CConstaterende datTytsjerksteradiel
Koppel je AI →
Document · PDF

04 - Bijlage 1 - Jaarrekening 2025 gemeente Tytsjerksteradiel

RAAD IEPEN POADIUM 25 juni 2026, gemeente TytsjerksteradielBij agendapunt: Jaarstukken 2025 (ynhâldlik) - 16:2272.779 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 9

Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om | te sturen op maatschappelijke effecten. tableCell12 Taakveld | 05. Sport, cultuur en recreatie De icoontjes betreffen de ontwikkeling (O) t.o.v. de laatste meting en de prognose (P) o.b.v. de historie % Niet-sporters Het percentage niet-wekelijkse sporters t.o.v. de bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet. Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 48,80 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 54,20 Rekening 2024 | 54,20 Nederland | Nederland | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 48,80 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 46,40 Rekening 2024 | 46,40 94 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 95 Sociaal domein Dit programma is gericht op het uitvoeren van de wettelijke verantwoordelijkheid die de gemeente heeft op het terrein van jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning en participatie. In de praktijk betekent dit dat het Sociaal Domein een veelheid aan thema’s en onderwerpen beslaat waar onze inwoners dagelijks mee te maken hebben. Ook is er nauwe verwevenheid met onderwerpen uit andere programma’s, zoals onderwijs, sport, cultuur en gezondheid.

Daarnaast is er overlap met het fysieke domein, bijvoorbeeld op he t gebied van wonen, leefbaarheid en voorzieningen. Bij dit programma horen de volgende relevante taakvelden: 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Wijkteams 6.21 Toegang en eerstelijnsvrz. WMO 6.22 Toegang en eerstelijnsvrz. Jeugd 6.23 Toegang en eerstelijnsvrz. Integraal 6.3 Inkomensregeling 6.4 Begeleide participatie 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.71A Hulp bij het huishouden (WMO)

Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 96 6.71B Begeleiding (WMO) 6.71C Dagbesteding (WMO) 6.72 Maatwerkdienstverlening 18- 6.72D Jeugdhulp zonder verblijf overig 6.73A Pleegzorg 6.73C Jeugdhulp met verblijf overig 6.74A Jeugdhulp behand. GGZ zonder verblijf 6.74B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal 6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk 6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal 6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk 6.791 PGB WMO 6.792 PGB JW 6.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.81A Beschermd wonen (WMO) 6.81B Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) 6.82A Jeugdbescherming 6.82B Jeugdreclassering 6.91 WMO Coördinatie en Beleid 6.92 JW Coördinatie en Beleid Inhoudelijk In de programmabegroting van 2025 staat wat we van plan waren voor dat jaar. De onderwerpen daarvoor waren afkomstig uit onder meer de Kadernota 2025 (jaren 2025-2028) en eerdere Kadernota's voor zover van toepassing. We leggen per onderwerp uit wat we wilden doen, wat gelukt is en wat nog niet. Ook bespreken we onderwerpen uit eerdere plannen die nog niet helemaal zijn afgehandeld. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 97 Beurtschip [Kadernota 2024 - nr. 06.04] Wat wilden we? Het project Beurtschip is een gezamenlijk project met de gemeente Achtkarspelen en bestaat al een aantal jaren.

Bij dit project bieden wij inwoners een lasopleiding aan in combinatie met het opdoen van praktijkervaring door te lassen aan een schip. Het doe l van het project is om inwoners te begeleiden naar betaald werk in de metaalsector. De kans op een baan in deze sector is groot omdat er de komende jaren veel mensen uitstromen wegens het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd. Het project werd in d e afgelopen jaren (2022- 2023) incidenteel gefinancierd. In 2024 zetten we het project Beurtschip voort in de huidige vorm en we nemen de jaarlijkse kosten van € 158.000 per gemeente op in de begroting voor de jaren 2024, 2025 en 2026. Wij monitoren de kosten en resultaten van het project in deze periode. In de Kadernota 2027–2030 zal een voorstel worden opgenomen om het project al dan niet voort te zetten. Wat hebben we bereikt? Wij hebben het project Beurtschip in ongewijzigde vorm voortgezet. In de Kadernota 2027 – 2030 zal een voorstel worden opgenomen om het project al dan niet voort te zetten. Digitaliseren fysiek archief Inkomen en Participatie (nu alleen nog Jeugd) [Kadernota 2024 - nr. 06.02] Wat wilden we? Uit het fysieke archief van het Sociaal Domein digitaliseren we de documenten van de openstaande dossiers.

Dit doen we om plaats- en tijdonafhankelijk te kunnen werken, te besparen op tijd en materialen, inwoners makkelijker toegang te geven tot hun dossie rs en om informatieveiligheid (privacy) te waarborgen. De kosten voor deze digitaliseringsslag bedragen € 25.000 incidenteel in 2024. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 98 Wat hebben we bereikt? De scheiding tussen actuele en gesloten dossiers is tot en met het jaar 2023 afgerond. De gesloten dossiers zijn fysiek gearchiveerd in de archiefruimte. De actuele dossiers zijn getransporteerd naar een extern bedrijf (Karmac) om te digitaliseren. Als gevolg van vertraging op het implementeren van het nieuwe digitale archiefsysteem, zijn de werkzaamheden voor het digitaliseren van de openstaande dossiers in november 2024 gestart. De verwachting is dat de digitalisering eind maart/begin april 2025 is afgerond. De digitale dossiers worden vervolgens in het inmiddels geïmplementeerde digitale archiefsysteem opgeslagen. 2026: het project als in 2024 opgestart, is in de eerste helft van 2025 afgerond, met dien verstande dat de dossiers in grote bestanden gescand zijn en daarmee nog niet beschikbaar voor iedereen die erbij moet kunnen. Dat ligt nu nog bij team informatieman agement. Een aantal dossiers moet nog gedigitaliseerd worden maar valt buiten dit project. Gebiedsregisseur in de huisartsenpraktijk (POH Jeugd) [Kadernota 2024 - nr.

06.08] Wat wilden we? We willen voor Tytsjerksteradiel de formatie voor de gebiedsregisseur in de huisartsenpraktijk (POH Jeugd) uitbreiden met 1 fte en uitrollen naar alle huisartspraktijken in de gemeente. Deze vorm van zorg is laagdrempelig voor onze inwoners, heeft een preventief karakter, verbetert en optimaliseert de toegang tot zorg en voorkomt onnodige inzet van zwaardere zorg. De kosten van gebiedsregisseur in de huisartsenpraktijk voor de gemeente Tytsjerksteradiel bedragen € 102.000 per jaar. Een deel daarvan (€45.000) kan worden gefinancierd uit de beschikbare POK-middelen. In het kader van de aanstaande organisatiewijziging als gevolg van de keuze van de raden wordt dit budget voor 2024 en 2025 incidenteel aangevraagd. Wat hebben we bereikt? Het afgelopen jaar zijn volop gesprekken gevoerd met huisartsen voor de inzet van de POH - Jeugd en het gewenst aantal uren per praktijk. Begin 2026 worden de laatste uren ingevuld en verdeeld over de geïnteresseerde praktijken, waardoor naar verwachting in elke praktijk een POH-Jeugd werkzaam zal zijn. In 2025 is hier structureel geld voor aangevraagd via de Kadernota 2026 -2029 en toegekend. Het onderwerp is hiermee afgedaan. Dit onderwerp is ook in de begroting 2026 via de Kadernota opgenomen als ‘POH Jeugd in de Huisartsenpraktijk’ onder nummer OVBE -06.01 en zal daar verder worden geactualiseerd naar de stand van zaken.

Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 99 Hoofdlijnenakkoord GGZ [Kadernota 2023 - nr. 06.04] Wat wilden we? In het Hoofdlijnenakkoord GGZ zijn structurele middelen ter beschikking gesteld aan de centrumgemeenten om vorm te geven aan de ambulantisering van mensen met GGZ - problematiek. Dit houdt in dat mensen met (ernstige) psychische aandoeningen zo veel mogelijk kunnen deelnemen aan en wonen in de maatschappij. De toedeling van deze financiële middelen moet eraan bijdragen dat de achterstand in kwaliteit van leven van mensen met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) wordt ingehaald. Daardoor kunnen inwoners met psychische problematiek beter in staat worden gesteld een gezond, veilig, sociaal en maatschappelijk leven te leiden in hun eigen woonomgeving. Deze gelden werden tot 2022 ter beschikking gesteld aan de centrumgemeenten (i.c. Leeuwarden). In Sociaal Domein Fryslân verband is afgesproken dat deze middelen vanaf 2022 aan de regiogemeenten ter beschikking worden gesteld. Met behulp van deze middelen kan iedere gemeente zelf invulling geven aan ambulante zorg/ondersteuning voor mensen met een (ernstige) psychiatrische aandoening. Een bureau voert een nulmeting uit naar de EPA-doelgroep in onze gemeente. Doel van dit onderzoek is feiten en cijfers over de EPA-doelgroep te verzamelen.

Ook om in kaart te brengen hoe de zorgverlening voor deze doelgroep nu is georganiseerd. En om te beoordelen waar verbetermogelijkheden worden gezien in de integrale zorg - en ondersteuning aan deze doelgroep. Tot slot wordt bekeken of implementatie van de Friese EPA passend zou zijn voor deze doelgroep in onze gemeente. Afhankelijk van de opbrengsten van de nulmeting zullen de beschikbare middelen efficiënt en effectief voor onze EPA-doelgroep worden ingezet. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 100 Wat hebben we bereikt? In maart 2024 heeft het college besloten om de middelen Hoofdlijnenakkoord GGZ die wij via de centrumgemeente ontvangen (€ 107.000) aan te wenden voor het aanstellen van procesregisseurs in het gebiedsteam Wmo. De procesregisseur verricht taken op het snij vlak van zorg & veiligheid. De procesregisseur wordt ingezet voor ambulante begeleiding en ondersteuning van inwoners met: • onbegrepen/moeilijk verstaanbaar gedrag; • complexe (zorg)problematiek; • de neiging om (noodzakelijke) zorg & ondersteuning te mijden (zgn. zorgmijders); en • problematiek die en/of gedrag dat een risico kan vormen voor de openbare orde, voor hun eigen veiligheid dan wel de veiligheid van de (directe) omgeving of de samenleving.

Het veiligheidsdomein en het sociaal domein blijven werken aan het ontwikkelen van een efficiënte en effectieve samenwerking ten behoeve van onze inwoners met een speciale zorgbehoefte. Implementatie handelingsprotocol Meldcode Huiselijk geweld en Kindermishandeling [Kadernota 2020 - nr. 06.10] Wat wilden we? Een onderdeel van Veilig in het Sociaal domein is de toepassing van de wettelijk verplichte meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling. Het handelingsprotocol met daarin de meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling wordt na vaststelling door het colleges geïmplementeerd in de beide gemeentelijke organisaties en de werkmaatschappij 8KTD. Bij de implementatie en uitvoering is een belangrijke rol en taak weggelegd voor de aandachtsfunctionarissen Huiselijk Geweld en Kindermishandeling voor gemiddeld 2 uur per week per aandachtsfunctionaris. Deze taak wordt onderdeel van de herschikking van taken in de gebiedsteams. Wat hebben we bereikt? Er is een concept-handelingsprotocol. Deze is nog niet vastgesteld in de beide organisaties. Aan de wettelijke taak van de aandachtsfunctionaris Huiselijk Geweld en Kindermishandeling wordt uitvoering gegeven. Landelijke en regionale ontwikkelingen vragen om een heroverweging van de inzet van taken en daarmee de uitvoering die is vastgelegd in het handelingsprotocol.

Dit heeft daarnaast mede stilgestaan in afwachting van de recente landelijke en politieke ontwikkelingen en de keuzes die hierin worden gemaakt. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 101 Jeugd [Kadernota 2025 - nr. 06.02] Wat wilden we? Hervormingsagenda Jeugd Het rijk hoopt met de hervormingsagenda Jeugd lastenverlichting te realiseren waardoor gemeenten minder middelen toebedeeld krijgen. In Friesland zijn wij al met een aantal onderwerpen uit de hervormingsagenda bezig, waaronder de regiovisie en gezamenlijke inkoop, maar tot nu toe zien wij de lastenverlichting niet terug. In 2025 zetten wij ons hier verder op in. Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming In opdracht van de VNG en de ministeries van Justitie en Veiligheid en Volksgezondheid, Welzijn en Sport is “Het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming” opgesteld. Het doel is om het gezin samen met professionele ondersteuning te laten werken aan het verbeteren van de thuissituatie. De gemeenten behouden de huidige verantwoordelijkheden in de zorg en ondersteuning aan inwoner. Op dit moment is nog niet duidelijk of de aansturing, centraal, decentraal of lokaal wordt. Dit zal mogelijk in 2025 bekend worden. Inkoop Jeugdzorg De contracten voor de specialistische jeugdhulp zijn op 1 januari 2024 ingegaan. Tijdens de implementatie zijn er veel vragen ontstaan die een nader onderzoek vragen.

Er is een onafhankelijk bureau ingeschakeld die onderzoek verricht. De gevolgen hiervan z ijn nog niet inzichtelijk. Daarnaast zal voor een aantal percelen een doorontwikkeling moeten plaatsvinden. Het administratief verzorgen van de nieuwe inkoop doet een groot beroep op onze personele inzet. Dat zit onder meer op inzet van beleid, inkoop, kwaliteit, maar ook back-office en de financieel adviseurs. Wat hebben we bereikt? Het betreft ontwikkelingen voor de lange termijn. Op dit moment lopen we op schema. Vanuit de Fryske Regiovisie wordt er nog een plan opgesteld om verder vorm te geven aan de betreffende ontwikkelingen. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 102 MFC ontwikkelingen [Kadernota 2025 - nr. 06.06] Wat wilden we? MFC's en MFA's in onze gemeente dragen bij aan leefbaarheid, ontmoeting én bereikbaarheid van goed onderwijs. Daarom is voor deze ontwikkelingen in de dorpen een bredere scoop nodig dan alleen onderwijshuisvesting. In de komende tijd zal hier zowel vanuit het integraal huisvestingsplan als vanuit overige ontwikkelingen ruim aandacht worden besteed. In 2025 wordt een integraal huisvestingsplan (IHP) opgesteld in overleg met de schoolbesturen. Het IHP geeft een actuele weergave van de huisvesting van scholen en een toekomstbeeld. Belangrijke ontwikkelingen en afwegingen zullen worden beschreven.

Daarbij komt ook de huisvesting van basisscholen in eventueel (toekomstige) multifunctionele accommodaties aan bod. Welke scholen zijn aan vervanging toe en zijn er bijvoorbeeld dringende aanpassingen nodig. Op de kortere termijn staan op stapel de oplevering en in gebruik neming van de multifunctionele gebouwen in Tytsjerk en Jistrum. De haalbaarheid van een multifunctioneel gebouw in Garyp wordt onderzocht. De school in Noardburgum is in de komende vijf jaar aan vervanging toe. In het gebied van de Trynwâlden zijn nu een zevental scholen die op betrekkelijk korte afstand van elkaar gelegen zijn en allen op een leeftijd van vervanging/aanpassing komen. Met de schoolbesturen is een denkrichting ontwikkeld waarin wordt gestreefd naa r twee schoolgebouwen op één locatie. De verwachting is dat hiervoor in de komende 5 tot 10 jaar een investeringsvraag gaat volgen. Wat hebben we bereikt? Het Integraal Huisvestingsplan zal in Q1 van 2026 worden vastgesteld. In maart wordt een gemeentebreed beleid vastgesteld over eigendom, beheer en exploitatie van MFA’s en dorpshuizen in de gemeente. Dit beleid sluit aan bij de gemeentelijke doelen en cap aciteit van de gemeentelijke organisatie, maar ook bij de wensen van de schoolbesturen (PO). Het uitgangspunt is dat wordt aangesloten bij het vastgesteld gemeentelijk beleid ten aanzien van maatschappelijk vastgoed.

Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Motie Regenbooggemeente | [Kadernota 2024 - | nr. M-3-8-17] Wat wilden we? De bestaande opdracht Lokale Inclusie Agenda (LIA) is gericht op inclusie voor mensen met een fysieke en/of een psychische beperking met betrekking tot Toegankelijkheid. Mensen met een beperking moeten, als ieder ander, volledig en volwaardig kunnen meedoe | n aan de samenleving. Wij bedienen onze inwoners door hen te helpen om een baan te vinden of hen te ondersteunen om mee te doen. Dat doen we niet alleen. We doen dit samen met en in de Mienskip! We onderscheiden drie soorten toegankelijkheid: fysieke toegankelijkheid, digitale toegankelijkheid en sociale toegankelijkheid. De geformeerde interne voorbereidingswerkgroep is hier dan ook op ingericht (communicatie/fysiek/sociaal) De opdracht van de motie is om het beleid Regenbooggemeente, met de specifieke doelgroep LBHTI+, onderdeel te laten worden van een brede inclusie agenda. Begin 2024 (Q1) willen we een projectleider aanstellen, met ervaring en passie voor het onderwerp Inclusie, in de brede betekenis van het woord. De opdracht wordt het opstellen en uitvoeren van één brede Lokale Inclusie Agenda.

Daarom stellen we voor om de budgetten van 2023 en 2024 samen te voegen tot één budget en wij adviseren de Raad om de inzet van dit budget te heroverwegen, zodat naast beleid ook de uitvoering (deels) kan worden gefinancierd. Budget LIA: €30.000 en €75.000 | . Wat hebben we bereikt? In navolging van de opdracht van de motie M | -3-8-17- Regenbooggemeente is in 2024 het beleid Regenbooggemeente, met de specifieke doelgroep LBHTIQ+, ondergebracht in een Brede Inclusie Agenda. Deze agenda is gericht op inclusie en diversiteit d.m.v. het creëren van een samenleving waarin iedereen zich gewaardeerd, gehoord en vertegenwoordigd voelt en waarin gelijke kansen worden geboden aan alle individuen vanuit de inclusie diamant (Movisie). De Brede Inclusie Agenda is in maart 2025 vastgesteld door de gemeenteraad. Hierin is met respect voor de verschillende standpunten van de politieke partijen, een afweging gemaakt om de brede inclusie agenda voor alle doelgroepen relevant te maken. Door de Brede Inclusie Agenda en een deel van de middelen over te hevelen naar 2026 streven we naar concrete en breed gedragen stappen die diversiteit en inclusie in onze gemeenschap versterken en borgen. De budgetten voor Inclusie en Regenbooggemeente zijn samengevoegd en in 2024 gebruikt voor het organiseren van een startbijeenkomst met als doel inwonersparticipatie en interne en externe bewustwording.

Daarnaast zijn inclusieve plannen en ideeën gefaciliteerd d.m.v. het Beste Idee van TD, websites aangepast en er is een werkgroep opgezet die samen met ervaringsdeskundigen nadenkt over manieren hoe we de gemeente Tytsjerksteradiel inclusiever kunnen maken. 103 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 104 Het college heeft bij het opstarten tijdelijk expertise ingehuurd van antidiscriminatie organisatie Tumba en Sipke Jan Bousema, beide partijen hebben ruime ervaring op het gebied van inclusie. Na de ontvlechting is in de loop van 2025 gebleken dat er niet voldoende beleidscapaciteit is om voldoende uitvoering te kunnen geven aan de acties als opgenomen in de Brede Inclusieve Agenda. Omwille van deze reden wordt er gekeken om de meegenomen middel en van 2025 in te zetten voor externe ondersteuning in de vorm van een Inclusie coördinator in 2026. Participatiewet [Kadernota 2025 - nr. 06.01] Wat wilden we? Het aantal uitkeringen dat de gemeente verstrekt geeft al enige tijd een daling te zien, waarschijnlijk als gevolg van de hoge werkgelegenheid en de grote personeelskrapte. Desondanks zijn het de meest kansrijke op de arbeidsmarkt die hiervan profiteren en houdt de gemeente de zorg voor een substantieel deel van het bestand.

Ook het beroep op minimavoorzieningen en schulddienstverlening daalt al enige tijd eerder dan dat het stijgt, maar er moet wel worden vastgesteld dat de complexiteit van de individuele cases steeds verder toeneemt. Op dit moment worden, mede naar aanleidin g van het Rekenkameronderzoek, acties ondernomen om de bekendheid met de mogelijkheden voor hulp en ondersteuning bij de inwoners te vergroten. Mogelijk dat dit in 2025 een toename van het aantal hulpvragen tot gevolg heeft. Overigens zal de Participatiewet een wetswijziging ondergaan waardoor de uitvoering van de onderdelen inkomen en naleving meer in balans worden gebracht met de oorspronkelijke bedoelding van de wet. Inwerkingtreding hiervan wordt per 1 juli 2025 verwacht. Ten aanzien van re-integratie en participatie probeert de gemeente, binnen de mogelijkheden, voor eenieder die daartoe in staat is, (al dan niet gesubsidieerd) werk, dan wel een andere nuttige dagbesteding te realiseren. Een ontwikkeling in de regionale samenwerking van Fryslân Werkt op het gebied van arbeidsmarktdienstverlening die hier genoemd kan worden; is het Werkcentrum als één gezamenlijk regionaal loket. Een brede doelgroep van werkzoekenden, werkenden en werkgevers kan bij het Werkcentrum terecht voor vragen over werk, scholing en personeelsvraagstukken. De vormgeving hiervan krijgt in 2025 zijn beslag.

Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 105 Wat hebben we bereikt? Aantallen Ondanks de krappe arbeidsmarkt zien we op dit moment een lichte stijging in het aantal personen dat een bijstandsuitkering ontvangt. Dit geldt ook voor het aantal personen dat een beroep doet op schulddienstverlening en minimaregelingen. Wetsvoorstel Participatiewet in Balans Op 1 januari 2026 zijn een aantal wetswijzigingen doorgevoerd om de Participatiewet te verbeteren. Deze wijzigingen houden verband met het verstrekken van een uitkering. In 2026 bereiden wij ons voor op de wetswijzigingen die op 1 januari 2027 worden doorgevoerd. Deze wetswijzigingen houden vooral verband met werk en participatie. Regionaal Werkcentrum Op 9 oktober 2025 is het Werkcentrum Fryslân gestart in Leeuwarden. Sociale basis [Kadernota 2025 - nr. 06.04] Wat wilden we? De huidige subsidieregeling sociale basis loopt per 2027 af. In 2025 wordt een evaluatie gedaan van de visie en de subsidieregeling. De uitkomsten van deze evaluatie vormen de input voor het vervolg en zullen aan het college worden voorgelegd. Met de landelijke regelingen Integraal Zorgakkoord en Gezond en Actief Leven Akkoord hebben we als gemeente extra ruimte voor het versterken van de sociale basis in brede zin. De GALA- middelen worden deels ingezet via een nog te publiceren subsidieregelin g. De regelingen lopen tot en met 2026.

Vanwege de tijdelijkheid van de regelingen zetten we in op nieuwe en bestaande initiatieven met een duurzaam effect. Een derde landelijke regeling die samenhangt met het Gezond en Actief Leven Akkoord en het Integraal Zorgakkoord is Wonen, Zorg en Welzijn. Het betreft hier een verplichting om een visie te ontwikkelen in het kader van de Omgevingswet. De regeling valt deels onder het sociaal domein en deels onder ruimte. De ontwikkeling van de visie en de bijbehorende uitvoeringsagenda wordt in ANNO-verband opgepakt (gemeenten Achtkarspelen, Tytsjerksteradiel, Dantumadeel en NoardEast Fryslân). Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 106 Wat hebben we bereikt? Visie versterken sociale basis De huidige visie op het versterken van de sociale basis en de bijbehorende subsidieregeling lopen per 2027 af. De input die we hebben opgehaald tijdens verschillende participatiemogelijkheden voor inwoners worden momenteel verwerkt in de nieuwe visie op het versterken van de sociale basis. Deze visie vormt het vervolg op de huidige visie. Bij het ontwikkelen van deze visie wordt aangesloten bij de landelijke regionale ontwikkelingen rondom de sociale basis vanuit de Zorg- en Welzijnsakkoorden. IZA, GALA & AZWA Met de landelijke regelingen Integraal Zorgakkoord en Gezond en Actief Leven Akkoord hebben we als gemeente extra ruimte voor het versterken van de sociale basis in brede zin.

Een vervolg en aanvulling op deze akkoorden is het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). De afspraken in dit akkoord zijn een aanvulling op de afspraken uit het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Het doel van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) is om de zorg in Nederland meer gelijkwaardig toegankelijk te maken. Gemeenten ontvangen (incidentele) middelen vanuit de Brede SPUK voor de uitvoering van deze akkoorden. Vanuit FrIZA is er een Fries transformatieplan versterken sociale basis, waarvoor de Friese gemeenten incidenteel middelen ontvangen in 2026. Wonen, welzijn & zorg Een vierde landelijke regeling die samenhangt met het Gezond en Actief Leven Akkoord en het Integraal Zorgakkoord is Wonen, Zorg en Welzijn. Het betreft hier een verplichting om een visie te ontwikkelen in het kader van de Omgevingswet. De regeling valt de els onder het sociaal domein en deels onder ruimte. De ontwikkeling van de visie en de bijbehorende uitvoeringsagenda wordt in ANNO-verband opgepakt (gemeenten Achtkarspelen, Tytsjerksteradiel, Dantumadeel en NoardEast Fryslân). Wmo [Kadernota 2025 - nr. 06.03] Wat wilden we? Wmo Voor 2026 staat de (her)invoering van het abonnementstarief gepland en mogelijk de doordecentralisatie van beschermd wonen.

Dit betekent dat op termijn de Verordening moet worden aangepast en dat er een begin moet worden gemaakt met een nieuwe inkoop. Verder vragen landelijke en lokale demografische ontwikkelingen om een integrale aanpak voor de WoonZorgWelzijn-opgave. We moeten samen met de verschillende betrokken partijen een ontwikkelrichting voor de komende jaren bepalen. Ontwikkelingen tarieven maatwerkvoorzieningen De tarieven voor de maatwerkvoorzieningen (Jeugd, Wmo en Participatie) worden jaarlijks geïndexeerd. Uitgangspunt hierbij is het door de Nederlandse Zorgautoriteit gehanteerde Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 107 prijsindexcijfer. Zij maken gebruik van de Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling (OVA). Deze is (voorlopig) voor 2025 vastgesteld op 4,18%. Wat hebben we bereikt? Wmo2015 Het is onduidelijk wanneer de Inkomens- en Vermogensafhankelijke bijdrage (IVB) voor maatwerkvoorzieningen zal worden ingevoerd. WonenZorgWelzijn visie Deze visie is in ANNO verband geschreven en inmiddels vastgesteld door de raad. Overige ontwikkelingen 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA middelen) Vanaf 2023 is de Specifieke Uitkering – Gezond en Actief Leven Akkoord (SPUK -GALA) in het leven geroepen. Voor de periode 2023 -2026 zullen wij van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport € 2,1 miljoen ontvangen.

De SPUK -GALA is voor alle gemeenten beschikbaar gesteld voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis. Voor 2025 heeft de gemeente € 558.000 ontvangen. In de Sisa verantwoording hoeven we niet meer op alle individuele onderdelen te verantwoorden, maar mag dat op Spuk niveau. De realisatie in 2025 was €491.000, er is dus €67.000 niet besteed. Aangezien er 10% meegenomen mag worden van 2025 naar 2026 (€56.000), is er praktisch een onderbesteding van €11.000. Onderbesteding is grotendeels ontstaan door minder (goedgekeurde) aanvragen voor de Gala-subsidieregeling dan verwacht bij publicatie. Sociale basis De regeling sociale basis heeft als doel om een leefbare gemeente te zijn, waarin iedereen mag en kan meedoen en ondersteuning krijgt om zoveel mogelijk zelfstandig te zijn als dat nodig is. De subsidie kan gebruikt worden voor 3 pijlers: ontmoeten en betrokkenheid, samenredzaamheid en zelfredzaamheid en ontplooiing. In 202 5 betreft de definitieve begroting voor de subsidieregeling € 1. 366.000. In 202 5 is er in totaal voor de subsidieregeling sociale basis € 1.233.000 uitgegeven. Het verschil van € 133.000 tussen de begroting en realisat ie komt met name doordat er een subsidievaststelling van 202 4 heeft plaatsgevonden waarbij de gemeente nog een gedeelte heeft terugontvange n.

Verder zijn er kleine overige verschillen binnen deze regeling welke het totaal verschil laat oplopen tot 168.000 voordelig. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 108 Dorpsbelangen In 2025 is er € 235.000 minder uitgegeven dan de begrote € 606.000. Dit komt omdat de besteding achterloopt. De overgebleven gelden worden ook in 2026 beschikbaar gesteld voor deze regeling. Wmo - Collectief vervoer De kosten met betrekking tot het Wmo - collectief vervoer hebben betrekking met name betrekking op de vervoersritten van en naar Berchiem en Nieuw Toutenborg. De lasten zijn in 2025 € 47.000 lager dan begroot. Dit collectief vervoer wordt door de Stichting Vriendenkring Berchiem uitgevoerd en vergoed door de gemeente. Voorziening onderhoud welzijnsgebouwen Het doel van deze voorziening is het financieren en dekken van planmatig onderhoud aan welzijnsgebouwen. Het gereserveerde bedrag in de voorziening was te hoog voor het geplande onderhoud daarom is er € 500.000 vrijgevallen ten gunste van het jaarrekeningresultaat 2025. 6.2 Welzijnswerk & Preventieve jeugdzorg Voor het jaar 2025 zijn de baten voor welzijnswerk en preventieve jeugdzorg respectievelijk circa 20.000 en 31.000 lager geraamd. In deze raming is geen rekening gehouden met de (nog te ontvangen) subsidie voor Wijkscan gezonde leefomgeving en ontvangsten vanuit Gemeenten voor leerlingen uit de ASS klas.

Voor preventieve jeugdzorg is er sprake van hogere uitgave voor onderwijszorg arrangementen buiten de gemeente. De facturering vindt achteraf plaats, waardoor vooraf beperkte sturingsmogelijkheden bestaan. In regionaal verband wordt gewerkt aan het eerder inzichtelijk maken van deze kostenontwikkeling. De hiermee samenhangende extra lasten leiden tot een overschrijding van circa € 100.000 ten opzichte van de raming. 6.3 Inkomensregelingen Bijstandsverlening (BUIG) De inkomensregelingen bestaan uit diverse regelingen (Bijstand, LKS, IOAW, Bbz en IOAZ). In onderstaande tabel is het verloop van het aantal uitkeringen over het afgelopen jaar weergegeven. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Bijstandsuitkeringen • | Eind 2025 heeft het Rijk de hoogte van het budget voor de uitkeringen (BUIG) definitief vastgesteld. Wij hebben € 676.000 meer ontvangen van het Rijk dan begroot. • | Wij hebben € 96.000 meer uitgegeven aan bijstandsuitkeringen dan begroot. De belangrijkste reden is dat het aantal bijstandsgerechtigden is gestegen. Op 1 januari 2025 ontvingen 535 personen een uitkering. Op 31 december waren dit 548 personen. • | Wij hebben € 88.000 meer aan ten onrechte verstrekte bijstand teruggevorderd dan begroot. • | Wij hebben in 2025 € 70.000 van het debiteurensaldo (terugvorderingen ten onrechte verstrekte bijstand) ten laste gebracht van de voorziening dubieuze debiteuren.

Een voorziening | dubieuze | debiteuren | is | een | boekhoudkundige | reservering | voor vorderingen waarvan het onzeker is of deze worden terugbetaald. Daarnaast hebben wij ingeschat dat een groter deel van het debiteurensaldo eind 2025 oninbaar zou zijn. Dit leidt tot een nadelig resultaat van € 173.000. Zelfstandigenregelingen uitgevoerd door Bureau Zelfstandigen Fryslân (BZF) • | Zelfstandigen hebben in totaal € 31.000 meer afgelost voor verstrekte bedrijfsleningen dan begroot. • | Wij stellen jaarlijks op 31 december de voorziening dubieuze debiteuren vast op 60% van het debiteurensaldo (terugvordering bedrijfsleningen en ten onrechte verstrekte uitkeringen). | Een | voorziening | dubieuze | debiteuren | is | een | boekhoudkundige reservering voor vorderingen waarvan het onzeker is of deze worden terugbetaald. Omdat het debiteurensaldo is gedaald, is er een positief verschil ontstaan van € 47.000 ten opzichte van de begroting. • | Wij hebben de mutatie van het debiteurensaldo BZF van € 105.000 van 2025 niet begroot. Ook hebben wij geen rekening gehouden met een bijdrage in het negatieve exploitatieresultaat van BZF. Dit leidt tot een nadelig resultaat van € 129.000.

109 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 110 6.4 Begeleide participatie DVO’s Caparis Voor de uitvoering van de Wsw ontvangt Caparis maandelijks een voorschot op basis van het verwachte gemiddelde aantal SW -medewerkers (fte’s). Het verwachte gemiddelde was 84,9 fte. Uit de eindafrekening blijkt dat dit 85,7 fte is. Dit leidt tot een nadelig verschil van € 35.000. 6.5 Arbeidsparticipatie Inburgering De uitgaven voor de inburgeringsvoorzieningen hebben we voor 2025 begroot op basis van het resultaat in 2024. Wij hebben € 101.000 meer uitgegeven dan begroot. De reden hiervoor is dat er meer statushouders in 2025 een woning hebben gekregen en zijn gesta rt met hun inburgeringstraject. Voor de inburgeringsvoorzieningen van de statushouders krijgen we via de specifieke uitkering gelden op basis van de gerealiseerde kosten. Daarom zijn ook de baten hoger dan begroot. De baten zijn € 118.000 hoger. Per saldo zijn de kosten en baten voor inburgering budgettair neutraal. 6.6 Maatwerkvoorziening WMO Wmo - Collectief vervoer De kosten voor WMO-vervoer (collectief vervoer), met name voor ritten van en naar Berchum en Nieuwtoetenburg, zijn in 2025 €44.000 lager uitgevallen dan begroot. Het vervoer wordt uitgevoerd door stichting vriendenkring in Berchum en door de gemeente vergo ed. In 2025 hebben tevens afrekeningen plaatsgevonden van vervoerskosten over 2024.

Wmo- maatwerkvoorzieningen - Hulpmiddelen Binnen de maatwerkvoorzieningen hulpmiddelen en woonvoorzieningen is sprake van een voordeel op de lasten van 52.000. De uitgaven binnen deze voorzieningen kennen het karakter van een open -einderegeling. Hierdoor zijn de financiële effecten gedurende het jaar beperkt voorspelbaar. De afwijkingen worden met name veroorzaakt door fluctuaties in de vraag naar hulpmiddelen en woonvoorzieningen. 6.7 WMO begeleiding en dagbesteding WMO Hulp bij het huishouden Binnen WMO-hulp bij het huishouden is minder gebruik gemaakt van huishoudelijke hulp dan vooraf geraamd. Hierdoor zijn de lasten met € 83.000 lager uitgevallen dan begroot. Daarnaast zijn er meer opbrengsten ( € 27.000) ontvangen uit eigen bijdragen dan be groot, per saldo heeft dit geleid tot een positief resultaat. WMO Begeleiding Binnen WMO begeleiding is per saldo een positief resultaat van 116.000 gerealiseerd. De ondersteuning binnen WMO begeleiding betreft maatwerk, waardoor de inzet gedurende het jaar kan fluctueren op basis van de ondersteuningsbehoefte van inwoners. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 111 De lagere uitgaven worden onder meer verklaar door afschaling van begeleiding, uitstroom van cliënten naar de WLZ, verhuizingen naar andere gemeenten of beëindiging van ondersteuning.

WMO Beschermd wonen Binnen Wmo Beschermd Wonen is sprake van een positief resultaat van €318.000. Dit betreffen € 80.000 aan extra baten en lagere lasten van € 238.000. De lagere uitgaven hangen samen met ontwikkelingen binnen de doelgroep en wijzigingen in wet - en regelgeving. Sinds 2021 ontvangt de gemeente een teruggaaf van centrumgemeente Leeuwarden voor Beschermd Wonen. De omvang van deze teruggaaf staat echter wel onder druk en neemt dan ook ieder jaar af. Dit hangt onder meer samen met de openstelling van de Wlz voor in woners met psychische en psychosociale problematiek, waardoor verschuivingen plaatsvinden binnen de instroom en uitstroom van cliënten. Daarnaast hebben wijzigingen in de inkoop en de ontwikkeling van de ondersteuningsvraag invloed op de financiële resultaten. WMO Dagbesteding Op de uitgaven is per saldo een negatief ontstaan van € 38.000. De uitgaven voor dagbesteding laten, ondanks eerdere neerwaartse bijstellingen van de begroting in de afgelopen jaren, een lichte stijging zien. De inzet van dagbesteding binnen de WMO betreft maatwerk en is afhankelijk van de ondersteuningsbehoefte van inwoners. De hogere uitgaven kunnen onder meer worden verklaard door een toegenomen inzet van dagbesteding, waardoor sprake is van een toename op het aantal aanvragen voor dagbesteding gedurende het jaar.

6.72 Jeugdhulp 6.72 Jeugdhulp ambulant regionaal Binnen Jeugdhulp ambulant regionaal is per saldo een positief resultaat van € 251.000 gerealiseerd. Dit resultaat hangt samen met lagere uitgaven voor regionaal ingekochte ambulante jeugdhulp van vooraf begroot. De lagere uitgaven worden onder meer verkla ard door een lagere inzet van ambulante trajecten en fluctuaties in de ondersteuningsvraag gedurende het jaar. Daarnaast is sprake van verschillen in intensiteit en duur van ingezette trajecten, waardoor de totale kosten lager zijn uitgevallen dan geraamd. Tevens is binnen jeugdhulp ambulant lokaal een extra baten ontvangen van € 68.000 welke vooraf niet was begroot en leidt tot een positieve afwijking. Jeugdhulp met Verblijf Regionaal Binnen Jeugdhulp met verblijf regionaal is per saldo een negatief resultaat van € 115.000 gerealiseerd. Dit is het saldo van hogere lasten van € 158.000 en hogere vaten van € 43.000. De hogere uitgaven hangen samen met een toegenomen inzet van regionale j eugdhulp met verblijf gedurende het jaar. De hogere lasten worden onder meer verklaard door een stijging van het aantal jeugdigen dat gebruikmaakt van verblijfzorg, een langere duur van trajecten en een toename van de Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 complexiteit en intensiteit van de benodigde ondersteuning. Hierdoor zijn de kosten hoger uitgevallen dan vooraf geraamd.

Jeugdhulp met Verblijf Landelijk Binnen Landelijk jeugdhulp met verblijf is per saldo een positief resultaat van | € 62.000 gerealiseerd. De lagere lasten worden onder meer verklaard door een lager aantal plaatsingen, kortere trajectduren en fluctuaties in de ondersteuningsvraag gedurende het jaar. Wat heeft het gekost? Bij de programma's geven we alleen de kosten aan die direct te maken hebben met de taken en activiteiten in het programma. Alle andere kosten, die niet direct te maken hebben met het programma, zijn kosten van ondersteunende afdelingen (zoals personeelszaken, facilitaire zaken en financiën) en ondersteunende medewerkers op de taakvelden (zoals leidinggevenden en secretariaat). De kosten die niet direct te maken hebben met het programma worden in het programma Overhead opgenomen. Dit is verplicht.

Lasten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil primitief | definitief Arbeidsparticipatie | 2.104 | 2.265 | 2.112 | 154 Begeleide participatie | 3.836 | 4.085 | 4.079 | 6 Begeleiding (WMO) | 2.698 | 2.187 | 2.071 | 116 Beschermd wonen (WMO) | 107 | - | - | - Dagbesteding (WMO) | 1.111 | 971 | 1.009 | - 38 Geëscaleerde zorg 18+ | - | 107 | - 131 | 238 Hulp bij het huishouden (WMO) | 4.915 | 4.413 | 4.328 | 85 Inkomensregeling | 13.228 | 14.948 | 14.990 | - 43 Jeugdbescherming | 623 | 812 | 888 | - 76 Jeugdhulp ambulant landelijk | - | 20 | 41 | - 21 Jeugdhulp ambulant lokaal | - | 460 | 508 | - 48 Jeugdhulp ambulant regionaal | - | 8.288 | 8.037 | 251 Jeugdhulp behand.

GGZ zonder verblijf | 157 | - | - | - Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf | 234 | - | - | - Jeugdhulp met verblijf landelijk | - | 112 | 51 | 62 Jeugdhulp met verblijf lokaal | - | 260 | 271 | - 11 Jeugdhulp met verblijf overig | 1.543 | - | - | - Jeugdhulp met verblijf regionaal | - | 1.985 | 2.143 | - 158 Jeugdhulp zonder verblijf overig | 7.239 | - | - 7 | 7 Jeugdreclassering | 83 | 70 | 9 | 61 JW Coördinatie en Beleid | - | 997 | 1.260 | - 264 112 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) | 82 | 82 | 59 | 23 Maatwerkdienstverlening 18- | - | - | - | - Maatwerkdienstverlening 18+ | - | - | - | - Maatwerkvoorzieningen (WMO) | 2.688 | 1.980 | 1.900 | 80 PGB JW | - | 270 | 304 | - 34 PGB WMO | - | 370 | 317 | 53 Pleegzorg | 501 | - | - | - Samenkracht en burgerparticipatie | 2.793 | 3.641 | 3.216 | 426 Toegang en eerstelijnsvrz. Integraal | - | 88 | 23 | 65 Toegang en eerstelijnsvrz. Jeugd | - | 1.944 | 2.128 | - 184 Toegang en eerstelijnsvrz.

WMO | - | 1.362 | 1.264 | 98 Wijkteams | 2.296 | - | - | - WMO Coördinatie en Beleid | - | 571 | 533 | 38 Totaal lasten | 46.239 | 52.288 | 51.402 | 886 Baten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil primitief | definitief Arbeidsparticipatie | 199 | 294 | 130 | - 164 Begeleide participatie | - | - | - | - Begeleiding (WMO) | - | - | - | - Beschermd wonen (WMO) | 403 | - | - | - Dagbesteding (WMO) | - | - | - | - Geëscaleerde zorg 18+ | - | 403 | 483 | 80 Hulp bij het huishouden (WMO) | 235 | 276 | 303 | 27 Inkomensregeling | 9.540 | 10.526 | 11.711 | 1.185 Jeugdbescherming | - | - | - | - Jeugdhulp ambulant landelijk | - | - | - | - Jeugdhulp ambulant lokaal | - | - | 68 | 68 Jeugdhulp ambulant regionaal | - | - | - | - Jeugdhulp behand.

GGZ zonder verblijf | - | - | - | - Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf | - | - | - | - Jeugdhulp met verblijf landelijk | - | - | - | - Jeugdhulp met verblijf lokaal | - | - | - | - Jeugdhulp met verblijf overig | - | - | - | - Jeugdhulp met verblijf regionaal | - | - | 43 | 43 Jeugdhulp zonder verblijf overig | - | - | - | - Jeugdreclassering | - | - | - | - JW Coördinatie en Beleid | - | - | - | - 113 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) | - | - | - | - Maatwerkdienstverlening 18- | - | - | - | - Maatwerkdienstverlening 18+ | - | - | - | - Maatwerkvoorzieningen (WMO) | 66 | 66 | 73 | 7 PGB JW | - | - | - | - PGB WMO | - | - | - | - Pleegzorg | - | - | - | - Samenkracht en burgerparticipatie | 195 | 698 | 1.189 | 491 Toegang en eerstelijnsvrz. Integraal | - | - | - | - Toegang en eerstelijnsvrz. Jeugd | - | - | - | - Toegang en eerstelijnsvrz. WMO | - | - | - | - Wijkteams | - | - | - | - WMO Coördinatie en Beleid | - | - | - | - Totaal baten | 10.638 | 12.263 | 14.000 | 1.737 Saldo van baten en lasten (excl. reserves) | - 35.601 | - 40.025 | - 37.402 | 2.623 Analyse verschillen rekening - begroting In de tabel hieronder laten we zien wat het belangrijkste verschil is tussen de rekening en de begroting.

Als er een negatief bedrag staat, betekent dit dat er sprake is van nadeel, en als er een positief bedrag staat, betekent dit juist een voordeel. Per programma Verklaring resultaat (x € 1.000) | 2.623 negatieve bedragen = nadelig, positieve bedragen = voordelig Reguliere voor- of nadelen | 1.713 Lasten | 522 - Lagere lasten WMO collectief vervoer | 47 - Lagere lasten Jeugdhulp met verblijf landelijk | 62 - Lagere lasten Toegang en eerstelijnsvoorz. Integraal | 65 - Lagere lasten WMO hulp bij het huishouden | 83 - Lagere lasten WMO Begeleiding | 116 - Lagere lasten Sociale basis | 168 - Lagere lasten WMO beschermd wonen | 238 - Lagere lasten Jeugdhulp ambulant regionaal | 251 - Ontwikkeling personeelskosten | 498 - Hogere lasten Bijstand | - 276 - Hogere lasten JW coordinatie en beleid | - 200 - Hogere lasten Jeugdhulp met verblijf regionaal | - 158 - Hogere lasten Bijstand zelfstandigen gevestigd | - 134 - Hogere lasten Wet Inburgering | - 101 - Hogere lasten preventie jeugdzorg | - 100 - Hogere lasen PGB Jeugd | - 37 114 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 115 Baten 1.191 - WMO hulp bij huishouden hogere baten 27 - Hogere baten regeling toeslagenproblematiek 29 - Jeugdhulp met verblijf regionaal hogere baten 43 - Hogere baten zelfstandigen 62 - Jeugdhulp ambulant regionaal hogere baten 68 - WMO bescherm wonen hogere baten 80 - Hogere baten Wet Inburgering 118 - Hogere baten

bijstand 764 Incidentele voor- of nadelen 910 Lasten 364 - Lagere lasten WMO PGB 39 - Diverse verschillen per saldo 90 - Lagere lasten dorpsbelangen 235 Baten 546 - Overige verschillen hogere baten 46 - Vrijval voorziening welzijnsaccomodaties 500 Verbonden Partijen Hieronder ziet u het overzicht van de Verbonden Partijen die te maken hebben met dit programma. Een Verbonden Partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. Een verdere specificatie vindt u in de paragraaf Verbonden Partijen. Verbonden partij Naam Vestigingsplaats GR SW Fryslân Drachten Mobiliteitsbureau Noordoost Fryslân Dokkum Daarnaast kennen we nog overige samenwerkingsvormen, zoals de centrumregeling. Deze vorm kent geen eigen rechtspersoonlijkheid en is geen verbonden partij conform de definitie van het BBV. Maar gelet op het belang van samenwerkingsverbanden kiezen we ervoor om deze, voor zover van toepassing, wel te presenteren. Samenwerkingsvorm overig Naam Vestigingsplaats Sociaal Domein Fryslân Leeuwarden Beleidsindicatoren BBV Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer.

Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. tableCell12 Taakveld | 06. Sociaal domein De icoontjes betreffen de ontwikkeling (O) t.o.v. de laatste meting en de prognose (P) o.b.v. de historie Achterstand onder jeugd - Kinderen in uitkeringsgezin Percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Bijstandshuishouden is een huishouden waarvan minimaal één lid een bijstandsuitkering ontvangt. Onder bijstand wordt hier uitkeringen aan huishoudens op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, tot 2015) en de Participatiewet (vanaf 2015) en het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (Bbz) verstaan. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS. Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 4,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 4,00 Rekening 2024 | 4,00 Nederland | Nederland | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 6,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 6,00 Rekening 2024 | 6,00 Achterstand onder jeugd - Werkloze jongeren Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV WERKbedrijf en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de Polisadministratie.

Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS. Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 2,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 2,00 Rekening 2024 | 2,00 Nederland | Nederland | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 2,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 1,00 Rekening 2024 | 2,00 116 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Banen Het aantal banen, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar. Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 577,10 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 554,70 Rekening 2024 | 554,70 Nederland | Nederland | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 850,20 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 836,60 Rekening 2024 | 836,60 Cliënten met een maatwerkarrangement Aantal per 10.000 inwoners in de betreffende bevolkingsgroep. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo-gegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten.

Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2025] Rekening 2025 | 600,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 590,00 Rekening 2024 | 500,00 Nederland | Nederland | [referentiejaar 2025] Rekening 2025 | 660,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 705,00 Rekening 2024 | 650,00 Jongeren met delict voor rechter Het percentage jongeren (12 t/m 21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS. Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2023] Rekening 2025 | 1,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 1,00 Rekening 2024 | 1,00 117 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Nederland | Nederland | [referentiejaar 2023] Rekening 2025 | 1,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 1,00 Rekening 2024 | 1,00 Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdbescherming betreft jongeren tot 18 jaar die op enig moment in de verslagperiode een maatregel door de rechter dwingend opgelegd hebben gekregen. Jeugdbescherming is een maatregel die de rechter dwingend oplegt. Dat gebeurt als een gezonde en veilige ontwikkeling van een kind of jeugdige wordt bedreigd en vrijwillige hulp niet of niet voldoende helpt. Een kind of jongere wordt dan onder toezicht gesteld of onder voogdij geplaatst.

In uitzonderlijke gevallen wordt de hulp of zorg voortgezet tot de leeftijd van 23 jaar. Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 1,50 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 1,30 Rekening 2024 | 1,30 Nederland | Nederland | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 1,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 1,10 Rekening 2024 | ,90 Jongeren met jeugdhulp Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzicht van alle jongeren tot 18 jaar. Jeugdhulp is de hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en/of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 14,50 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 13,00 Rekening 2024 | 11,60 Nederland | Nederland | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 14,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 13,50 Rekening 2024 | 11,50 Jongeren met jeugdreclassering Het percentage jongeren (12-23 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-23 jaar).

Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren 118 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie in aanraking zijn geweest en een proces- verbaal hebben gekregen. Indien de persoonlijkheid van de dader of de omstandigheden waaronder het misdrijf is begaan daartoe aanleiding geven, bijvoorbeeld bij jongvolwassenen met een verstandelijke beperking, kan het jeugdstrafrecht eveneens worden toegepast op jongvolwassenen in de leeftijd 18 tot en met 23 jaar. De jongere krijgt op maat gesneden begeleiding van een jeugdreclasseringswerker om te voorkomen dat hij of zij opnieuw de fout ingaat. Jeugdreclassering kan worden opgelegd door de kinderrechter of de officier van Justitie. Jeugdreclassering kan ook op initiatief van de Raad voor de Kinderbescherming in het vrijwillige kader worden opgestart. De begeleiding kan doorlopen tot de jongere 23 jaar wordt. Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | ,30 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | ,20 Rekening 2024 | ,30 Nederland | Nederland | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | ,40 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | ,30 Rekening 2024 | ,30 Lopende re-integratievoorzieningen Het aantal reintegratievoorzieningen, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar.

Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2025] Rekening 2025 | 18,10 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 451,50 Rekening 2024 | 436,40 Nederland | Nederland | [referentiejaar 2025] Rekening 2025 | 13,50 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 191,50 Rekening 2024 | 197,70 Netto arbeidsparticipatie Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking. Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 72,70 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 73,20 Rekening 2024 | 73,20 119 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Nederland | Nederland | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 73,20 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 73,10 Rekening 2024 | 73,10 Personen met een bijstandsuitkering Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015). De uitkeringen (leefgeld) aan personen in een instelling, de elders verzorgden, zijn niet inbegrepen. Ook de uitkeringen aan dak- en thuislozen zijn niet inbegrepen.

Tytsjerksteradiel | Tytsjerksteradiel | [referentiejaar 2025] Rekening 2025 | 195,10 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 264,80 Rekening 2024 | 251,60 Nederland | Nederland | [referentiejaar 2025] Rekening 2025 | 281,20 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 344,80 Rekening 2024 | 343,60 120 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 121 Volksgezondheid en milieu Samen met inwoners en organisaties dragen we bij aan bewustwording en een gezonde omgeving. We richten ons op factoren die de gezondheid beïnvloeden en gezondheidsverschillen verkleinen en bieden ruimte aan preventie en nieuwe, lokale, initiatieven. Het programma Volksgezondheid en milieu omvat verder de zorg voor milieu, reiniging, compostering, riolering en de sanering van milieuhinderlijke bedrijven. Bij dit programma horen de volgende relevante taakvelden: 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Inhoudelijk In de programmabegroting van 2025 staat wat we van plan waren voor dat jaar. De onderwerpen daarvoor waren afkomstig uit onder meer de Kadernota 2025 (jaren 2025-2028) en eerdere Kadernota's voor zover van toepassing.

Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 122 We leggen per onderwerp uit wat we wilden doen, wat gelukt is en wat nog niet. Ook bespreken we onderwerpen uit eerdere plannen die nog niet helemaal zijn afgehandeld. Basiskaart Geluid Emissies [Kadernota 2022 - nr. 02.01] Wat wilden we? In het kader van de Omgevingswet zijn we verplicht voor een groot deel van onze wegen Basis Geluid Emissiekaarten (BGE) vast te stellen. We willen aan deze wettelijke verplichting voldoen. De BGE's zijn noodzakelijk om te komen tot de beoordeling van een goede ruimtelijke ordening in het kader van onze omgevingsplannen en voor het beoordelen van aanvragen om omgevingsvergunningen. Voor de doorgaande wegen in onze gemeenten hebben wij voor het wegverkeerslawaai geluidzones vastgesteld. Op basis van de Omgevingswet moeten ook voor overige wegen geluidszones worden vastgelegd. Met behulp van software wordt op basis van deze data de geluidaandachtsgebieden bepaald waarmee rekening dient te worden gehouden voor nieuwe ontwikkelingen. Om voor de belangrijkste wegen een Basis Geluid Emissiekaart vast te stellen is formatieve uitbreiding van 0,6 fte (0,3 per gemeente zijnde € 25.000) en een werkbudget van € 35.000 per gemeente opgenomen in de begroting. Wat hebben we bereikt? De Omgevingswet is na meerdere malen uitstel per 1 januari 2024 inwerking getreden.

Er kan dan ook eindelijk worden begonnen met het uitvoeren van de wettelijk taak. Er zijn eerder met FUMO afspraken gemaakt voor een gezamenlijke implementatie met alle Fryske gemeenten. Echter, enkele gemeenten hebben besloten niet mee te werken en ook de FUMO heeft aangegeven de taak niet meer te willen uitvoeren. Inmiddels is er overgaan tot de samenwerking in ANNO verband. Een voorstel van de uitwerking zal in de loop van 2026 aan u worden voorgelegd. De inwerkingtreding van de Omgevingswet, de ontvlechting van de Werkmaatschappij, de opbouw van de nieuwe organisatie, en uitval van personeel door ziekte maken zorgen voor veel extra taken op de vakafdeling. Getracht wordt de taakuitvoering voort te zette n met de middelen die voorhanden zijn. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 123 Bloeizone Tytsjerksteradiel (motie) [Kadernota 2025 - nr. M-5-6-3] Wat wilden we? In de raadsvergadering van 11 juli 2024 is een motie aangenomen om meer ambitie te tonen rondom het thema Bloeizone. Op dit moment is hier geen ambtelijke capaciteit voor. We verwachten dat we met een bedrag van € 25.000 voldoende startbudget hebben om met externe begeleiding een activatiebijeenkomst te organiseren en meer handen en voeten kunnen geven aan Bloeizone Tytsjerksteradiel. We hebben dit bedrag in de begroting 2025 meegenomen ten laste van de Algemene Reserve.

Wat hebben we bereikt? Ambitie coalitieakkoord De gemeente heeft in het coalitieakkoord Tytsjerksteradiel Bloeit! 2022 – 2026 de ambitie uitgesproken om als eerste gemeente in Fryslân als integraal werkende Bloeizone aangemerkt te kunnen worden. 2025 Naar aanleiding van een aantal moties in 2024 om meer ambitie te tonen rondom dit thema, is in 2025 Subsidieregeling Tytsjerksteradiel Bloeit 2025 opengesteld en hebben we in maart 2025 een inspiratieavond georganiseerd om inwoners te enthousiasmeren en te stimuleren om een Bloeiweek te organiseren. Met de subsidieregeling konden alle dorpen in onze gemeente subsidie aanvragen op grond van de voor het organiseren van Bloeiweken én Bloeiactiviteiten in 2025. 2026 Inmiddels heeft de raad in november 2025 unaniem een motie aangenomen om opnieuw budget beschikbaar te stellen voor inwoners en deze te verwerken in een subsidieregeling. Naar verwachting wordt de nieuwe subsidieregeling in Q1 2026 opengesteld en wordt er in maart 2026 opnieuw een inspiratiebijeenkomst georganiseerd. Voor de organisatie van de bijeenkomst en de verdere uitrol van het gedachtegoed binnen de gemeente is geen budget beschikbaar. De interne werkgroep T-diel Bloeit komt in de loop van 2026 met een voorstel om het bloeizone gedachtegoed te borgen in de volgende coalitieperiode voor de jaren 2027 e.v.

om ervoor te zorgen dat de beweging om preventieve gezondheid en informele zorg vorm te geven vanuit een bottom-up benadering wordt voorgezet, met als uiteindelijk doel een samenleving te creëren waarin inwoners samen bijdragen aan een leefomgeving waar mensen leven in goede gezondheid en welzijn. Duurzaamheid [Kadernota 2025 - nr. 07.01] Wat wilden we? De komende jaren wordt de uitvoering van onze Duurzaamheidsagenda en de daaraan gekoppelde Transitievisie Warmte verder geïntensiveerd. Wij hebben hiertoe van het Rijk de Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 124 benodigde financiële middelen toegekend gekregen, de zogenaamde CDOKE-middelen: Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid. Deze middelen mogen uitsluitend gebruikt worden voor menskracht (eigen of inleen) voor de uitvoering van klimaat- en energiedoelen en zijn vooralsnog toegekend voor een periode van drie jaar (2023-2025). Wat hebben we bereikt? In 2025 zijn zowel de Transitievisie Warmte als de Duurzaamheidsagenda geëvalueerd. Beide documenten worden nu omgezet in een Warmte programma (verplicht programma in het kader van de Omgevingswet) en het Programma Duurzaamheid. Het Programma Duurzaamheid is nieuw en een eerste aanzet (pilot) om te komen tot programmatisch werken binnen de gemeente.

Het programma wordt in Q1 2026 opgesteld en sluit aan op de teamplannen van de diverse afdelingen die capaciteit leveren aan het programma. de monitoring zal daarna per onderwerp ingericht worden. De CDOKE-middelen zijn inmiddels structureel in de begroting opgenomen, zodat we mensen in dienst kunnen nemen en (dure) inhuur tot een minimum kunnen beperken. Milieustraat [Kadernota 2025 - nr. 07.02] Wat wilden we? In de Kaderbrief 2025-2028 is de ambitie vastgelegd om eind 2024 een startnotitie aan de gemeenteraad voor te leggen. Deze startnotitie zal de mogelijkheden voor een nieuwe milieustraat onderzoeken, met als doel onze afvalinzameling en afvalscheiding te ve rbeteren volgens het grondstoffenbeleidsplan. Daarnaast wordt ook de bedrijfsvoeringslocatie van de Buitendienst in dit proces meegenomen, aangezien deze locatie ook verouderd is en nauw verbonden is met de afvalinzamelingsprocessen. Afhankelijk van de mogelijkheden en gemeentelijke ambities zullen er verschillende scenario’s in de startnotitie aan de gemeenteraad worden gepresenteerd. De gemeenteraad kan vervolgens besluiten om één of meerdere scenario’s verder te onderzoeken. Gezien de complexiteit van deze scenario’s en om de raadsleden goed geïnformeerd te laten beslissen, is het verstandig om een extern onderzoeksbureau in te schakelen.

Wij verzoeken hiervoor een incidenteel onderzoeksbudget beschikbaar te stellen van € 50.000. Wat hebben we bereikt? De gemeenteraad heeft de startnotitie voor de realisatie van een nieuwe milieustraat vastgesteld. De notitie is daarbij aangevuld met één addendum. De behandeling en besluitvorming zijn conform de vooraf opgestelde planning verlopen. Voor de opiniërende raadsbehandeling die gepland staat voor het tweede kwartaal van 2026, wordt momenteel een haalbaarheidsonderzoek voorbereid. Dit onderzoek zal worden uitgevoerd door een extern onderzoeksbureau. De start van dit traject heeft echter eni ge vertraging opgelopen, waardoor de onderzoeksfase later van start gaat dan oorspronkelijk Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 125 voorzien. De verwachting is dat deze vertraging binnen de totale projectplanning kan worden opgevangen, maar dit wordt in de komende periode nader gemonitord. Het moment van aanbieden van het haalbaarheidsonderzoek zal vertraging oplopen vanwege het vertre k van de betreffende beleidsmedewerker, we verwachten daarom vertraging in het verwerken van het haalbaarheidsonderzoek. Mogelijk is bijsturing wenselijk en is een aanpassing van de datum van raadsbehandeling noodzakelijk. Software afvalinzameling optimaliseren en uitbreiden naar andere taakvelden [Kadernota 2024 - nr.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://tytsjerksteradiel.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/9c985ecc-3c03-4a68-950f-b55d674d488a?agendaItemId=9deefee5-7c09-4cdb-8f4d-bf1ff7e3a2de