveelheid spuiwaterafvoer aanpast aan actuele pH-waarde. Observaties: • Voor een stabiele verwijdering van ammoniak door de luchtwasser, zonder ongewenste neveneffecten, moet de pH binnen de bandbreedte pH 6,5 – 7,5 blijven. Boven de 7,5 is de ammoniakverwijdering laag. Onder de 6,5 wordt de ammoniak niet omgezet naar nitriet en nitraat maar in andere stikstofgassen (Maasdam et al., 2021, en par. 3.1.1, par. 3.2.5). Hierdoor neemt de EC niet toe en wordt er niet gespuid. Bijgevolg wordt ook geen schoon water toegevoegd om de pH te compenseren. • Door de te hoge pH (pH>7,5) tijdens de eerste drie weken van januari is de opnamen van ammoniak laag, en bijgevolg ook de nitrificatie. Er wordt weinig zuur gevormd, dat de pH omlaag zou brengen. Een zuurdosering zou de pH snel binnen de bandbreedte (pH 7,5-6,5) kunnen brengen. • De semi-adaptieve regeling past de spui-afvoer aan de actuele pH aan. Sinds vanaf half februari is de luchtwasser in bedrijf binnen de pH-bandbreedte en met tenminste het vereiste verwijderingsrendement voor ammoniak (Figuur 3.21). Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 39 Figuur 3.19 Gemeten pH- en EC-waardes in het waswater van de luchtwasser gedurende meetperiode 6 op locatie 1.
De voorgeschreven bandbreedte voor de pH van het waswater (6,5 – 7,5) is weergeven met 2 zwarte lijnen. Figuur 3.20 Gemeten ammoniakconcentraties (NH3) in de ingaande en uitgaande lucht van de luchtwasser gedurende meetperiode 6 op locatie 1.
Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 40 Figuur 3.21 Het ammoniakverwijderingsrendement (NH3) gebaseerd op de ammoniakconcentraties van de ingaande en uitgaande lucht in de luchtwasser gedurende meetperiode 6 op locatie 1. Figuur 3.22 Berekende ammoniakvrachten (NH3) in de ingaande en uitgaande lucht van de luchtwasser gedurende meetperiode 6 op locatie 1. Vrachten zijn berekend aan de hand van de gemeten ammoniakconcentraties en de ventilatiedebieten ingeschat aan de hand van de ventilatiefrequentie van de ventilatoren waarop de luchtwasser is aangesloten.
Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 41 3.1.7 Integrale observaties en analyse - Locatie 1 3.1.7.1 Ammoniakverwijdering Bij deze locatie is het lastig gebleken om te komen tot een goede, stabiele werking van de luchtwasser. De pH van het waswater daalde – ondanks maatregelen –onder de ondergrens (pH 6,5) van de toegestane bandbreedte in alle meetperiodes (Tabel 11). Het waswater in de biologische luchtwasser verzuurt meerdere keren als gevolg van: a. nitrificatie door microbiologie (productie van zuur), b. schommelingen in ammoniakaanbod in de ingaande luchtstroom (= veranderingen in de toevoer van zwak base). In de meetresultaten van periode 1 is te zien dat verzuring meerdere keren plaatsvind na een herstart van de luchtwasser. Om te bepalen of dit het gevolg is van te hoge nitrificatie-activiteit is als maatregel voorgesteld om al het waswater te vervangen door schoon water. In meetperiode 2 is de pH van het waswater tijdens de hele periode te laag. In zowel meetperiode 1 als 2 is voert de luchtwasser geen spuiwater af. Als gevolg van het zure waswater is waarschijnlijk alle afgevangen ammoniak omgezet in andere stikstofgassen, die uit het waswater vervluchtigen. Als gevolg neemt de EC-waarde niet toe, bereikt niet de ingestelde maximale waarde en gaat de luchtwasser geen spuiwater afvoeren.
De te lage pH zorgt zo voor een lock-in; het beoogde mechanisme om de pH te reguleren (afvoer spuiwater, aanvoer schoon water) wordt niet geactiveerd bij een aansturing op basis van alleen de EC. Na verversing van het waswater, eind meetperiode 2, is de pH van het waswater in meetperiode 3 tijdelijk hoger dan 7,5. Zolang de pH hoger dan 7,5 is, is de ammoniakverwijdering slecht. Na een daling in pH onder de 7,5 neemt de ammoniakverwijdering toe tot boven de 85%. De pH blijft echter dalen; vlak voor het einde van meetperiode 3 is de pH van het waswater weer onder de ondergrens van de toegestane bandbreedte (pH < 6,5). In meetperiode 4 is geprobeerd om de pH, vanuit de verzuurde situatie, weer terug te brengen binnen de juiste bandbreedte door handmatig extra afvoeren van spuiwater, zonder de luchtwasser uit te zetten. Daarvoor is dagelijks handmatig de maximale EC-waarde aangepast naar de actuele EC-waarde van het waswater. Als gevolg van de lager ingestelde EC-grenswaarde initieert de luchtwasser extra spui-momenten. De luchtwasser gaat daarna met schoon water (met neutrale pH) de waswaterput bijvullen, waardoor de pH stijgt. Deze aanpak lijkt effect te hebben maar vereist wel een lange periode van herstel; in deze pilot was de pH na meerdere weken wel gestegen, maar nog steeds te laag.
De maatregel om de pH te verhogen door het sneller verversen van het waswater zonder het systeem uit te zetten, lijkt te werken. Wel is nog optimalisatie van deze maatregel nodig om snel genoeg het gewenste resultaat te bereiken. Dit is het beste te realiseren door aanpassing van de software/besturing van de luchtwasser. Deze kan extra spui-momenten initiëren als de pH van het waswater tot onder de ondergrens van de pH bandbreedte daalt. Dit is robuuster dan dagelijks handmatig instellingen wijzigen. Om verzuring te vermijden is ook de instelling voor de hoeveelheid spuiwater per spui-moment verhoogd in meetperiode 4. Deze maatregel bleek in periode 5 voldoende om de pH tijdelijk binnen de bandbreedte te houden, bij een relatief stabiel ammoniakaanbod. Deze aangepaste instelling bleek echter niet voldoende om bij een fluctuatie in ammoniakaanbod (vermindering van 30%) de pH binnen de bandbreedte te houden. Dit is een indicatie dat bij veranderingen in ammoniakaanbod mogelijk andere instellingen nodig zijn voor de hoeveelheid spuiwater per spui-moment, eventueel in combinatie met een gewijzigde EC grenswaarde. Met meerdere sets instellingen is de toevoer van schoon water te reguleren, en daarmee de pH. Het veranderen van instellingen vereist kennis van de werking en besturing van de luchtwasser en van de invloeden die veranderingen in ammoniakvracht teweeg brengen.
Binnen dit project is niet verder onderzocht hoe biologische combi-luchtwassers schommelingen in ammoniakvracht beter kunnen opvangen met vooraf gedefinieerde andere combinaties van parameters dan nu opgenomen in de besturing. Regulering van de pH lijkt mogelijk door het gebruik van variërende sets van instellingen. Daarbij past de eigenaar/beheerder in de besturing de instellingen aan naar de huidige omstandigheden (aanbod ammoniakvracht) of kiest uit enkele voorgeprogrammeerde sets instellingen. Dit is een uitbreiding in de besturing vergeleken met de huidige situatie waarin luchtwassers jaarrond dezelfde instellingen hebben voor spuihoeveelheid en -frequentie en de ingestelde EC-waarde die spuien initieert. Gewenste en mogelijke vervolgstap: het aanpassen van instellingen automatiseren. De software van de luchtwasser past zelf de instellingen | voor spuien aan op basis van gemeten waarden (pH, EC, evt. in - en uitgaande ammoniakconcentraties en -vracht). Een eerste versie van dergelijke software is begin januari 2025 bij locatie 1 geïnstalleerd (midden meetperiode 6). Na het instellen van deze software blijft de pH | binnen de bandbreedte gedurende de rest van meetperiode 6. Deze maatregel(en) heeft nog verdere praktijktesten nodig om de juiste respons op gemeten waarden te bepalen.
Naar verwachting is het mogelijk om op deze manier een stabielere werking van de luchtwasser teweeg te brengen waarbij de productie en afvoer van zuur in balans zijn en daardoor de vorming van andere stikstofgassen die vormen bij lage pH in het waswater kan worden voorkomen . Regulering van de pH kan ook direct met een zuur - en loogdosering. Het is een vorm van chemische sturing van biologische processen en is in feite symptoombestrijding . Zo’n doseerinstallatie borgt dat pH altijd binnen de juiste bandbreedtes blijft. Dit zal in de praktijk altijd werken, maar lost de achterliggende oorzaak van de onbalans in productie en afvoer van zuur niet op. Het kan leiden tot het gebruik van grote hoeveelheden zuur en/of loog, wat ongewenst is en waarschijnlijk ook niet nodig bij een adaptieve aansturing, die bij onbalans in productie en afvoer van zuur voorkomt. Tabel 11 | Overzicht van gemeten waardes per meetperiode bij locatie 1.
Hierin is weergeven: het aantal dagen in de meetperiode, het gemiddelde gemeten ammoniakrendement over deze meetperiode verkregen met continue metingen, de standaard afwijking van het rendement over de periode, percentage van de tijd waarin de pH binnen de voorgeschreven bandbreedte was, percentage van de tijd dat de pH onder de 6,5 was, percentage van de tijd waarin de pH boven de 7,5 was, de vastgelegde hoeveelheid spuiwaterin de meetperiode en de berekende spuiwaterproductie per dierplaats per jaar gebaseerd op de spuihoeveelheid in die meetperiode. Periode 1 | Periode 2 | Periode 3 | Periode 4 | periode 5 | Periode 6 Periodeduur (dagen) | 90 | 119 | 81 | 99 | 71 | 85 Gemiddeld ammoniakrendement | 88% | 95% | 57% | 90% | 70% | 83% St Dev ammoniakrendement | 28% | 21% | 32% | 25% | 32% | 27% Percentage tijd pH in bandbreedte | 20% | 0% | 43% | 2% | 28% | 18% (≥ 6,5 - ≤ 7,5) Percentage tijd pH < 6,5 | 78% | 97% | 20% | 85% | 22% | 58% Percentage tijd pH > 7,5 | 1% | 3% | 38% | 12% | 50% | 24% Absolute spuiwaterproductie (m3) | 0 | 0 | 77.17 | 38.41 | 182.55 | 84.56 Berekende spuiwaterproductie | 0.00 | 0.00 | 0.13 | 0.05 | 0.35 | 0.14 (m3/dpl/jaar) 3.1.7.2 | Geurresultaten De geurmetingen zijn momentopnames en geen continue metingen. Het beoordelen van geurrendementen per meetperiode (= 1 meting) levert beperkt inzichten op.
Daarom zijn de geurresultaten ook over het gehele project samen beoordeeld. In Tabel 12zijn de resultaten weergeven van zowel de conventionele methode (panel) als de chemisch | - analytische methode. De absolute waarden voor de geurconcentratie (geuractiviteit) van de conventionele methode (uitgedrukt in OUE/m3) en de chemisch analytische methode (uitgedrukt in SumOAV) zijn niet op dezelfde schaal en dienen niet rechtstreeks met elkaar vergeleken te worden. Relatieve vergelijkingen, bijvoorbeeld de beoordeling van het verwijderingsrendementen van de luchtwasser zijn wel mogelijk. Uit de chemisch analytische methode blijkt dat gedurende het jaar, H2S en methylmercaptaan de belangrijkste geurcomponenten te zijn. In sommige perioden verandert te samenstelling van de geur richting hogere concentraties van vetzuren en fenolen/indolen ten opzichte van de zwavelcomponenten, wat kan duiden op verhoogde fermentatieprocessen in de mest. De geurverwijderingsrendementen van de luchtwasser laten op de 5 meetmomenten over het jaar heen verdeeld een wisselend beeld zien. De verschillen zijn bij de conventionele methode groter, onder meer soms Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 42 veroorzaakt door een grote spreiding tussen de duplometingen.
Het voorgeschreven verwijderingsrendement voor geur van 45% wordt volgens de conventionele meetmethode op drie van de vijf meetmomenten gehaald. Volgens de chemisch analytische methode waren de rendementen op alle momenten rond of boven de 45%. Vergelijking van de data uit het elektronisch logboek en de ventilatievracht door de luchtwasser geven geen duidelijke verklaring voor de grote verschillen in de efficiëntie van geurverwijdering. Tabel 12 | Geurresultaten conventioneel (panel) + chemisch-analytisch, uitgevoerd op een monster verkregen uit de ingaande en uitgaande luchtstroom uit de luchtwasser op locatie 1. Ventilatievracht van de ingaande lucht en de pH van het waswater in de luchtwasser op het moment van monstername zijn ook weergeven. Datum | 11 | okt 2023 | 26 | feb 2024 | 6 mei 2024 | 12 | aug 2024 | 22 | okt 2024 (periode 1) | (periode 2) | (periode 3) | (periode 4) | (periode 5) Ventilatievracht (m3/u) | Niet bekend | Niet bekend | 103000 | 182500 | 88000 pH | 6,2 | 4,9 | 7,3 | 4,4 | 7,5 Conventionele methode Ingaand conc geur (OUE/m3) | 3329 | 4759 | 2871 | 1332 | 6902 Uitgaand conc geur (OUE/m3) | 3015 | 573 | 2949 | 507 | 2253 Verwijderings- | 9% | 88% | -3% | 62% | 67% rendement geur (%) Chemisch analytische methode Ingaand conc geur (SumOAV) | n.b. | 1589 | 2061 | 2949 | 4410 Uitgaand conc geur (SumOAV) | n.b.
| 438 | 1010 | 898 | 2059 Verwijderings- | n.v.t. | 72% | 51% | 39% | 53% rendement geur (%) 3.1.7.3 | Deelconclusies De metingen leveren de volgende conclusies op: • | Verzuring van waswaterin deze biologische combi | -luchtwasser ontstaat als: a. | de nitrificatiesnelheid | te hoog is (mogelijk als gevolg van teveel biomassa) ; b. | het ammoniakaanbod in de ingaande lucht (flink) afneemt; c. | de hoeveelheid afgevoerde spuiwaterniet in balans is met de productie van zuur | (instellingen) . • | Als de pH van het waswater te laag is - lager dan 6,5 - wordt ammoniak niet langer in nitraat omgezet maar in andere stikstofgassen zoals N2O, NOx en N2. De gassen N 2O en NOx zijn schadelijk in | het milieu. • | Met handmatige aanpassingen van instellingenvoor spui | water hoeveelheid of EC grenswaarde | is het mogelijk om de pH te corrigeren na verzuring van het waswater. | Verder kan door het aanpassingen van instellingen de stabiliteit (voorkomen van verzuring) van pH worden verbeterd. Het vereist echter kennis van de biologische werking van de luchtwasser om dit goed te doen. Binnen deze locatie is het nog onvoldoende gelukt om zodanig te anticiperen op de veranderende ammoniakaanbod dat de pH binnen de bandbreedte bleef gedurende een lange periode. Meer praktijkervaring is nodig om hier algemene suggesties of instellingen voor te vinden.
• | Het aanpassen van instellingen is te automatiseren; met aangepaste software van de luchtwasser kan deze de instellingen aanpassen op basis van gemeten parameters als pH, spui -frequentie, etc. Voor een goede vormgeving van zulke adaptieve software is verder onderzoek /testen nodig. De eerste resultaten van een semi-automatische regeling laten een goed resultaat zien. Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 43 • | Voor geurverwijdering is het beeld erg variërend. De luchtwasser kan drie veelvoorkomende zwavelhoudende componenten niet of slecht verwijderen: methylmercaptaan, dimethylsulfide en waterstofsulfide (H2S). Eerste inschatting volgens de chemisch analytische methode is dat deze stoffen tot wel 90% van alle geur veroorzaken in de lucht die nog uit de luchtwasser komt. Voor een lage geur- emissie uit de stal zijn maatregelen nodig om de vorming van deze componenten te voorkomen bijvoorbeeld door aanpassingen aan de voersamenstelling of stalmanagement. Andere groepen van geurstoffen (vetzuren, fenolen en indolen) lijken over het algemeen goed verwijderd te worden. 3.2 | Meetresultaten | en maatregelen per periode - Locatie 2 3.2.1 | Meetperiode 1 Meetperiode 1 (nulmeting ) besloegde periode van augustus 2023 tot en met begin november 2023.
| In deze periode zijn de ammoniaksensoren in de drukkamer voor de luchtwasser en in de uittredende luchtstroom van de luchtwasser geplaatst . Bij plaatsing bleken enkele sproeiers niet werkend; deze zijn gedurende meetperiode 1 ook vervangen. De ammoniaksensoren zijn aangesloten op het besturings - en dataloggingssysteem van de luchtwasser. Zoals vermeld in 2.4.2is er een software fout geconstateerd | bij de sensoren bij lage concentraties (< 1 ppm). Onrealistische waardes in deze meetperiode voor de uitgaande ammoniakconcentratie (1,5 keer de ingaande concentratie) zijn verwijderd en handmatig als 0 ppm ingevoerd. Tijdens meet periode 1 zijn grote schommelingen in pH en EC geconstateerd ( Figuur 3.23). Na overleg met de veehouder bleek dit een probleem met de pH- en EC -sensoren te zijn. Aan het einde van meetperiode 1, na onderhoud door de luchtwasserleverancier, is dit probleem (gedeeltelijk) verholpen. Van halverwege oktober tot begin november in meetperiode 1 is de pH van het waswater boven de 7,5. | De ammoniakopname door de luchtwasser is laag bij deze hoge pH (Figuur 3.24). Observaties: • | De data in het elektronisch logboek is niet betrouwbaar (sensoren voor pH en EC incorrect) • | Een te hoge pH (> 7,5) resulteert in lage ammoniakverwijdering; minder dan 10% verwijdering.
Maatregelen voorstel: • | Controle en onderhoud van wasser en sensoren door luchtwasserleverancier In deze meetperiode zijn de geurmonsters alleen met de conventionele methodegeanalyseerd | , niet met de chemisch-analytische methode. Tabel 13 | Resultaten van de conventionele analyse van geurmonsters; locatie 2, periode 1. Aspect | Monster 1 | Monster 2 | Gemiddeld Ingaande lucht naar luchtwasser | 1553 | 2930 | 2242 Uitgaande lucht uit luchtwasser | 869 * | 908 | 889 Gemiddeld verwijderings-rendement geur | 60% * Bij het bepalen van de geurconcentratie van dit monster ko n de voorgeschreven werkwijze volgens protocol niet geheel worden gevolgd. De waarde is daarom alleen indicatief te gebruiken. Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 44 Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 45 Figuur 3.23 Gemeten pH- en EC-waardes in het waswater van de luchtwasser gedurende meetperiode 1 op locatie 2. De voorgeschreven bandbreedte voor de pH van het waswater (6,5 – 7,5) is weergeven met 2 zwarte lijnen. Figuur 3.24 Gemeten ammoniakconcentraties (NH3) in de ingaande en uitgaande lucht van de luchtwasser gedurende meetperiode 1 op locatie 2.
Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 46 Figuur 3.25 Het ammoniakverwijderingsrendement (NH3) gebaseerd op de ammoniakconcentraties van de ingaande en uitgaande lucht in de luchtwasser gedurende meetperiode 1 op locatie 2.
Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 47 3.2.2 Meetperiode 2 Meetperiode 2 besloeg de periode van halverwege november 2023 tot en met februari 2024. In meetperiode 2 is de pH-sensor nog steeds niet volledig correct in werking en geeft nog onjuiste waardes aan. Hierdoor is in de grafiek een grote schommeling te zien in de pH waardes (Figuur 3.26). De EC-waarde is wel correct, hierin is een schommeling tussen de 15 en 20 mS/cm waarneembaar. Dit zogeheten ‘zaagtand’ patroon is het gevolg van het spuien en vervolgens aanvullen met schoon water in de waswateropslag. Spuiwater met een hoge EC-waarde wordt afgevoerd en schoon water met een lage EC-waarde wordt bijgemengd, waardoor de totale EC-waarde van het waswater afneemt. Tijdens periode 2 is spui-afvoer geregistreerd in het logboek van de luchtwasser (data niet weergegeven). Tot 5 december is de spui-afvoer per week groter dan na 5 december. Dit komt door een wisseling van de dieren in de stal. Tot 5 december zijn er (grote) varkens in de stal en op 5 december komen de (kleine) biggen in de stal. De kleinere dieren produceren minder ammoniak, waardoor de ammoniakopname en -omzetting naar nitraat in de luchtwasser ook afneemt en dus is minder afvoer van spuiwater nodig. De ammoniaksensoren zelf werken nog niet helemaal correct.
Dat geeft soms onrealistische waarden in de data; de sensoren zijn gedurende deze meetperiode vervangen. Hierdoor is er vanaf halverwege januari tijdelijk geen meetdata voor de ammoniakconcentraties. Voor de geurmetingen zijn de luchtmonsters tegen het einde van de meetperiode op 28 februari geanalyseerd. De resultaten van beide geurmethodes zijn in Tabel 14 weergegeven. Observaties: • De pH-sensor en ammoniaksensoren geven incorrecte data. • Duidelijk patroonverandering in spuiwaterproductie bij verandering van ammoniakvracht ten gevolge van mutatie in gemiddeld diergewichten op 5 december. • Mits de pH ook daadwerkelijk tussen de 6,5 en 7,5 is gedurende meetperiode 2 (niet te beoordelen door de incorrecte data van de pH sensor) lijkt de luchtwasser goed te werken tijdens meetperiode 2. Er is afvoer van spuiwater, te zien aan de hand van het “zaagtand patroon” van de EC-waarde tussen de 15 en 20 mS/cm. • Op het moment van de geuranalyse was de pH net ‘gestabiliseerd’ rond de waarde 7,5 (mits de sensorwaardes betrouwbaar waren). De hoge geurconcentraties werden gedomineerd door de zwavelcomponenten die in hoge concentraties aanwezig waren. Het verwijderingsrendement was gemiddeld 78 % volgens de chemisch-analytische methode en 63% volgens de sensorische methode.
Gegeven de hoge concentraties in de ingaande lucht waren de waardes in de uitgaande lucht nog steeds redelijk hoog (Tabel 14). Maatregelen voorstel: • Checken van pH-sensor door de luchtwasserleverancier. • Vervangen van de ammoniaksensoren. Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 48 Figuur 3.26 Gemeten pH- en EC-waardes in het waswater van de luchtwasser gedurende meetperiode 2 op locatie 2. De voorgeschreven bandbreedte voor de pH van het waswater (6,5 – 7,5) is weergeven met 2 zwarte lijnen. Figuur 3.27 Gemeten ammoniakconcentraties (NH3) in de ingaande en uitgaande lucht van de luchtwasser gedurende meetperiode 2 op locatie 2.
Figuur 3.28 Het ammoniakverwijderingsrendement (NH3) gebaseerd op de ammoniakconcentraties van de ingaande en uitgaande lucht in de luchtwasser gedurende meetperiode 2 op locatie 2. Tabel 14 | Berekende geuractiviteitswaarden (OAV) van 18 geurstoffen en hun optelsom (SumOAV), gebaseerd op concentraties gemeten met de chemisch-analytische methode en de geurdrempelwaarden in de ingaande en uitgaande lucht van een luchtwasser gedurende meetperiode 2 | op locatie | 2 . Daarnaast zijn geurconcentraties weergegeven in odour units (OUE/m3; via sensorische methode). Het geurverwijderingsrendement is berekend voor zowel de OAV van de geurstoffen als de geurconcentraties (sensorisch). De gemiddelde OAV van drie replica’s incl. standaard deviatie (SD) en de variatie coëfficiënt (RSD) is gegeven.
OAV-gemiddelde Bedrijf | Pilot 2 | Pilot 2 | Pilot 2 | Pilot 2 Positie (luchtwasser) | ingaand | ingaand | uitgaand | uitgaand | Rendement Luchtzakmateriaal | Nalofaan | Nalofaan | Nalofaan | Nalofaan Zaknummer | 014 | 248 | 202 | 227 CAS-NR | Naam | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD 431-03-8 | 2,3-Butanedione | 8.8 | 0.9 | 9.9 | 8.1 | 1.0 | 12.2 | 6.9 | 0.1 | 1.1 | 6.2 | 1.0 | 15.8 | 22.5% 64-19-7 | Acetic acid | 5.1 | 2.0 | 39.7 | 10.6 | 3.9 | 37.0 | 3.4 | 2.1 | 61.6 | 5.0 | 2.3 | 46.7 | 46.7% 79-09-4 | Propionic acid | 0.1 | 0.0 | 10.6 | 0.1 | 0.0 | 34.2 | 0.1 | 0.1 | 61.0 | 0.1 | 0.0 | 36.1 | -10.0% 79-31-2 | Isobutyric acid | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 107-92-6 | Butyric acid | 0.8 | 0.1 | 7.3 | 1.3 | 0.9 | 74.6 | 0.8 | 0.3 | 38.8 | 0.8 | 0.1 | 13.6 | 23.8% 503-74-2 | Isovaleric acid | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 109-52-4 | Valeric acid | 0.2 | 0.0 | 6.4 | 0.3 | 0.2 | 66.7 | 0.2 | 0.0 | 7.3 | 0.2 | 0.0 | 4.2 | 31.5% 142-62-1 | Hexanoic acid | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 111-14-8 | Heptanoic acid | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 108-95-2 | Phenol | 0.0 | 0.0 | 61.8 | 0.0 | 0.0 | 47.2 | 0.0 | 0.0 | 58.4 | 0.0 | 0.0 | 81.0 | 0.0% 106-44-5 | p-Cresol (4-methylphenol) |
13.3 | 9.8 | 73.5 | 15.1 | 0.0 | 0.0 | 14.0 | 11.1 | 78.8 | 12.8 | 12.4 | 97.6 | 5.7% 123-07-9 | 4-ethylphenol | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 120-72-9 | Indole | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 83-34-1 | 3-methyl indole | 1.4 | 0.2 | 13.0 | NK | NK | NK | 1.3 | 0.0 | 0.0 | NK | NK | NK | NK 7783-06-4 | Hydrogen sulfide | 7773.5 | 119.0 | 1.5 | 7839.7 | 134.2 | 1.7 | 1695.5 | 45.9 | 2.7 | 1363.4 | 31.1 | 2.3 | 80.4% 74-93-1 | Methyl mercaptan | 232.8 | 2.9 | 1.2 | 235.8 | 3.3 | 1.4 | 250.8 | 14.0 | 5.6 | 210.1 | 19.4 | 9.2 | 1.6% 624-92-0 | Dimethyl disulfide | 0.6 | 0.0 | 8.1 | 0.6 | 0.0 | 7.0 | 0.8 | 0.2 | 25.8 | 0.7 | 0.1 | 19.1 | -23.1% 7664-41-7 | Ammonia | 8.2 | 8.2 | 3.6 | 3.6 | 56.1% SumOAV | 8045 | 19.41 | 8120 | 25.63 | 1977 | 28.43 | 1603 | 29.60 | 77.9% Sensory (ouE/m3) | 10637 | 10060 | 5157 | 2544 | 62.8% Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 49 Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 50 3.2.3 Meetperiode 3 Meetperiode 3 besloeg de periode van maart 2024 tot en met mei 2024. Tijdens periode 3 daalt de pH de eerste weken langzaam tot lager dan pH 6,5. Vervolgens is in april de pH-sensor volledig vervangen en daarna is de pH tot boven de 6,5 gestegen als gevolg van het stil zetten van de luchtwasser tijdens de onderhoud.
Figuur 3.31 laat zien dat de verzuring in het begin van de periode geen effect heeft op de ammoniakverwijdering door de luchtwasser, echter in een zure omgeving (pH < 6,5) ontstaan door ongewenste microbiologische processen stikstofgassen die schadelijk zijn voor het milieu. Deze observatie is ook gedaan in het voorgaande onderzoek in 2020 (Maasdam, et al. (2021)). Tussen 24 maart en 28 april komt de EC-waarde niet bij de grenswaarde van 20 mS/cm waarbij normaalgesproken spuiwater afgevoerd wordt. Toch is een “zaagtand-patroon” zichtbaar dat spuiwaterafvoer, wat ook toevoer van schoon water suggereert. Dit is het gevolg van een instelling van deze specifieke luchtwasser. Omdat afvoer van spuiwater en toevoer van schoon water nodig zijn om verzuring van het waswater te voorkomen, heeft de leverancier ingesteld dat de luchtwasser per dag een minimale hoeveelheid spuiwater moet afvoeren en schoon water toevoegen. Ondanks deze instelling verzuurt het waswater nog steeds vanaf 24 maart. Dit is waarschijnlijk het gevolg van een daling in ammoniakvracht van meer dan 66% (Figuur 3.32). Om verzuring te voorkomen en stabiliteit van de pH van het waswater van de luchtwasser te vergroten is besloten om een zuur- en loogdosering te plaatsen. Deze maatregel is aanvullend op de huidige instelling waarbij dagelijks een minimale hoeveelheid spuiwater wordt afgevoerd.
Voor de geurmetingen zijn luchtmonsters tegen einde van de meetperiode op 6 mei geanalyseerd. De resultaten van beide geurmethodes zijn in Tabel 15 weergegeven. Observaties: • Het waswater verzuurd, waarschijnlijk door een daling in ammoniakvracht en de pH daalt tot onder pH 6,5. Dit heeft geen effect op ammoniakverwijdering maar kan wel de vorming van ongewenste stikstofgassen veroorzaken. Tijdens deze periode is dit niet bemeten, maar de productie van stikstofgassen is wel eerder aangetoond (Maasdam et al., 2021). In de volgende meetperiode (4) is een meting uitgevoerd bij zuur waswater en bleek dat er inderdaad productie van lachgas plaatsvindt. • Op het moment van de geuranalyse was de pH net ‘gestabiliseerd’ rond de 6,5. Net als in de vorige periode waren de geurconcentraties relatief hoog; naast de zwavelcomponenten was ook p-cresol duidelijk meer aanwezig in de ingaande lucht (Tabel 15). • Het geurverwijderingsrendement was volgens de chemisch-analytische methode met gemiddeld 18% duidelijk lager dan in de tweede periode. Voornamelijk de zwavelcomponenten werden slechter verwijderd in meetperiode 3 ten opzichte van de meting in meetperiode 2. Daarnaast was de concentratie vetzuren in de uitgaande luchtstroom hoger dan in de ingaande luchtstroom, dit droeg echter maar een klein deel bij aan de totale SumOAV waarde voor de uitgaande luchtstroom.
Volgens de sensorische methode was het geurverwijderingsrendement 45%, echter was de variatie tussen duplo ’s in de uitgaande lucht groot. Maatregelen voorstel: • Versterken van de pH-regulering door plaatsing van een zuur- en loogdosering. • Zwavelcomponenten blijken de grootste bijdrage aan de geursamenstelling in de uitgaande luchtstroom te hebben. Om beter zicht te krijgen op de invloed van de pH op de verwijdering van deze geurcomponenten, worden twee geurmetingen gedaan, eenmaal bij een hoge pH (7,5) en eenmaal lage pH (6,5). Deze pH-waarden zijn te realiseren met instellingen van de zuur- en loogdosering. Hiermee wordt getest wat de potentie van verwijdering van de zwavelcomponenten door een biologische luchtwasser is. • Meten vorming van stikstofgassen bij verzuurd waswater, pH waardes onder 6,5. Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 51 Figuur 3.29 Gemeten pH- en EC-waardes in het waswater van de luchtwasser gedurende meetperiode 3 op locatie 2. De voorgeschreven bandbreedte voor de pH van het waswater (6,5 – 7,5) is weergeven met 2 zwarte lijnen. Figuur 3.30 Gemeten ammoniakconcentraties (NH3) van de ingaande en uitgaande lucht in de luchtwasser gedurende meetperiode 3 op locatie 2.