CConstaterende datTytsjerksteradiel
Koppel je AI →
Document · PDF

04 - Bijlage 1 - Jaarrekening 2025 gemeente Tytsjerksteradiel

RAAD IEPEN POADIUM 25 juni 2026, gemeente TytsjerksteradielBij agendapunt: Jaarstukken 2025 (ynhâldlik) - 16:2272.779 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 9

07.04] Wat wilden we? Om verdere optimalisatie en efficientie van de afvalinzameling te realiseren dienen de huidige verzamelplaatsen van miniconainers te worden gedigitaliseerd en worden opgenomen in het GBI beheerssysteem. We stellen voor om de werkzaamheden door een extern adviesbureau met hulp van de eigen buitendienst uit te laten voeren. Eenmalig kost het: • Het extern in kaart brengen van de verzamelplaatsen (x,y coördinaten) à € 7.500 • Implementatie gegevens in bestaande afvalinzamelingsoftware systeem à € 7.500 De structurele beheerkosten van het beheersysteem GBI ten aanzien van verzamelplaatsen is kostenneutraal binnen huidige formatie. Dit onderwerp valt binnen het gesloten stelsel van afval. Voor de lasten van afval hanteren we de lijn, dat deze ten laste van de Voorziening reiniging worden gebracht. Wat hebben we bereikt? In 2024 heeft met betrekking tot de software voor de afvalinzameling de focus gelegen op de vervanging van het programma Afvalris. Dit programma was al verouderd en door de ontvlechting van de WM8KTD en nieuwe werkwijze bij ICT zou dit programma niet lange r meer ondersteund kunnen worden. In 2024 is een ander programma gevonden voor Afvalris en geïmplementeerd. De actie inzake de verzamelplaatsen voor minicontainers en de implementatie van gegevens in bestaande afvalinzamelingsoftware heeft vertraging opgelopen en schuift op in de tijd.

Eind 2025 hebben we een plan op hoofdlijnen uitgewerkt om de werkzaamheden te kunnen uitvoeren voor de taak "Software afvalinzameling optimaliseren en uitbreiden naar andere taakvelden". Begin 2026 hebben we overleg met de betrokkenen collega's en maken we stappen op de volgende punten: Inzicht wat nodig is om de gegevens te digitaliseren in Geovisia; wat er mogelijk is binnen het afvalinzamelingsprogramma de gegevens te ontsluiten; wensen en mogelijke efficiëntie bedrijfsvoering. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 126 Structurele inbedding energiecoaching [Kadernota 2023 - nr. 07.04] Wat wilden we? In 2022 zijn we in Tytsjerksteradiel en Achtkarspelen gestart met het aanbieden van energiecoaching waarvoor incidentele middelen door de provincie beschikbaar zijn gesteld. Wij willen energiecoaching structureel inzetten, om inwoners die te maken hebben met energiearmoede te helpen om in kleine stappen energie te besparen. Energiecoaching brengt de energietransitie verder dicht bij de mensen, waarmee de bewustwording wát we doen en waaróm we dat doen toeneemt. Door op deze manier in gesprek te komen met onze inwoners, krijgen wij bovendien ook beter zicht op hulp en ondersteuning die mensen mogelijk verder nodig hebben. Om energiecoaching in de huidige vorm voort te kunnen zetten is jaarlijks € 55.000 nodig.

De komende tijd gaan wij ons inzetten om een netwerk van energiecoaches te ontwikkelen in samenwerking met lokale energiecoöperaties en de woningbouwcorporaties. Ook zal op dit gebied de samenwerking binnen ANNO verder worden gezocht. De materiële kosten (€ 7.000) worden in dit programma verantwoord, de personele kosten in programma 0. Wat hebben we bereikt? In 2024 en 2025 zijn belangrijke stappen gezet om inwoners met energiearmoede in Tytsjerksteradiel en Achtkarspelen te ondersteunen bij het besparen van energie. Energiecoaching heeft zich ontwikkeld tot een laagdrempelige vorm van ondersteuning, waarbij inwoners praktische tips ontvangen en tegelijkertijd signalen worden opgehaald over bredere hulpvragen. In 2024 lag de nadruk op zichtbaarheid en toegankelijkheid. De energiecoaches kregen herkenbare kleding en de Energietour met het Energiewagentje bezocht alle dorpen in Tytsjerksteradiel. Tijdens de wekelijkse middagen kwamen gemiddeld 15 inwoners langs; i n totaal zijn zo ongeveer 150 huishoudens bereikt. Daarnaast werd het vrijwillige netwerk versterkt: lokale energie-initiatieven en energiecoöperaties zetten in hun dorpen vrijwilligers in voor kleine energiebesparende maatregelen zoals tochtstrips en ledverlichting. Per 1 januari 2025 is Tytsjerksteradiel weer een zelfstandige gemeente, wat gevolgen heeft voor de organisatie en positionering van energiecoaching.

De inzet is in 2025 gecontinueerd en verder uitgebreid. Via een ZZP-energiecoach is individuele ondersteuning geboden, waarvoor € 9.945 is ingezet. Met gemiddelde kosten van € 120 per huisbezoek gaat het om circa 83 bezochte huishoudens. Ook is via SPUK-middelenenergiearmoede extra capaciteit mogelijk gemaakt: sinds 2026 is er één extra energiecoach en twee energiehulpen op uitzendbasis voeren van februari 2026 tm april 2026 aanbelacties uit om inwoners actief te informeren over energiecoaching en isolatiesubsidies. Sinds eind 2025 is het Energieloket volledig operationeel, met Duurzaam Bouwloket als backoffice. Daarmee is een stevige basis gelegd voor advisering, doorverwijzing en ondersteuning van inwoners richting een lagere energierekening en een duurzamer huis. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 127 vGRP [Kadernota 2020 - nr. 07.07] Wat wilden we? In 2020 is het nieuwe vGRP 'Wettersoarch' vastgesteld waarmee invulling wordt gegeven aan de Gemeentelijke watertaken. De raad heeft gekozen voor 'klimaatrobuust'. Om dit te realiseren wordt jaarlijks een uitvoeringsprogramma opgesteld voor de uit te voer en activiteiten. Tevens wordt dan teruggekeken naar de uitgevoerde activiteiten van het afgelopen jaar en wordt het jaarprogramma gebruikt als evaluatie- en bijstuurmiddel.

Wat hebben we bereikt? Conform het vGRP 2020-2025 wordt invulling gegeven aan de Gemeentelijke watertaken. Daarbij wordt het uitvoeringsprogramma scenario C (klimaatrobuust) gevolgd. In 2024 is hier, conform planning, verdere invulling aan gegeven. In 2025 is gestart met het opstellen van een nieuw WRP (Water en Riolerings Programma) als opvolger van het vGRP. Het Wrp ligt momenteel ter inzage en zal naar verwachting in april 2026 worden vastgesteld. Overige ontwikkelingen Afvalinzameling en verwerking Het resultaat van het taakveld afval over 2025 betekent voor de jaarrekening een voordeel van € 51.000 ten opzichte van de definitieve begroting. In de paragraaf Lokale Heffingen onderdeel afvalstoffenheffing worden de verschillen tussen de primitieve begr oting 2025 en de jaarrekening voor de volledige afvalstoffenheffing toegelicht. Deze volledige toelichting heeft te maken met het feit dat vanuit meerdere programma's kosten worden doorbelast naar de afvalstoffenheffing. In dit programma worden alleen de v erschillen van dit programma (7) gepresenteerd. Voor een nadere toelichting over de ontwikkeling van de opbrengsten en kosten met betrekking tot riolering verwijzen wij u naar de paragraaf Lokale Heffingen onderdeel afvalstoffenheffing.

Energiearmoede Voor de periode tot en met 2025 heeft de gemeente Tytsjerksteradiel een specifieke uitkering ontvangen om inwoners met energiearmoede te ondersteunen. Het totale bedrag van deze uitkering bedraagt € 831.000. In eerdere jaren zijn hiervoor kosten gemaakt, namelijk € 107.000 in 2023 en € 204.000 in 2024. In 2025 zijn middelen ingezet voor dit doel. De kosten voor 2025 bedragen € 66.000. In 2025 is € 10.000 ingezet voor energiecoaches en € 22.000 voor overige ini tiatieven ter bestrijding van energiearmoede. Het resterende bedrag bestaat uit personeelskosten die samenhangen met de uitvoering van deze activiteiten. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 128 De totaal gerealiseerde opbrengsten bedragen € 66.000. Dit sluit aan met de gemaakte kosten omdat wij hiervoor een vergoeding (SPUK) van het Rijk ontvangen. Van het totaal ontvangen bedrag voor energiearmoede (€ 831.000) is tot en met 2025 € 377.000 besteed. Nationaal Isolatieprogramma (NIP) De NIP subsidieregeling is halverwege het jaar 2024 van start gegaan. Later dan in eerste instantie gepland. In 2024 zijn er minder subsidies aangevraagd dan was begroot. In 2025 is echter een inhaalslag gemaakt. De subsidieregeling is op verschillende man ieren onder de burgers bekend gemaakt. De verwachting is dat in 2026 het aantal aanvragen verder zullen stijgen door een versoepeling van de voorwaarden.

Voor 2025 is € 920.000 aan kosten gerealiseerd (waarvan € 903.000 aan subsidies aan inwoners). Ondanks een stijging van de aanvragen ten opzichte van 2024 is dit € 73.000 lager dan begroot. Doordat er minder is uitgekeerd aan subsidies zijn ook de opbreng sten (onttrekking aan Rijksmiddelen) € 73.000 lager. Ontwikkeling duurzaamheidsgelden Vanuit het Rijk zijn via de specifieke uitkering 'Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid' (CDOKE-)middelen beschikbaar gesteld. Met deze middelen kan capaciteit ingezet worden voor zaken ten aanzien van de uitvoe ring van duurzaamheidsmaatregelen. Het totale bedrag van deze uitkering bedraagt € 2.437.000. Van dit bedrag moet: - € 590.000 uiterlijk 31 december 2025 zijn besteed; - € 672.000 uiterlijk 31 december 2026 zijn besteed; - € 1.175.000 uiterlijk 31 december 2027 zijn besteed. In 2025 is in totaal € 73.000 meer aan kosten gemaakt ten opzichte van de begroting. Voor 2025 is meer personele inzet bekostigd vanuit de CDOKE -middelen. De belangrijkste ontwikkeling is dat meer medewerkers in dienst zijn getreden. Door omzetting van inhuur naar dienstverband zijn de kosten voor externe inhuur lager. Per saldo is er €  133.000 meer aan kosten gemaakt dan begroot. Daartegenover staat dat de kosten van de duurzaamheidsgelden € 60.0000 lager uitvallen dan begroot.

De lagere uitgaven zijn met name het gevolg van minder kosten voor technisch onderzoek en een beperktere inzet van extern advies (€ 56.000). Ook zijn er min der communicatiekosten gemaakt rondom de warmtetransitie (€ 4.000). De totaal gerealiseerde opbrengsten van 2025 zijn € 73.000 hoger. Dit sluit aan met de gemaakte kosten omdat wij hiervoor een vergoeding (SPUK) van het Rijk ontvangen. Van het totaal ontvangen bedrag voor CDOKE (€ 2.437.000) is tot en met 2025 € 932.000 besteed. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 129 Proeftuin Garyp Vanaf 2019 neemt Tytsjerksteradiel deel aan het Programma Aardgasvrije Wijken waarbij het dorp Garyp is aangemerkt als proeftuin. In dit traject wordt intensief samengewerkt met de mienskip in Garyp. Het project heeft een looptijd van tien jaar. Voor deze proeftuin zijn van het Rijk middelen verkregen die in de bestemmingsreserve Proeftuin aardgasvrij Garyp geplaatst. Deze middelen zijn eerst toegedeeld aan de eerste vijf jaar van het project. Niet benutte middelen worden jaarlijks weer toegevoegd aan de be stemmingsreserve en blijven beschikbaar voor het project. Het aantal subsidieaanvragen loopt gestaag door. Er is een behoorlijke pot met geld beschikbaar gesteld door het Rijk, maar investeren in een aardgasloos huis brengt veel kosten met zich mee en dit weegt niet altijd op tegen de totale subsidie die de inwoners van Garyp ontvangen.

Daarnaast zijn er in Garyp veel relatief oude huizen waar veel maatregelen moeten worden getroffen om het huis gasloos te maken. Dit beeld is ook te zien in andere proeftuinen in Nederland. Ondanks dat er veel moet geïnvesteerd moet worden door de inwoners, staat de proeftuin wel landelijk in de top van de proeftuinen. Na de evaluatie over de proeftuin in 2024 zijn er nieuwe werkwijzen vastgesteld en is de verordening aangepast. In 2025 is er verder uitvoering aan gegeven. Er wordt nog meer ontzorging geboden aan de inwoners van Garyp. Ook wordt uitvoering gegeven aan het verbreden van het Enerzjyhûs. Alle inwoners van Tytsjerksteradiel kunnen hier nu terecht met hun vragen. Voor de tweede fas e van het project wordt gewerkt aan een nieuwe impuls van aanvragen. Regionale samenwerking De lasten regionale samenwerking met betrekking tot het milieubeheer hebben betrekking op de taken die wij uitgezet hebben bij de Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO). Doordat wij minder diensten hebben afgenomen dan vooraf begroot is via een nacalculatie een bedrag terug ontvangen wat leidt tot een positieve afwijking van € 53.000 ten opzichte van begroot. Riolering Het resultaat van het taakveld riolering over 2025 betekent voor de jaarrekening een nadeel van € 52.000 ten opzichte van de definitieve begroting.

In de paragraaf Lokale Heffingen onderdeel rioolheffing worden de verschillen tussen de primitieve begroting 2025 en de jaarrekening voor de volledige rioolheffing toegelicht. Deze volledige toelichting heeft te maken met het feit dat vanuit meerdere programma's kosten worden doorbelast naar de rioolheffing. In dit programma worden alleen de verschillen van dit programma (7) gepresenteerd. Voor een nadere toelichting over de ontwikkeling van de opbrengsten en kosten met betrekking tot riolering verwijzen wij u naar de paragraaf Lokale Heffingen onderdeel rioolheffing. Soortenmanagementplan (SMP) Voor het opstellen van het Soortenmanagementplan is de inzet van een externe partij nodig. De aanbesteding hiervoor heeft in 2024 plaatsgevonden. De verwachting was dat de externe partij in 2025 al een start kon maken, maar de aanbestedingsprocedure is lat er afgerond. De externe partij is in 2026 gestart. Voor 2025 leidt dit tot een afwijking van € 410.000. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Voorschot zonnepark Skûlenboarch In het Raadsbesluit van 28 augustus 2025 is ingestemd met het participeren in zonnepark Skûlenboarch. Hierbij is een voorschot van € 75.000 beschikbaar gesteld aan de gebiedscoöperatie om te komen tot een financial close. Dit bedrag is in 2025 meegenomen ten laste van het begrotingssaldo.

Inmiddels is vastgesteld dat het voorschot wordt terugbetaald en dat het geen kosten vormen voor de gemeente. Voor de jaarrekening 2026 resulteert dit in een positief effect van € 75.000. Wat heeft het gekost? Bij de programma's geven we alleen de kosten aan die direct te maken hebben met de taken en activiteiten in het programma. Alle andere kosten, die niet direct te maken hebben met het programma, zijn kosten van ondersteunende afdelingen (zoals personeelszaken, facilitaire zaken en financiën) en ondersteunende medewerkers op de taakvelden (zoals leidinggevenden en secretariaat). De kosten die niet direct te maken hebben met het programma worden in het programma Overhead opgenomen. Dit is verplicht.

Lasten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil primitief | definitief Afval | 3.676 | 4.058 | 3.813 | 246 Begraafplaatsen en crematoria | 14 | 14 | 6 | 9 Milieubeheer | 4.338 | 4.811 | 3.682 | 1.129 Riolering | 2.194 | 2.199 | 2.016 | 183 Volksgezondheid | 1.816 | 2.109 | 2.045 | 64 Totaal lasten | 12.038 | 13.192 | 11.561 | 1.630 Baten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil primitief | definitief Afval | 4.211 | 4.426 | 4.231 | - 195 Begraafplaatsen en crematoria | 17 | 17 | 11 | - 6 Milieubeheer | 1.508 | 1.718 | 1.578 | - 140 Riolering | 2.617 | 2.657 | 2.422 | - 235 Volksgezondheid | - | 233 | 193 | - 40 Totaal baten | 8.353 | 9.051 | 8.436 | - 615 Saldo van baten en lasten (excl. reserves) | - 3.685 | - 4.141 | - 3.125 | 1.015 Analyse verschillen rekening - begroting In de tabel hieronder laten we zien wat het belangrijkste verschil is tussen de rekening en de begroting. Als er een negatief bedrag staat, betekent dit dat er sprake is van nadeel, en als er een positief bedrag staat, betekent dit juist een voordeel.

130 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 131 Per programma Verklaring resultaat (x € 1.000) 1.015 negatieve bedragen = nadelig, positieve bedragen = voordelig Reguliere voor- of nadelen - 21 Lasten 347 - Lagere bijdrage Veiligheidsregio gezondheidszorg 30 - Lagere lasten Regionale samenwerking FUMO 53 - Overige verschillen 146 - Lagere lasten riolering 183 - lagere lasten afval 246 - Ontwikkeling personeelskosten - 238 - Hogere lasten duurzaamheidsmiddelen - 73 Baten - 368 - Hogere opbrengsten duurzaamheidsgelden 73 - Lagere baten riolering - 235 - Lagere baten afval - 195 - Overige verschillen - 11 Incidentele voor- of nadelen 1.036 Lasten 1.307 - Lagere uitgaven GALA middelen gezondheidszorg 32 - Lagere lasten basiskaart geluid emissies 35 - Lagere lasten NIP Gelden 73 - Lagere lasten verstrekte lening Zonnepark Skûlenboarch 75 - Lagere lasten soortenmanagementplan 410 - Lagere lasten proeftuin Garyp 708 - Hogere lasten energiearmoede - 26 Baten - 271 - Hogere opbrengsten energiearmoede 66 - Lagere opbrengsten soortenmanagementplan - 210 - Lagere opbrengsten NIP gelden - 73 - Lager vastgestelde bijdrage GALA middelen gezondheidszorg ivm lagere uitgaven - 54 Verbonden Partijen Hieronder ziet u het overzicht van de Verbonden Partijen die te maken hebben met dit programma.

Een Verbonden Partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. Een verdere specificatie vindt u in de paragraaf Verbonden Partijen. Verbonden partij Naam Vestigingsplaats Afvalsturing Friesland N.V. (handelsnaam Omrin) Leeuwarden FUMO (Fryske Utfieringsorganisaasje Miljeu en Omjouwing) Grou Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Zonnepark Skûlenboarch B.V. | Eastermar Beleidsindicatoren BBV Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. tableCell12 Taakveld | 07. Volksgezondheid en Milieu De icoontjes betreffen de ontwikkeling (O) t.o.v. de laatste meting en de prognose (P) o.b.v. de historie Hernieuwbare elektriciteit Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa.

Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2022] Rekening 2025 | 20,70 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 21,40 Rekening 2024 | 20,90 Nederland | Nederland | [referentiejaar 2022] Rekening 2025 | 32,50 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 41,30 Rekening 2024 | 41,00 Omvang huishoudelijk restafval Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval. Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 146,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 141,00 Rekening 2024 | 145,00 (Geen nieuwe gegevens) Nederland | Nederland | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 148,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 148,00 Rekening 2024 | 150,00 132 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 133 Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening Het programma Volkshuisvesting en Ruimtelijke ordening richt zich op een goede ruimtelijke kwaliteit van het gemeentelijk grondgebied, een plezierig, veilig woon- en werkklimaat en een evenwichtige woningmarkt. De woningbouwafspraken met provincie en regio zijn uitgewerkt in een woningbouwprogramma voor Tytsjerksteradiel. Bij dit programma horen de volgende relevante taakvelden: 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerr.) 8.3 Wonen en bouwen Inhoudelijk In de programmabegroting van 2025 staat wat we van plan waren voor dat jaar.

De onderwerpen daarvoor waren afkomstig uit onder meer de Kadernota 2025 (jaren 2025-2028) en eerdere Kadernota's voor zover van toepassing. We leggen per onderwerp uit wat we wilden doen, wat gelukt is en wat nog niet. Ook bespreken we onderwerpen uit eerdere plannen die nog niet helemaal zijn afgehandeld.

Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 134 Beleid op verhuur van panden [Kadernota 2024 - nr. 08.02] Wat wilden we? De gemeente verhuurt meerdere panden aan zowel maatschappelijke als commerciële organisaties. Om aan de Wet Markt en Overheid te voldoen dient de gemeente minimaal kostendekkend te verhuren. Momenteel gebeurt dit niet altijd en wordt de huurprijs op verschillende manier bepaald. Beleid is nodig voor een transparante en uniforme huurprijsbepaling waarmee de gemeente voldoet aan de wettelijke vereisten. De kosten hiervoor zijn eenmalig € 16.000. Door dit beleid samen met de gemeente Achtkarspelen op te stellen kunnen de kosten worde n verdeeld waardoor deze op € 7.500 uitkomen. Dit onderwerp classificeren wij als incidenteel. Voor incidentele lasten hanteren we de lijn, dat deze ten laste van de Algemene Reserve worden gebracht. Wat hebben we bereikt? In 2024 is een kostprijsdekkende huurmethodiek ontwikkeld en is het verhuurbeleid tot een conceptversie gebracht. Dit moet nog verder uitgebreid worden met algemeen vastgoedbeleid waar de rest van het beschikbare budget voor zal worden gebruikt. Het verhuurbeleid is nog niet vastgesteld en moet nog verder worden gebracht. Er zijn nog bestuurlijke beslissingen die genomen moeten worden om bepaalde aanvullingen te kunnen doen.

Wanneer de gemeente keuzes heeft gemaakt over hoe ze om wil gaan met haar vastgoed, zoals MFC’s en dorpshuizen, kan vastgoedbeleid worden opgesteld. Hierin wordt beschreven welk vastgoed de gemeente wel en niet in eigendom wil houden en hoe ze die wil exploiteren. De verwachting is dat hier medio 2026 keuzes over worden gemaakt waardoor het vastgoedbeleid eind 2026 kan worden opgesteld. Dorpenronde [Kadernota 2024 - nr. 08.04] Wat wilden we? We willen naar aanleiding van de dorpenronde graag (als een pilot) een gebiedsgericht programma op (laten) stellen. Met dit programma willen we meer gebruik maken van de informatie die er vanuit het dorp wordt gegeven. In 2024 willen we hier mee beginnen. We verwachten hier eenmalig een budget van € 50.000 voor nodig te hebben. De incidentele kosten voor 2024 classificeren wij als incidenteel. Voor incidentele lasten hanteren we de lijn, dat deze ten laste van de Algemene Reserve worden gebracht. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 135 Wat hebben we bereikt? In 2025 hebben we een vervolg op de woon-en leefbaarheidsagenda 2023 opgestart. Gewerkt wordt aan een strategische visie op het gebied van wonen in de gemeente. Deze visie zal ook geïntegreerd worden in het aanstaande gemeentelijke volkshuisvestingsprogramma. Omgevingswet [Kadernota 2025 - nr. 08.01] Wat wilden we? Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden.

De Omgevingswet bracht en brengt een omvangrijke transitieopgave met zich mee. Deze complexe implementatie loopt nog door tot in ieder geval 2032. In dat jaar dient namelijk het tijdelijk deel van h et omgevingsplan en andere regels over de fysieke leefomgeving omgezet te zijn in één nieuw omgevingsplan. We ontwikkelen een transitieplan waarin we de benodigde stappen en onderwerpen benoemen, die belangrijk zijn om tot dit integrale omgevingsplan te ko men. Ook richten we ons op het inbedden van de beleidscyclus van de Omgevingswet. Verder staan de komende jaren in het teken van doorontwikkeling en het opdoen van kennis en ervaring in de praktijk. Daarbij werken we continu aan het optimaliseren van onze syste men, informatievoorzieningen, werkprocessen en dienstverlening. Wat hebben we bereikt? In de afgelopen maanden heeft de ambtelijke stuurgroep Omgevingswet zich vooral gericht op het uitwerken van een plan voor het gezamenlijk inrichten van een beleidshuis (omgevingsvisie-omgevingsprogramma's-omgevingsplan) voor de fysieke leefomgeving en het inzichtelijk maken van de benodigde middelen en kennis voor de transitie van het omgevingsplan. De financiële middelen die het Rijk heeft uitgekeerd voor de verdere implementatie van de Omgevingswet lijken veel, maar zijn op de langere termijn (vanaf 2027/2028) niet voldoende om voor 2032 tot een nieuw omgevingsplan te komen.

Dit maken we in Q1 verder inzichtelijk. Het transitieplan voor het omgevingsplan is in concept gereed. De uitvoering van werkzaamheden hapert door onvoldoende capaciteit en drukte op de uitvoering van (wettelijke) taken bij Vergunningen en Ruimte. Onderzoek actief grondbeleid (motie) [Kadernota 2025 - nr. M-3-1] Wat wilden we? Op dit moment wordt onderzoek gedaan naar wat actief grondbeleid precies is en wat de (eventuele) voor- en nadelen voor de gemeente zijn. Ook de eventuele (financiële) risico's en kansen worden in beeld gebracht. Tenslotte wordt ook de relatie getrokken me t de diverse ambities zoals betaalbaar wonen en duurzaamheid en in hoeverre grondbeleid een rol kan spelen in het realiseren van deze ambities. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 136 Wat hebben we bereikt? In 2025 is onderzoek uitgevoerd naar wat actief grondbeleid is en wat de voor -en nadelen zijn voor de gemeente. De uitkomsten zijn gepresenteerd aan de Raad op 15 mei 2025. Bij actief grondbeleid voert de gemeente zelf regie over een gebiedsontwikkeling. De gemeente heeft gronden in handen of zet in op verwerving van gronden om ontwikkelingen in gang te zetten die anders niet direct door de markt opgepakt worden. Dit brengt voordelen met zich mee maar ook nadelen en (financiële) risico's.

Voor actief grondbeleid zijn ook bepaalde randvoorwaarden van belang zoals voldoende budget om financiële tegenvallers op te vangen en voldoende kennis en capaciteit binnen de gemeente. Er is daarom gekozen in de nota grondbeleid voor het hanteren van situationeel grondbeleid met een actieve rol. Dit houdt in dat we per project beoordelen of we kiezen voor actief of faciliterend grondbeleid en we actief mee gaan werken en mee gaan denken met initiatieven. Vastgoed registratiesysteem [Kadernota 2019 - nr. 08.01] Wat wilden we? Het contractbeheer moet worden verbeterd. Aanbevelingen daarover spitsen zich vooral toe op het registeren, beheren, actualiseren, ontsluiten en gebruiken van contractinformatie. Het huidige systeem dat daarvoor in Tytsjerksteradiel wordt gebruikt (contrac tenbank en papieren archief) voldoet niet. In Achtkarspelen is eerder al geld gereserveerd voor een nieuw systeem; dit had in Tytsjerksteradiel ook gemoeten. Een nieuw systeem zorgt voor een aangepaste werkwijze waarbij een rentmeester/contractbeheerder als centrale verbinder wordt neergezet zodat gegevens over eigendom, verwerving, bijzondere voorwaarden, bestemming, gebruik, gebruiker, verzekering, onderhoud, ligging, visie, gemeentelijke doelstelling helder en actief beschikbaar komen bij vastgoedgerelateerde ontwikkelingen en beslissingen.

Voor het opzetten, ontwikkelen en/of aanschaffen van een dergelijk systeem is in eerste instantie € 25.000 meegenomen. Dit is een eerste aanzet, de hoogte van het bedrag is afhankelijk van positionering en aansluiting bij andere ICT budgetten. Gezien het e enmalige karakter van deze kosten zijn ze meegenomen ten laste van de algmene reserve. Wat hebben we bereikt? Het juiste systeem is aangeschaft en ingericht. Het wordt momenteel volop gebruikt waardoor er veel meer inzicht is in de vastgoedportefeuille en zorgt het ervoor dat contracten op een juiste manier worden beheerd. Ook zijn er de processen beschreven voor contractvorming en contractbeheer. Om de mogelijkheden van het systeem optimaal te benutten dient het systeem nog verder ingevuld te worden. Hier is momenteel door drukte geen capaciteit voor. Vanuit de functie vastgoedmanager/assetmanager is dit in 2025 goed opgepakt en krijgt een vervolg in 2026 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 137 Wanneer alles juist is ingevuld is er nog meer inzicht in de vastgoedportefeuille en is de gemeente in staat om strategisch te sturen op haar vastgoed. Dit is een ontwikkeling die in 2026 plaatsvindt. Wonen [Kadernota 2025 - nr. 08.02] Wat wilden we? Op dit moment wordt onderzoek gedaan naar wat actief grondbeleid precies is en wat de (eventuele) voor- en nadelen voor de gemeente zijn.

Ook de eventuele (financiële) risico's en kansen worden in beeld gebracht. Tenslotte wordt ook de relatie getrokken me t de diverse ambities zoals betaalbaar wonen en duurzaamheid en in hoeverre grondbeleid een rol kan spelen in het realiseren van deze ambities. Wat hebben we bereikt? De gemeenteraad heeft de nota grondbeleid in 2025 vastgesteld. Overige ontwikkelingen Grondexploitaties woningbouw Per saldo is op het taakveld grondexploitaties woningbouw in 2025 een resultaat behaald van € 589.000. Deze winst wordt met name veroorzaakt door (tussentijdse) winstneming ter hoogte van bij de volgende complexen: • Garyp Sânhichte 2e fase: € 354.000 • Ryptsjerk: € 121.000 • Hurdegaryp it Súd fase 3: € 43.000 Voor de jaarrekening heeft dit een positief effect van € 518.000. Daarnaast is een aantal reguliere taken gefinancierd met gelden uit de specifieke uitkering (SPUK) "flexibele inzet ondersteuningswoningbouw". Voor de jaarrekening heeft dit een positief effect van € 71.000. Voor een uitgebreidere toelichting op de grondexploitaties wordt verwezen naar de paragraaf Grondbeleid en de Meerjaren Prognose Grondbeleid. Vrijval voorziening afgewikkelde complexen In eerdere jaren zijn een aantal complexen waarbij woningen zijn gerealiseerd afgerond.

Ten tijde van die afronding is een inschatting gemaakt van de nog te maken kosten om de laatste werkzaamheden voor de complexen uit te kunnen voeren. In 2025 zijn van e en aantal complexen deze werkzaamheden uitgevoerd, waarbij de werkelijke kosten lager waren dan vooraf was ingeschat. Deze afwijking heeft betrekking op acht complexen (in Burgum West, Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 138 Burgum bedrijventerrein West, Eastermar, Garyp, Sumar, Suwâld, Ryptsjerk en Noardburgum) en heeft voor de jaarrekening een positief effect € 416.000. Dotatie verliesvoorziening In 2025 is grondexploitatie it Maskelyn in Hurdegaryp vastgesteld en geopend met een verwacht verlies van € 129.000. Bij actualisering van de grondexploitatie is gebleken dat het eerder verwachte verlies kan worden bijgesteld. Voor het verwachte verlies h ebben we een dotatie aan een verliesvoorziening gedaan. Dit heeft voor de jaarrekening een negatief effect van € 104.000. Doorbelaste uren op complexen In 2025 zijn meer uren geschreven van de medewerkers die direct werkzaamheden hebben verricht voor de complexen. Dit betreft een administratieve weergave die ervoor zorgt dat deze kosten (per saldo) niet ten laste van het begrotingssaldo worden gebracht.

D oordat deze (personeels)kosten verantwoord worden op de complexen worden deze door middel van de resultaatneming (of eventueel verlies) van de complexen op een ander moment in het begrotingssaldo verantwoord. Dit heeft voor de jaarrekening een positief effect van € 239.000. Leges omgevingsvergunningen Aan bouwleges is totaal € 984.000 ontvangen. Ten opzichte van de begroting een meeropbrengst van € 215.000. Het aantal aanvragen van een omgevingsvergunning is in 2025 flink gestegen en zijn een aantal grotere (woningbouw)projecten vergund. Dit heeft met name voor deze hogere legesopbrengsten gezorgd. Voor de jaarrekening heeft dit een positief effect van € 215.000. Ontwikkelingen Volkshuisvesting Ten opzichte van de begroting zijn in 2025 voor Volkshuisvesting € 87.000 minder aan kosten gemaakt. Voor de jaarrekening betekent dit een positief effect van € 87.000. Dit positief effect wordt met name veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen: • In navolging op de dorpenronde heeft de Raad € 50.000 beschikbaar gesteld voor een pilot gebiedsgerichte programma. In 2025 is er in samenwerking met KAW informatie bij alle dorpen in de gemeente opgehaald over de plannen rondom maatschappelijk vastgoed te n behoeve van de leefbaarheid. Er resteert nog een positief saldo van € 15.000. De verwachting is dat de dorpenronde in 2026 wordt afgerond.

Bij het jaarrekeningbesluit wordt voorgesteld om de resterende € 15.000 te temporiseren naar 2026. Dit betekent dat er in 2025 binnen programma 8 sprake is van een voordeel, maar binnen programma 0 van een nadeel. Dit heeft per saldo geen effect op het resultaat van de jaarrekening. • In 2025 heeft de Raad € 40.000 beschikbaar gesteld voor het opstellen van een Volkshuisvestingsprogramma. Het opstellen van een Volkshuisvestingsprogramma is uitbesteed aan een externe partij. De verwachting is dat in 2026 het Volkshuisvestingsprogramma wo rdt opgeleverd. Bij het jaarrekeningbesluit wordt voorgesteld om de resterende € 26.000 te temporiseren naar 2026. Voor de Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 jaarrekening heeft dit een positief effect van € 26.000. Dit betekent dat er in 2025 binnen programma 8 sprake is van een voordeel, maar binnen programma 0 van een nadeel. Dit heeft per saldo geen effect op het resultaat van de jaarrekening. • | In de kadernota 2022-2025 is incidenteel budget beschikbaar gesteld voor een flexibele personele schil ten | behoeve van | de woningbouwprogrammering. | Het resterende budget van 44.000 euro kon in 2025 niet worden ingezet doordat er onvoldoende passende ambtelijke capaciteit beschikbaar was op de arbeidsmarkt. Baten Realisatiestimulans In november 2025 is de regeling Realisatiestimulans definitief vastgesteld.

Met deze regeling ondersteunt het Rijk gemeenten financieel bij het realiseren van betaalbare woningbouw. De gemeente ontvangt een bijdrage op basis van het aantal betaalbare woningen waarvan de bouw in het voorgaande jaar is gestart. In 2025 voldoen 72 woningen aan de voorwaarden van de regeling. Voor de jaarrekening heeft dit een positief effect van € 504.000. Voorgesteld wordt om vanuit het resultaat een bedrag van € 504.000 te storten in de nieuw te vormen bestemmingsreserve Realisatiestimulans woningbouw zodat de middelen ingezet kunnen worden voor deze opgave. Wat heeft het gekost? Bij de programma's geven we alleen de kosten aan die direct te maken hebben met de taken en activiteiten in het programma. Alle andere kosten, die niet direct te maken hebben met het programma, zijn kosten van ondersteunende afdelingen (zoals personeelszaken, facilitaire zaken en financiën) en ondersteunende medewerkers op de taakvelden (zoals leidinggevenden en secretariaat). De kosten die niet direct te maken hebben met het programma worden in het programma Overhead opgenomen. Dit is verplicht.

Lasten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil primitief | definitief Grondexploitatie (niet bedrijventerr.) | 279 | 566 | 1.762 | - 1.196 Ruimtelijke ordening | 1.657 | 2.503 | 2.593 | - 90 Wonen en bouwen | 1.065 | 1.414 | 1.390 | 24 Totaal lasten | 3.001 | 4.483 | 5.746 | - 1.263 Baten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil primitief | definitief Grondexploitatie (niet bedrijventerr.) | - | - | 2.286 | 2.286 Ruimtelijke ordening | 153 | 21 | 22 | 2 Wonen en bouwen | 357 | 780 | 1.500 | 719 Totaal baten | 510 | 801 | 3.808 | 3.007 Saldo van baten en lasten (excl. reserves) | - 2.491 | - 3.682 | - 1.938 | 1.744 139 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 140 Analyse verschillen rekening - begroting In de tabel hieronder laten we zien wat het belangrijkste verschil is tussen de rekening en de begroting. Als er een negatief bedrag staat, betekent dit dat er sprake is van nadeel, en als er een positief bedrag staat, betekent dit juist een voordeel.

Per programma Verklaring resultaat (x € 1.000) 1.744 negatieve bedragen = nadelig, positieve bedragen = voordelig Reguliere voor- of nadelen 841 Lasten - 279 - Ontwikkeling personeelskosten - 279 Baten 1.120 - Diverse verschillen per saldo 9 - Hogere baten grondverkopen losse percelen 68 - Hogere baten leges omgevingsvergunningen 215 - Meer doorbelaste uren op complexen 239 - Resultaat grondexploitaties woningbouw 589 Incidentele voor- of nadelen 903 Lasten - 17 - Vertraging volkshuisvestingsprogrammering 87 - Hogere lasten door dotatie verliesvoorziening - 104 Baten 920 - Hogere baten door vrijval voorziening afgewikkelde complexen 416 - Hogere baten Realisatiestimulans 504 Verbonden Partijen Beleidsindicatoren BBV Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. tableCell12 Taakveld 08. Volkshuisv., RO en Sted. Vern. (Vhrosv) De icoontjes betreffen de ontwikkeling (O) t.o.v. de laatste meting en de prognose (P) o.b.v. de historie Demografische druk De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar. Tytsjerksteradiel Tytsjerksteradiel [referentiejaar 2025]

Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Rekening 2025 | 87,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 87,90 Rekening 2024 | 87,90 (De waarde in 2025 is gedaald tov 2024 (87,9%) wat betekent dat er verhoudingsgewijs weer iets minder jongere en oudere mensen door de werkende klasse moeten worden onderhouden.) Nederland | Nederland | [referentiejaar 2025] Rekening 2025 | 70,70 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 70,40 Rekening 2024 | 70,40 (Waar staat je gemeente: Demografishe druk: Groene + grijze druk tov 20-64) Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuisouden betaalt aan woonlasten. Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2025] Rekening 2025 | 880,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 847,00 Rekening 2024 | 847,00 (bron: COELO) Nederland | Nederland | [referentiejaar 2025] Rekening 2025 | 957,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 860,00 Rekening 2024 | 860,00 Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een meerpersoonshuisouden betaalt aan woonlasten.

Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2025] Rekening 2025 | 988,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 948,00 Rekening 2024 | 948,00 Nederland | Nederland | [referentiejaar 2025] Rekening 2025 | 1050,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 942,00 Rekening 2024 | 942,00 Gemiddelde WOZ-waarde De gemiddelde WOZ waarde van woningen. Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2025] Rekening 2025 | 318,00 | Ontwikkeling | Prognose 141 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Begroting 2025 | 295,00 Rekening 2024 | 294,00 (Meetwaarde 2024: 294. We zien vanaf 2021 een gestaag stijgende lijn van de WOZ waarde.) Nederland | Nederland | [referentiejaar 2025] Rekening 2025 | 398,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 379,00 Rekening 2024 | 379,00 (De gemiddelde WOZ waarde van woningen.bron: Waar staat je gemeente WOZ woningen totaal (voorlopig)) Nieuw gebouwde woningen Nieuw gebouwde woningen, exclusief overige toevoegingen, zoals transformaties.

Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2025] Rekening 2025 | 5,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 6,50 Rekening 2024 | 6,50 (per 1.000 woningen) Nederland | Nederland | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 8,40 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 9,10 Rekening 2024 | 9,10 (Groei woningvoorraad per 1.000 woningen tov vorig jaar obv BAG.) 142 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 143 Overhead We willen een zo efficiënt en effectief mogelijke bedrijfsvoering, die past bij tegenwoordige ontwikkelingen. Met een focus gericht op de (middel)lange termijn, waardoor de programma’s kunnen worden uitgevoerd en de maatschappelijke doelstellingen daarbinnen kunnen worden gerealiseerd. En een, binnen de beschikbaar gestelde middelen, zo optimaal mogelijke dienstverlening aan de burgers met een zo efficiënt mogelijke ondersteuning van het bestuur. Bij dit programma hoort het taakveld 0.4 Overhead Inhoudelijk In de programmabegroting van 2025 staat wat we van plan waren voor dat jaar. De onderwerpen daarvoor waren afkomstig uit onder meer de Kadernota 2025 (jaren 2025-2028) en eerdere Kadernota's voor zover van toepassing. We leggen per onderwerp uit wat we wilden doen, wat gelukt is en wat nog niet. Ook bespreken we onderwerpen uit eerdere plannen die nog niet helemaal zijn afgehandeld.

Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 144 Bedrijfsvoering organisatie ICT [Kadernota 2025 - nr. 00.04.01] Wat wilden we? De keuze voor ontvlechting brengt met zich mee, dat we voor meerkosten van ICT komen te staan. Bij de calculatie van de gevolgen van de ontvlechting voor de ICT-budgetten is op basis van het advies van Lysias al globaal gecalculeerd dat we rekening moeten houden met een structurele uitzetting van anderhalf keer het huidige budget (per gemeente). Met de kennis van nu verwachten we dat dit uitkomt op een bedrag van € 750.000 per gemeente. Er moeten vele contracten worden gesplitst. De huidige stand van zaken is dat we ruim € 200.000 meerkosten zullen hebben. Op dit moment hebben we nog geen aanleiding om aan te nemen dat we rekening moeten houden met meer dan € 750.000. De resterende offert es moeten nog nader worden bestudeerd en besproken met de leveranciers. Daaruit zal moeten blijken wat de werkelijke uitzetting van het ICT-budget zal worden. DIV - Medewerker semi statisch en openbaar archief [Kadernota 2023 - nr. 00.04.19] Wat wilden we? We begroten een structurele uitbreiding van de formatie met 0,49 fte op de functie medewerker semi-statisch en openbaar archief, die nodig is om het huidige niveau van dienstverlening in stand te houden. Wat hebben we bereikt? De zoek- en bezoekfunctionaliteit van het openbaar archief verloopt sinds 2024 via Tresoar.

Per 2026 is de samenwerking verlengd voor een periode van 5 jaar. Een semi -statisch archiefmedewerker van Tresoar verzorgt de zoekfunctie in het openbaar archief wa t in Burgum gestationeerd is en zorgt voor vervoer naar Tresoar in Leeuwarden alwaar bezoekers en onderzoekers de stukken ter studie kunnen inzien. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 145 HR - Talentschouw in het kader van Strategisch Personeelsplan (SPP) [Kadernota 2023 - nr. 00.04.17] Wat wilden we? Inzicht in de kwaliteiten, mogelijkheden en groeipotentieel van ons huidig medewerkersbestand, afgezet tegen onze opgaven, is essentieel voor de ontwikkeling van de organisaties. Op deze manier kunnen HR-instrumenten als werving & selectie, mobiliteit en leren & ontwikkelen heel gericht en effectief ingezet worden. Om dit te bewerkstelligen moet het volgende worden geïmplementeerd: • Het inhuren van expertise (€ 38.400) • Aankoop tool inclusief implementatie en licentie (€ 30.000) • Opleiding medewerkers HR (€ 5.000) Wat hebben we bereikt? Vanwege de ontvlechting van de Werkmaatschappij hebben we tot op heden nog geen Talentenschouw in het kader van SPP kunnen doen. Wordt in 2026 weer opgepakt, maar mogelijk zonder investering (budget). In 2025 wordt nader onderzocht in hoeverre en wanneer we de talentenschouw (kunnen) oppakken en op welke wijze dat kan. I&A - Abonnement Datafryslân [Kadernota 2024 - nr.

00.04.26] Wat wilden we? Datagedreven werken is hot in gemeenteland. Het gebruik van data vergroot de effectiviteit en efficiency van gemeenten. Maar het helpt ook bij het innoveren van de dienstverlening of om draagvlak voor beleid te versterken. Data kan bovendien op alle beleidsterreinen e en rol spelen, of het nu gaat om openbare orde en veiligheid, het sociaal domein of opgaven in het fysieke domein. Daarbij hebben we ook externe data nodig, bijvoorbeeld: • Beschikken over alle (regionale) data die nodig is om goede analyses te kunnen maken; • Gebruik kunnen maken van expertise die we niet zelf ter beschikking hebben, of kunnen krijgen; en • Deel kunnen nemen aan provinciale onderzoeken zodat data vergeleken kunnen worden. Om hiervan gebruik te kunnen maken, sluiten we een abonnement af bij DataFryslân . De kosten voor gemeente Tytsjerksteradiel worden geschat op € 31.000 structureel en € 2.000 incidenteel. Voor incidentele lasten hanteren we de lijn, dat deze ten laste van de Algemene Reserve worden gebracht. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 146 Wat hebben we bereikt? Op een aantal vlakken zin ontwikkelingen gerealiseerd. • In samenwerking met DataFryslân is de regionale armoedemonitor vernieuwd waarbij ook Tytsjerksteradiel nu meedoet.

De kernresultaten zijn zichtbaar via Earmoedatlas Fryslân | DataFryslân; • Er is een opzet gemaakt om het beleid (meer) datagedreven te maken, waarbij op voorhand wordt bepaald wat de gewenste resultaten zijn en hoe deze gemeten gaan worden. Dit stuk gaat binnenkort ter vaststelling op ronde. Voor het beleidsstuk “Preventie- en handhavingsplan middelengebruik” onderzoeken we of dit direct meegenomen kan worden. Ook willen we onderzoeken of hierbij een passende monitor ontwikkeld kan worden. • Voor de Omgevingsvisie wordt gewerkt aan een eerste monitor, waarbij de onderwerpen wonen en leefomgeving extra nadruk krijgen. De monitor Wonen is opgeleverd. • Er is ook een monitor Gezondheid opgeleverd door DataFryslân. Deze geeft inzicht in brede gezondheid en gezondheidszorg in alle gemeenten binnen Fryslân. • Er is een start gemaakt met het ontwikkelen van een digital twin. Hiermee wordt bedoeld dat heel veel data over de fysieke en sociale leefiomgeving beschikbaar wordt gesteld inclusief duiding. Het wordt een beheerde omgeving, zodat ook de governance is geregeld. Er is nog geen eigen datawarehouse ingericht. Enerzijds omdat hier de ontvlechtingskosten extreem hoog zijn, anderzijds omdat de ontwikkelingen op dit gebied erg snel gaan en vragen om een weloverwogen keuze. Mogelijk kunnen we hier ook aansluiten op wat DataFryslân gaat doen.

Consequentie is echter dat we nu soms nog pragmatisch te werk moeten gaan. I&A - Sociaal Intranet applicatie [Kadernota 2024 - nr. 00.04.25] Wat wilden we? Ons intranet is ruim 10 jaar oud, is statisch en wordt als onoverzichtelijk ervaren. Daarnaast voldoet het niet aan de eisen van informatieveiligheid. Een goede onderlinge communicatie, gericht op verbinden van afdelingen en collega’s op een eigentijdse wijze, draagt bij aan betrokkenheid en werkplezier. Een eigentijds sociaal intranet bevordert de onderlinge interactie, kennisdeling en samenwerking binnen onze sterk gegroeide en divers gehuisveste organisatie. Zeker in een tijd waarin veel onzekerheid heerst over de organisatorische ontwikkelingen en medewerkers het risico lopen dat ze zich ontheemd gaan voelen. Dit laatste komt met regelmaat naar voren bij exitgesprekken. We gaan daarom een applicatie aanschaffen en inrichten die de functionaliteit bezit om te voorzien in de onderlinge interactie, kennisdeling en samenwerking en die de informatieveiligheid goed kan waarborgen. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 147 De kosten voor gemeente Tytsjerksteradiel worden geschat op € 15.000 structureel en € 20.000 incidenteel. De taak wordt zowel voor Achtkarspelen als Tytsjerksteradiel binnen de WM8KTD uitgevoerd.

De kosten voor deze taak bedragen € 30.000 structureel en € 40.000 incidenteel, waarvan beide gemeenten de helft dragen. Voor beide gemeenten betekent dit een extra bijdrage van € 15.000 structureel en € 20.000 incidenteel, waardoor binnen de WM8KTD een budget van € 30.000 structureel en € 40.000 incidenteel beschi kbaar komt voor de uitvoering. De incidentele kosten voor 2024 van € 20.000 classificeren wij als incidenteel. Voor incidentele lasten hanteren we de lijn, dat deze ten laste van de Algemene Reserve worden gebracht. Wat hebben we bereikt? Het Sociaal Intranet is geïmplementeerd. ICT - Informatieveiligheid [Kadernota 2022 - nr. 00.04.01] Wat wilden we? Met de toenemende digitalisering neemt het belang van informatieveiligheid ook toe. We merken dat de digitale kwetsbaarheden en dreigingen fors toenemen. Ook de complexiteit en de impact van security-incidenten nemen toe op zowel bestuurlijk als uitvoerend niveau. Betrouwbare (en veilige) informatievoorziening is een absolute randvoorwaarde voor een gemeente. Er worden daartoe diverse maatregelen ondernomen, zoals het implementeren van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO), die geldt als basisnormenkader binnen alle overheidslagen (Rijk, gemeenten, provincies en waterschappen) voor informatiebeveilig ing. Deze is leidend voor onze organisatie.

Als gemeente nemen wij deel aan GGI-Veilig (GGI staat voor Gemeentelijke Gemeenschappelijke Infrastructuur). We kunnen daarmee onze digitale weerbaarheid verhogen en onze ICT-infrastructuur nog veiliger maken. Om de volgende stappen te kunnen zetten stellen we voor onder meer Security Information & Event Management (SIEM) en Security Operations Center (SOC) in te zetten. Deze helpen ons deze dreigingen zichtbaar te maken. Monitoring is verplicht gesteld vanuit de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Binnen de huidige ICT-begroting zijn onvoldoende middelen beschikbaar om de noodzakelijke volgende stappen structureel op te vangen. We vragen voor nu een structurele verhoging van het budget van in totaal € 25.000 per jaar. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 148 Wat hebben we bereikt? In verband met ontvlechtingswerkzaamheden was er onvoldoende capaciteit beschikbaar om SIEM/SOC te implementeren. Dit wordt in 2026 uitgevoerd. Publiekszaken - Toegankelijkheidsonderzoek digitale dienstverlening [Kadernota 2024 - nr. 00.04.33] Wat wilden we? In de wet digitale toegankelijkheid is opgenomen dat iedereen informatie en diensten van de overheid moet kunnen bereiken en gebruiken. Dat geldt ook voor digitale informatie en diensten en daarom moeten de websites en apps van overheidsorganisaties verpli cht toegankelijk zijn.

De gemeente is verplicht om de toegankelijkheidsverklaringen te publiceren in het toegankelijkheidsregister. Door het laten uitvoeren van een toegankelijkheidsonderzoek voor de gemeentelijke website www.t-diel.nl kunnen we aan de wettelijke verplichting voldoen ten aanzien van de publicatie in het toegankelijkheidsregister. De kosten voor Tytsjerksteradiel bedragen voor de uitvoering €4.000. Wat hebben we bereikt? Het toegankelijkheidsonderzoek voor de gemeentelijke website www.t-diel.nl is uitgevoerd. Uit het onderzoek is gebleken dat er een aantal aanpassingen noodzakelijk waren. Zo voldeed de kleurstelling niet aan de toegankelijkheidseisen. De website is hierop aangepast en daarmee scoren we nu de status B. Met deze score voldoen we aan de wet voor digitale toegankelijkheid: het Besluit digitale toegankelijkheid overheid. Het onderzoek is 3 jaar geldig. Daarna moet we opnieuw onderzoek laten doen. Doen we dit niet op tijd, dan krijgt je verklaring automatisch status D. Dit betekent dat in 2027 er opnieuw een onderzoek zal moeten plaatsvinden. Overige ontwikkelingen Bijstorting voorziening spaarverlof Vanaf 1 januari 2022 mogen medewerkers extra verlofuren sparen volgens de CAO. Deze uren kunnen ze later opnemen. Het verlof dat ze sparen, hoeft niet binnen twee jaar te worden opgenomen en daarom moet er volgens de BBV een voorziening worden gemaakt.

Hier zijn in het BBV een paar regels voor: 1. Voor het wettelijke verlofsaldo per 31 december wordt geen voorziening getroffen. Doordat dit verlof binnen twee jaar moet worden opgenomen, zal dit saldo niet bovenmatig zijn en geen spaarsaldo betreffen. Hier is sprake van een verplichting van gelijke omvang. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 149 2. Voor het spaarverlof zoals dit vanaf 2022 van toepassing is, moet een voorziening worden opgenomen omdat hier sprake is van een spaarsaldo dat in de tijd, naar verwachting, niet van gelijke omvang zal zijn. In de opbouwjaren zal naar verwachting vooral sprake zijn van toevoegingen en groei van de omvang van het spaarsaldo. 3. Voor het bovenwettelijke verlof waarvan aangetoond kan worden dat dit een gelijke omvang kent en voor zover dat niet het karakter heeft van overmatige verlofsaldi of spaarsaldi mag geen voorziening te worden opgenomen. Voor het bovenwettelijke verlof dat geen gelijke omvang kent en/of bestaat uit overmatige verlofsaldi of spaarsaldi moet een voorziening worden opgenomen. In 2024 was er een voorziening van € 619.000. Deze is na de ontvlechting aangevuld met een bedrag van € 745.000, wat is overgeheveld vanuit de voorziening van de werkmaatschappij voor de bij onze gemeente geplaatste medewerkers. Voor 2025 is de voorziening geactualiseerd en met € 27.000 gegroeid van € 1.364.000 naar € 1.391.000.

Dit is in totaal ruim 31.000 uren. De toename in 2025 is relatief gering echter de afname van uren van mensen die geen gebruik maken van het wettelijk recht om spaarverlof op te bouwen zal in de komende jaren moeten plaatsvinden. Voor de jaarrekening van 2025 is het bedrag van € 27.000 aan de voorziening toegevoegd ten laste van het rekeningresultaat en heeft daarmee dus een nadelig effect. Budget kosten opbouw organisatie In 2025 was er voor de kosten van opbouw een bedrag van € 439.000 beschikbaar. De totale werkelijke kosten in 2025 bedroegen € 359.000. Voor de jaarrekening op dit onderdeel en binnen het programma Overhead een voordeel van € 80.000. Dekking van de kosten heeft plaatsgevonden ten laste van de algemene reserve en de reserve overlopende posten. Deze opbrengsten zijn verantwoord in programma 0. Voor de jaarrekening 2025 is er per saldo geen sprake van voor- of nadeel. Communicatie In 202 5 is er € 28.000 minder aan communicatie activiteiten en middelen uitgegeven dan begroot. Met het oog op de ontvlechting zijn een aantal activiteiten on -hold gezet, of onder de paraplu van de ontvlechting uitgevoerd. Voor de jaarrekening betekent dit een voordeel van € 28.000. Meerkosten externe juridische advisering De kosten voor externe (juridische) advisering zijn in 2025 fors overschreden.

In de begrotingswijzigingen van oktober 2025 hadden we hiervoor al een bijstelling doorgevoerd. In de laatste maanden van 2025 zijn er nog diverse kosten uitgegeven voor externe juridische advisering, waaronder voor Skûlenboarch (€ 65.000). uiteindelijk heeft dit geleid tot een nadeel van € 100.000 voor het rekeningresultaat. Onderhoudskosten gemeentehuis De onderhoudskosten voor het gemeentehuis zijn in 2025 met € 66.000 overschreden ten opzichte van de begroting, hetgeen een nadeel voor de jaarrekening 2025 betekent. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 150 Voorziening RVU Binnen onze gemeente is een regeling voor vervroegde uittreding (RVU) voor medewerkers die de AOW gerechtigde leeftijd naderen. Deze regeling heeft tot doel oudere medewerkers de mogelijkheid te bieden eerder uit te treden, met inachtneming van de geldende wet en regelgeving. In verband met de uit deze regeling voortvloeiende toekomstige verplichtingen is een voorziening gevormd. De voorziening betreft de op balansdatum opgebouwde, onvoorwaardelijke verplichtingen, die samenhangen met reeds toegekende of te verwachten RVU uitkeringen. De omvang van de voorziening is vastgesteld op basis van het aantal mensen dat hiervan gebruik maakt. Omdat men voor 1 januari 2026 moest aangeven dat men hiervan gebruik wilde maken, is exact bekend welke (oud) medewerkers hieronder vallen.

Omdat de verplichting is aangegaan in het boekjaar 2025 moet het bedrag voor de voorziening in zijn geheel ten laste van de jaarrekening 2025 worden gebracht. De waardering vindt plaats tegen nominale waarde, aangezien het tijdsverloop als beperkt wordt aangemerkt. Er is een voorziening gevormd voor € 237.000, wat een nadelig effect heeft op het rekeningresultaat. Voorziening voormalig personeel Onder de voorziening voormalig personeel vallen de lasten die voortvloeien uit de WIA, WGA en de WW. De organisatie heeft eigenrisicodragerschap dan wel financiële verantwoordelijkheid voor uitkeringen op grond van de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA), de Werkloosheidswet (WW) en de Regeling Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten (WGA). In dit kader kunnen uit de arbeidsrelaties met (ex) medewerkers verplichtingen voortvloeien die hun oorsprong vinden in het verleden en waarvan de omvang en het tijdstip van afwikkeling onzeker zijn. Ter afdekking van deze verplichtingen is per balansdatum een voorziening gevormd. De voorziening heeft betrekking op de verwachte toekomstige lasten uit hoofde van lopende en reeds bekende toekomstige WIA, WW en WGA uitkeringen die aan de organisatie kunne n worden toegerekend.

De waardering van de voorziening is gebaseerd op de best mogelijke schatting van de uitgaven die noodzakelijk zijn om de per balansdatum bestaande verplichtingen af te wikkelen. Hierbij is rekening gehouden met actuele informatie over dossiers, verwachte u itkeringsduur, relevante wet en regelgeving en ervaringscijfers. Er is een voorziening gevormd voor € 680.000, wat een nadelig effect heeft op het rekeningresultaat. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Wat heeft het gekost? Bij de programma's geven we alleen de kosten aan die direct te maken hebben met de taken en activiteiten in het programma. Alle andere kosten, die niet direct te maken hebben met het programma, zijn kosten van ondersteunende afdelingen (zoals personeelszaken, facilitaire zaken en financiën) en ondersteunende medewerkers op de taakvelden (zoals leidinggevenden en secretariaat). De kosten die niet direct te maken hebben met het programma worden in het programma Overhead opgenomen. Dit is verplicht. Lasten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil primitief | definitief Overhead | 14.186 | 14.716 | 15.840 | - 1.124 Totaal lasten | 14.186 | 14.716 | 15.840 | - 1.124 Baten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil primitief | definitief Overhead | 114 | 380 | 628 | 248 Totaal baten | 114 | 380 | 628 | 248 Saldo van baten en lasten (excl.

reserves) | - 14.072 | - 14.336 | - 15.212 | - 876 Analyse verschillen rekening - begroting In de tabel hieronder laten we zien wat het belangrijkste verschil is tussen de rekening en de begroting. Als er een negatief bedrag staat, betekent dit dat er sprake is van nadeel, en als er een positief bedrag staat, betekent dit juist een voordeel. Verklaring resultaat | € | - 876 negatieve bedragen = nadelig, positieve bedragen = voordelig Overhead | - 876 Structureel | 68 Lasten | - - Lagere kosten Communicatie | 28 - Diverse ontwikkelingen | 44 - Budget kosten opbouw organisatie | 80 - Personeelskosten | 104 - Meerkosten externe juridische advisering | - 100 - Meerkosten onderhoud Gemeentehuis (gebouw) | - 66 - Hogere bijdrage werkmaatschappij | - 22 Incidenteel | - 944 Lasten | - - Storting voorziening voormalig personeel | - 680 - Storting voorziening RVU | - 237 - Bijstorting voorziening spaarverlof | - 27 151 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 152 Beleidsindicatoren BBV Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. tableCell12 Taakveld 00. Bestuur en ondersteuning De icoontjes betreffen de ontwikkeling (O) t.o.v.

de laatste meting en de prognose (P) o.b.v. de historie Overhead Percentage overhead t.o.v. de totale lasten Tytsjerksteradiel Tytsjerksteradiel [referentiejaar 2025] Rekening 2025 11,60 Ontwikkeling Prognose Begroting 2025 10,80 Rekening 2024 Nederland Nederland Rekening 2025 Ontwikkeling Prognose Begroting 2025 Rekening 2024

Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 1.6 PARAGRAFEN A - Lokale heffingen Inleiding Een deel van de inkomsten van onze gemeente bestaat uit lokale heffingen en belastingen. We geven hieronder een samenvatting zodat inzicht ontstaat in de lokale lastendruk. Dit is van belang om een goede afweging te kunnen maken tussen enerzijds beleid en anderzijds inkomsten. Ook laten we zien welk beleid de gemeente in 2025 heeft gevoerd op het gebied van de lokale heffingen en de kwijtschelding daarvan. De lokale heffingen vormen een belangrijke inkomstenbron voor de gemeente. De heffingen worden voor het grootste deel opgebracht door burgers.

Begroting | Rekening | Verschil (x € 1.000) | 2025 | 2025 Afvalstoffenheffing 7.3 | Afval | 3.770 | 3.765 | - 4 Begrafenisrechten 7.5 | Begraafplaatsen en crematoria | 17 | 11 | - 6 Burgerzaken 0.2 | Burgerzaken | 706 | 722 | 16 2.1 | Verkeer en vervoer | - | - | - Omgevingsvergunningen 1.2 | Openbare orde en veiligheid | 75 | 15 | - 60 2.1 | Verkeer en vervoer | 222 | 224 | 2 8.1 | Ruimtelijke ordening | - | - | - 8.3 | Wonen en bouwen | 767 | 982 | 215 Overige 1.2 | Openbare orde en veiligheid | 15 | 3 | - 12 2.3 | Recreatieve havens | 131 | 129 | - 2 2.4 | Economische havens en waterwegen | 2 | - | - 2 3.3 | Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | 10 | 6 | - 4 6.1 | Samenkracht en burgerparticipatie | 18 | 9 | - 9 7.4 | Milieubeheer | 2 | - | - 2 8.3 | Wonen en bouwen | 13 | 11 | - 1 OZB 0.61 | OZB woningen | 6.484 | 6.541 | 57 0.62 | OZB niet-woningen | 2.624 | 2.633 | 9 153 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Precario 5.2 | Sportaccommodaties | 10 | - | - 10 Reclamebelasting 0.64 | Belastingen overig | 46 | 44 | - 2 Rioolheffing 7.2 | Riolering | 2.404 | 2.402 | - 2 Toeristenbelasting 3.4 | Economische promotie | 460 | 476 | 16 TOTAAL | 17.774 | 17.971 | 198 Uitgangspunten leges- en tarievenbeleid Voor de jaarrekening gebruiken we de uitgangspunten van de programmabegroting | 2025. Deze vindt u in de paragraaf Lokale heffingen van de begroting.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://tytsjerksteradiel.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/9c985ecc-3c03-4a68-950f-b55d674d488a?agendaItemId=9deefee5-7c09-4cdb-8f4d-bf1ff7e3a2de