Programmabegroting 2026
Tekst van het document
i
€ 30.000
n
OPEN Burgerzaken OPENburgerzaken is het platform waarop de innovaties van iBurgerzaken landen en is randvoorwaardelijk om verder te innoveren op het vakgebied van Burgerzaken en dus de optimalisatie van de (digitale) dienstverlening aan onze inwoners en bedrijven - een verbeterde klantreis voor de inwoners. Werking van bepaalde functionaliteiten gaan afhankelijk worden van OPENburgerzaken. OPENburgerzaken zet concreet een stap voor uit in: • Een verhoogde kwaliteit van de basisregistratie Personen (BRP); • Efficiëntere interne processen; • Een verbeterde klantreis voor de inwoner; • Veilige uitwisseling van gegevens; • Aansluiten op de principes en het gedachtegoed van Common Ground Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
OPEN Burgerzaken
s
€ 27.000
n
Samen Veilig Technische veiligheid binnen i-burgerzaken verbeteren. Alle componenten van i-burgerzaken migreren naar de cloud. Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
Samen Veilig
s
€ 10.000
n
SOC (Security Operations Center) Dit is nodig voor het beschermen van de organisatie tegen cyberdreigingen (24x7). Kosten zijn afhankelijk van aanbod en afname van diensten. De verwachting is € 48.000 per jaar. (Dit bedrag is gebaseerd op kosten die omliggende gemeenten maken.) De SOC is een uitbreiding op de huidige beveiliging. Dit is pro-actief, verzekeren is reactief. Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
SOC (Security Operations Center)
s
€ 48.000
n
Begraven koppeling met GIS Digitale plattegrond ivm natuurbegraafplaats waar gewerkt wordt met coördinaten. Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
Begraven koppeling met GIS
s
€ 5.880
n
25
Extra kosten indexering software Afgelopen tijd zijn we door diverse leveranciers geconfronteerd met duurdere softwarekosten (ca. 4,5% i.p.v. de door ons geschatte 2,3%) Als we dit doorrekenen over het totaalbudget betreft dit een stijging van ca. € 32.000. De stijging wordt mede veroorzaakt door de uitzonderlijke economische omstandigheden mede vanuit innovatie en personeelslasten. Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
Extra kosten indexering software
s
€ 32.000
n
Uitbreiding accounts In een jaar tijd is onze organisatie met 35 gebruikers op ons netwerk gegroeid, dit zorgt voor extra uitgaven (hierbij valt te denken aan hardware en licenties). Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
Uitbreiding accounts
s
€ 70.000
n
Functioneel beheer fte Vanwege structurele inzet en wet DBA geen optie meer om in te huren. Er is geruime tijd op dit onderwerp ingehuurd, vanwege nieuwe wetgeving is dit geen optie meer, terwijl de werkzaamheden blijven bestaan. Vanuit het perspectief van de kosten en de borging van werkzaamheden is voorgesteld om de formatie op dit vlak uit te breiden. Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
Functioneel beheer fte
s
€ 56.138
n
Archivaris 0,6 fte, schaal 11 De gemeente is wettelijk verplicht om een archivaris in dienst te nemen (in te huren). Aangezien het structurele werkzaamheden betreft, rekening houdend met de wet DBA en de hoogte van de inhuurkosten, wordt een formatieve uitbreiding voorgesteld. Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
Archivaris 0,6 fte, schaal 11
s
€ 64.650
n
Data- en functioneelbeheerder t.b.v. aandachtsgebied Ruimte 1 fte, schaal 9 Gezien personeelsmutaties en formatieverschuivingen is deze rol al geruime tijd niet meer adequaat ingevuld. De noodzakelijke werkzaamheden zijn niet vanuit de bestaande bezetting in te vullen. Dataen functioneelbeheer is belegd bij Team FBIV, echter deze rol heeft geen invulling gekregen bij eerdere personeelsmutaties en formatieverschuiving. Vanuit Team THV en VOI is de structurele invulling van deze functie vereist. Zonder deze invulling komt de continu digitale doorontwikkeling van applicaties en gebruikte data voor de gebruikers verder stil te liggen. Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
Data- en functioneelbeheerder t.b.v. aandachtsgebied Ruimte
s
€ 85.050
n
26
HR personeelsadministrateur 0,67 fte schaal 7 voor 3 jaar + HR recruiter 0,67 fte schaal 10 voor 3 jaar In de afgelopen jaren hebben we te maken gehad met een aanzienlijke toename van personele wisselingen en verzuim. Dit, in combinatie met de steeds hogere inspanning die nodig is voor elke werving, heeft geleid tot een scheve balans tussen het beschikbare werk en het aantal functionarissen. Terwijl de formatie van HR gelijk is gebleven, is de werkdruk, inclusief externe inhuur, verdubbeld. Ondanks dat het totale personeelsbestand van de gemeente is toegenomen, is het aantal fte bij Personeel & Organisatie (P&O) gelijk gebleven. Deze situatie wordt verder bemoeilijkt door de veranderde en krappe arbeidsmarkt, die het nog uitdagender maakt om geschikte kandidaten te vinden en te behouden. Het niet toekennen van extra HR-capaciteit brengt aanzienlijke risico's met zich mee. De continuïteit en kwaliteit van onze dienstverlening kunnen in gevaar komen, wat kan leiden tot verminderde efficiëntie en hogere kosten door het toenemende gebruik van externe inhuur. Bovendien kan het gebrek aan voldoende HR-ondersteuning leiden tot een verdere stijging van het personeelsverloop en verzuim, wat de werkdruk voor de huidige medewerkers nog verder verhoogt. Het is van cruciaal belang dat we deze uitdagingen aanpakken om de continuïteit en kwaliteit van onze dienstverlening te waarborgen.
Daarom stellen we voor om de HR-capaciteit te herzien en uit te breiden, zodat we beter kunnen inspelen op de huidige en toekomstige behoeften van onze organisatie. Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
HR personeelsadministrateur 0,67 fte schaal 7 voor 3 jaar + HR recruiter 0,67 fte schaal 10 voor 3 jaar
i
€ 107.850
n
Bestuurssecretariaat De huidige formatie bestuurssecretariaat is onvoldoende ruim om aan alle bestuurlijke wensen te voldoen. Afgelopen periode was een tijdelijke uitbreiding van een half jaar van kracht ten behoeve van de continuïteit, die stopte bij de pensionering van de twee vaste krachten in maart 2025. Door een structurele formatie-uitbreiding van 0,67 fte kunnen de bestuurders op een adequate manier ondersteund worden. Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
Bestuurssecretariaat
s
€ 44.975
n
Structurele verlaging bijdrage GBTwente De gemeentelijke bijdrage voor Twenterand aan het GBTwente bedraagt volgens het meerjarenperspectief van het GBTwente € 909.000 in 2027, € 945.000 in 2028 en € 982.000 in 2029. In 2026 is er tevens sprake van een (te ontvangen) rentebate als gevolg van de rente op het schatkistbankieren door het GBTwente. Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
Structurele verlaging bijdrage GBTwente
s
€ 63.000
v
Opslag bedrijfsvoering € 5.000 per functie Bij uitbreiding van formatie moet rekening worden gehouden met aanvullende kosten (overhead). De opslag bedrijfsvoering is voornamelijk bedoeld voor vaste ICT-kosten, laptop, telefoon en licenties. Het is van belang dat formatie en overhead met elkaar in balans blijft.
27
Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
Opslag bedrijfsvoering € 5.000 per functie
s
€ 45.000
n
28
Programma Sociaal Domein Inleiding
29
Perspectief 2026 sociaal domein Het perspectief sociaal domein borduurt voort op het perspectief in de begroting 2025. Zorg en ondersteuning, werk en inkomen, (passend) onderwijs en overig preventief beleid - met name rond jeugd en gezondheid - vormen het hart van het Programma Sociaal Domein. Dit programma streeft ernaar dat de inwoners van Twenterand zo veel mogelijk zelf hun dagelijkse dingen kunnen doen en daar zelf over beslissen om mee te kunnen doen in de samenleving. Thuis, in de buurt, bij een vereniging of organisatie of op het werk. Alle mogelijkheden (eigen kracht) van inwoners en hun omgeving (inzet netwerk) worden hierbij benut. Waar dat niet/of in mindere mate lukt worden inwoners hierbij geholpen of ondersteund. Binnen het jeugdbeleid en onderwijs stimuleren wij ontwikkeling van individuen. We ondersteunen inwoners met zorgvragen en geldzorgen. Rond werkgelegenheid is er aandacht voor specifieke doelgroepen met arbeidsbeperkingen. Veranderingen hebben vooral betrekking op mensen in een kwetsbare positie. De sociaaleconomische problematiek in onze gemeente blijft stevig en dus is daarmee de opgave in het sociaal domein ook fors. Het kost tijd - het vergt meerdere generaties - om verbeteringen door te voeren en blijvend investeren in de samenleving is dan ook nodig.
Wij zien gelukkig de vruchten van ons beleid en laten dit ook periodiek zien, in bijvoorbeeld rapportages, de nieuwsbrief sociaal domein, etc. Integrale beleidsnota Sociaal Domein verlengen Het beleidsmatig kader voor het sociaal domein staat in de integrale beleidsnota Sociaal Domein 2023-2026 (hierna: IBN). Een nota met alle onderwerpen van het programma sociaal integraal in één nota. Hierin is ook de uitwerking van het coalitieakkoord en het collegeprogramma met het scenario "Economisch sterk met een sociaal kloppend hart" verwerkt. De uitvoering van de nota doen wij via de maatschappelijke agenda (MAG) Twenterand. De versie 2025 is dit voorjaar verschenen. Er zijn vier integrale thema’s gekozen in deze nota, als basis voor onze opgaven: 1. De zelfredzame Twenterander 2. De participerende Twenterander 3. De gezonde Twenterander 4. De lerende Twenterander In 2026 zouden we een nieuwe IBN moeten doen verschijnen. We hebben echter geconstateerd dat het beleid nog lang niet achterhaald is, sterker nog dat we de ingezette lijn sinds enkele jaren nu nog meer aan het versnellen zijn. Wij zullen de raad daarom gaan voorstellen de IBN met minimaal 2 jaar te verlengen. Grote uitdagingen blijven Grote opgaven blijven spelen de komende jaren, inhoudelijk en financieel. Het is belangrijk om hierop goed op te anticiperen en organiseren.
Via het wendbare deel in onze organisatieontwikkeling geven we de opgaven dan ook nader vorm, via bijvoorbeeld verkenningen, bestuursopdrachten, projecten en programma's. Actuele opdrachten waar wij aan werken zijn Toekomst WSW, de vergrijzing Wmo / decentralisatie beschermd wonen, de toegang van het sociaal domein en uiteraard gaan we door met de Transformatie van het Sociaal Domein middels de eerder genoemde MAG. Daarnaast werkt het sociaal domein mee aan opgaven binnen andere programma’s zoals bijvoorbeeld woningbouw (woonzorgvisie) en omgevingsvisie icm economische visie. Tenslotte willen wij niet onvermeld laten dat in 2026 prioriteit ligt bij het uitwerken en implementeren van het nieuwe subsidieen inkoopbeleid, mede in combinatie met de grotere opgaven in het sociaal domein: toegang, toekomst SW, (Hervormingsagenda) Jeugd en Transformatie (MAG). Het tijdsgewricht en de opgaven waar we nu voor staan blijft stevig, ook in 2026. De crisis op de woningmarkt, de kostenstijgingen in cao, energie, de situatie in Oekraïne en het bredere vluchtelingenvraagstuk, de vergrijzing, de vele zorgvragen, maatschappelijke onrust, personeelstekorten maken dat individuen en/of groepen het zwaar hebben.
In de verhoudingen tussen overheden rijk – gemeenten met name op de dossiers rond jeugd en gezin vinden scherpe en dreigende gesprekken plaats met wat ons betreft nog steeds te weinig perspectief voor gemeenten om de ravijnjaren te tackelen, zeker op het sociaal domein. Er is enig uitstel maar nog geen afstel. De rijksvoorjaarsnota is al wat vertaald in de kadernota en daarmee ook de begroting. Anderzijds willen we ook investeren, bijvoorbeeld in het voorliggend veld, waar dat mogelijk is. Wij geloven in het effect van preventie en weten dat dit een lange adem vergt.
30
Hieronder de highlights per doelenboom met de opmerking dat we hierbij ook fundamenteel werken aan “de basis op de orde” Landelijke ontwikkelingen hebben nog steeds een forse (financiële) invloed. Bij de doelenboom jeugd gaan wij in op de hervormingsagenda jeugd, het Toekomstscenario jeugd- en gezinsbescherming, de (doorontwikkeling van de) Toegang van het sociaal domein en sturing op het zorglandschap. Bij de doelenboom Sociale Zaken gaan wij in op plannen rond een aparte financiering en bij de schuldenaanpak met de doorontwikkeling van het meldpunt geldzorgen. Het beroep op de Wmo neemt toe. Het aantal cliënten en daamee de kosten van de Wmo laten een stijgende lijn zien. Om de langjarige effecten van de gevolgen van de vergrijzing van de Twenterandse bevolking op de Wmo (en ook andere beleidsterreinen) in kaart te brengen wordt een verkenning opgestart. Hierbij wordt onder meer gekeken naar gemeenten waar deze ontwikkeling al langer speelt, in bijvoorbeeld Groningen en Limburg. De uitkomsten van deze verkenning vergen gezien de complexiteit en beperkte capaciteit enige tijd en zullen in 2026 beschikbaar zijn . Rond onderwijs speelt casuïstiek rond onderwijshuisvesting en temporiseren we ontwikkelingen rond het IHP. Bij gezondheid staat de uitvoering van de MAG centraal en is de kerntakendiscussie SamenTwente verwerkt.
Daarnaast vraagt in de uitvoering vanuit het principe “de basis op orde” het aankomende jaar opnieuw onze aandacht om de dienstverlening en de onderliggende processen op maat te maken en de capaciteit hierop op orde te krijgen en in lijn te brengen met de huidige producten, verantwoordelijkheden en ontwikkelingen op met name werk en inkomen, beleid en backoffice. Cruciale functies moeten worden herbezet. Integraal werken in de uitvoering is hierin vol in ontwikkeling. Er blijven grote zorgen over de financiën in het sociaal domein. Kosten blijven stijgen, meer dan wij ambiëren en het open einde karakter is voelbaar, zeker bij jeugdhulp. Gelet op de zorgelijke financiële positie van onze gemeente met name in het meerjarenbeeld, betekent dat nog steeds focus en bijsturing aan de orde is. Dit doen we met scherpe keuzes om bepaalde zaken niet meer of anders te (laten) doen en blijvend scherp te ramen. Geld volgt beleid (middelen volgen opgaven) en dat werkt! Tenslotte versterken regionale samenwerking en lokale inzet en lokale participatie (via o.a. onze Adviesraad Sociaal Domein) elkaar bij het vormgeven van taken binnen het sociaal domein. Voor een gemeente op schaal als de onze onmisbaar. Tot zover de algemene inleiding. Bij de doelenbomen in dit programma gaan wij nader in op de specifieke voorstellen en ontwikkelingen.
31
Doelenboom Sociale Zaken Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect en doelen Sociale Zaken Beoogd maatschappelijk effect Participerende en financieel zelfredzame inwoners Doelen Naar vermogen participerende doelgroep Participatiewet in de maatschappij Het doel van de Participatiewet is om mensen zoveel mogelijk te laten participeren op de reguliere arbeidsmarkt. De gemeente kan voor iedereen dezelfde instrumenten en voorzieningen inzetten en zal daarbij ook maatwerk inzetten. Hierbij wordt zoveel mogelijk uitgegaan van de eigen kracht van de inwoner. Financieel zelfredzame inwoners Het hebben van werk of een zinvolle dagbesteding maakt meedoen in de samenleving mogelijk. Het zorgt voor ritme en structuur en het geeft eigenwaarde. We willen dat elke inwoner van de gemeente Twenterand de mogelijkheid krijgt om naar vermogen mee te doen aan de samenleving. We ondersteunen inwoners die niet zelf in hun levensonderhoud kunnen voorzien met een uitkering. Voor een deel van deze inwoners ligt er een opgave wat betreft het vinden van passend werk. Kinderen moeten zich kunnen ontplooien, hun eigen mogelijkheden ontdekken en ontwikkelen en volop mee kunnen doen in de samenleving. Belangrijk is dat zij perspectief houden op een gelukkig leven.
Elk kind moet niet alleen kunnen beschikken over voedsel, kleding en andere basisbehoeften, maar moet ook mee kunnen op schoolreis, lid van de bibliotheek kunnen worden en bijvoorbeeld wekelijks kunnen sporten of muziek maken. Sociaal zelfredzame inwoners Zelfredzaamheid is het hogere doel. Middels eigen kracht, instrumenten uit de participatiewet, schuldhulpverlening en minimabeleid en de wettelijke taken rond vluchtelingen wordt dit zo optimaal mogelijk nagestreefd.
32
Subdoel: De zelfredzaamheid van de doelgroep participatiewet is bevorderd middels eigen kracht en de arbeidscapaciteit is geoptimaliseerd Activiteiten Begeleiden naar arbeid middels o.a. ons eigen leerbedrijf en/of participatie en/of tegenprestatie en/of garantiebanen en/of nieuw beschut Een deel van de doelgroep van de participatiewet heeft voldoende arbeidscapaciteit. Deze mensen worden zo snel mogelijk begeleid naar betaald werk door de werkconsulenten van de gemeente Twenterand. Een ander deel van de bijstandsgerechtigden heeft een arbeidsbeperking. Deze doelgroep wordt naar werk begeleid met behulp van loonkosten subsidies voor werkgevers. Voor andere bijstandsgerechtigden is extra begeleiding nodig om de stap naar betaald werk te kunnen zetten. Voor deze doelgroep wordt gebruik gemaakt van de dienstverlening van met name Ontplooj en Larcom. Voor de groep waarvoor de stap naar betaald werk geen haalbare kaart is wordt gekeken naar mogelijkheden om toch te participeren via b.v. vrijwilligerswerk. Werk blijft voor ons - waar dat voor onze inwoners mogelijk is - de beste vorm van participatie! Vanaf 1 januari 2024 is de gemeente Twenterand verantwoordelijk geworden voor de uitvoer van de Aanvraag Levensonderhoud (ALO).
In de komende periode werken we binnen Werk en Inkomen in de volle breedte, van aanvraag, administratie, toeleiding naar werk en handhaving, aan optimalisering van de dienstverlening. Onder andere om te kunnen voldoen aan de wettelijke verplichtingen en de caseload beheersbaar te maken, maar ook om goed te kunnen inspelen op de consequenties vanuit de invoering van de Participatiewet in Balans, per 1 januari 2026. Onderdeel van de uitvoering van de Participatiewet is de handhaving. De uitvoering van deze handhaving is uitbesteed aan het SRT (Sociaal recherche Twente). Bij het overhevelen van de ALO van Almelo naar Twenterand is geen rekening gehouden met de hiervoor extra benodigde capaciteit op het gebied van handhaving (personeel en financieel). In de afgelopen jaren heeft de gemeente Twenterand bij de SRT aanzienlijk meer uren verbruikt dan ingekocht. Nieuwe afspraken met de SRT worden dit jaar voorzien. Indien de uitkomsten hier aanleiding toe geven wordt de Raad hierover geïnformeerd. De Tweede Kamer heeft dit voorjaar de Participatiewet in balans aangenomen. Het doel van deze wet is om mensen die een beroep doen op de bijstand of daar al gebruik van maken meer vanuit vertrouwen te behandelen. Gemeenten krijgen de ruimte om veel meer dan nu maatwerk te leveren.
Zo hoeft de dienstverlening niet alleen meer gericht te zijn op toeleiding naar werk maar kan deze ook ondersteuning bij (onbetaalde) inzet voor de samenleving inhouden. Daarbij krijgen bijstandsgerechtigden de mogelijkheid om naast hun uitkering (tot op zekere hoogte) inkomsten te genereren zonder dat dit een korting op de uitkering tot gevolg heeft. De bedoeling is dat het zogenoemde spoor 1 van de wet per 1 januari 2026 in werking treedt. Voor gemeenten betekent invoering van deze wet een aanzienlijke intensivering van de dienstverlening. Ook voor de gemeente Twenterand wordt voorzien dat hieraan personele/financiële consequenties zijn verbonden. Het college gaat de impact van de wet de komende tijd nader onderzoeken en planmatig oppakken. Voor de uitwerking van deze beleidsontwikkeling (implementatie eerste fase, regelgeving en communicatie) worden in deze begroting middelen (€ 60.000) uit de reserve beleidsontwikkeling onttrokken. Voorstel
i/s
Financieel
v/n
Participatiewet in Balans
i
€ 60.000
n
33
Regionaal Werkcentrum In het afgelopen jaar is in de regio Twente gewerkt aan een herinrichting van de regionale arbeidsmarkt infrastructuur. Een belangrijk onderdeel hierin is de inrichting van een regionaal Werkcentrum: de centrale toegang voor inwoners/werkzoekenden, werkgevers/organisaties en andere belanghebbenden tot integrale dienstverlening vanuit alle ketenpartners. In dit werkcentrum wordt alle dienstverlening ondergebracht, inclusief die vanuit het Leerwerkloket Twente, Werkplein Twente/WSP, Pluspunt Twente/RMT en het Twents Fonds voor Vakmanschap. Na een periode van intensieve overleggen op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau nadert nu het moment waarop met de daadwerkelijke inrichting van dit Werkcentrum kan worden gestart. Hiervoor is een inrichtingsplan opgesteld waaraan is meegewerkt door de 4 netwerkorganisaties en de 14 Twentse gemeenten (bestuurlijk, management, beleid en uitvoering). Het Werkcentrum Twente moet op 1 januari 2026 volledig operationeel zijn. Dit jaar (2025) wordt benut als een overgangsjaar. Inmiddels heeft het college de regionale samenwerkingsovereenkomst vastgesteld.
Uitvoeren sociale werkvoorziening Voor de uitvoering van de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) maakt de gemeente Twenterand, samen met enkele andere gemeenten in de regio Twente, gebruik van de dienstverlening van met name Ontplooj. Deze dienstverlening omvat ook b.v. werkervaringstrajecten van uitkeringsgerechtigden, die na enige begeleiding door Ontplooj, naar betaald werk kunnen doorstromen. De dienstverlening van Ontplooj vindt plaats op basis van een DVO. De looptijd van deze DVO eindigt per 1 oktober 2026. Daarom onderzoekt de gemeente Twenterand op dit moment op welke wijze in deze dienstverlening kan/moet worden voorzien. Hiervoor worden scenario's ontwikkeld, waaronder die van verlenging van de dienstverlening door Ontplooj. Ook onze afspraken met Larcom zijn in beeld. Voor de zomer is door het college uitgesproken om met wijzigingen en een juiste vorm door te gaan met beide organisaties. De uitwerking van deze beleidsontwikkeling is ook een complex en zorgvuldig traject. De benodigde middelen hiervoor (€ 150.000) onttrekken wij in deze begroting uit de daartoe gevormde reserve beleidsontwikkeling. Hierbij speelt ook dat vanuit het rijk gewerkt wordt aan versterking van de landelijke infrastructuur ontwikkelbedrijven. Voorstel
i/s
Financieel
v/n
Toekomst WSW
i
€ 150.000
n
Subdoel: Nieuwe Twenteranders hebben huisvesting en maatschappelijke begeleiding en zijn ingeburgerd Activiteiten Structurele en tijdelijke opvang vluchtelingen Statushouders Het behalen van deze taakstelling is de afgelopen tijd een lastigere opgave geworden. Dit komt deels door de stijgende aantallen en achterstanden van voorgaande jaren. Maar het heeft ook te maken met de situatie op de woningmarkt, in combinatie met het profiel van de gekoppelde statushouders. We zien een landelijke ontwikkeling dat er steeds meer alleenstaanden en alleengaanden (wachtend op gezinshereniging) gehuisvest moeten worden. Ondanks alle uitdagingen lukt het ons in 2025 de taakstelling (53) te realiseren en lopen we op dit moment van schrijven in op de achterstanden van voorgaande jaren (4).
34
In 2026 streeft men na een gelijker speelveld voor alle woningzoekenden, ook statushouders. Het pakket bestaat uit drie pijlers: huisvesting, stabiele opvang en participatie/inburgering en kent een gefaseerde invoering – voorbereiding tot juli 2026, implementatie in 2026–2027 en volledige werking vanaf 2027. De minister streeft naar opvanglocaties die later tot reguliere woningen kunnen worden omgevormd. Het is een complexe kwestie met aanzienlijke uitvoeringsproblemen. De aangekondigde maatregel kan ongewenste gevolgen hebben voor het realiseren van de taakstelling. Oekraïense vluchtelingen De oorlog in Oekraïne duurt voort, waardoor Oekraïners nog steeds naar veiligere landen, waaronder Nederland, vluchten. Tot maart 2027 kunnen deze vluchtelingen hier verblijven onder de richtlijn tijdelijke bescherming (RTB), maar wat er daarna gebeurt is nog onduidelijk. De verwachting is dat de vluchtelingen zelf steeds meer moeten bijdragen in de kosten van de opvang. Het kabinet blijft zich inzetten voor de opvang van Oekraïense ontheemden en het aanbieden van de juiste voorzieningen. Hierbij blijft de focus liggen op het vergroten van participatie en zelfredzaamheid. De verwachting is dat de opvang in 2026 tenminste kostenneutraal uitgevoerd kan worden.
De vraag naar opvangplekken én huisvesting van doelgroepen blijft onverminderd hoog en het advies is om een deel van het overgebleven geld in 2025, te gaan reserveren voor deze opvang. Asielzoekers Naast de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne moeten we ook vluchtelingen uit andere gebieden opvangen, asielzoekers. Voorlopig is de zogenaamde Spreidingswet nog steeds van kracht. De Spreidingswet moet zorgen voor voldoende opvangplekken en een betere spreiding van asielopvang over het hele land. Volgens het recente herverdeelbesluit heeft de gemeente een voorlopige taakstelling van 165 reguliere opvangplaatsen, waarvan 23 AMV geschikt voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen. Hoewel de raad ingestemd heeft met motie Opvang en huisvesting asielzoekers (M20) moet het college deze landelijke wetgeving uitvoeren. Dit leidt tot een spanning tussen gemeentelijke verantwoordelijkheden en lokale politieke wensen. Het college blijft hierover in gesprek met de raad.
Metingen en verplichte indicatoren
35
Beleidsdoelen
Begroot 2026
Begroot 2025
2024 2023 2022 2021 2020 2019
Bron
Aantal uitkeringsgerechtigden* (participatiewet)
450
415
400 398 394 403 432 442
CIV
Aantal personen met een loonkostensubsidie (nieuwe indicator 2021)
150
140
143 138 135 115
97
-
CIV
22
24
CIV
Naar vermogen participerende (niet) uitkeringsgerechtigden
Aantal uitkeringsgerechtigden (IOAW/IOAZ)
14
17
13
Aantal activeringstrajecten
208
230
224 226 320 235 330 334
15
CIV
Aantal Wsw 'zittend bestand' in arbeidsjaren
176
202
208 219 223 221 255 267
meicirculaire
Aantal taakstelling vergunninghouders*****
71
100
88
Min. Justitie en Veiligheid
Aantal aanvragen bijzondere bijstand**
486
450
416 444 458 553 432 562
CIV
Aantal personen die uitgestroomd zijn naar werk***
90
120
117 120 116
70
CIV
Aantal aanvragen inkomenstoeslag**
340
320
298 314 310 338 404 327
CIV
Aantal personen die beroep doen op de studietoeslag**
15
12
9
8
CIV
Aantal personen die beroep doen op de Meedoenregeling****
N.v.t.
370
309 375 359 309 218 423
CIV
Aantal personen die beroep doen op de jeugd sport en cultuurfonds
170
170
174 148 105 165 124 163
extern
Beschut werk
23
21
20
19
17
17
11
11
Ministerie van SzW
Aantal kinderen schoolpakket
73
75
53
75
66
70
95
79
extern
75
17
57
22
29
38
28
Financieel zelfredzame inwoners
11
14
59 17
44 11
Sociaal zelfredzame inwoners
* betreft het aantal uitkeringspartijen ** betreft per 2021 het aantal toegekende aanvragen *** vanaf 2022 vermelden we het totale aantal uitgestroomde personen uit de bijstand. **** de Meedoenregeling bestaat niet meer met ingang van 1-1-2025 ***** dit is de taakstelling zoals deze op dit moment bekend is. Deze loopt t/m 31 jan. 2026. Daarna wordt op basis van de instroom de taakstelling mogelijk herzien. Bij de begroting kan dan ook een meer accuraat beeld worden gegeven voor 2026
36
Doelenboom Maatschappelijke ondersteuning Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect en doelen Maatschappelijke ondersteuning Beoogd maatschappelijk effect Inwoners zijn zo lang en zoveel mogelijk zelfredzaam Doelen Inwoners wonen langer zelfstandig thuis De gemeente streeft na dat inwoners zo lang mogelijk zelfredzaam blijven. Daartoe werken we er aan om de inwoners zo lang dit mogelijk en wenselijk is zelfstandig thuis te laten wonen. We voorzien zo goed mogelijk, direct of indirect, in de diverse ondersteuningsbehoeften van inwoners. We zitten hierbij in op een transformatie waarbij het vergroten van zelfredzaamheid en eigen kracht vooorop staat. Langer zelfstandig thuis wonen is daar een onderdeel van. Inwoners voorzien in hun ondersteuningsbehoefte Het doel van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is dat inwoners worden voorzien in hun ondersteuningsbehoefte. Inwoners worden gestimuleerd en ondersteund om nog meer op eigen kracht en samen met het eigen netwerk te komen tot oplossingen. De inwoner en zijn omgeving staan daarbij centraal. We stimuleren inwoners op hun eigen mogelijkheden en verantwoordelijkheden in te zetten. Een maatwerkvoorziening is het sluitstuk van de Wmo. Eerst beoordelen de eigen kracht van de inwoner en kijken we naar algemene voorzieningen. Daar waar nodig zetten we een maatwerkvoorziening in om in de ondersteuningsbehoefte van de inwoner te voorzien.
Inwoners zijn zich bewust van eigen verantwoordelijkheid nu en in de toekomst We bevorderen het bewustzijn onder de inwoners van hun eigen verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Inwoners worden gestimuleerd en ondersteund om in eerste instantie op eigen kracht en gezamenlijk met de mensen uit hun omgeving tot oplossingen voor problemen te komen. Hierbij is ook de inzet van het voorliggend veld (vrij toegankelijk zorg- en welzijnsaanbod) en de sociale basis (vrijwillig aanbod en inwoners en verenigingen) van groot belang. Door hierop in te zetten sluit de gemeente aan bij diverse ontwikkelingen die ook landelijk en regionaal worden ingezet.
Subdoel: Maatwerkvoorzieningen zijn toereikend 37
Activiteiten Beschikbaar stellen en financieren van regionaal maatwerkvervoer Kinderen uit de laagste groepen van Oekraïense ouders kunnen nog dit schooljaar gebruik blijven maken van busvervoer naar de Schakel. Aanvragen voor leerlingenvervoer worden getoetst aan de verordening reizen naar school Twenterand. Er is kans dat een deel van deze kinderen (zonder beperking) enkel vanwege het afstandscriterium recht heeft op een bekostiging van het vervoer naar school waardoor de kosten van het leerlingenvervoer kunnen toenemen al zal de bekostiging in de meeste gevallen dan neerkomen op een vergoeding voor fietsen of eigen vervoer. Binnen het vervoerscontract zijn er ontwikkelingen. Negen regiogemeenten wensen een uitbreiding van de reismogelijkheden per regiotaxi met ziekenhuizen als puntbestemmingen (een bestemming in een andere gemeente of buiten de regio waar vrij naartoe mag worden gereisd) en de mogelijkheid tot doorreizen vanaf meerdere adressen. Dit heeft een risico in zich op hogere kosten, omdat deze maatregel voor plattelandsgemeenten grotere gevolgen heeft dan voor meer stedelijke gemeenten.
Financiële ontwikkeling sociaal Domein
38
Financiële ontwikkelingen In deze begroting s er voor gekozen om bij de doelenbomen de financiële ontwikkelingen te beschrijven, zoals bijvoorbeeld de voorjaarnota jeugd. Helaas blijven er zorgen en grote mutaties en ook stevige risico's (zie de paragraaf weerstandsvermogen). Het inbedden van nieuwe (beleids)ontwikkelingen in onze organisatie, met name ook bij sociale zaken maar ook bij de Wmo en jeugd vergen stevige inspanningen en vaak extra middelen. Denk hierbij aan de Pgb 2.0, de eigen bijdrage Wmo, de hervormingsagenda jeugd en het Toekomstscenario. Binnen het sociaal domein willen we hierbij planmatig werken met realistische plannen en duurzame oplossingen waarin integraal dienstverlening, beleid, uitvoering en bedrijfsvoering integraal samenkomen. De uitvoeringskracht van gemeenten - zo ook Twenterand - staat fors onder druk en zoals door de hele begroting zichtbaar is moet extra worden ingezet om de basis op de orde te krijgen. Dit vergt soms een dubbele inspanning. Financiën Wmo In de septembercirculaire 2024 is bekend gemaakt dat (een nader te bepalen deel van) de Wmo niet langer via de algemene uitkering van het gemeentefonds gaat, maar via een aparte financiering. Vooruitlopend op de gekozen bekostigingsvorm is in de septembercirculaire 2024 vanaf 2026 een jaarlijks bedrag opgenomen voor demografie (vergrijzing).
Een gedeelte hiervan is bedoeld voor de maatwerkvoorzieningen. Deze middelen worden gereserveerd om de kosten die te maken hebben met de vergrijzing op te vangen. Deze zomer lazen wij ook een belangrijke uitspraak van de Centrale Raad van Beroep (CRvB). Een groep pgb-zorgverleners valt vanaf 2026 niet meer onder de Regeling dienstverlening aan huis (Rdah), maar volledig onder het gewone arbeidsrecht. Dat betekent bijvoorbeeld dat ze bij ziekte recht hebben op 2 jaar doorbetaling van loon, en dat ze verzekerd zijn voor werkloosheid en arbeidsongeschiktheid. De pgb-tarieven moeten hierop worden aangepast. Gemeenten worden hier door het Rijk voor gecompenseerd, maar het is nog onduidelijk wat dit concreet voor Twenterand betekent. Wij bestuderen deze uitspraak en komen er indien nodig volgend jaar (waarschijnlijk bij de berap) op terug. In de kadernota 2026 meldden we dat er per januari 2026 een inkomensafhankelijke bijdrage geldt voor maatwerkvoorzieningen binnen de Wmo. Dit zou het huidige abonnementstarief vervangen. Dit wetsvoorstel is echter aangehouden en naar verwachting treedt deze nieuwe regelgeving in per januari 2027. De doordecentralisatie Beschermd Wonen en de invoering van het bij behorende nieuwe verdeelmodel zijn verder uitgesteld tot in ieder geval 1 januari 2026. De doordecentralisatie gaat gepaard met een korting op het budget Beschermd Wonen.
De exacte korting op de rijksbijdrage als ook het ingroeipad zijn op dit moment echter nog niet bekend. Een verkenning hierop loopt nog. Wmo kosten ervaren wij als een potentiële financiële tijdbom (i.c.m. vergrijzing en zorgzwaarte o.a. vanwege toename dementie). In navolging van de berap 2025 zijn we genoodzaakt om voor 2026 en verder een bedrag van € 546.000 bij te ramen. We zien hier een stijging van het aantal cliënten en hoge tarieven wegens de AmvB Reële tarieven. Uiteraard zijn we actief rond besparingen zoals valpreventie, krachtig ouder worden, enz. Hier gaan we mee door. Bij de Wmo begeleiding en dagbesteding zien we juist dat de verwachtte hoge clientaantallen uitblijven en wordt ook hier in navolging van de berap 2025 voorgesteld dit budget af te ramen met € 312.000. Adviseur bedrijfsvoering sociaal domein De raad heeft per amendement in de kadernota geen structurele middelen beschikbaar gesteld voor deze functie. Uit de toelichting tijdens de raadsvergadering hebben wij geconstateerd dat de raad wel openstaat voor een tijdelijke functie (dekking reserve personeel). Gezien de noodzaak van deze functie en onze risico's die wij lopen is dit nu in deze begroting verwerkt.
Metingen en verplichte indicatoren
39
Beleidsdoelen
Begroot 2026
Begroot 2025
2024
2023 2022 2021 2020 2019
Bron
vervalt
vervalt
3151
2919 3270 3554 3434 3325
Interne systemen
Maatwerkvoorzieningen zijn toereikend Toegekende maatwerkvoorzieningen totaal*
Algemeen maatschappelijke voorzieningen zijn toegankelijk en toereikend Aantal mantelzorgers dat de waardebonnen heeft ontvangen
1000
1000
982
939
803
885
986 1003
Stichting Evenmens
Aantal individueel ondersteunde mantelzorgers
280
280
236
400
236
265
306
162
Stichting Evenmens
Aantal behandelde cliëntsystemen
450
430
386 AMW en BRAM 78 SGMW 3 THV ****
414
436
407
437
454
Avedan Maatschappelijk werk
Aantal behandelde cliënten***
220
220
179
194
197
192
252
275
MEE IJsseloevers
Aantal verzekerden collectieve zorgverzekering
1026
950
1024
1036 1099 1209 1221 1416
Menzis
*Dit betreft het aantal unieke BSN's met een lopende indicatie in het aangegeven jaar ** Inwoners kunnen meerdere soorten geïndiceerde zorg ontvangen. Om die reden tellen deze indicatoren niet precies op tot het aantal unieke inwoners dat geïndiceerde zorg heeft ontvangen *** MEE registreert casussen, vandaar dat het hier om het aantal casussen gaat. Daarnaast geldt ook dat MEE ondersteunt en geen behandelin verricht **** AMW = Algemeen Maatschappelijk werk. BRAM = een onderdeel dat onder maatschappelijk werk wordt weggezet. SGMW = Schoolgericht Maatschappelijk Werk. THV = Tijdelijk Huisverbod. Hierbij gaat het om ondersteuning van de persoon die achterblijft bij een tijdelijk huisverbod en tijdens het nazorgtraject. Vernieuwde beleidsindicatoren
Begroot 2026
Begroot 2025
Bron
Algemeen maatschappelijke voorzieningen zijn toegankelijk en toereikend Aantal bereikte ouderen t.b.v. valpreventie
100
75
Extern
Aantal inwoners dat beschermd woont
22
20
Interne systemen
Aantal inwoners dat verblijft in maatschappelijke opvang
7
5
Interne systemen
Aantal meldingen bij het signaalpunt eenzaamheid
10
25
Extern
Aantal inwoners met een Wmo-voorziening*
3100
3100
Interne systemen
Aantal inwoners met huishoudelijke ondersteuning**
1500
1500
Interne systemen
Aantal inwoners met begeleiding individueel**
650
575
Interne systemen
Aantal inwoners met groepsbegeleiding**
290
275
Interne systemen
Aantal inwoners met wonen en verblijf**
20
15
Interne systemen
Aantal inwoners met een woonvoorziening**
300
300
Interne systemen
Aantal inwoners met een rolstoel(voorziening)**
200
200
Interne systemen
Aantal inwoners met een vervoersvoorziening (excl. Regiotaxi)**
400
400
Interne systemen
*Dit betreft het aantal unieke BSN's met een lopende indicatie in het aangegeven jaar ** Inwoners kunnen meerdere soorten geïndiceerde zorg ontvangen. Om die reden tellen deze indicatoren niet precies op tot het aantal unieke inwoners dat geïndiceerde zorg heeft ontvangen
40
Doelenboom Gezondheid en preventie Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect en doelen Gezondheid en preventie Beoogd maatschappelijk effect Twenteranders voelen zich gezonder Doelen Inwoners voelen zich mentaal gezonder Van zorg naar gezondheid: die omslag gaan we maken! Volgens het concept voor positieve gezondheid, is gezondheid “het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven”. Mentale gezondheid is nauw verbonden met andere leefgebieden van inwoners. Dit maakt een integrale aanpak voor het verbeteren van de gezondheid noodzakelijk. Daarbij hebben we aandacht voor de sterk veranderende samenleving en de (mentale) uitdagingen die dit met zich meebrengt voor verschillende doelgroepen. Meer inwoners hebben een gezonde leefstijl Voor de gemeente is het van belang dat onze inwoners zich zo gezond mogelijk voelen, zodat inwoners gezond op kunnen groeien, ouder worden en zo lang mogelijk gezond en zelfredzaam zijn. Om dit te bereiken is het nodig om een fit en vitaal leven te stimuleren, met een bijbehorende gezonde leefstijl. Verschillende doelgroepen vragen daarbij om verschillende manieren van benadering en ondersteuning. Meer inzetten op en stimuleren van een gezonde leefomgeving Gezondheid vertegenwoordigd in alle beleidsterreinen: dat is het doel.
Een omgeving moet ruimte bieden voor beweging, ontmoeting en meer voorbeelden van gezond gedrag.
Subdoel: Er wordt voor de verschillende doelgroepen een passend aanbod neergezet om een duurzaam gezonde leefstijl te stimuleren Activiteiten
41
Genotsmiddelenbeleid en het actieplan preventie worden uitgevoerd. In 2025 is het uitvoeringsplan genotsmiddelenbeleid; preventie- en handhavingsplan 2025-2028 in werking gesteld. In 2026 wordt hier verder uitvoering aan gegeven door het uitvoeren van een onderzoek naar witte vlekken in het preventie- en verslavingsaanbod. De kosten hiervan worden binnen de begroting gedekt.
Metingen
42
Beleidsdoelen
Begroot 2026
Begroot 2025
2024
2023
2022 2021 2020 2019
Bron
Aantal beschikbare en in kaart gebrachte AED's (incl. AED's in particulier eigendom)
120
110
115
117****
91
Minimaal aantal inwoners uit Twenterand die staan ingeschreven op www.hartslagnu.nl
1150
1100
1013
938
Mate waarin hulpverlening bij tijdelijk huisverbod wordt aangeboden (%)*
Vervalt
gaat 100% 100% 100% 100% 100% 100% Avedan vervallen Maatschappelijk werk
Mate van acceptatie hulpverlening bij tijdelijk huisverbod (%)
Vervalt
gaat 100% 100% 100% 100% 100% 100% Avedan vervallen Maatschappelijk werk
Aantal basisscholen met voorlichting over middelengebruik
21
Hulp is geboden waar nodig
21
20
20
91
81
80
Hartslagnu.nl
1100 1011
917
900
Hartslagnu.nl
0
1**
2**
17
Tactus Verslavingszorg, Firstaidd
* Tot en met augustus 2020 gaat het om 3 thv's in de gemeente Twenterand ** In verband met de coronamaatregelen zijn verschillende voorlichtingen niet doorgegaan. Met de scholen is afgestemd hoe hiermee om te gaan. *** In verband met de coronamaatregelen hebben er 7 scholen tot aan de zomervakantie voorlichtingen afgenomen. De aantallen voor de tweede helft na de zomervakantie zullen wederom afhankelijk zijn van corona. **** 98 van de 115 AED's zijn 24/7 beschikbaar Beleidsdoelen (gezondheid) Inwoners voelen zich mentaal gezonder
Bron Begroot 2026
Begroot 2025
Aantal uitgevoerde trainingen rondom signaleren dementie
18
18
Alzheimer groep Twenterand
Aantal partners dat meewerkt aan de ketenaanpak mentale gezondheid
8
8
Interne systemen
Warme bemiddelingen van mensen met afstand tot de arbeidsmarkt naar zinvolle daginvulling’
25
20
IVT/Zorgsaam
Aantal uitgevoerde trainingen voor professionals en organisaties uit de sociale basis rondom positieve gezondheid
3
3
Evenmens
Aantal meldingen eenzame Twenteranders gedaan bij het Signaalpunt
35
25
Signaalpunt
100%
100%
Signaalpunt
30
30
Begroot 2028
Begroot 2028
2022/ 2023
Het percentage jongeren dat psychische klachten ervaart
25%
25%
29%
GGD monitor - Jeugd
Het percentage jongeren dat aangeeft sterk eenzaam te zijn
3%
3%
8%
GGD monitor - Jeugd
Het percentage jongeren dat het makkelijk vindt om met stressvolle situaties om te gaan
45%
45%
39%
GGD monitor - Jeugd
Het percentage volwassenen/ouderen dat psychische klachten ervaart
10%
10%
14%
GGD monitor Volwassenen/ouderen
Het percentage volwassenen/ouderen dat aangeeft sterk eenzaam te zijn
18%
18%
23%
GGD monitor Volwassenen/ouderen
Het percentage volwassenen/ouderen dat veerkrachtig is
90%
90%
84%
GGD monitor Volwassenen/ouderen
Meer inwoners hebben een gezondere Begroot leefstijl 2026
Begroot 2025
% opgepakte meldingen n.a.v. melding bij het Signaalpunt Aantal casussen van het scheidingspunt Inwoners voelen zich mentaal gezonder - Lange termijn effecten vanuit de GGD monitor *
Aantal gefaciliteerde programma’s voor mensen met een beperking, mensen met lage basisvaardigheden, mensen met financiële uitdagingen en
6
8
Scheidingspunt (Incluzio)
Interne systemen
43
Beleidsdoelen
Begroot 2026
Begroot 2025
2024
2023
2022 2021 2020 2019
Bron
Een rookvrij college van B&W en gemeenteraad
X- komt te vervallen
Ja
Interne systemen
Aantal sportverenigingen die actief betrokken zijn bij de aanpak van sociale opgaven
12
10
Interne systemen
Aantal culturele organisaties die actief betrokken zijn bij de aanpak van sociale opgaven
8
6
Interne systemen
jongeren rondom bewustwording en het aanleren van gezonde gewoonten
Meer inwoners hebben een gezondere Begroot levensstijl - Lange termijn effecten 2028 vanuit de GGD monitor *
Begroot 2028
2022/ 2023
Percentage jongeren dat voldoet aan de bewegingsrichtlijn
25%
25%
12%
GGD monitor - Jeugd
Percentage jongeren dat elke dag ontbijt
60%
60%
49%
GGD monitor - Jeugd
Percentage jongeren dat wekelijks rookt
10%
10%
14%
GGD monitor - Jeugd
Percentage volwassenen/ouderen dat voldoet aan de bewegingsrichtlijn
55%
55%
47%
GGD monitor Volwassenen/ouderen
Percentage volwassenen/ouderen dat drugs gebruikt
1%
1%
2%
GGD monitor Volwassenen/ouderen
Percentage volwassenen/ouderen dat rookt
15%
15%
18%
GGD monitor Volwassenen/ouderen
Meer inzetten op en stimuleren van een gezondere leefomgeving
Begroot 2026
Begroot 2025
Gemiddelde afstand inzetbare AED's t.o.v. reanimatielocatie (meters)
500
500
Hartslagnu.nl
Aantal burgerhulpverleners
1.100
1.000
Hartslagnu.nl
Aantal betrokken inwoners/ervaringsdeskundigen bij maatschappelijke opgaven
100
50
Interne systemen
Aantal rookvrije zones
25
20
Rookvrije generatie
* Het effect van preventieve beleidskeuzes is vaak pas zichtbaar na langere tijd. Om die reden hebben we alvast een aantal indicatoren opgenomen die naar verwachting in het voorjaar van 2028 een reëel beeld schetsen van de effecten van ons beleid
44
Doelenboom Onderwijs Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect en doelen Onderwijs Beoogd maatschappelijk effect Iedere inwoner is zo lang en zoveel mogelijk zelfredzaam Doelen Onderwijskansen zijn vergroot De gemeente Twenterand heeft als doel de onderwijskansen te vergroten. Wij doen dit door in een vroeg stadium achterstanden en problemen te signaleren en hierop tijdig te anticiperen. Hiermee wordt beoogd dat alle kinderen een kansrijke start hebben in het onderwijs. Tevens hopen we met preventieve inzet in de toekomst minder vaak jeugdhulpvoorzieningen in te zetten. Belang is hierin een goede doorgaande lijn van kinderwens tot onderwijs. Het vergroten van de basisvaardigheden bij inwoners De gemeente Twenterand heeft als doel de basisvaardigheden van inwoners te vergroten. Basisvaardigheden zijn competenties die inwoners nodig hebben om effectief te functioneren in de samenleving, hierbij kan gedacht worden aan lezen, rekenen, schrijven en digitale vaardigheden. Als inwoners verminderde basisvaardigheden hebben, kunnen zij minder goed functioneren in de samenleving, thuis en op het werk. Door het vergroten van de basisvaardigheden bij inwoners wordt de zelfredzaamheid bevorderd. Onderwijsvoorzieningen zijn toegankelijk De voorzieningen voor onderwijshuisvesting en leerlingenvervoer voldoen aan de normen die in de lokale verordeningen zijn vastgelegd.
Tevens zorgt de gemeente in specifieke gevallen voor extra ondersteuning als de gemeente hiervoor verantwoordelijk is.
Subdoel: Inwoners verlaten het onderwijs met een startkwalificatie Activiteiten
45
Houden van toezicht op naleving leerplicht, kwalificatieplicht en verzuimpreventie Van school naar duurzaam werk – Verankering Leerrecht (Landelijke ontwikkelingen) In 2026 zal het wetsvoorstel 'Van school naar duurzaam werk' in werking treden. Dit voorstel biedt scholen, Doorstroompunten (voorheen bekend als Regionaal Meld- en Coördinatiepunten) en gemeenten meer mogelijkheden om jongeren tot 27 jaar te ondersteunen. Het richt zich specifiek op de overgang van school naar werk en het behoud van werk. Concreet betekent dit onder andere een verruiming van de doelgroep. Regionaal wordt via de Twentse Belofte geïnventariseerd wat de impact hiervan is voor de regio, en subregionaal wordt onderzocht welke aanpassingen nodig zijn. Indien nodig komen wij als college bij u als raad terug met nadere informatie. Daarnaast wordt in 2026 mogelijk ook het initiatiefvoorstel voor de verankering van het leerrecht vastgesteld. Dit wetsvoorstel beoogt de verankering van het leerrecht in de Leerplichtwet 1969 en andere onderwijswetten. Er wordt ruimte gecreëerd voor flexibele onderwijsvormen, zodat onderwijs beter aansluit bij de behoeften van leerlingen. Ook worden de verantwoordelijkheden van ouders, scholen en gemeenten duidelijker gedefinieerd en beter op elkaar afgestemd.
De verankering van het leerrecht kan leiden tot extra taken voor onze leerplichtambtenaren, die in de toekomst tevens leerrechtambtenaren zullen zijn. Ook hierover komen wij, indien nodig, bij u als raad terug. Regionale leerplichtambtenaar NT2 Door de regiogemeenten is ingestemd met het aanstellen van een subregionale leerplichtambtenaar NT-2 gedurende de pilotperiode van 2 jaar. Door toename van ontheemden (asielzoekers/statushouders en Oekraïners) in het onderwijs zien de lokale leerplichtambtenaren een behoorlijke toename van werkdruk. Deze leerlingen hebben allemaal een gezamenlijk kenmerk, namelijk ze gaan of naar PO Het Palet (locatie Almelo of Rijssen) of naar VO ISK Erasmus, locatie Almelo. Vanuit het onderwijs en de regionale leerplichtambtenaren wordt sterk aangedrongen op een eenduidige leerplichtbenadering van deze doelgroep, met name vanwege taalproblemen en culturele achtergronden. De pilot is gepland tot het einde van het schooljaar 2025–2026, wat betekent dat er nog één jaar resteert. Vanwege een tijdelijke wijziging in de personele bezetting is de vraag over een eventuele voortijdige beëindiging van de pilot versneld op tafel gekomen. Met de huidige capaciteit is voortzetting tot november 2025 haalbaar. In april 2026 zal binnen de subregio opnieuw overleg plaatsvinden over de voortzetting van de pilot en de mogelijke vorm die deze zou kunnen aannemen.
Tegen die tijd is er naar verwachting meer duidelijkheid over eventuele AMV-locaties en het aantal DUO-meldingen over het schooljaar 2025–2026. Op basis van die informatie kan er een onderbouwde beslissing genomen worden over het al dan niet voortzetten van de inzet van een regionale leerplichtambtenaar NT2. Voorstel borging en uitbreiding extra leerplichtambtenaar De raad heeft tijdelijk extra middelen beschikbaar gesteld voor leerplicht, met een nadrukkelijke focus op preventieve werkzaamheden. Uit de evaluatie blijkt dat deze investering goed aansluit bij de doelen van de motie: het voorkomen van zwaardere problematiek en het versterken van preventieve en laagdrempelige hulpverlening. Door de grotere zichtbaarheid en inzetbaarheid van leerplichtambtenaren kunnen passende interventies sneller worden ingezet. Dit bevordert de aanwezigheid op school en draagt bij aan de ontwikkeling van jongeren. Als gevolg van de bespreking van de evaluatie Motie uitbreiding leerplicht en leerlingenvervoer in het debat van 9 september jl. is aangegeven dat binnen het college besproken zou worden om extra formatie voor leerplicht op te nemen in de primaire begroting 2026. Aangezien in 2026 er al 24 uur incidenteel beschikbaar is vanuit de motie, wordt er voorgesteld om in 2026 leerplicht structureel uit te breiden met 13 uur per week. Dit kost €35.000 voor 2026.
Vanaf 2027 stellen we voor om de uren leerplicht uit te breiden met 37 uur structureel à €99.000. De uitbreiding met 37 uur is daarmee een noodzakelijke minimale stap om de basis op orde te brengen en voorbereid te zijn op verwachte veranderingen. In 2027 kan, mede in het licht van de verankering van het leerrecht en de mogelijke uitbreiding van taken en rekening houdend met werklastverzwarende maatregelen die specifiek in Twenterand van toepassing zijn nader gekeken worden wat nodig is. Voorstel
i/s
Financieel
v/n
Borging en uitbreiding extra leerplichtambtenaar, 13 uur uitbreiding in 2026, 37 uur structureel voor 2027 en verder (2027 = €99.000, 2028 = €104.000, 2029 = €109.500)
s
€ 35.000
n
46
Subdoel: Onderwijshuisvesting en leerlingenvervoer voldoet aan vastgestelde norm Activiteiten Uitvoeren Onderwijshuisvesting IHP Op het gebied van huisvesting zijn er diverse ontwikkelingen, zoals het wetsvoorstel planmatige en doelmatige aanpak onderwijshuisvesting, doorvertaling van het IHP, de nieuwbouw van de Oranjeschool en het groeiende leerlingaantal van SBO de Sleutel. Hieronder worden ze puntsgewijs toegelicht. Onderwijshuisvesting – wetsvoorstel Op 29 januari 2025 is het wetsvoorstel voor een planmatige en doelmatige aanpak van onderwijshuisvesting naar de Tweede Kamer gestuurd. Er worden geen nieuwe eisen gesteld aan de kwaliteit van schoolgebouwen; dit valt onder algemene bouwregelgeving. De invoering van de wet wordt nu halverwege 2026 verwacht, later dan de eerder gecommuniceerde datum van 1 augustus 2025. De wetgeving stelt onder andere een Integraal Huisvestingsplan (IHP) verplicht. Het Integraal Huisvestingsplan gemeente Twenterand 2023-2039 biedt een leidraad voor mogelijke investeringen die tot en met 2039 mogelijk plaatsvinden. De gemeente Twenterand is momenteel in afwachting van de wetswijziging en de modelverordening, deze worden halverwege 2025 verwacht. Een wijziging ten opzichte van de huidige situatie is dat de gemeenten verantwoordelijk worden voor levensduur verlengende renovatie van schoolgebouwen.
Het doel van deze renovaties is om de levensduur en geschiktheid van het gebouw, of een deel daarvan, met minimaal 25 jaar te verlengen. Deze verlenging moet specifiek ten goede komen aan het gebruik voor onderwijs. Naast het Integraal Huisvestingsplan (IHP) onderzoekt de gemeente tevens hoe het onderwijsvastgoed, met bijbehorende nieuwe eisen, het beste beheerd kan worden. Waar nodig wachten we op het wetsvoorstel om hier op de juiste wijze op te kunnen anticiperen. Indien nodig, komen we hierover terug bij de raad. Leerling prognoses Binnen het onderwijs worden momenteel geen algemene kosten geraamd. Dit leidt structureel tot overschrijdingen bij verplichte uitgaven, zoals leerling prognoses (die eens per twee jaar noodzakelijk zijn) en andere kosten die stijgen of extern worden opgelegd. Zonder structurele financiën voor algemene kosten is het lastig om binnen het beschikbare budget te blijven. Daarom wordt voorgesteld om het budget op dit punt structureel te verhogen á € 6.150. Dit ligt in lijn met de berap 2025. Temporisering doorontwikkeling IHP Gezien alle wettelijke ontwikkelingen op onderwijshuisvesting is de ambitie vooral om de huidige lopende huisvestingsvragen, goed beheer van de voorraad en regelgeving in 2026.
Verdere doorontwikkeling van het IHP wordt getemporiseerd, mede omdat nu is afgesproken dat de scholen vanuit hun verantwoordelijkheid kijken naar een scholenplan om bestuuroverstijgend te kunnen kijken naar het onderwijsvastgoed. Er wordt gekeken hoe onderwijsvastgoed beheerd en onderhouden moet worden, waarbij gemeente en onderwijs ieder hun eigen verantwoordelijkheid pakt. Waarbij tevens een relatie wordt gelegd met duurzaamheidseisen. SBO de Sleutel Het leerlingenaantal van SBO de Sleutel is de afgelopen jaren aanzienlijk gegroeid. Deze groei is structureel van aard en wordt verklaard doordat Twenterandse leerlingen die voorheen naar het speciaal onderwijs (SO) gingen, nu instromen bij de Sleutel. De school streeft ernaar om alle Twenterandse leerlingen zo thuisnabij mogelijk onderwijs te bieden, zodat zij zoveel mogelijk in hun eigen omgeving kunnen blijven. Het schoolbestuur heeft gevraagd mee te denken over de rol van de Sleutel binnen het onderwijslandschap. Daarbij komen zowel een huisvestingsvraag als een jeugdhulpvraag naar voren. Door de structurele toename van het aantal leerlingen is er behoefte aan extra vierkante meters. In 2025 is een haalbaarheidsonderzoek gestart naar uitbreiding op de locatie Stobbelaan 63. Dit onderzoek is inmiddels afgerond en heeft geleid tot drie mogelijke uitbreidingsvarianten, met investeringskosten tot ca. € 930.000.
Vooralsnog lijkt één van deze varianten het beste aan te sluiten bij de brede school-gedachte. Een nadere onderbouwing voor de verbouwing en gemeentelijke dekking volgt nog middels een apart raadsvoorstel. Naar verwachting wordt uiterlijk op 1 februari 2026 een formele aanvraag voor uitbreiding ingediend.
47
Oranjeschool Naast bovenstaande wordt u als raad tevens separaat op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen rondom de Oranjeschool.
Uitvoeren leerlingenvervoer Per 1 augustus 2024 is het nieuwe contract voor het doelgroepenvervoer van kracht. De start van het afgelopen schooljaar is onrustig verlopen, wat begrijpelijkerwijs tot zorgen heeft geleid bij ouders, leerlingen en scholen. Met het nieuwe contract en de gemaakte afspraken kijken we met vertrouwen uit naar het komende schooljaar en 2026, waarin we verwachten dat de uitvoering merkbaar verbetert. Daarnaast treedt een nieuwe verordening in werking. Hierin blijven we sturen op het vergroten van de zelfstandigheid van leerlingen, onder andere door het opstellen van meer persoonlijke vervoersplannen. Op deze manier willen we het vervoer beter laten aansluiten op de individuele behoeften en ontwikkeling van de leerling.
Subdoel: Kinderen krijgen een passende onderwijsplek en afgestemde (jeugd)hulp/zorg Activiteiten Bijdrage leveren en afstemmen met het onderwijs betreffende passend onderwijs De gemeente Twenterand werkt samen met de omliggende gemeenten binnen Twente (via de Samenwerkingsagenda Jeugdhulp Twente) en de subregio aan het versterken van de ondersteuning voor jeugdigen in het speciaal (basis)onderwijs. In gezamenlijk overleg wordt verkend hoe deze ondersteuning op een meer collectieve, preventieve en duurzame wijze vorm kan krijgen, met oog voor de diversiteit en ontwikkelbehoeften van alle betrokken kinderen en jongeren. In de afgelopen jaren zijn diverse pilots uitgevoerd die waardevolle inzichten hebben opgeleverd. De resultaten zijn positief en het is nu tijd om deze werkwijzen structureel te verankeren. De voorgestelde aanpak richt zich op het versterken van preventie en het efficiënter inzetten van beschikbare middelen. Deze aanpak wordt in nauwe samenwerking met de subregio verder verkend. In 2025 wordt onderzocht hoe wenselijk en haalbaar het is om de huidige werkwijzen op te schalen naar alle instellingen voor speciaal (basis)onderwijs binnen de subregio. Daarbij wordt nadrukkelijk gekeken naar de ervaringen van leerlingen, ouders en (onderwijs)professionals. Het betreft een andere wijze van financiering van ondersteuning, waardoor het niet kostenverzwarend is.
Daarnaast doet de gemeente Twenterand vanaf het nieuwe schooljaar in 2025 mee aan de Jeugdhulp Teams voor speciaal onderwijs scholen in de gemeente Hengelo. Hierbij moet benoemd worden dat de gemeente Twenterand alleen betaalt voor haar eigen inwoners. Ook deze aanpak beoogt een andere inzet van jeugdhulp, met als doel een kostenneutrale uitvoering door een efficiëntere inzet en meer preventie, wat kan leiden tot besparingen.
Metingen Beleidsdoelen
Begroot 2026
Begroot 2025
2024 2023 2022 2021 2020 2019
Bron
450
500
520 553 506 452 418 313
Opgave instellingen
Basisvaardigheden zijn vergroot Aantal peuters dat wordt bereikt (zowel reguliere peuters als doelgroeppeuters (VVE)) Aantal cursisten die een taalcursus volgen bij het ROC
40
50
38
39
58
42
38
40
ROC
Aantal cursisten aangemeld via Taalpunt**
200
200
250 239
58
18
31
90
Taalpunt
Aantal leerlingen leerlingenvervoer *
385
370
370 368 333 366 298 282
Interne systemen
* De gerealiseerde cijfers vanaf 2023 is de peildatum 1-4 van dat jaar. ** Het aantal aangemelde cursisten bij het Taalpunt is afhankelijk van de borging van de avondschool. In de huidige prognose is rekening gehouden met de borging.
48
Doelenboom Jeugd Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect en doelen Jeugd Beoogd maatschappelijk effect Evenwichtig opgroeiende jeugd, die actief deelneemt aan de maatschappij Doelen Er zijn voldoende ontwikkelingsmogelijkheden voor jeugdigen op alle leefgebieden De meeste jeugdigen groeien probleemloos op, ouders zijn hiervoor als eerste verantwoordelijk. Daarnaast zijn er voldoende voorzieningen op het gebied van sport, welzijn, cultuur, educatie, gezondheid en vrije tijd waardoor de jeugd in Twenterand zich kan ontwikkelen. Er is preventie van problemen bij jeugdigen De gemeente wil voorkomen dat lichte opvoed- of opgroeivragen uitgroeien tot zorgvragen. Waar nodig is er ondersteuning en zorg voor jeugdigen en ouders Voor ouders en jeugdigen waarvoor het niet vanzelfsprekend is dat alles vanzelf goed verloopt, is aanvullende ondersteuning of zorg nodig om ook voor hen de kans om evenwichtig op te groeien mogelijk te maken of te vergroten. We streven naar effectieve en efficiënte ondersteuning en zorg waarmee we de eigen kracht van ouders en jeugdigen versterken met als doel dat ze zo snel mogelijk en zo goed mogelijk hun eigen leven (weer) vorm kunnen geven. De gemeente heeft op grond van de Jeugdwet een jeugdhulpplicht, die waarborgt dat jeugdigen de hulp ontvangen die zij nodig hebben. Met deze verantwoordelijkheden heeft de gemeente meer instrumenten in handen om hierop te sturen.
Subdoel: Er zijn voor alle jeugdigen voldoende toegankelijke basisvoorzieningen gericht op activering en preventie Activiteiten
49
Zorgdragen voor jongerenwerk dat outreachend is, ook online. Het is flexibel signalerend en draag bij aan het voorkomen van zwaardere zorg. Implementeren inkoop jongerenwerk Op 31 december 2025 loopt de huidige subsidie voor het jongerenwerk af. In de loop van 2025 start de gemeente met het proces voor een nieuwe aanbesteding, met als doel om vanaf 1 januari 2026 een vernieuwde invulling te geven aan het jongerenwerk. In de nieuwe inkoopprocedure zal specifieke aandacht worden besteed aan het outreachend jongerenwerk. De gemeente zal in 2026, waar nodig, actief sturing geven aan de uitvoering hiervan via de gekozen inkoopconstructie. Hiermee willen we inspelen op de veranderende behoeften van jongeren en zorgen voor een effectieve en toegankelijke ondersteuning.
Subdoel: Jeugd in (tijdelijk) kwetsbare posities wordt ondersteund Activiteiten Beschikbaar stellen en toewijzen van jeugdhulp Meerkosten geïndiceerde jeugdhulp In aanvulling op de tekst van de kadernota (zie het hoofdstuk verwerkte besluiten elders in deze begroting) en de berap 2025 doen wij in deze alinea een actueel verslag van de stand van zaken en wat dit betekent voor de begroting 2026. De stijging van kosten voor geïndiceerde jeugdhulp behoeven blijvende aandacht. Voortvloeiend uit de jaarrekening 2024 en kadernota 2026 zijn analyses gemaakt om de stijging te verklaren. Deze analyses zijn gedaan op basis van trendontwikkelingen, effecten vanuit de nieuwe inkoop (oude versus nieuwe contracten op cliëntniveau) en analyses op zorgduur en -aantallen. Op basis van deze analyses en onderbouwing is binnen de kadernota 2026 een aanvullende raming van €900.000 gevraagd. Dit aanvullend op het eerdergenoemde effect van € 600.000 uit de jaarrekening 2024. Deze bedragen werden veroorzaakt door enerzijds (deels) incidentele dure indicaties en crisiszorg, en anderzijds de effecten van toegenomen problematiek, intensievere en langdurige trajecten, mede onder invloed van wachtlijsten bij zowel aanbieders als verwijzers. Eveneens zijn gemeenten gebonden aan reële tarieven.