CConstaterende datTwenterand
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2026

Raadsvergadering 11 november 2025, gemeente TwenterandBij agendapunt: Programmabegroting 202634.776 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Er is sprake van stijging in de kosten en daardoor tarieven onder invloed van factoren als personeel(stekorten), wachtlijsten en kleinschaligheid en ombouw residentieel verblijf/JeugdzorgPlus. Beide bedragen zijn bij de kadernota 2026 goedgekeurd. De afgelopen periode heeft zich gekenmerkt door nog meer verdiepende analyses. Tevens kunnen de aannames die in de prognose gedaan zijn steeds verder verrijkt worden met de daadwerkelijke kosten op basis van de data over de afgelopen maanden. Deze aanvullende data bevestigen het beeld dat reeds is beschreven in de kadernota 2026. Daar waar Twenterand als eerste gemeente in de regio Twente de kostenstijging signaleerde ontvangen wij in toenemende mate signalen dat ook andere gemeenten geconfronteerd worden met eenzelfde trend. Afstemming over de analyses tussen gemeenten komt op gang en bevestigt tot op heden de eerder gesignaleerde oorzaken. Daar waar we in de kadernota 2026 gekozen hebben voor een midden scenario in de bandbreedte van de kostenstijging, blijkt dat de feitelijke situatie vraagt om een aanvullend budget. In de berap 2025 zijn diverse beheersmaatregelen genoemd welke in gang zijn gezet. Deze beheersmaatregelen dragen samen bij aan de monitoring en het in beeld brengen van de jeugdhulp. Het uiteindelijk doel hiervan is kostenbeheersing en daarbij mogelijk een kostenverlaging.

Aan de inkomstenkant zijn er in de meicirculaire 2025 extra middelen toegekend in het kader van de jeugdhulp. Voor de toelichting verwijzen we naar het hoofdstuk bedrijfsvoering en de raadsbrief over de meicirculaire 2025. In aanvulling op de kadernota en onder verwijzing naar de berap is voor 2026 een bedrag van €802.000 opgenomen om de kosten van Jeugdhulp te kunnen dekken.

 VTT

50

Duurzame doorontwikkeling Veilig Thuis Twente Het aantal meldingen bij Veilig Thuis Twente (VTT) heeft de afgelopen jaren steeds een stijgende lijn laten zien. Om te voorkomen dat we in een cyclus blijven zitten dat de meldingen toenemen en er extra middelen moeten worden ingezet om de wachttijden te beheersen, is er de wens om tot een toekomstbestendige oplossing te komen met VTT. Tot nu toe was de inzet vooral gericht op het primaire proces van VTT en het beheersen van de doorlooptijden. In 2024 is een onderzoek gedaan met een bredere focus op alle taken van VTT binnen de aanpak Huiselijk geweld en kindermishandeling en de samenwerking in de keten. Uit het onderzoek volgt een nieuwe ontwikkelrichting die past binnen de richting van het Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming en de Hervormingsagenda jeugd. Deze wordt in gezamenlijkheid opgepakt met de uitkomsten van de kerntakendiscussie bij Samen Twente. Uit de kerntakendiscussie is naar voren gekomen dat (VTT) haar werkzaamheden op het wettelijk minimum blijft uitvoeren. Een belangrijke nieuwe ontwikkeling is het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Hoewel de landelijke Veilig Thuis-organisaties hebben aangegeven zich uit dit traject terug te trekken, heeft VTT uitgesproken waar mogelijk aan te willen sluiten en actief samen te werken binnen de regio.

Vroegsignaleringsoverleg Een andere relevante ontwikkeling is het Vroegsignaleringsoverleg. Gemeenten in Twente willen actiever inzetten op tijdige signalering en preventie. Er wordt momenteel onderzocht hoe dit het beste vorm kan krijgen. Het gaat hierbij om politiemeldingen van lichtere incidenten, waarbij vroegtijdige melding kan helpen om passende ondersteuning te bieden. Volgens de huidige wet- en regelgeving moeten deze meldingen bij VTT worden gedaan, wat leidt tot een hoge werklast bij VTT. Er wordt daarom verkend of er alternatieve routes mogelijk zijn die beter aansluiten bij de aard van deze signalen en de gewenste preventieve aanpak.

Subdoel: Er is een veilige opgroei- en opvoedsituatie in gezinnen .

Activiteiten  Passend zorglandschap ontwikkelen: afbouw en van residentiele zorg en bevorderen van ambulantisering

51

Effecten inkoop Jeugdhulp 2025 De inkoop Jeugdhulp voor 2025 is afgerond. Voor de inkoop van gezinshuizen loopt momenteel nog een vervolgtraject. Dit kan financiële effecten hebben. De strategische uitgangspunten van de inkoop zijn financieel merkbaar. Een belangrijk uitgangspunt bij deze inkoop is dat jeugdigen zoveel mogelijk in hun eigen gezinssituatie blijven. Als dat niet mogelijk is, wordt gestreefd naar kleinschalige woonvormen die zoveel mogelijk lijken op een huiselijke omgeving. Dit sluit aan bij landelijke doelstellingen. Vanuit deze visie vindt er een transformatie plaats binnen het zorglandschap: van grootschalige naar kleinschalige residentiële zorg, en een geleidelijke afbouw van Jeugdzorg Plus. Deze beweging brengt hogere kosten met zich mee. Om deze kosten beheersbaar te houden, wordt ingezet op het verminderen van verblijf en het stimuleren van ambulante alternatieven. Het is daarom van groot belang om deze ontwikkelingen nauwgezet te monitoren. Zo kunnen we tijdig bijsturen waar nodig en de financiële impact beheersen. Landelijke inkoop Jeugdzorg De VNG maakt namens gemeenten afspraken met aanbieders van essentiële landelijke jeugdzorg, zoals academische jeugd psychiatrie en specialistische GGZ voor slecht horende jeugdigen. Hoewel het gebruik van deze voorzieningen zeer beperkt is voor Twenterand, blijft landelijke beschikbaarheid belangrijk.

Het huidige mandaat loopt tot 2025. Verlenging van het contract is mogelijk, door de VNG is voorgesteld om het mandaat te verlengen en hiermee is ingestemd. Het verlengde contract kan financiele gevolgen met zich mee brengen. Continuïteit cruciale jeugdhulp Binnen het huidige onrustige jeugdhulp- zorglandschap zien we dat de continuïteit van cruciale jeugdhulp bij een aantal grote aanbieders in gevaar komt. Redenen hiervan zijn divers en oorzaken niet eenvoudig te verhelpen. De risico’s op discontinuïteit van cruciale jeugdhulp moeten zoveel mogelijk beperkt worden in het belang van de jeugdigen en hun verzorgers. Wanneer in 2026 continuïteitsrisico’s ontstaan of voortduren, is het van belang om deze vroegtijdig te signaleren en om ze te beheersen wanneer de ernst ervan toeneemt. Daar waar nodig en mogelijk dienen passende, objectieve en weloverwogen besluiten genomen te worden over het al dan niet (financieel) ondersteunen van cruciale jeugdhulpaanbieders. Regionaal Expertise Team In het kader van de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg zijn gemeenten verplicht een regionaal expertteam (RET) op te richten. Voor de financiering hiervan is momenteel een specifieke uitkering (SPUK) beschikbaar, die loopt tot en met 2026. Tot die tijd brengt dit geen extra kosten met zich mee. Vanaf 2027 bestaat de mogelijkheid dat deze SPUK vervalt.

Aangezien het opzetten en in stand houden van een RET wettelijk verplicht blijft, kunnen de kosten vanaf 2027 verschuiven naar de Twentse gemeenten. Overigens wordt eraan gedacht om het RET te positioneren bij SamenTwente.

 Doorontwikkeling van de ondersteuning aan jeugdigen als gevolg van de hervormingsagenda Jeugd, de Samenwerkingsagenda Jeugdhulp Twente en het toekomstscenario voor kind- en gezinsbescherming

52

In de kadernota onder Hervormingsagenda jeugd uitgebreid beschreven de ontwikkelingen die worden vormgegeven vanuit de Bestuursopdracht Toegang. De Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming geeft aan gemeenten de opgave om ‘stevige lokale teams’ vorm te geven. Onder de verwerkte besluiten in deze begroting vindt u deze tekst. Onder deze doelenboom een aanvullende actualisatie. De eerste uitwerking van de bestuursopdracht is beschreven in de Rapportage Kwartiermakersfase Toegang van mei 2025. Hierop volgend wordt momenteel de uitwerking verfijnd en daarna zal deze manier van kijken samen met alle betrokkenen (zoals inwoners (jongeren én volwassenen), trekkers van dorps-activiteiten in het dagelijks leven waarin de doe-kracht al volop wordt benut, scholen, verenigingen, werkgevers, aanbieders van (informele) zorg en ondersteuning) verder besproken en uitgewerkt. Hierbij wordt ook aangegeven hoe de uitvoering van wettelijke gemeentelijke taken hierin vorm krijgt: hoe voert de gemeente regie op deze taken én op de kanteling die hier is geschetst? De nieuwe regeling met betrekking tot subsidies en inkoop is daarbij een belangrijk regie-instrument en daaraan wordt nu parallel al gewerkt.

De middelen voor deze grote beleidsontwikkelingsopgave zoeken wij gezien de samenhang enerzijds binnen de reeds door de raad beschikbaar gestelde inkoop-/subsidiemiddelen (het wordt onderdeel van de aanbestedingsdocumenten) en anderzijds (wat buiten scope van inkoop valt en nu de reserve sociaal domein niet meer bestaat per 2026) middels onttrekking uit de reserve beleidsontwikkeling (€ 140.000) zodat we dit complexe traject goed kunnen implementeren en communiceren. De raad wordt periodiek over de voortgang van deze opgave geïnformeerd en uiteraard wanneer besluitvorming aan de orde is in positie gebracht. Voorstel

i/s

Financieel

v/n

Project Toegang

i

€140.000

n

Metingen en verplichte indicatoren

53

Beleidsindicatoren

Begroot 2026

Begroot 2025

2024

2023

2022

2021

2020

2019

Bron

-

-

66

100

42

56

Stichting ZorgSaam Twenterand (SZT)

30

-

48

21

34

64

Voor alle jeugdigen zijn er voldoende en toegankelijke voorzieningen Aantal activiteiten dat door Vervalt jongeren zelf wordt georganiseerd bij St. Zorgsaam Twenterand (SZST)

Vervalt

Waar nodig is er ondersteuning en zorg voor jeugdigen en ouders Aantal bezoekers CJG Loket

Vervalt

Vervalt

Aantal Bezoekers website Loes.nl

410000

350000 400.000

-

Aantal uitgevoerde trajecten BOR

Vervalt

Vervalt

0***

2

4

3

3

5

Humanitas

Aantal uitgevoerde trajecten Homestart

Vervalt

Vervalt

0***

1

3

0

1

2

Humanitas

514.907 326.273 364.556 337.134

SZT SZT/GGD

Er is een sluitende keten van tijdige vroeg signalering en doorgeleiding naar ondersteuning en zorg Aantal jongeren gemeld in het zorgnetwerk door SZT

Vervalt

Vervalt

31

-

152

125

74

46

SZT

110

-

38

28

17

20

SZT

58****

-

136

157

24

108

SZT

Kwetsbare jeugd incl. jeugdgroepen wordt/ worden ondersteund Aantal individuele coaching plannen door SZT

Vervalt

Vervalt

Aantal jeugdige/jongvolwassen vrijwilligers dat betrokken is bij het jongerenwerk van SZT

Vervalt/aanbesteding 250 dus onduidelijk of SZT het nog gaat doen

Een overzicht van vrij Vervalt toegankelijke voorzieningen per kern.

Vervalt

gereed

1

1

1

1

1

Totaal aantal jeugdhulpvoorzieningen

Vervalt

Vervalt

971

nvt

1.144

1.040

1.292

717

Interne systemen

totaal aantal jeugdigen uniek

Vervalt

Vervalt

620

nvt

689

661

733

-

Interne systemen

Er is een expertisecentrum duurzame gezinsvormen gerealiseerd

Vervalt

Vervalt

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

er is een regionaal meldpunt loverboyproblematiek / mensenhandel Twente gerealiseerd

Vervalt

Vervalt

Ja

Ja

Ja

Ja

Nee

De vier jeugdwelzijnorganisaties Vervalt zijn betrokken bij herpositionering jongerenwerk hebben gezamenlijke werkafspraken gemaakt *

Vervalt

n.v.t.

n.v.t.

Nee

Nee

Ja

Kwetsbare jeugd incl. jeugdgroepen wordt/ worden ondersteund Totaal aantal unieke jeugdigen dat geïndiceerde zorg heeft ontvangen*

Vervalt

Vervalt

1039

1020

1048

-

-

-

Interne systemen

Totaal aantal unieke jeugdigen met verblijf **

Vervalt

Vervalt

193

138

149

-

-

-

Interne systemen

Totaal aantal unieke jeugdigen met ambulante zorg **

Vervalt

Vervalt

961

910

935

-

-

-

Interne systemen

Totaal aantal unieke jeugdigen met een maatregel (ondertoezichtstelling of uithuisplaatsing) **

Vervalt

Vervalt

136

116

136

-

-

-

Interne systemen

Totaal aantal unieke gezinnen/ jeugdigen die ondersteuning hebben gekregen via gezinswerk *****

Vervalt

Vervalt

87

Incluzio

*Dit betreft het aantal unieke BSN's met een lopende indicatie in het aangegeven jaar ** Jeugdigen kunnen meerdere soorten geïndiceerde zorg ontvangen. Om die reden tellen deze indicatoren niet precies op tot het aantal unieke jeugdigen dat geïndiceerde zorg heeft ontvangen *** Op verzoek van organisatie is deze subsidierelatie ontbonden. **** Dit aantal is exclusief niet gemeentelijk gefinancierde activiteiten ***** Het gaat hierbij om het aantal casussen, waarbij zowel de nog actief zijnde casussen die zijn gestart in eerdere jaren en nieuwe casussen in 2024 zijn meegenomen Vernieuwde beleidsindicatoren

Begroot 2026

Begroot 2025

54

Beleidsindicatoren

Begroot 2026

Begroot 2025

2024

2023

2022

2021

2020

2019

Bron

Voor alle jeugdigen zijn er voldoende en toegankelijke voorzieningen Aantal individuele trajecten Jongerenwerk

X vervalt

90

ZorgSaam

Aantal groepsgerichte trajecten Jongerenwerk

X vervalt

30

ZorgSaam

Ja

Ja

ZorgSaam

Aantal gezinnen dat ondersteund is door lichte kortdurende opvoedondersteuning

30

30

ZorgSaam

Aantal gezinnen dat ondersteund is door de medewerker Kansrijke Start

25

25

ZorgSaam

Totaal aantal gekoppelde gezinsvrijwilligers door Evenmens

8

8

Evenmens

Aantal verwijzingen van jongerenwerk naar een andere voorliggende voorziening

X vervalt

50

ZorgSaam

Aantal verwijzingen van jongerenwerk naar geïndiceerde zorg

X vervalt

20

ZorgSaam

Totaal aantal unieke jeugdigen dat geïndiceerde zorg heeft ontvangen*

1065

1060

1050

1020

1048

-

-

-

Interne systemen

Totaal aantal unieke jeugdigen met verblijf **

150

145

150

138

149

-

-

-

Interne systemen

Totaal aantal unieke jeugdigen met ambulante zorg **

935

940

950

910

935

-

-

-

Interne systemen

Totaal aantal unieke jeugdigen met een maatregel (ondertoezichtstelling of uithuisplaatsing) **

125

125

140

116

136

-

-

-

Interne systemen

Totaal aantal unieke jeugdigen die ondersteuning hebben gekregen via de POH

380

380

Mediant

Totaal aantal unieke gezinnen/ jeugdigen die ondersteuning hebben gekregen via gezinswerk

75

75

Incluzio

Er is een onafhankelijk ervarings- en tevredenheidsonderzoek onder meerdere doelgroepen van het Jongerenwerk uitgevoerd Waar nodig is er ondersteuning en zorg voor jeugdigen en ouders

Er is een sluitende keten van tijdige vroeg signalering en doorgeleiding naar ondersteuning en zorg

Kwetsbare jeugd incl. jeugdgroepen wordt/ worden ondersteund

*Dit betreft het aantal unieke BSN's met een lopende indicatie in het aangegeven jaar ** Jeugdigen kunnen meerdere soorten geïndiceerde zorg ontvangen. Om die reden tellen deze indicatoren niet precies op tot het aantal unieke jeugdigen dat geïndiceerde zorg heeft ontvangen

55

Doelenboom Transformatie Sociaal Domein Doelenboom Transformatie Sociaal Domein

Beoogd maatschappelijk effect en doelen Transformatie Sociaal Domein Beoogd maatschappelijk effect In Twenterand willen we dat iedereen -naar eigen vermogen- mee kan doen in de samenleving. Gemeente, inwoners, maatschappelijke organisaties, ondernemers en verenigingen moeten voor elkaar klaar staan en de handen ineenslaan. Om hieraan te werken de komende jaren is het nieuwe sociaal beleid in onze integrale beleidsnota 2023-2026 vastgelegd: overkoepelende doelen voor verschillende levensgebieden worden hierin beschreven. Het bereiken van de doelen gaat aan de hand van verschillende activiteiten, waarvan de invulling samen met betrokkenen wordt gedaan middels de maatschappelijke agenda. De doelenboom Transformatie behelst dus het raamwerk van de maatschappelijke agenda (MAG). De MAG is omvangrijk zoals in de activiteitenlaag in de doelenboom hierboven is weergegeven. De middelen vanuit de specifieke uitkering Gezond en Actief Leven Akkoord (SPUK GALA) en de middelen uit het stimuleringsfonds worden voornamelijk gebruikt voor uitvoering van de maatschappelijke agenda.

56

Doelen Zelfredzame Twenterander Twenteranders kunnen voorzien in hun bestaan en kunnen meedoen aan de samenleving. Participerende Twenterander Twenteranders nemen naar vermogen deel en dragen bij aan de maatschappij. Lerende Twenterander Twenteranders krijgen en benutten kansen om zich te (blijven) ontwikkelen. Gezonde Twenterander Twenteranders voelen zich gezonder.

Subdoelen Subdoel: Het borgen van bestaanszekerheid Twenteranders moeten kunnen voorzien in hun vaste behoeften (wonen, eten en zorg) en moeten kunnen meedoen aan het maatschappelijke leven zoals via sport en cultuur. Hierbij gaat er specifiek aandacht naar minderjarige kinderen, ouderen, nieuwe Twenteranders en werkende armen. Niet omdat deze groepen inwoners belangrijker zijn, wel omdat onder deze groepen armoede hardnekkiger, onzichtbaarder of omvangrijker is. Deze groepen ervaren ook relatief vaker problemen op het gebied van schulden, laaggeletterdheid en gezondheid.

Subdoelen Subdoel: Borgen dat inwoners de ondersteuning kunnen krijgen die ze nodig hebben Alle inwoners moeten veilig en prettig opgroeien, zo lang als mogelijk thuis kunnen wonen en iedereen moet naar vermogen mee kunnen doen aan het dagelijkse leven: die ambitie heeft gemeente Twenterand. Onze inwoner die niet op eigen kracht, met behulp van het (sociaal) netwerk of voorliggend veld zijn probleem kan oplossen, wordt de ondersteuning geboden die noodzakelijk is waarbij relevante informatie over dit onderwerp voor iedereen toegankelijk is en de ondersteuning op een financieel verantwoorde manier geboden worden.

Subdoelen Subdoel: Samen met partners werken aan optimale hulp voor alle inwoners Door zelf de beleidsregie te houden en concrete doelen te stellen, maar vooral door de uitwerking van de doelen gezamenlijk met partners te doen, wordt er sturing gegeven aan de activiteiten van betrokken organisaties. Samen met hen werken we aan goede, beschikbare en betaalbare hulp om zo vroeg mogelijk en zo dichtbij mogelijk passende ondersteuning te kunnen bieden aan inwoners die vastlopen.

Subdoelen Subdoel: Ondersteuning bij uitdagingen in het leven: vroegsignalering en preventieve voorliggende ondersteuning voor inwoners Om vroegtijdig mensen die vastlopen bij uitdagingen in het leven te signaleren, wordt er ingezet vanuit de gemeente op bewustwording en kennisbevordering rond verschillende thema's. Denk hierbij aan goed omgaan met dementie, het signaleren van lage basisvaardigheden en het omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking.

Subdoelen Subdoel: Er is voor iedereen plek op de arbeidsmarkt

57

Op basis van maatwerk en vertrouwen wil de gemeente eenieder voor zover als mogelijk begeleiden richting werk, vrijwilligerswerk of het hebben van een dagritme. Dit door onder andere het werk toegankelijk te maken voor iedereen en bovengenoemde zoveel mogelijk op te pakken met reguliere werkgevers.

Subdoelen Subdoel: Kansen creëren voor jongeren van VSO/PRO-scholen en voortijdig schoolverlaters In Twenterand willen we alle jongeren een eerlijke kans bieden op een duurzame toekomst. Samen met scholen en werkgevers zorgen we voor begeleiding, maatwerk en duurzame participatie. In 2026 willen we deze jongeren beter bereiken en ondersteunen, met toegankelijke informatie als belangrijk speerpunt.

Subdoelen Subdoel: Vluchtelingen en statushouders vangen wij lokaal binnen de taakstelling op en doen zo snel als mogelijk mee De doelstelling van de gemeente Twenterand is te voldoen aan de (wettelijke) taakstellingen en onze verantwooordelijkheid rond inburgering.

Subdoelen Subdoel: In Twenterand zorgen we er met elkaar voor dat iedereen zich thuis voelt en iedereen zo goed mogelijk mee kan doen in de maatschappij Iedereen hoort erbij! In Twenterand moeten alle inwoners gelijkwaardig mee kunnen doen en zich thuis voelen in de gemeente, zonder dat diversiteitsfactoren (geloof, afkomst, opleidingsniveau en seksualiteit) een rol spelen. Inclusie is dus meedoen in de breedste zin van het woord. Vanuit de maatschappij wordt er nog vaak gezien dat onder andere toegankelijkheid niet altijd even vanzelfsprekend is: toegankelijkheid van openbare ruimtes, toegankelijkheid van informatie, maar ook toegankelijkheid naar zinvolle daginvulling zijn aandachtspunten.

Subdoelen Subdoel: Gelijke kansen voor ieder kind In Twenterand werken we keihard aan gelijke kansen voor iedereen. Hierbij wordt nadrukkelijk gekozen voor het zo vroeg mogelijk beginnen met het creëren van een 'gelijk speelveld’ voor alle kinderen en leerlingen in de gemeente Twenterand. Om gelijke kansen te creëren zijn er gerichte interventies nodig. Hier gaan we in 2026 mee verder.

Subdoelen Subdoel: Versterken doorgaande lijn voorschool - basisschool en basisschool voortgezet Een zo goed mogelijke overdracht tussen voorschool, basisschool en het voortgezet onderwijs: dat is het doel. Het stimuleren van ouderbetrokkenheid is een speerpunt: ouders kennen hun kind als geen ander en kunnen vaak goed aangeven wat het kind nodig heeft. Als ouders zo vroeg mogelijk meegenomen worden in de ontwikkeling van hun kind op de voorschool, kunnen ze een grotere rol spelen in de vervolgstappen.

Subdoelen Subdoel: Vergroten van basisvaardigheden

58

Voor het vergroten van de zelfredzaamheid is het belangrijk dat inwoners voldoende basisvaardigheden hebben. Een onderdeel hiervan is goed kunnen lezen en schrijven. In de proeftuinen van Westerhaar en Vroomshoop is gestart met het formuleren van concrete acties voor diverse professionals en scholen die werken aan alle strategische doelen van het onderwijs, ook op het gebied van het monitoren van de kinderen en het verbeteren van de gezondheid van onze inwoners.

Subdoelen Subdoel: Versterken van de mentale gezondheid van inwoners Mentale gezondheid is van belang om optimaal te kunnen genieten, tevreden te zijn, positief te denken en om veerkrachtig om te kunnen gaan met tegenslagen. Door gebeurtenissen in persoonlijke sfeer of maatschappelijke ontwikkelingen kan de mentale gezondheid in het gedrang komen. Denk aan stress door oplopende kosten, eenzaamheid, dementie en het gevoel niet meer mee te kunnen met de veranderende maatschappij. Gemeente Twenterand wil inwoners hierbij (laten) ondersteunen.

Subdoelen Subdoel: Uitvoering geven aan (lokale) preventieprioriteiten Binnen de gemeente wordt de gezonde leefstijl op een positieve manier uitgedragen. Hierbij wordt gekeken naar verschillende (risico)doelgroepen en hoe we hen het beste kunnen verleiden tot het maken van gezonde keuzen. Ook gaat het hierbij niet om pleisters plakken maar wordt er naar de gehele situatie in het systeem gekeken en is normaliseren een belangrijk begrip in het voorkomen van problematiseren en medicaliseren van gezondheidsproblemen. Vroegsignalering, bewustwording en de pijlers van positieve gezondheid zijn hierbij de uitgangspunten.

Subdoelen Subdoel: Meer inzetten op en stimuleren van een gezonde leefomgeving Door gezondheid onderdeel te maken van ruimtelijk beleid worden stappen gezet tot een leefomgeving die meer aanzet tot gezond gedrag. Hierbij wordt bijvoorbeeld aan ontmoeting, beweging, sport en spel gedacht. Ook moet er aandacht zijn voor gezonde prikkels in plaats van ongezonde prikkels en moet toegankelijkheid het uitgangspunt zijn.

Subdoelen Beleidsdocumenten De Maatschappelijke Agenda 2025 is vastgesteld en gebaseerd op de Integrale Beleidsnota Sociaal Domein 2023-2026.

59

Wat mag het kosten programma Sociaal Domein Overzicht van baten en lasten 2026

2027

2028

2029

Sociale zaken

18.950.464

19.135.441

19.469.416

19.473.959

Maatschappelijke ondersteuning

16.083.718

16.580.407

17.192.832

18.188.544

Gezondheidszorg

1.360.868

1.055.450

1.076.829

1.096.483

Onderwijs

5.331.152

5.447.992

5.758.393

5.801.897

Jeugd

24.957.473

25.501.787

26.338.068

27.452.594

Totaal programma lasten

66.683.675

67.721.076

69.835.538

72.013.477

Lasten per doelenboom

Baten per doelenboom Sociale zaken

16.167.663

15.738.114

15.361.020

15.421.705

Maatschappelijke ondersteuning

396.229

402.979

419.071

435.834

Gezondheidszorg

306.205

0

0

0

1.168.517

1.176.228

1.183.508

1.189.589

Onderwijs Jeugd

744

762

778

795

Totaal programma baten

18.039.358

17.318.083

16.964.377

17.047.923

Totaal saldo van baten en lasten

-54.965.554

-48.644.317

-50.402.993

-52.871.161

Mutaties reserves

963.627

453.024

331.470

181.196

Geraamd resultaat

-47.680.690

-49.949.969

-52.539.691

-54.784.358

60

Programma Ruimte Inleiding In de programmabegroting 2026 leggen we vast wat we als gemeente Twenterand willen bereiken en welke middelen daarvoor benodigd zijn. Per ruimtelijk thema geven we aan wat er speelt, wat we willen verbeteren en welke stappen we daarvoor zetten. Doelenboom openbare orde en veiligheid Leefbaarheid en het terugdringen van overlast en fysieke verloedering blijven van groot belang. Boa’s spelen daarin een belangrijke rol. Ze zijn zichtbaar in de wijken en zorgen voor toezicht en handhaving. Dit jaar start een intensievere aanpak naar aanleiding van de meest genoemde ergernissen in de fysieke leefomgeving. Integraal en actief pakken we ondermijning aan samen met partners. Ook brengen we zorg en veiligheid dichter bij elkaar, bijvoorbeeld bij personen met verward gedrag of jongeren die dreigen af te glijden. Samenwerking met de Veiligheidsregio Twente zorgt ervoor dat we als gemeente goed voorbereid zijn op rampen of crisissituaties. Doelenboom openbare ruimte en verkeer We stellen per taakveld (zoals groenonderhoud, wegen of riolering) vast welk kwaliteitsniveau we willen leveren en zorgen ervoor dat bereikbaarheid voor auto, fiets, bus en trein op peil blijft. Inwoners en raad weten daardoor wat ze kunnen verwachten. Soms leiden landelijke regels tot hogere kosten, zoals bij onkruidbestrijding.

Daarnaast vraagt de benodigde, vervangende capaciteit bij de buitendienst vanwege de uitstroom WSW nog om nader onderzoek. Klimaatadaptatie wordt meegenomen bij werkzaamheden in de openbare ruimte en richten we wegen zo in dat ze veiliger worden, met als doel minder verkeersslachtoffers. De door de raad aangenomen moties vragen om nadere uitwerking voor het planten van meer bomen en vergroening van bepaalde gebieden. Doelenboom duurzaamheid, milieu en VTH We willen dat inwoners, bedrijven en de gemeente zich bewuster gedragen en duurzamer handelen. We investeren in een gezonde en veilige leefomgeving. Als gevolg van toenemende elektrificatie raakt de bestaande elektriciteitsinfrastructuur overbelast en kan dit leiden tot netcongestie waarvoor in 2026 een plan van aanpak wordt opgesteld. Doelenboom bouwen, wonen en ruimtelijke ontwikkeling Er ligt een grote woningopgave. We voeren het Programmaplan Woningbouw 2024–2027 uit, waarmee we de bouw van meer betaalbare en passende woningen versnellen. De ambitie staat overeind om de afgesproken aantallen te realiseren. Helaas is het lastig in de praktijk te realiseren gezien de landelijke ontwikkelingen en knelpunten zoals stikstof en de discussie om huurbevriezing. In 2026 wordt gestart met het opstellen van een volkshuisvestingsprogramma. Ook wordt dit jaar de uitwerking en implementatie van de huisvestingsverordening verwacht.

We werken daarnaast volgens de nieuwe Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (WKB). Die wetten vragen om meer voorbereiding, overleg en maatwerk bij bouwprojecten. De Omgevingsvisie 2.0 zal worden vastgesteld in 2026 en biedt een integrale benadering voor de toekomst van onze leefomgeving. Er wordt ingespeeld op uitdagingen en kansen op het gebied van wonen, voorzieningen, gezonde leefomgeving, werken, mobiliteit, energie, landschap, klimaat en water. Steevast blijft de problematiek rond Kanaal Almelo – De Haandrik in beeld omdat bewoners nog steeds kampen met schade en onzekerheid. Dit dossier vraagt om zorgvuldige communicatie en goed zicht op mogelijke financiële risico’s voor de gemeente.

61

Doelenboom Openbare orde en veiligheid Doelenboom

Beoogd maatschappelijk effect doelen Openbare orde en Veiligheid

62

Beoogd maatschappelijk effect Twenterand is een veilige gemeente Doelen Verbeteren leefbaarheid en tegengaan fysieke verloedering We willen onze wijken, veilig, sociaal en leefbaar houden. Dit doen we o.a. door te werken aan een schone en veilige fysieke omgeving. Ontwikkelingen in de maatschappij en een tegelijkertijd terugtrekkende politie op het gebied van overlast en leefbaarheid zorgt ervoor dat er steeds meer van handhavers wordt verwacht. Toezicht en handhaving door onze buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) is een belangrijk instrument voor het vergroten van de leefbaarheid en (het gevoel van) veiligheid in de gemeente. Onze boa’s hebben een signalerende, controlerende en handhavende rol en zijn breed inzetbaar. We willen een schone, hele en veilige fysieke leefomgeving en blijvende samenwerking met partners met als doel elkaars werk te versterken. Een integrale aanpak van georganiseerde criminaliteit (ondermijning) Ondermijning of georganiseerde criminaliteit behelst veel vormen van criminaliteit. Kortgezegd komt het er op neer dat de boven- en onderwereld zich mengen doordat criminelen gebruik maken van legale diensten. Twenterand is voor criminelen een interessant gebied mede door het grote buitengebied rondom de dorpen. Ondermijning is echter niet goed zichtbaar en vaak zijn er ook geen directe slachtoffers.

In het actieplan Ondermijning 2025 - 2027 staan concrete ambities, thema's en acties uitgeschreven die we in de jaren 2025, 2026 en 2027 gaan uitvoeren. Doelgerichte aanpak op zorg, jeugd en veiligheid We zien dat de samenleving steeds complexer wordt en dat brengt risico’s met zich mee, zowel op het gebied van zorg en welzijn als op het gebied van veiligheid. Zo kan een persoon met zorgwekkend gedrag (woon)overlast veroorzaken of een jongere afglijden richting criminaliteit. Daarom is het nodig om zorg en veiligheid met elkaar te verbinden en gezamenlijk op te trekken. Een goede samenwerking in het zorg- en veiligheidsdomein helpt de (kwetsbare) inwoner en heeft een positief maatschappelijk effect, namelijk betere kwaliteit van leven en minder overlast en veiligheidsproblemen. Als gemeente goed voorbereid zijn op rampen en/of een crisis Het college van burgemeester en wethouders is belast met de organisatie van de brandweerzorg, crisisbeheersing en rampenbestrijding en de geneeskundige hulpverlening. De organisatie hiervan is conform de Wet Veiligheidsregio’s overgedragen aan het bestuur van de Veiligheidsregio Twente. De Veiligheidsregio maakt een beleidsplan, maar ook een regionaal crisisplan, gebaseerd op het regionale crisisprofiel van Twente. De crisisorganisatie heeft een stevig fundament met getrainde functionarissen.

De gemeente Twenterand is binnen de regionale crisisorganisatie opgeleid en beoefend. Het doel is door een goed werkende crisisorganisatie en zelfredzame inwoners de schadelijke gevolgen bij incidenten, rampen en crisis te beperken

Subdoel: De fysieke leefomgeving is schoon en veilig Activiteiten  Uitvoeringsprogramma VTH De boa's beginnen dit jaar met een intensivering van handhaving op de grootste ergernissen in de fysieke leefomgeving. Naast een intensivering van de handhaving, wordt ook een communicatiecampagne gestart over de grootste ergernissen.

Metingen en verplichte indicatoren

63

Beleidsdoelen

Begroot 2026

Begroot 2025

2024 2023 2022 2021 2020 2019

Bron

Aanpak woninginbraken Woninginbraken

15

15

30

16

27

20

30

40

Politie

Geregistreerde diefstal van (brom/snor)fietsen in Twenterand

50

50

51

55

53

42

34

52

Politie

20

20

10

0

1

0

0

0

Aantal te laat verleende vergunningen voor B of C evenementen

0

0

0

0

0

0

0

0

eigen gegevens

Aantal verleende vergunningen voor evenementen

130

130

136

Aantal controles A/B-evenementen

25

25

30

17

23

11

2

36

eigen gegevens

Aantal controles C-evenementen

2

1

2

3

1

1

1

2

eigen gegevens

Aantal controles Drank- en Horecawet (leeftijdscontrole)

13

13

13

0

19

4

12

16

eigen gegevens

Aantal geïnde bestuurlijke boetes

2

nvt

nvt

nnb

0

0

0

1

eigen gegevens

Aantal behandelde klachten

100

210

41

154 231 270 240 113

eigen gegevens

Bestuurlijke aanpak van (georganiseerde) criminaliteit Nieuwe BIBOB-onderzoeken Nieuwe indicatoren Uitvoeringsprogramma VTH

* zo min mogelijk leeftijdscontroles weer op 13 gezet obv raadsvrage

64

Doelenboom Openbare ruimte en verkeer Doelenboom

Beoogd maatschappelijk effect en doelen Openbare ruimte en verkeer Beoogd maatschappelijk effect Een aantrekkelijke en veilige openbare ruimte Doelen Openbare ruimte voldoet beter aan vastgestelde doelen Per taakveld (openbaar groen, riolering enz.) is vastgelegd aan welke kwaliteitseisen het onderhoud en beheer moeten voldoen. De manier waarop dat is vastgelegd is een beleids-/beheerplan. Daarmee wordt duidelijkheid gegeven aan de gemeenteraad en aan inwoners. Verbeteren infrastructuur Per jaar wordt gekeken welke nieuwe infrastructurele werken worden gerealiseerd. Op basis van het beschikbare budget worden de hoogst geprioriteerde werken uitgevoerd. Betere bereikbaarheid voor alle vervoerswijzen Hiermee wordt bedoeld dat voor auto, fiets, trein en bus wordt geprobeerd het voorzieningenniveau minimaal op hetzelfde niveau te houden. Vooral voor bus en trein wordt geprobeerd dat middels overleg (ook in regionaal verband) te realiseren en mogelijk te verbeteren. Klimaatbestendiger inrichten openbare ruimte Bij werkzaamheden in de openbare ruimte zal rekening worden gehouden met klimaatadaptatie. Het gaat er om dat bij de uitvoering van onderhoud en beheer en ook bij projecten de openbare ruimte klimaatbestendiger wordt ingericht.

Subdoel: Onderhouden en beheren wegen, openbaar groen, riolering, openbare verlichting, nutsvoorzieningen, speeltoestellen, begraafplaatsen en kunstwerken Activiteiten  Onderhouden en beheren 436 km weg en 237 ha. verharding

65

Het is niet meer toegestaan onkruid te bestrijden met bestrijdingsmiddelen. De kosten van branden en vegen liggen veel hoger. Vorig jaar is hiervoor eenmalig € 45.000 verstrekt. Zoals ook in de berap 2025 is verwerkt, is hiervoor een structureel bedrag van € 46.000 noodzakelijk.

Subdoel: Realiseren van nieuwe werken m.b.t. wegen, openbaar groen, water, riolering, lichtmasten, nutsvoorzieningen, speeltoestellen, begraafplaatsen, gebouwen en kunstwerken Activiteiten  Groene invulling Roelofsbrink Met het aannemen van deze motie M27 is door de raad € 75.000 beschikbaar gesteld ten behoeve van een groene inrichting (en inclusieve speeltuin) op de Roelofsbrink. Dit budget is opgenomen in de begroting en zal onder andere gebruikt kunnen worden voor het opstellen van een projectplan, communicatie, participatie en ontwerpen. Voor het einde van Q2 van 2026 zal een projectplan worden voorgelegd aan de raad waarin wordt beschreven hoe we de groene invulling en inclusieve speeltuin op de Roelofsbrink willen gaan realiseren. Hierin zal verder geduid worden hoe de beschikbare € 75.000 wordt gebruikt en hoeveel budget er extra nodig zal zijn om de groene invulling van de Roelofsbrink ook daadwerkelijk te realiseren.

 Meer bomen langs wegen De motie M28 ‘meer bomen langs wegen’ is aangenomen. Er dient een onderzoek te worden gestart naar het planten van meer bomen langs wegen in de gemeente Twenterand. Dit zal onder andere ambtelijke uren kosten en eventuele aanvullende onderzoeken die nodig zijn om tot een goed plan te komen. Hiervoor is een bedrag van € 10.000 in de begroting opgenomen ten laste van de reserve Coalitieakkoord. Er zal voor de zomer van 2026 een voorstel worden gepresenteerd naar aanleiding van de onderzoeken die zijn gedaan om het planten van meer bomen langs wegen mogelijk te maken.

Subdoel: Wegenstructuur meer duurzaam veilig ingericht Activiteiten  Elektrificatie spoorlijn Almelo-Mariënberg De provincie Overijssel is gestart met het proces om de spoorlijn tussen Mariënberg en Almelo te elektrificeren, wat zal leiden tot het verdwijnen van dieseltreinen op dit traject en de realisatie van de Nedersaksenlijn. De provincie heeft een financiële bijdrage van het Rijk ontvangen en zal in 2027 beginnen met de werkzaamheden, waaronder de aanleg van bovenleidingen en onderstations.

 Bevorderen verkeersveiligheid Sportpark Midden In de loop van 2025 is er in samenspraak met de sportclubs een gedragen plan opgesteld om de verkeersveiligheid op het sportpark te verbeteren. In 2026 bezien we of dit haalbaar en realiseerbaar is, inclusief de wijze waarop dit wordt gefinancierd.

Metingen Beleidsdoelen

Begroot 2026

Begroot 2025

2024 2023 2022 2021 2020 2019 Bron

verkeersongevallen waarbij doden zijn gevallen

nnb

nnb

0

1

1

1

3

1

BLIQ verkeersveiligheid rapportage

verkeersongevallen met gewonden

nnb

nnb

22

31

41

30

35

30

BLIQ verkeersveligheid rapportage

verkeersongevallen

nnb

nnb

142 134 146 135 131 133

BLIQ verkeersveiligheid rapportage

Metingen verkeer

66

Doelenboom Duurzaamheid, milieu en VTH Doelenboom

Beoogd maatschappelijk effect en doelen Duurzaamheid, milieu en VTH Beoogd maatschappelijk effect Een duurzame en leefbare omgeving Doelen Inwoners, bedrijven en gemeente zijn zich bewust van hun leefomgeving en handelen duurzamer Onder duurzaamheid verstaan we het verbeteren van de balans tussen sociale, ecologische en economische ontwikkeling, waar bij ook effecten voor toekomstige generaties en effecten elders ter wereld worden meegenomen. Een schoner, gezonder en veiliger leefomgeving Het gaat hier om het bewaken en verbeteren van de leefomgevingskwaliteit voor bewoners.

Subdoel: Er is minder energie verbruikt en het aandeel duurzame energie is toegenomen Activiteiten  Project ATT-gebied Wind Het ATT-windproject bevindt zich de komende jaren in de ontwikkelfase. Vanuit de gemeente zetten we ons in om minimaal 50% lokaal eigendom mogelijk te maken, onder andere door financiering van de samenwerkende energiecoöperaties in het gebied. De meest voor de hand liggende route hiervoor is een converteerbare lening, waarmee toekomstige deelname in het windpark kan worden gefaciliteerd. Daarmee vervalt de eerder door de raad vastgestelde route via een bestemmingsreserve, zoals opgenomen in het amendement 2024-A01. De uiteindelijke besluitvorming over de financieringsvorm vindt plaats via de gemeenteraad.

67

 Uitvoeren Energieprojecten Energyhub De ontwikkeling van de Energiehub Twenterand wordt in 2026 voortgezet. Een belangrijk go/no-go moment binnen het project is het verkrijgen van de OWE-subsidie voor het investeringsdeel van de waterstofproductie. De uitkomst hiervan is medebepalend voor de vraag of de gemeente definitief een aandeel in het project wil nemen. De ontwikkeling van het mobiliteitscomponent staat hier los van en zal in 2026 sowieso doorgang vinden. Biogas / Groengas Twenterand wil vaart maken met het opwekken van groen gas en werkt hiervoor samen als regio Twente om ondernemers actief te informeren. De provincie speelt hierin een cruciale rol als vergunningverlener en beleidsmatige partner. Deze gezamenlijke aanpak moet zorgen voor versnelling, meer draagvlak en een haalbare uitvoering.

 Aanpak netcongestie Door de toenemende elektrificatie raakt de bestaande elektriciteitsinfrastructuur overbelast, wat leidt tot netcongestie. Om dit op te vangen, is uitbreiding van het decentrale netwerk noodzakelijk. TenneT onderzoekt momenteel de mogelijkheden voor een nieuw hoogspanningsstation in de regio Driehoek Twente (Hardenberg, Twenterand en Tubbergen). In 2026 volgt een plan van aanpak naar oplossingen voor netcongestie binnen de gemeente. Hiervoor zijn drie stappen essentieel: het verkrijgen van inzicht, het sturen op verzwaring en ruimtelijke inpassing, en het stimuleren en uitvoeren van passende maatregelen.

Subdoel: Het gebruik van niet hernieuwbare grondstoffen is verder afgenomen Activiteiten  Uitvoeren Grondstoffenplan 2025-2030 Om het scheidingspercentage van grondstoffen en afval verder te verhogen, worden in 2026 gerichte uitvoeringsprojecten opgestart. Een belangrijk onderdeel hiervan is de voortzetting van de implementatie van de gescheiden inzameling bij hoogbouw. Deze activiteit heeft tijdelijk stilgelegen vanwege een nieuwe overeenkomst voor de inzameling van PMD-afval.

Subdoel: Kwaliteit leefomgeving voldoet aan de milieunormen Activiteiten  Onderzoeken maatschappelijk verantwoorde waterwinning Hammerflier In 2026 wordt verder onderzocht wat de randvoorwaarden zijn waaronder de drinkwaterwinning in het Hammerflier maatschappelijk verantwoord kan worden uitgevoerd. Er wordt onderzocht wat de gevolgen zijn voor een drietal scenario’s, te weten geen waterwinning, het winnen van 1,6 miljoen m3 per jaar en het winnen van 5,0 miljoen m3 per jaar. Daarbij wordt onder andere gekeken naar effecten op de bebouwing in het gebied, de landbouw, natuur, het watersysteem en waterbeschikbaarheid. Uiteindelijk brengt de bestuurlijke begeleidingsgroep bestaande uit bestuurders van de provincie Overijssel, waterschap Vechtstromen en de gemeenten Ommen en Twenterand advies uit aan Vitens over de inzet van de winvergunning.

 Voorbereiding drinkwaterverbinding Overijssel In 2026 wordt gewerkt aan de voorbereiding voor de aanleg van deze drinkwaterverbinding, waarmee de infrastructuur voor de drinkwatervoorziening in Overijssel wordt versterkt. Door nieuwe leidingen aan te leggen tussen West- en Oost-Overijssel, kan Vitens de bestaande netwerken beter met elkaar verbinden. Dit maakt het mogelijk om het beschikbare drinkwater efficiënter over de provincie te verdelen en tekorten, zoals in Twente, op te vangen. De drinkwaterverbinding bestaat uit twee tracés die belangrijke knooppunten met elkaar verbinden. Zo ontstaat een robuust en toekomstbestendig netwerk. Bij de aanleg van deze drinkwaterverbinding zijn een 17-tal gemeenten en andere overheden vroegtijdig betrokken. Ook wordt gewerkt aan een participatie- en communicatieplan om de omgeving te betrekken. Met de realisatie van deze drinkwaterverbinding wordt overigens geen water uit de bodem onttrokken of aan de bodem toegevoegd.

68

Metingen Beleidsdoelen

Begroot 2026

Begroot 2025

2024

2023 2022 2021 2020 2019

Bron

Er is een duurzame inzamelstructuur voor huishoudelijk afval Scheidingsprecentage afval

90*

90*

86

VANG Recycledoelstelling

> 60**

> 60**

> 60**

84

85

84

84

grondstoffenmonitor ROVA

69,4 69,2

84

x

x

x

VANGrecycletool

Er is minder energie verbruikt en het aandeel duurzame energie is toegenomen. Totaal hernieuwbare energie

***

***

***

17,7 16,1 13,4 12,6 10,4 Klimaatmonitor.databank.nl

Aantal bezoeken energiecoaches

100

100

197

109

x

x

x

x

eigen gegevens

Aantal uitgekeerde Duurzaamheidssubsidies

452

452

257

324

68

x

x

x

eigen gegevens

Realiseren Uitvoeringsprogramma

85%

85%

104% *****

80% 123 100% 70% 63% ****

eigen gegevens

Aantal controles bedrijven met aandacht op energiemaatregelen

80

80

85 *****

45

160

30

65

87

eigen gegevens

Aantal bestuurlijke (her)controles milieu in handhavingssfeer

30

25

47

54

22

19

30

1

eigen gegevens

Indicatoren Uitvoeringsprogramma VTH

* ambitie 90% scheiden in 2025 ** doel is minimaal 60% in 2030 *** streven naar energieneutraal in 2050 **** milieuvergunningverlening: 83%, milieutoezicht: 43 % ***** opmerking irt jaarverslag 2024, realiseren Uvp, de streefwaarde voor toezicht op bedrijven bleef steken op 67,1% ipv de verwachte 100%, Reden onbezette vacatureruimte bij de ODT. Dat de streefwaarde wordt overschreden is gelegen in het feit dat voor vergunningeverlening en het verkrijgen van adviezen (STiksof) meer opodrachten nodig waren.

69

Doelenboom Bouwen, wonen, ruimtelijke ontwikkeling, Gemeentelijk Vastgoed en VTH Doelenboom

Beoogd maatschappelijk effect en doelen Bouwen, wonen, ruimtelijke ontwikkeling, Gemeentelijk vastgoed en VTH

70

Beoogd maatschappelijk effect In Twenterand is het prettig wonen en werken Doelen Een betere toedeling van functies in de fysieke leefomgeving Dat betekent dat we slimmer en zorgvuldiger de ruimte in Nederland inrichten zodat verschillende functies naast elkaar kunnen bestaan en beter op elkaar worden afgestemd. Wonen, werken, natuur, landbouw, energie opwekking etc. Betere afstemming op de woningvraag Op dit moment komt er veel op de gemeente af op het gebied van wonen. Er spelen verschillende thema’s, waarbij sprake is van zowel wettelijke verplichtingen als bestuurlijke afspraken. Om overzicht te krijgen en te behouden, is in 2024 gestart met het uitvoeren van het Programmaplan Woningbouw. Dit plan moet bijdragen aan het versnellen van de woningbouw door het stellen van duidelijke prioriteiten. In het Programmaplan Woningbouw 2024-2027 zijn de ambities, wettelijke taken en opgaven uitgewerkt. Door landelijke ontwikkelingen en knelpunten is het lastig om de ambities vorm te geven. Daarnaast treedt naar verwachting in 2026 de Wet versterking regie volkshuisvesting in werking. Deze wet geeft het Rijk en gemeenten meer instrumenten om de regie op de volkshuisvesting te versterken, met als doel dat er voldoende betaalbare woningen beschikbaar zijn voor mensen met lagere en middeninkomens.

In lijn hiermee zal Twenterand in 2026 starten met het opstellen van een volkshuisvestingsprogramma. Dit programma brengt de lokale woonopgaven in beeld en beschrijft hoe hier in samenhang aan wordt gewerkt. Onderdeel hiervan is het programma Wonen, Zorg en Welzijn, die zich richt op het goed huisvesten van kwetsbare doelgroepen en het realiseren van passende woonvormen met ondersteuning en zorg. Tot slot wordt in 2026 samen met provincie en regiogemeenten gewerkt aan het vaststellen en de implementatie van een (regionale) huisvestingsverordening. Passender vestigingsmogelijkheden voor bedrijven Samen met economie zoeken we verder naar een goede invulling van bestaande bedrijventerreinen en de - waar al bekende plannen zijn - de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen. Gemeentelijk vastgoed of het gebruik daarvan ondersteunt maatschappelijke doelen In 2025 is een begin gemaakt met het maken van strategisch vastgoedbeleid. Het doel daarvan is om meer gebruik te maken van de mogelijkheden van vastgoedsturing om de maatschappelijke doelen beter te kunnen ondersteunen. Na vaststelling kunnen we gebruik maken van meer sturingsinstrumenten. Vanaf 2026 kunnen we daar gebruik van maken.

Subdoel: Werken volgens de omgevingswet en WKB Activiteiten  Doorontwikkelen Omgevingswet

71

OpsteZoals het er nu uitziet stopt per 1 januari 2026 de regeling TAM-IMRO. Dat betekent dat tijdelijke alternatieven in relatie tot voorgenomen initiatieven niet meer volgens dat model afgerond kunnen worden. Initiatieven van activiteit die in strijd zijn met het Omgevingsplan dienen dan conform de eisen van de Omgevingswet via een procedure Buitenplanse OmgevingsPlanActiviteit (BOPA) worden behandeld. Gemeenten kunnen de TAM-omgevingsplan nog tot eind 2025 gebruiken. Ontwerp-omgevingsplannen en -voorbereidingsbesluiten die uiterlijk 31 december 2025 ter inzage zijn gelegd, kunnen worden afgemaakt met de TAM. Voor nieuwe initiatieven betekent dit dat het initiatief via een omgevingsvergunning voor de buitenplanse omgevingsplanactiviteit mogelijk gemaakt moet worden of dat er een wijziging van het omgevingsplan plaatsvindt, die voldoet aan alle technische eisen van de Omgevingswet. Dat vergt wederom een andere werkwijze. Op dit moment voldoet het softwarepakket dat nodig is om deze wijziging door te voeren nog niet aan de eisen. Dat is een gemeentebrede uitdaging. Bovendien hebben de bestaande medewerkers meer van hun capaciteit nodig voor het zich eigen maken van de nieuwe procedure en het zoveel mogelijk voltooid krijgen van het Omgevingsplan. Dit dient versneld te gebeuren.

Dat betekent automatisch dat er capaciteit verdwijnt op de reguliere werkvoorraad, terwijl nu al onvoldoende capaciteit beschikbaar is. Er wordt daarom rekening gehouden met extra inhuur. Afhankelijk van wat noodzakelijk is wordt dit gedekt binnen de beschikbare middelen voor omgevingswet. In februari 2025 werd een start gemaakt aan het opstellen van de Omgevingsvisie 2.0 van de gemeente Twenterand. In de Omgevingswet is bepaald dat elke gemeente verplicht een omgevingsvisie moet hebben per 1 januari 2027. De Omgevingsvisie 2.0 zal een belangrijke stip op de horizon vormen voor de gemeente Twenterand en een doorkijk geven naar het jaar 2050. Hierin vallen vele grote keuzes op het gebied van bijvoorbeeld wonen, werken, natuur, mobiliteit, recreatie, landbouw en nog veel meer. De keuzes die worden gemaakt in de Omgevingsvisie 2.0 zullen van grote invloed zijn op de openbare ruimte. Daarom is het goed dat de Omgevingsvisie door middel van een MER wordt getoetst. Zo kunnen we er zeker van zijn dat de keuzes die we maken geen (grote) nadelige gevolgen hebben voor milieu, natuur en leefomgeving en daadwerkelijk ingepast kunnen worden. Daarnaast bevindt zich in de gemeente een groot Natura 2000 gebied. Wanneer er plannen of visies worden opgesteld rondom dergelijke gebieden is een MER laten opstellen verplicht.

De resultaten van een MER vormen een belangrijke bouwsteen voor het toekomstige Omgevingsplan. Om hieraan te kunnen voldoen is een bedrag van €180.000 opgenomen ten laste van de reserve Beleidsontwikkeling. Dit bedrag zal worden besteed aan de uitvoering van een algemene MER en aan nadere uitwerkingen voor specifieke deelgebieden. Na een aanbestedingstraject zal de opdracht voor de uitvoering van de MER in 2026 worden uitgevoerd. Voorstel

i/s

Financieel

v/n

Opstellen MER

i

€ 180.000

n

 Doorontwikkeling Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (WKB)

72

Uitvoering Omgevingswet & Wkb Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet en ook de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) (deels) in werking getreden. De jaren 2024 en 2025 waren een overgangsjaar waarin het pionieren was om de nieuwe werkelijkheid gerealiseerd te krijgen. Uit deze jaren is gebleken dat het toepassen van de Omgevingswet complex is en veel capaciteit vergt. De minister erkent dat en is zich bewust van het feit dat iedereen onverminderd hard werkt en dat deze transitieopgave én de bijbehorende veranderprocessen geen eenvoudige taak zijn. Ook het verbeteren en onderling afstemmen van achterliggende processen en systemen mogen niet worden onderschat. In 2026 zal dat ook merkbaar zijn. Maatwerk is meer aan de orde. De uitvoering gaat daarmee meer tijd en capaciteit kosten. Integraler werken zorgt naar verwachting op den duur voor efficiëntie en zal op termijn capaciteit en geld besparen. Ook is bevestigd dat het karakter van het werk stap voor stap is en gaat veranderen. Er zal meer werk in het voortraject van een aanvraag zitten, door onder meer een intensiever vooroverleg. In 2026 wordt er verder gewerkt aan het Omgevingsplan en de Omgevingsvisie Twenterand. De intentie bestaat om de Wkb ook voor te verbouwen objecten binnen de 'Gevolgklasse 1' van kracht laten worden. Het van kracht worden ervan is uitgesteld.

Tot op heden is de nieuwe ingangsdatum onbekend en zijn er nog geen tekenen dat het spoedig plaats gaat vinden. Hierdoor blijven de toezichttaken van toezicht voor verbouw bouwwerken bij de gemeente in stand terwijl de formatie al is ingericht op deze nieuwe stap van de WKB. Met als effect dat hierop tijdelijk, voor 2026, extra capaciteit op dient te worden ingezet. Bij een inwerkingtreding van de wet betekent dit een uitloop van toezichttaken gedurende 6 maanden. Voor 2026 vraagt dit om de inzet van een extra toezichthouder voor 1 jaar. Dit wordt gedekt binnen de beschikbare middelen voor omgevingswet.

Subdoel: Vergroten woningaanbod: tussen 2022-2032 zijn minimaal 1188 woningen gerealiseerd, dragen we bij aan de regionale woning opgave en is er woningaanbod voor bijzondere doelgroepen Activiteiten  Voorbereiden op de Wet versterken regie volkshuisvesting Volkshuisvestingsprogramma In 2022 heeft de raad de Woonvisie 2022-2026 vastgesteld. Met de komst van de Omgevingswet worden de grote beleidslijnen hiervan opgenomen in de Omgevingsvisie. Met de komst van de Wet versterking regie volkshuisvesting wordt de uitvoering van de visie op wonen, in de systematiek van de Omgevingswet, straks opgenomen in het Volkshuisvestingsprogramma. In 2026 gaan we starten met het opstellen van een Volkshuisvestingsprogramma voor onze gemeente. Dit programma vormt een belangrijke stap in een integraal woonbeleid voor de komende jaren. Huisvestingsverordening Ook verplicht de Wet versterking regie volkshuisvesting om een huisvestingsverordening met urgentieregeling vast te stellen. In regionaal verband, samen met de provincie, wordt hier invulling aan gegeven. In deze verordening wordt de toewijzing van sociale huurwoningen geregeld daar waar sprake is van urgentie. In 2026 wordt uitwerking en implementatie verwacht. Of hieruit kosten voor de gemeente voortvloeien die niet passen in de lopende budgetten is op dit moment nog niet te overzien.

Hierbij valt te denken aan het instellen van een regionale urgentiecommissie en uitbreiding van het Transferpunt voor de uitstroom uit zorginstellingen naar zelfstandig wonen.

 Uitvoeren Programmaplan Woningbouw 2024-2027

73

Op het gebied van woningbouw komt er veel op de gemeente af qua verplichtingen en gemaakte afspraken. Om overzicht te krijgen en beter te kunnen sturen op de woningbouw is het Programmaplan Woningbouw 2024-2027 vastgesteld. We continueren in 2026 de uitvoering van het programmaplan. In 2026 zetten we gericht stappen om onze woningbouwambitie - 1.188 nieuwe woningen (waarvan 60 door transformatie) tot en met 2032 - te realiseren. We versnellen de woningbouw op prioritaire locaties waaronder de sleutelprojecten Vriezenveen, Vroomshoop Oost en Westerhaar Trioterrein. Via actieve samenwerking met ontwikkelaars en woningbouwcorporatie zorgen we voor een evenwichtige verdeling van woningen in alle segmenten: sociale huur, goedkope koop, betaalbaar (huur en koop) en duur (huur en koop). Daarnaast zetten we in op flexwonen, o.a. in het project Bijzondere Woonvormen in Vriezenveen, snellere procedures en het verbeteren van de interne regie om de uitvoering te versnellen. Het programma loopt door tot en met 2027. Voor 2026 is binnen de beschikbare budgetten een uitvoeringsplan gemaakt.

 Uitvoeren Woondeal De gemeente Twenterand heeft, samen met de regiogemeenten en de provincie Overijssel, afspraken met het rijk gemaakt over de woningbouwopgave tot en met 2030. Deze zijn vastgelegd in de Actualisatie Woondeal Twente 2025 t/m eind 2030 'Wonen met kwaliteit'. De Woondeal draagt bij aan de ambitie meer (betaalbare) woningen te bouwen. Uitgangspunt daarbij is de woningbouwdifferentiatie 30% sociale huur, 40% betaalbaar en 30% duur. Wij hebben dat, rekening houdend met de komende Wet versterking regie volkshuisvesting, in de Oplegnotitie II Betaalbaarheid nieuwbouwwoningen vertaald naar 30% sociale huur, 10% goedkope koop, 27% betaalbare huur of koop en 33% dure huur of koop. De woningbouwcorporaties hebben zich gecommitteerd aan deze afspraken. Uitdagingen, zoals stikstof, CO2-reductie, een tekort aan personeel en financiële tekorten op projecten blijven ons dwingen om gezamenlijk tot slimme oplossingen te komen. Daarom zijn bovenstaande elementen e.a. ook benoemd als kritische succesfactoren voor het realiseren van de afspraken uit de Woondeal. De aangenomen motie M26 spreekt zich uit tegen contracten waarbij ontwikkelaars meedelen in de overwaarde van goedkope koopwoningen. Dit wordt uitgewerkt en onderzocht. Q1 2026 wordt het resultaat verwacht.

 Uitvoeren woonwagenbeleid & huisvesting bijzondere doelgroepen Woonwagens In afwijking op de kadernota worden 24 woonwagenstandplaatsen gerealiseerd over drie kernen: Vroomshoop, Den Ham en Vriezenveen. Eventuele financiële gevolgen worden separaat aan de raad voorgelegd, als er meer duidelijk is over de uitvoering en realisatiemogelijkheden op de drie voorgenomen locaties. Bijzondere doelgroepen De Taskforce huisvesting vergunninghouders zal ook in 2026 verder werken aan het realiseren van voldoende mogelijkheden om de taakstelling die het rijk opgelegd heeft te realiseren.

 Uitvoeren Woonzorgvisie In afwijking op de kadernota wordt begin 2026 de gemeentelijke woonzorgvisie vastgesteld, als 'Programma Wonen, Zorg en Welzijn'. Dit programma gaat onderdeel uitmaken van het Volkshuisvestingsprogramma. Het Programma Wonen, Zorg en welzijn richt zich op de zorgdoelgroepen. In 2026 wordt uitvoering gegeven aan het Programma Wonen, Zorg en welzijn. Het programma Wonen, Zorg en Welzijn richt zich op ouderen, mensen met een beperking, inwoners met psychische of verslavingsproblematiek, jongeren die uitstromen uit de jeugdzorg en mensen met een medische urgentie. In lijn met de Omgevingsvisie, waarin het uitgangspunt is dat voor iedere inwoner een passende woning beschikbaar is, speelt dit programma in op trends als dubbele vergrijzing en het veranderende zorglandschap.

Subdoel: Strategische keuze voor vastgoedportefeuille

74

Activiteiten  Opwaardering en verduurzaming Aquapark de Zandstuve In 2026 wordt het Aquapark verduurzaamd en het buitenterrein aangepast, waarbij ook de verkeersveilige fietsoversteek Hammerweg wordt gerealiseerd. Wat betreft het binnenterrein vindt verduurzaming plaats (onder andere energiezuinige pompen en gasloos verwarmingssysteem). Aan het college worden drie varianten voorgelegd. Op basis van de keuze die door het college hierin wordt gemaakt, komt eind 2025 een voorstel naar de raad en wordt dit verder opgepakt in 2026. Algemeen Onderhoud van zwembad de Zandstuve valt hoger uit door verplichte controles en handelingen vanuit de nieuwe Omgevingswet voor de machinekamer (moet door een extern bedrijf uitgevoerd worden). Dit is een structureel nadeel van € 7.700 dat voortkomt uit de berap 2025 en derhalve structureel is opgenomen in deze begroting.

 Vaststellen en uitvoeren routekaart verduurzaming maatschappelijk vastgoed De motie M22 Vastgoed pilot verkoop Middendorpshuis Den Ham is aangenomen en wordt door het college uitgewerkt. Het Middendorpshuis wordt losgekoppeld van het integrale vastgoedbeleid en de routekaart verduurzaming en zal dienen als pilot. Voor de energiescan is een bedrag van € 3.750 opgenomen in de begroting ten laste van de reserve coalitieakkoord. Eventuele verkoop van het Middendorpshuis past in onze nog vast te stellen vastgoedstrategie en komt terug in de afweging van het strategisch vastgoedbeleid.

Metingen

75

Beleidsdoelen

Begroo Begroo 2024 2023 2022 2021 2020 2019 t 2026 t 2025

Bron

Voldoende en passende woningen Aantal opgeleverde woningen

100

90

124

69

1026* 940 844 773 Eigen meting, aantallen zijn totalen

Aantal startersleningen

5

2

1

3

2

8

8

15

25 leningen in totaal beschikbaar vanaf eind 2019

Aantal Blijversleningen

0

0

1

0

0

0

0

0

10 leningen in totaal beschikbaar

Aantal verleende omgevingsvergunningen voor het bouwen van gebouwen met een woonfunctie

20

30

38

249

Eigen gegevens

Aantal verleende omgevingsvergunningen voor het bouwen van gebouwen met een maatschappelijke functie

1

2

0

2

Eigen gegevens

Aantal verleende omgevingsvergunningen voor het bouwen van gebouwen met een bedrijfsfunctie

7

7

15

32

Eigen gegevens

Aantal bestuurlijke (her)controles RO in handhavingssfeer

12

10

8

7

5

4

4

3

Eigen gegevens

Aantal bestuurlijke (her)controles bouw/sloop in handhavingssfeer

5

6

0

5

0

0

0

3

Eigen gegevens

Aantal bestuurlijke (her)controles brandveiligheid in handhavingssfeer

2

4

1

2

0

0

0

0

Eigen gegevens

Aantal behandelde klachten gericht op de Fysieke leefomgeving binnen het VTH-werkveld

20

20

16

35

18

12

26

26

Eigen gegevens

Aantal behandelde handhavingsverzoeken

15

15

18

10

Ontwikkelingen binnen het omgevingsplan

5

nvt

nvt

25

10

5

10

12

Eigen gegevens

Aantal wooneenheden met een woonfunctie o.b.v. verleende omgevingsvergunningen

75

110

Eigen gegevens

Aantal gebouwen met een maatschappelijke functie o.b.v. verleende omgevingsvergunningen

1

0

Eigen gegevens

Aantal bedrijfseenheden met een bedrijfsfunctie o.b.v. verleende omgevingsvergunningen

12

15

Eigen gegevens

Nieuwe indicatoren Uitvoeringsprogramma VTH

76

Wat mag het kosten programma Ruimte Overzicht van baten en lasten 2026

2027

2028

2029

Lasten per doelenboom Openbare orde en veiligheid

3.016.577

3.087.471

3.161.332

3.235.171

Openbare ruimte en verkeer

15.737.551

15.615.532

16.246.233

16.792.854

Duurzaamheid, Milieu en VTH

5.505.907

5.624.107

5.821.748

6.003.310

Bouwen, wonen, ruimt. ontwikkeling en VTH

8.756.571

5.507.794

3.976.765

9.933.423

Totaal programma lasten

33.016.608

29.834.904

29.206.079

35.964.758

Baten per doelenboom Openbare orde en veiligheid

0

0

0

0

Openbare ruimte en verkeer

5.506.327

5.618.257

5.733.443

5.851.593

Duurzaamheid, Milieu en VTH

4.011.826

4.111.197

4.213.646

4.352.318

Bouwen, wonen, ruimt. ontwikkeling en VTH

4.086.616

1.095.986

207.182

6.007.870

Totaal programma baten

13.604.769

10.825.440

10.154.272

16.211.780

Totaal saldo van baten en lasten

-19.752.978

-19.411.839

-19.009.464

-19.051.807

Mutaties reserves

2.241.762

1.437.205

720.691

849.211

Geraamd resultaat

-17.170.077

-17.572.259

-18.331.116

-18.903.767

Opgenomen investeringen bestaand beleid 2026 Openbare verlichting

Investering 2026 133.600

Renovatie wegen

300.000

Vervanging riool

1.435.921

VW Crafter aanvulling krediet

40.000

VW Crafter aanvulling krediet

40.000

VW T5 dubb cab gesloten aanvulling krediet

30.000

Citroën Jumper DC PU Kipper

85.000

Citroën Jumper DC PU Kipper

85.000

Volkswagen T5, aanvulling krediet

52.000

VW Crafter pick-up dubb cab

85.000

VW T5 pick-up dubb cab aanvulling krediet

50.000

MAN TGL 8-180

100.000

77

Programma Economie en vrijetijdsbesteding Inleiding Twenterand blijft een gemeente waar gewerkt wordt. Met ruim 3500 bedrijven en een werkloosheidspercentage dat structureel onder het landelijk gemiddelde ligt, is de lokale economie stevig verankerd. In 2026 zal het college zich opnieuw inzetten voor een sterke economie en goede werkgelegenheid, met oog voor de lange termijn. De gemeentelijke organisatie zal hierin een actieve rol blijven spelen. Vooral in het landelijk gebied zijn de opgaven complex, terwijl landelijke besluitvorming stokt. De val van het demissionaire kabinet in augustus heeft de onzekerheid vergroot. Juist nu is het belangrijk dat Twenterand duidelijkheid biedt en verantwoordelijkheid neemt. De organisatie zal daarom flexibel blijven inspelen op maatschappelijke vraagstukken, ook als er geen draaiboeken klaarliggen. We blijven keuzes maken: wat doen we wel, wat niet, en wat doen we écht goed? In 2026 zetten we in op een vitaal platteland, met aandacht voor toekomstbestendige landbouw, biodiversiteit en leefbaarheid. De voorstellen die we in 2025 hebben gedaan, vormen hiervoor de basis. Ondanks landelijke stilstand blijven we lokaal in beweging. Ook op economisch vlak blijven we vooruitkijken. Samen met ondernemers en de raad maken we keuzes om de economie duurzaam te versterken.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Twenterand&id=91324893-2944-4d2e-bb74-d12dd71b483d