Programmabegroting 2026
Tekst van het document
Programmabegroting 2026
2
3
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................4 Inleiding Programmabegroting 2026 .......................................................................................................5 Verwerkte besluiten uit de kadernota 2026 ...........................................................................................12 Programma Sociaal Domein .................................................................................................................29 Doelenboom Sociale Zaken ...............................................................................................................32 Doelenboom Maatschappelijke ondersteuning ..................................................................................37 Doelenboom Gezondheid en preventie .............................................................................................41 Doelenboom Onderwijs......................................................................................................................45 Doelenboom Jeugd ............................................................................................................................49 Doelenboom Transformatie Sociaal Domein .....................................................................................56 Wat mag
het kosten programma Sociaal Domein .............................................................................60 Programma Ruimte ...............................................................................................................................61 Doelenboom Openbare orde en veiligheid ........................................................................................62 Doelenboom Openbare ruimte en verkeer ........................................................................................65 Doelenboom Duurzaamheid, milieu en VTH......................................................................................67 Doelenboom Bouwen, wonen, ruimtelijke ontwikkeling, Gemeentelijk Vastgoed en VTH .................70 Wat mag het kosten programma Ruimte ...........................................................................................77 Programma Economie en vrijetijdsbesteding ........................................................................................78 Doelenboom Cultuur en Recreatie & Toerisme .................................................................................79 Doelenboom Economie en werkgelegenheid ....................................................................................81 Doelenboom Sport
.............................................................................................................................83 Wat mag het kosten programma Economie en vrijetijdsbesteding ....................................................85 Bedrijfsvoering .......................................................................................................................................86 Wat mag het kosten Bedrijfsvoering ..................................................................................................89 Beleidsindicatoren .................................................................................................................................90 Paragrafen .............................................................................................................................................91 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .......................................................................92 Paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen .........................................................................................105 Paragraaf Financiering.....................................................................................................................110 Paragraaf Bedrijfsvoering ................................................................................................................114 Paragraaf
Openbaarheid Woo .........................................................................................................115 Paragraaf Verbonden Partijen .........................................................................................................116 Paragraaf Grondbeleid.....................................................................................................................130 Paragraaf Lokale Heffingen .............................................................................................................133 Overzicht van baten en lasten .............................................................................................................142 Financiële positie .................................................................................................................................154 Meerjarenraming 2027-2029 ...............................................................................................................157 Bijlagen ................................................................................................................................................160 Investeringslijsten 2026-2029 ..........................................................................................................161 EMU-saldo begroting 2026
..............................................................................................................163 Beeld structureel begrotingssaldo ...................................................................................................164 Staat van reserves en voorzieningen begroting 2026-2029 ............................................................165 Overzicht taakvelden .......................................................................................................................177 Geprognosticeerde balans 2026 - 2029 ..........................................................................................181 Overzicht subsidies 2026 die niet in subsidieplafond zijn opgenomen ............................................183 Lijst met verklarende afkortingen .....................................................................................................184 Ondertekening Programmabegroting 2026 .....................................................................................187
4
Inleiding Programmabegroting 2026 Inleiding Programmabegroting 2026 Hierbij presenteren wij u de programmabegroting 2026. Deze begroting is gebaseerd op de kadernota 2026 en de bijgestelde inzichten vanuit de bestuursrapportage 2025. De begroting heeft een positief saldo van € 46.553. Meerjarig is er voor onze gemeente geen sluitende begroting als gevolg van het zogenaamde uitgestelde "ravijnjaar". Deze programmabegroting vormt het slotstuk van de huidige bestuursperiode en legt tegelijk de fundamenten voor de volgende. We kijken met waardering terug op de bereikte resultaten, maar zijn ons bewust van de stevige opgaven die voor ons liggen. Maatschappelijke vraagstukken worden steeds urgenter, terwijl de koers van het Rijk onvoorspelbaar blijft. De financiële horizon toont een toenemende druk, het structurele begrotingstekort loopt op tot € 7 miljoen (jaarschijf 2029) wat vraagt om bestuurlijke standvastigheid, gezamenlijke verantwoordelijkheid en gerichte investeringen in wat Twenterand écht vooruithelpt. Gezien het nadrukkelijke verzoek van de raad terughoudend om te gaan met ingrijpende bezuinigingen, zijn structurele hervormingen uitgesteld en vormen deze een belangrijke opdracht voor de nieuwe gemeenteraad. Ter voorbereiding voor de nieuwe raad heeft het college opdracht gegeven voor een (benchmark)onderzoek om beter inzicht te krijgen in de eigen financiële cijfers.
Daarnaast heeft de raad bij de vaststelling van de kadernota een motie aangenomen om een productenboek te ontwikkelen. Naar aanleiding van de bijgestelde inzichten vanuit de bestuursrapportage 2025 blijkt dat er meerjarig extra moet worden geraamd voor de geïndiceerde jeugdhulp en de maatwerkvoorzieningen Wmo als gevolg van een toenemend aantal gebruikers. Doordat het budget voor Wmo-begeleiding en dagbesteding kan worden afgeraamd bedragen de totale extra kosten voor 2026 binnen het sociaal domein circa € 1 miljoen. Het eindsaldo resteert in een tekort waarvan € 550.000 wordt opgevangen met een bijdrage uit de Algemene Risico Reserve. Daarnaast wordt er met deze begroting een voorstel gedaan voor een extra leerplichtambtenaar. In lijn met de nieuwe nota reserves en voorzieningen worden onttrekkingen uit de reserves als afzonderlijke voorstellen in deze begroting opgenomen.
Koers Deze begroting kent dezelfde koers als de vastgestelde kadernota, inclusief de aangenomen moties en amendement. Bij het maken van strategische keuzes houden we vast aan het bestuurlijk gekozen ontwikkelperspectief: een economisch sterk Twenterand met een sociaal kloppend hart. De IBN sociaal domein, de Maatschappelijke Agenda, het Programmaplan Woningbouw en de startnotitie voor de economische visie vormen hierin de dragende pijlers. In de omgevingsvisie 2.0 die in 2026 dient te worden vastgesteld krijgen deze pijlers een belangrijke plaats. Deze visie biedt een integrale benadering voor hoe wij met elkaar naar de toekomst kijken van de leefomgeving van onze gemeente richting 2050.
Programma's
5
Binnen het sociaal domein blijft de inzet gericht op het versterken van zelfredzaamheid, participatie en preventie, met blijvende aandacht voor kwetsbare inwoners. Het ruimtelijk domein richt zich op het versnellen van de woningbouw en het realiseren van een bereikbare, veilige en klimaatbestendige leefomgeving. Het domein economie en vrijetijdsbesteding draagt bij aan een vitaal en aantrekkelijk woon- en leefklimaat, zowel in de kernen als op het platteland. In 2026 werken we aan omvangrijke opgaven zoals woningbouw, vastgoedbeleid, duurzaamheid, de omgevingsvisie, de transformatie van het sociaal domein, het subsidie- en inkoopbeleid, de kanaalproblematiek, het vluchtelingenvraagstuk en het versterken van bestaanszekerheid en participatie. Intern zetten we stappen om de basis op orde te krijgen, waaronder de verbouwing van het gemeentehuis. Het onderzoek naar de gevolgen van de uitstroom van de WSW bij de buitendienst is gaande, waardoor het op dit moment nog te vroeg is voor conclusies. Conform het coalitieakkoord is deze begroting uitgewerkt in drie programma’s. Voor een nadere toelichting op de inhoudelijke ontwikkelingen en toekomstperspectieven verwijzen wij u naar de afzonderlijke inleidingen per programma en de bijbehorende doelenboomteksten. Deze zijn grotendeels gelijk aan de kadernota.
Financiën Deze programmabegroting is opgesteld op basis van de Kadernota 2026. Daarbij zijn ook de structurele effecten uit de bestuursrapportage 2025 verwerkt. In de financiële tabel worden alle afwijkingen overzichtelijk weergegeven, onderverdeeld in drie categorieën: financiële afwijkingen, afwijkingen vanuit de bestuursrapportage en afwijkingen als gevolg van overige wijzigingen. Vanaf 2024 mogen gemeenten een deel van hun reserves en overschotten inzetten voor het dekken van structurele lasten. In deze programmabegroting maken wij voor het eerst gebruik van deze nieuwe mogelijkheid. In de onderstaande tabel ziet u dat een bedrag van € 550.000 wordt onttrokken uit de algemene risicoreserve, waarna het begrotingssaldo positief uitvalt. Deze maatregel biedt geen structurele oplossing voor tekorten. De staat van reserves en voorzieningen in deze begroting is conform de door de raad vastgestelde 'nota reserves en voorzieningen'. Het saldo van de Kadernota 2026 vormt het uitgangspunt voor het financiële overzicht. De financiële gevolgen van de Kadernota zijn terug te vinden in de tegel "Verwerkte besluiten uit de Kadernota 2025". Deze worden niet opnieuw weergegeven in de onderstaande tabel.
6
Financieel overzicht: verklaring verschil kadernota en begroting
7
BEGROTING 2026 en verder
2026
Saldo kadernota 2026 (na besluitvorming raad)
2027
2028
2029
617.086 v
-999.195 n
- n 4.601.51 2
- n 5.597.62 5
Inflatiecorrectie op bedragen uit meerjarenbegroting 2025
-155.000 n
-321.000 n
-385.000 n
-647.000 n
Kapitaallasten (o.a. activering verbouw gemeentehuis naar voren gehaald, waardoor per 2026 eerste kapitaallasten ontstaan, i.p.v. per 2027. Met ingang van 2028 zijn daarnaast de kapitaallasten van de nieuwbouw Oranjeschool geraamd).
-247.000 n
7.800 v
-332.000 n
-254.000 n
215.086 v
- n 1.312.39 5
- n 5.318.51 2
- n 6.498.62 5
Financiële afwijkingen:
Grote afwijkingen n.a.v. de berap: Sociaal: Maatwerkvoorzieningen WMO (HO) is bijgeraamd als gevolg van toenemend aantal gebruikers
- n 546.000
- n 568.000
- n 591.000
- n 614.000
Het budget voor begeleiding en dagbesteding wordt afgeraamd aangezien de verwachtte toename in aantallen 312.000 v uitblijft.
325.000 v
338.000 v
351.000 v
Er moet extra worden bijgeraamd (naast het bedrag dat in de kadernota is genoemd) voor de geïndiceerde jeugdhulp
- n 773.000
- n 802.000
- n 832.500
Kosten voor leerlingenprognoses waren niet juist geraamd
- n 802.000 -6.150 n
-6.300 n - n 1.042.15 0
-6.400 n
-6.600 n
- n 1.022.30 0
- n 1.061.40 0
- n 1.102.10 0
-47.000 n
-48.000 n
-49.000 n
-7.900 n
-8.000 n
-8.200 n
Ruimte: Onkruidbestrijding, we mogen geen bestrijdingsmiddelen meer gebruiken, kosten van branden en vegen liggen veel hoger.
-46.000 n
n
Economie: Hogere kosten zwembad de Zandstuve door verplichte controles en handelingen vanuit de nieuwe Omgevingswet voor de machinekamer (moet door extern bedrijf worden uitgevoerd)
-7.700 n
Bedrijfsvoering: Algemene uitkering conform raadsbrief over de gevolgen van de meicirculaire
40.000 v
33.000 v
358.000 v
- n 275.000
Decentralisatie uitkeringen (zijn reëel geraamd in onze begroting, dus voordeel voor de begroting
542.000 v
-7.000 n
- n 204.000
651.000 v
Salariskosten raad en personeel, lagere CAO stijging
425.000 v
423.000 v
445.000 v
469.000 v
Arbokosten, nieuwe aanbesteding arbodienst
-15.000 n
-16.000 n
-16.000 n
-17.000 n
8
BEGROTING 2026 en verder
2026
2027
2028
2029
992.000 v
433.000 v
583.000 v
828.000 v
lagere huuropbrengst gemeentehuis, vanaf half 2026 verhuurbaar (€ 230.000 aan inkomsten geraamd, dit is niet haalbaar)
-150.000 n
-100.000 n
-102.200 n
-104.500 n
Uitbreiding leerplichtambtenaar - voor 2026 aanvullend 13 uur bovenop de reeds beschikbare 24 uur vanuit de motie (loopt af eind 2026), en voor 2027 en verder 37 uur
-35.000 n
-99.000 n
-104.000 n
-109.500 n
Kostendekkende producten door verschuiving van kredieten (btw toerekening over kosten geeft een voordeel c.q. nadeel)
-45.200 n
525.000 v
348.000 v
414.000 v
Woon-werkverkeer vergoeding personeel conform CAO
-385.000 n
-385.000 n
-385.000 n
-385.000 n
517 v
13.750 v
-22.162 n
-42.233 n
Saldo begroting
-503.447 n
- n 2.001.84 5
- n 6.118.27 4
- n 7.057.15 8
Eenmalige bijdrage Algemene Risico Reserve
550.000 v
Voorlopig saldo begroting
46.553 v
Overige wijzigingen
Diverse verschillen
0 - n 2.001.84 5
0 - n 6.118.27 4
0 - n 7.057.15 8
9
Aangenomen moties en amendement kadernota 2026 Voor het volledige overzicht wordt onderstaand nog even kort de aangenomen moties en amendementen van de kadernota 2026 herhaald. Amendement A08 Structurele besparingen Motie M22 Vastgoed-pilot verkoop Middendorpshuis Den Ham Motie M23 Efficiënte organisatie slimme raad - Verkenning AI Motie M24 Inventarisatie recreatiewoningen vs permanente woningen Motie M25 Verkeersveiligheid en bereikbaarheid herdenkingsmonument Motie M26 Geen overwaarde sociale huizen voor bouwers ontwikkelaars Motie M27 Vervolg uitvoering Roelofsbrink Motie M28 Bomen langs wegen Motie M29 Inzage broodnodig om keuzes te maken Motie M30 Een nachttrein voor Twenterand Motie M35 Opkomst bevordering verkiezingen Motie M37 Verbetering raadsvoorstellen
Risico's Ten tijde van het opstellen van deze begroting is er sprake van onzekerheid over de landelijke koers als gevolg van nieuwe verkiezingen. Gemeenten en andere publieke organisaties hebben de afgelopen jaren geïnvesteerd in beleidsontwikkelingen waarvan het vervolg nog onduidelijk is. Meer informatie over deze en andere risico’s vindt u in de paragraaf weerstandsvermogen. Onze beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 20.542.005 en de risico’s vereisen een weerstandsvermogen van € 4.592.500. Dat betekent een dekkingsratio van bijna 4,50 en dat ligt ver boven de norm van 1. Dit lijkt een solide positie, maar moet uitdrukkelijk worden beschouwd in de context van de meerjarige tekorten en de verwachte noodzakelijke ombuigingen die nog moeten plaatsvinden.
Financieel overzicht grafiek
10
Leeswijzer Met deze inleiding laten wij de richting zien zoals wij de begroting hebben opgesteld. In de doelenbomen beschrijven wij het beoogd effect, de (sub)doelen en activiteiten die wij uitvoeren op een bepaald terrein. Bij de subdoelen en activiteiten is met de kleur van de bol aangegeven of de taak wettelijk of niet-wettelijk is. We gebruiken rood, oranje en groen. Voor de subdoelen en activiteiten betekent rood dat de taak wettelijk is, groen is niet wettelijk en oranje is deels wettelijk. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Twenterand.
11
Verwerkte besluiten uit de kadernota 2026 Toelichting De volgende onderwerpen zijn bij de behandeling van de kadernota 2026 in de raad vastgesteld en verwerkt in deze programmabegroting 2026. Onderwerpen die tekstueel zijn opgenomen, maar niet financieel verwerkt zijn, zijn hierin niet meegenomen
Subdoelen Overzicht verwerkte besluiten Programma Sociaal Domein Activiteiten Verstrekken Inkomensvoorzieningen Alleenverdienersproblematiek De alleenverdienersproblematiek is een situatie waarbij een (echt)paar door een samenloop van weten regelgeving te weinig toeslagen ontvangt en daarmee onbedoeld op een besteedbaar inkomen onder het bestaansminimum uitkomt. De alleenverdienersproblematiek is in 2009 ontstaan bij het afbouwen van de uitbetaalbaarheid van de algemene heffingskorting (AHK) aan de minstverdienende partner (ook wel de overdraagbaarheid van de AHK genoemd). Een samenloop van fiscaliteit, sociale zekerheid en toeslagen pakt voor deze groep alleenverdieners nadelig uit, waardoor zij toeslagen mislopen. Gemeenten kunnen financiële ondersteuning bieden aan huishoudens die als gevolg van de alleenverdienersproblematiek onder het bestaansminimum uitkomen. Gemeenten kunnen de gemiste huur- en zorgtoeslag compenseren vanuit de individuele bijzondere bijstand. De Tweede Kamer heeft verzocht om de betrokken huishoudens actief te benaderen. Met de VNG is afgesproken dat gemeenten dit gefaseerd oppakken. Via een decentralisatie-uitkering ontvangen gemeenten budget om aan de betreffende huishoudens bijzondere bijstand te verstrekken. De budgetten zijn voorlopig maar kunnen worden bijgesteld bij de meicirculaire 2025 en de meicirculaire 2026.
Mede daarom is het college als bezig om (uitvoerings)beleid gaan maken voor deze doelgroep. Securityofficer Suwinet Het gebruik van Suwinet vereist een strikte waarborging van autorisatie- en beveiligingsbeleid. Dit is een eis van rijkswege. Door een formatie-uitbreiding van 0,33 fte á € 25.000 willen we dit proces goed borgen binnen de organisatie. Werk-, inkomen en inburgeringsconsulent Er is sprake van achterstallig onderhoud en een hoge werkload. Door een tijdelijke inzet van 1,66 fte á € 135.850 voor drie jaar van extra consulenten zorgen we dat de basis op orde is, verbeteren we het dienstverleningsniveau en werken we efficiënter bij een passende werkload. Hierna kan bepaald worden of er noodzaak is tot structurele uitbreiding. De kosten dekken we uit de algemene risico reserve. Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
Securityofficer Suwinet
s
€ 25.000
n
Werk-, inkomen en inburgeringsconsulent
i
€ 135.850
n
Inzet schuldhulppreventie en schuldhulpverlening Stadsbank Oost Nederland Middels de uitgevoerde bestuursopdracht Stadsbank Oost Nederland is gekeken of er door meer lokaal te doen er besparingen gevonden konden worden. Dit bleek het geval zodat per 2026 afgerond € 30.000 structureel kan worden ingeboekt. Vorig jaar is hier uitgebreid over gerapporteerd.
12
Ontwikkelingen schuldenaanpak en meldpunt Geldzorgen Ondertussen wordt gewerkt aan versterking van het Meldpunt Geldzorgen om de overgenomen taken nader vorm te geven. Naast genoemde partiele uittreding bij de Stadsbank Oost Nederland wordt de regie over de dienstverlening schulden nog meer versterkt want tegelijkertijd zal een aantal elementen van de basisdienstverlening schuldhulpverlening geïmplementeerd worden. Gemeenten hebben zich via de VNG gecommitteerd hieraan. De basisdienstverlening bestaat uit 20 elementen waaraan gemeentelijke schuldhulpverlening moet voldoen. Een aantal elementen van de nieuwe basisdienstverlening, zoals een hulpaanbod dat toegespitst is op verschillende doelgroepen en het standaard aanbieden van een saneringskrediet met aflostermijn van 18 maanden biedt de gemeente Twenterand al aan, maar andere punten vergen nog ontwikkeling en onderzoek. Doel van de “nieuwe basisdienstverlening” is dat er meer beleidsuniformiteit tussen gemeenten ontstaat. De partijen van de bestuurlijke afspraken hebben een actieplan geschreven waarmee gemeenten aan de slag kunnen. De basisdienstverlening stelt hogere eisen aan gemeenten wat betreft schuldhulpverlening en is vrij dwingend. Het betekent dat er geïnvesteerd moet worden in gemeentelijke schuldhulpverlening.
Tenslotte wordt ook de motie versterking meldpunt geldzorgen geëvalueerd en betrokken bij de doorontwikkeling van ons Meldpunt. Dekking voor deze doorontwikkeling zijn primair de middelen die we van het rijk blijven ontvangen voor armoedebestrijding. Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
Stadsbank Oost Nederland
s
€ 30.000
v
Beschikbaar stellen en toewijzen van maatwerkvoorzieningen Pilot samen indiceren De gemeente gaat vanaf dit najaar werken met Samen Indiceren. Binnen dit project worden lokaal afspraken gemaakt over de verschuiving van werkzaamheden met betrekking tot het indiceren in de Wmo voor inwoners met (beginnende) dementie. Het stellen van de indicatie begint al bij een casemanager dementie en wordt in een vloeiende lijn voorgezet en afgerond door de Wmo-consulent. Deze manier van indiceren brengt vele voordelen met zich mee: de ketensamenwerking wordt versterkt, indiceren versnelt, onnodig en dubbel werk wordt voorkomen en we vertrouwen op de kennis en expertise van de professionals. Dit scheelt werk voor de gemeentelijke consulenten, en is ook prettiger voor de inwoners, die hierdoor 1 aanspreekpunt krijgen. De gemeente is bezig of dit ook in Twenterand ingevoerd kan worden. Hierbij kan gebruik gemaakt worden van het voorwerk dat al binnen de Twentse Koers is gelegd. Beleidsadviseur sociaal De huidige werkload bij de beleidsadviseurs in het sociaal domein is erg hoog. Door een structurele formatie-uitbreiding van 1 fte á € 93.850 verwachten wij dat de basis op orde komt en we ons aan onze wettelijke plicht houden. Het draagt ook bij aan integraliteit bij alle doelenbomen gezien de samenhang en samenwerking intern en extern in het sociaal domein. Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
Beleidsadviseur sociaal
s
€ 93.850
n
Faciliteren GGD m.b.t. bestrijding van (infectie)ziekten en optreden bij incidenten De GGD is een belangrijke partner waarmee er regionaal en lokaal gewerkt wordt aan het verkleinen van gezondheidsverschillen en het beschermen en bevorderen van een gezonde leefstijl. Begin 2025 zijn de opbrengsten van de kerntakendiscussie over de kerntaken van SamenTwente gepresenteerd. De conclusie is dat om de huidige door gemeenten gewenste standaard van dienstverlening bij SamenTwente vragen om een uitbreiding van de begroting. Het resultaat voor de gemeente Twenterand is dat er vanaf 2026 structureel € 89.000 bij de bijdrage aan SamenTwente wordt opgeplust. Het programma de Gezonde school aanpak wordt incidenteel gedekt, waarbij er gekeken gaat worden naar andere subsidiemogelijkheden. In 2026 betekent dat een incidentele verhoging van €11.170. Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
13
Uitkomsten Kerntakendiscussie Samen Twente (gezonde school aanpak)
i
€ 11.170
n
Uitkomsten Kerntakendiscussie Samen Twente (autonome ontwikkelingen incl. VTT)
s
€ 89.000
n
Handhaven kwaliteitseisen kinderopvang en peuterspeelzaalwerk Inspecties kinderdagopvang Vanaf 1 januari 2022 konden gemeenten en GGD’en ervoor kiezen om flexibeler toezicht te houden. Gemeenten en GGD’en hebben in Twente gezamenlijk beleid geschreven en dit wordt binnenkort vastgesteld. Hoewel de ontwikkelingen nog niet geheel uitgekristalliseerd zijn, is al gebleken dat er meer handhavingsverzoeken zijn binnengekomen. Daarnaast moeten gastouders vanaf 2026 voldoen aan diverse nieuwe eisen, waarop de GGD’en extra toezicht zullen uitoefenen. Tevens zal de gemeente meer inspectie rapporten moeten afhandelen en waar nodig handhaven. Door deze wijzigingen en extra controles wordt geschat dat er meer toezicht nodig zal zijn, wat naar verwachting €75.000,- structureel aan extra kosten met zich mee zal brengen. Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
Inspecties kinderdagopvang
s
€ 75.000
n
Subsidiëren van peuterplaatsen en plaatsen voor- en vroegschoolse Educatie (VVE) Onderwijs Achterstanden Beleid In het kader van dit beleid ontvangt de gemeente een specifieke uitkering (SPUK). Door recente landelijke kortingen op deze uitkeringen kunnen echter ook de beschikbare middelen voor het onderwijsachterstandenbeleid onder druk komen te staan. Dit kan de uitvoering van het beleid bemoeilijken. Daarnaast loopt de huidige SPUK-regeling in 2027 af. Hoewel in de wet is vastgelegd dat gemeenten recht hebben op een specifieke uitkering ter dekking van de kosten van wettelijke uitvoeringsverplichtingen, is het op dit moment nog onduidelijk of de SPUK in haar huidige vorm wordt voortgezet. De gemeente volgt deze ontwikkelingen nauwgezet en zal, indien nodig, tijdig bijsturen om de continuïteit en kwaliteit van de ondersteuning te waarborgen. Beleidsmedewerker onderwijsachterstandenbeleid Op deze functie vindt nu inhuur plaats. Het zijn structurele taken die beter via uitbreiding van de formatie á 0,5 fte uitgevoerd kunnen worden. De kosten worden gedekt door de rijksbijdrage hiervoor. Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
Beleidsmedewerker onderwijsachterstandenbeleid
s
€42.525
n
Uitvoering geven aan het actieplan basisvaardigheden gemeente Twenterand 2023-2026 Avondschool Het Actieplan Basisvaardigheden 2023–2026 van de gemeente Twenterand richt zich op het terugdringen van laaggeletterdheid, die één op de zes inwoners treft. Dit heeft niet alleen invloed op de betrokkenen zelf, maar ook op hun kinderen. Het Actieplan Basisvaardigheden 2023-2026 wordt via routes gefinancierd. Het Actieplan Basisvaardigheden wordt deels gefinancierd via de reguliere subsidiebeschikking en de regeling voor combinatiefunctionarissen. Daarnaast heeft de gemeenteraad recent extra middelen beschikbaar gesteld via een motie, waarmee onder andere de Avondschool wordt bekostigd.
14
Voor de uitvoering van het plan zijn meerdere financieringsroutes van toepassing. Tegelijkertijd zijn er diverse andere ontwikkelingen die van invloed zijn op de bibliotheek, zoals de voorgenomen wijziging van de Bibliotheekwet, aflopen van het actieplan basisvaardigheden en de herziening van het gemeentelijk subsidiebeleid. In de komende periode wordt onderzocht hoe deze elementen integraal kunnen worden benaderd. Vooruitlopend op deze bredere aanpak is het belangrijk om te benoemen dat er voor 2026 nog een open vraagstuk ligt rondom de structurele financiering van de Avondschool. Voorgesteld wordt om deze voor het laatste jaar van het actieplan ter overbrugging incidenteel op te nemen in de gemeentelijke begroting, met een bijdrage van €25.000. Dekking komt uit de reserve. Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
Avondschool
i
€ 25.000
n
Beschikbaar stellen en toewijzen van jeugdhulp Meerkosten geïndiceerde jeugdhulp De kosten van jeugdhulp blijven helaas zorgen baren. Na jaren van terugdringing van kosten bleek ineens in het najaar van 2024 dat een stevige kostenstijging ontstond en dat resulteerde in meerkosten in de jaarrekening van ca. € 600.000). Voor deze kadernota is uiteraard verdiepend gezocht naar de oorzaken hiervan en doorwerking naar 2026. Tijdens deze analyse werd het beeld niet rooskleuriger en bleek dat de kosten rond met name verblijf en ambulante jeugdhulp volgens onze prognoses fors gaan stijgen. De belangrijkste oorzaken lichten we nu nader toe. Een eerste onderdeel in de verklaring hiervan is duidelijk omdat jeugdhulp een openeinderegeling betreft en gebleken is dat we nu de omstandigheid hebben dat we meer dan vroeger te maken hebben diverse extra dure indicaties en crisiszorg, ook door verhuizingen naar onze gemeente. Dit kan elke gemeente overkomen en nu is komt dit voor rekening van Twenterand voor meerdere personen. Om een indruk te geven kunnen we melden dat we voor één jeugdige in een dure verblijfsvoorziening (driemilieusvoorziening) spreken van een bedrag van €250.000 op jaarbasis.
Andere oorzaken kunnen gevonden worden in factoren als intensievere en langdurigere trajecten, dit vanwege toegenomen problematiek maar ook onder invloed van wachtlijsten bij verwijzers als bij zorgaanbieders, maar ook bij onze toegang zoals u weet. Landelijke specialistische zorg moet ook in bepaalde situaties worden ingezet hetgeen ook forse kostenstijgingen betreft. Opvallend is in onze eerste analyse dat totaal aantal jeugdigen (volume) niet noemenswaardig van invloed blijkt te zijn. Dit deel van de kosten overkomt ons en ook al zijn we kostenbewust in onze toegang en werken we zo preventief mogelijk, we moeten wettelijk de zorg bieden die nodig is. We ramen gezien onze financiële situatie scherp dus dan zijn ook overschrijdingen eerder aan de orde. Bijzondere omstandigheid dat per 2025 sprake is van inwerkingtreding van de nieuwe inkoop Jeugdhulp. Deze inkoop is tot stand gekomen in een tijd waar er veel veranderingen spelen in het zorglandschap c.q. het jeugdzorgstelsel. De hervormingsagenda en andere ontwikkelingen worden al elders benoemd in deze kadernota. Gemeenten zijn gebonden aan het hanteren van reële tarieven. Er is sprake van stijging in de kosten en daardoor tarieven onder invloed van factoren als personeel(stekorten), wachtlijsten en kleinschaligheid en ombouw residentieel verblijf/JeugdzorgPlus.
Binnen deze inkoop Jeugdhulp zit ook alle woon- en verblijfszorg. Op dit punt loopt Twente achter gezien landelijke ontwikkelingen en er worden veel kinderen uit huis geplaatst mede door een tekort van passende ambulante alternatieven. Er wordt daarom in Twente via de Samenwerkingsagenda gezamenlijk gewerkt aan bijsturing op dit punt om de kosten te laten verminderen. Het exacte financieel effect van de nieuwe inkoop is vanwege onvoldoende en veranderende datasets nog niet mogelijk. Bij onze collega-gemeenten in Twente die dezelfde inkoop hebben is er op het moment van schrijven ook nog geen referentie of zich hier hetzelfde voordoet. Wij lijken als Twenterand dit als eerste te signaleren. Daarbij speelt ook nog de lopende omzettingen van indicaties van de oude naar het nieuwe inkoop en het goed implementeren van de inkoop bij bepaalde onderdelen bijvoorbeeld bij gezinshuizen.
15
We weten in Twenterand wat we willen en blijven koersvast doorgaan in het treffen van beleids- en beheersmaatregelen om kostenstijgingen te beperken en te keren maar we hebben de wetenschap dat we dit niet op korte termijn zal resulteren in een verlaging van de kosten. We blijven daardoor geconfronteerd worden met een fors extra tekort waarvoor extra gelden benodigd zijn. In deze kadernota wordt daarom voorgesteld om als middenscenario in mogelijke bandbreedtes voorlopig al € 900,000 bij te ramen aanvullend aan het effect van € 600.000 uit de jaarrekening, in totaal dus €1.500.000. Ook al is het bericht nog maar recent bekend, het college wil hierin transparant zijn naar de raad en moet hierin in deze kadernota anticiperen, maar wil ook bij voorbaat de begroting niet onnodig belasten. Het college is er niet gerust op dat deze extra middelen afdoende zullen zijn en heeft direct opdracht gegeven tot intensievere verdiepende analyses – gezien de complexiteit zelfs op dossierniveau - en gevraagd om nader advies over deze situatie. Zij wil nadere beslissingen hierover nemen op basis van specifiekere informatie. Enige doorlooptijd zal nodig zijn om voldoende data te verzamelen. Wij komen bij de berap 2025 en begroting 2026 hierop terug en zullen uiteraard de raad eerder informeren wanneer dit kan.
Flexibel budget wachttijden Sociaal Domein mn pieken Wmo en jeugd Door het beschikbaar stellen van een jaarlijks flexibel budget van € 137.020 voor zowel frontoffice (consulenten) als backoffice kunnen mogelijke pieken door een bovenmatig aantal aanvragen binnen het sociaal domein, met name bij Wmo en Jeugd, opgevangen worden. De dekking vindt plaats uit de reserve personeel. Jeugdconsulent Voorgesteld wordt de formatie van de jeugdconsulenten structureel uitbreiden met 2fte vanwege een toenemend aantal veiligheidszaken en autonome ontwikkelingen zodat we voldoen aan wettelijke eisen. De salariskosten á € 170.100 dekken we vanuit het verminderen van de zorgkosten want adequate inzet voorkomt duurdere zorg. Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
Flexibel budget wachttijden Sociaal Domein mn pieken Wmo en jeugd
i
€ 137.920
n
Jeugdconsulent
s
€ 170.000
n
Geïndiceerde jeugdhulp
s
€ 900.000
n
Vrouwenopvang Bijraming indexering Vrouwenopvang De gemeente Enschede ontvangt als centrumgemeente de decentralisatieuitkering vrouwenopvang (DU VO). De DU VO is bedoeld voor het aanpakken van alle vormen van geweld in afhankelijkheidsrelaties: denk hierbij aan vrouwenopvang, kindermishandeling, ouderenmishandeling, seksueel geweld, eergerelateerd geweld en loverboyproblematiek. De voorzieningen welke betaald worden uit deze middelen zijn niet slechts voor inwoners van Enschede maar voor meerdere gemeenten, waaronder Twenterand. Dat is immers het kenmerk van een centrumgemeenteuitkering. Helaas komt door een landelijke weeffout in de financiering de indexering op deze DU VO niet in Enschede terecht maar bij alle gemeenten. Enkele jaren geleden is daarom in afstemming met Enschede - onder conditie van inzet tot landelijke reparatie hiervan - door Twenterand besloten om deze middelen over te maken naar Enschede. De reparatie is helaas nog niet gelukt en nog steeds onderwerp van gesprek blijkt uit recente informatie. Inmiddels zijn de kosten meer gestegen dan de raming, daarom worden in deze kadernota de meerkosten opgevoerd. Bij verandering van de landelijke en regionale afspraken rond de financiering wordt uiteraard dit bedrag weer aangepast. Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
Bijraming Indexeringsmiddelen DU Vrouwenopvang
s
€ 9.200
n
16
Doorontwikkeling van de ondersteuning aan jeugdigen als gevolg van de hervormingsagenda Jeugd, de Samenwerkingsagenda Jeugdhulp Twente en het toekomstscenario voor kind- en gezinsbescherming
17
Hervormingsagenda Jeugd De Hervormingsagenda Jeugd streeft naar een beter en financieel houdbaar stelsel voor jeugdigen, met zowel besparingen als noodzakelijke investeringen. Er worden scherpe keuzes gemaakt om de kosten te beheersen. De agenda bevat maatregelen die zowel kosten met zich meebrengen (zoals kwaliteitsverbetering) als besparingen opleveren. Het doel van de Hervormingsagenda Jeugd is een landelijke structurele besparing van €1 miljard vanaf 2027, waarvan €650 miljoen haalbaar lijkt. Voor de resterende €350 miljoen zijn er meer onzekerheden wat betreft de verwachte opbrengst en de duurzaamheid van de maatregelen. Afgevraagd werd of de maatregelen en financiële opgave haalbaar was. Een externe deskundigencommissie heeft dit onderzocht en in januari 2025 een zwaarwegend advies uitgebracht aan het Rijk en de VNG. Het advies richtte zich op de uitvoering van de maatregelen en de ingezette inspanningen, met name in relatie tot de uitgavenontwikkeling. De commissie heeft geadviseerd om te stoppen met de onrealistische bezuinigingen. In reactie hierop heeft het Rijk in de voorjaarsnota aangegeven dat er voor de periode 2025 t/m 2027 extra middelen beschikbaar komen voor de jeugdzorg. De extra middelen jeugd uit de meicirculaire 2025 van het rijk zijn verwerkt in deze begroting.
Daarnaast is in september 2025 definitief besloten dat gemeenten alsnog gecompenseerd worden voor de tekorten van 2023 en 2024. Deze extra incidentele middelen zijn al in deze begroting opgenomen. Dit leidt tot een positieve inbreng voor de eerste twee jaarschijven maar daarna per 2028 – wijzigt het financiële beeld tot zelfs negatief wanneer we dit met onze meerjarenraming salderen. Het kabinet gaat ervan uit dat de maatregelen uit de Hervormingsagenda dan hun beoogde effect zullen hebben. Daarnaast wil het kabinet inzetten op extra maatregelen om de kosten van het stelsel verder te beheersen. Met de VNG hebben wij serieuze vraagtekens bij de haalbaarheid van de reeks zoals die nu vanaf 2028 er staat. Het is veel te ambitieus. Het doorvoeren van maatregelen vergt forse aanpassingen in het stelsel en bijbehorende wetswijzigingen. Denk bijvoorbeeld aan de inperking van de reikwijdte van de jeugdzorg. De inwerkingtreding van het desbetreffende wetsvoorstel is voorzien voor midden 2027. Het zal daarna nog de nodige tijd vergen voordat dit werkelijk (financieel) effect sorteert. Daarnaast wordt er geen indexatie van de kosten voor jeugdzorg toegepast, zoals dit door de deskundigencommissie was aanbevolen. Wel wordt de besparing geïndexeerd wat leidt tot hogere lasten voor gemeenten.
Gezien de blijvende grote zorgen wordt op verzoek van de VNG de Commissie Van Ark gevraagd om haar tweede advies niet in het eerste kwartaal van 2028 uit te brengen maar een jaar eerder: in het eerste kwartaal van 2027. De middelen die Twenterand nu ontvangt zullen in Twenterand onder andere benut worden om de hogere kosten van naar aanleiding van de strategische doelstellingen van de inkoop te dekken. De middelen zouden ook lokaal ingezet moeten worden voor lokale investeringen om besparingen te genereren en om simpelweg te kunnen voldoen aan de eisen uit de hervormingsagenda. Zoals u hieronder in de kadernota kunt lezen wil dit college blijven investeren om te vernieuwen en te besparen, maar zoeken wij steeds naar alternatieve dekking hiervoor en bekijken wij per P&C document of middelen regulier in de begroting moeten worden opgenomen. In Twente en Twenterand worden maatregelen van de Hervormingsagenda opgepakt in de Inkoop Jeugdhulp 2025 en de Samenwerkingsagenda Jeugdhulp Twente. Lokaal werken we aan een sterker team en een integrale aanpak. Hierbij kan gedacht worden aan een integrale aanpak tussen bijvoorbeeld Jeugd, Wmo en Participatiewet. Ook biedt het nieuwe subsidiebeleid de mogelijkheid om meer te sturen op het voorliggend veld en de sociale basis en daarmee op de doelen uit de hervormingsagenda.
Tot op heden zijn de investeringen die nodig zijn om uitvoering te geven aan de hervormingsagenda slim opgevangen via diverse incidentele middelen. De huidige situatie is echter niet langer houdbaar. Er spelen verschillende actuele vraagstukken, zoals de invoering en borging van de brede analyse (ook wel verklarende analyse genoemd) en de ontwikkelingen in de transformatie in het zorglandschap om verblijf in residentiële jeugdzorg en jeugdzorgplus zo kleinschalig vorm te geven en daar waar mogelijk af te bouwen. Dit zijn structurele kosten en daarmee is het onvermijdelijk om deze nu structureel te ramen. Voorgesteld wordt om structureel deze kosten op te nemen in de gemeentelijke begroting, met een bijdrage van € 81.700 voor 2026 en daarna ca € 87.000. De
18
komende jaren zullen er meer verplichtingen op ons pad komen. Wij zullen elke ontwikkeling zorgvuldig beoordelen en u waar nodig tijdig informeren. Samenwerkingsagenda en de aanpak wachttijden Binnen de samenwerkingsagenda zijn er verschillende actielijnen om de manier van samenwerking tussen diverse partners te bevorderen, met als doel meer passende ondersteuning. Dit programma vormt de uitvoeringskant van de Regiovisie en vertaalt de gezamenlijke regionale ambities naar concrete acties. Daarnaast loopt in Twente een deel van dit jaar een separate aanpak op wachttijden. De samenwerkingsagenda en de aanpak wachttijden is in lijn met de hervormingsagenda en versterken en integreren in elkaar. Afgelopen jaren is hier, net zoals bij de uitwerking van de hervormingsagenda, gebruik gemaakt van incidentele middelen. Echter zijn ook hier structurele kosten denkende aan: beschikbaarheidswijzer en analysetool wachttijden. Het is onvermijdelijk om deze nu structureel te ramen. Naast de structurele kosten zijn er ook incidentele kosten. Uit een analyse van de aanpakwachttijden is gebleken dat complexe echtscheidingen veel druk oplevert op de gehele jeugdzorg keten. Onderzocht is hoe deze druk verminderd kan worden en dat betreft een andere manier van werken. Om deze manier van werken door de gehele keten te implementeren zijn extra middelen nodig.
Voorgesteld wordt om deze de komende drie jaar incidenteel op te nemen in de gemeentelijke begroting, met op basis van de voorlopige voorliggende regionale stukken respectievelijk een bijdrage van €12.763 (2026), €11.008 (2027) en € 5.000 (2028) vanuit de reserve beleidsontwikkelingen. Doorontwikkeling toegang tot het sociaal domein en het lokaal team Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de toegang tot zorg en ondersteuning in het sociaal domein, waarbij sterke lokale teams essentieel zijn om zorg beter te organiseren met de inwoner als uitgangspunt. Deze teams moeten laagdrempelig, goed bereikbaar en aanwezig op locaties zijn waar inwoners van nature komen. Ze bieden direct hulp en schakelen indien nodig met andere afdelingen en expertise. In november 2024 is gestart met de uitwerking van de bestuursopdracht ‘Doorontwikkeling Toegang en Lokaal Team Sociaal Domein’. De kern van deze opdracht is: de inwoner als uitgangspunt en samenhangend organiseren. De verkenning die voor deze opdracht als eerste stap is uitgevoerd kwam tot een heldere en eenduidige conclusie: om deze beide ambities waar te maken is er iets anders nodig dan ‘meer van hetzelfde’. Er is een kanteling nodig in de manier van kijken, denken en doen. We zien het sterke lokale team niet in de eerste plaats als een poort, een toegang naar formele of informele hulpverlening.
In plaats daarvan maakt een sterk lokaal team deel uit van het dagelijks leven van de Twenteranders in de kernen. De focus verschuift van ‘zorgen voor’ naar ‘aansluiten op het dagelijks leven’. In het dagelijks leven draait het om zaken zoals wonen, werken, opgroeien, samenleven, vrijetijdsbesteding en dingen samendoen. De doe-kracht van de gemeenschappen van Twenterand is voelbaar in het dagelijks leven. Vanuit deze andere manier van kijken, denken en doen sluit een sterk lokaal team aan op die doekracht in de kernen en gemeenschappen. Door in de kern verankerd te zijn kent het lokale team de plaatselijke doe-kracht door-en-door. Als de plaatselijke gemeenschap iets nodig heeft waarvoor hun gezamenlijke doe-kracht nog tekortschiet dan kan steekt het lokale team een handje toe, altijd aansluitend op het dagelijks leven. Waar nodig roepen zij anderen in. De gemeenschap blijft zelf leidend. De toegang is geen drempel maar een hulplijn. Ook de ondersteuning van jeugdigen, van jongeren en van de gemeenschap waarin zij opgroeien wordt vanuit deze manier van kijken opnieuw bekeken.
19
Gedurende 2025 wordt deze manier van kijken samen met alle betrokkenen (zoals inwoners (jongeren én volwassenen), trekkers van dorps-activiteiten in het dagelijks leven waarin de doe-kracht al volop wordt benut, scholen, verenigingen, werkgevers, aanbieders van (informele) zorg en ondersteuning) verder onderzocht en uitgewerkt naar een haalbaar en concreet voorstel. In dit voorstel wordt ook aangegeven hoe de uitvoering van wettelijke gemeentelijke taken hierin vorm krijgt: hoe voert de gemeente regie op deze taken én op de kanteling die hier is geschetst? De regeling met betrekking tot subsidies en inkoop is daarbij een belangrijk regie-instrument. Op basis van deze uitwerking zal eind 2025 besluitvorming plaatsvinden met betrekking tot het vervolg in 2026 en daarna. Doorontwikkeling dashboard voorliggend veld In het coalitieakkoord wordt beoogd de positie van het voorliggend veld te versterken door een dashboard te ontwikkelen. In 2024 is een inventarisatie gestart van de systemen, maar door capaciteitsproblemen is de voortgang gestagneerd en de ambitie bijgesteld. Prioriteit ligt nu eerst bij het nieuwe subsidiebeleid en de daaraan verbonden nieuwe mogelijkheden om tot monitoring/dashboard te kunnen komen.
Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming Het landelijk beleid vanuit het programma Toekomstscenario Jeugd- en Gezinsbescherming beoogt een transformatie van de huidige opzet van de kind- en gezinsbescherming. Het doel is om te komen van ketenpartners die in een estafettemodel met elkaar samenwerken naar een integrale, systeemgerichte manier van werken. De landelijke proeftuinen die worden uitgevoerd in het Toekomstscenario laten zien dat met deze andere manier van werken een flinke daling van het aantal gedwongen maatregelen mogelijk is. In Twente geven we als regio gezamenlijk invulling aan het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. De komende jaren werken we via pilots aan vernieuwende oplossingen voor kinderen, jongeren en gezinnen met ernstige veiligheidsrisico’s. De focus ligt op het versterken van de samenwerking tussen de lokale toegang (jeugd/Wmo) en de jeugdbeschermingspartners: Veilig Thuis Twente, de Raad voor de Kinderbescherming en de gecertificeerde instellingen (GI’s). Afgelopen jaar is er landelijk veel discussie geweest over het Toekomstscenario. Daarbij hebben de landelijke gecertificeerde instellingen en Veilig Thuis-organisaties zich teruggetrokken uit het proces, wat de verdere ontwikkeling op regionaal niveau bemoeilijkt. Ondanks de moeilijkheden willen we in Twente en Twenterand gezamenlijk verder.
In Twenterand zien we relatief veel gedwongen maatregelen, wat onze motivatie versterkt om pilotgemeente te zijn binnen het Twentse traject. Voor dit traject is een kwartiermaker aangesteld die regionaal opereert. De komende periode gaan we kijken hoe dit kan aansluiten bij de ontwikkelingen rondom de toegang. De deelname legt naar verwachting extra druk op de capaciteit binnen de toegang. Deze ontwikkeling vraagt de komende jaren om een andere, en mogelijk intensievere, inzet van zowel de betrokken organisaties als de gemeentelijke consulenten. Het Toekomstscenario kent een grote samenhang met de regionale Samenwerkingsagenda Jeugdhulp en met de doorontwikkeling van het lokale team. Verwerkt besluit
v/n
Financieel
v/n
Investeringen/uitvoering Hervormingsagenda Jeugd. (Brede analyse en sturing op zorglandschap) / Samenwerkingsagenda Twente
s
€ 81.700
n
Aanpak wachttijden Twente: scheidingsaanpak
i
€ 12.763
n
Subdoelen Overzicht verwerkte besluiten Programma Ruimte Activiteiten Twenterandse bijdrage VRT
20
De bijdrage van Twenterand aan de VRT is voor 2026 begroot op € 2.657.921. De ontwerpbegroting is opgesteld in lijn met de kadernota 2026, en toont een vergelijkbare uitkomst: een verlaging van de gemeentelijke bijdragen met € 0,2 miljoen, ondanks loon- en prijsstijgingen. Deze verlaging is grotendeels het resultaat van de Twentse zienswijze, die bij de vaststelling van de begroting 2025 is geaccepteerd. De invulling van de zienswijze heeft het begrotingskader met ruim € 2,25 miljoen aangescherpt. Een deel van de lastenverlichting is nodig om de korting op de rijksbijdrage op te vangen en leidt niet tot een lagere gemeentelijke bijdrage. In de meerjarenbegroting van de gemeente Twenterand is voor 2026 rekening gehouden met een bijdrage van € 2.712.220, een stijging van 2,3% ten opzichte van vorig jaar (in 2025 is in de kadernota een structurele stijging van de gemeentelijke bijdrage opgenomen van € 144.000 i.v.m. loon- en prijsstijging). Dit betekent dat er een overschot is van € 54.300. Structurele verlaging bijdrage veiligheidsregio Twente Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
Structurele verlaging bijdrage veiligheidsregio Twente
s
€ 54.300
v
Verkeer; uitwerken beleid Mobiliteit Uitwerken beleid Mobiliteit Het huidige Gemeentelijk Mobiliteitsplan 2015–2025 nadert het einde van zijn looptijd en is gebaseerd op inzichten en uitgangspunten van ruim tien jaar geleden. Sindsdien hebben maatschappelijke, technologische en beleidsmatige ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit zich in hoog tempo ontwikkeld. Deze veranderingen vragen om een actualisatie van het gemeentelijk mobiliteitsbeleid, met oog voor duurzaamheid, veiligheid, leefbaarheid en veranderende mobiliteitsbehoeften. In Vriezenveen spelen op korte termijn meerdere ruimtelijke en infrastructurele ontwikkelingen die samenhangende aanpak van verkeersmaatregelen urgent maken. Met de gevraagde financiële middelen van € 50.000 kunnen we hier stappen in zetten, zoals verkeerstellingen, het opstellen van een verkeerscirculatieplan in Vriezenveen en de actualisatie van het strategisch verkeersveiligheidsplan (gemeentebreed). Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
Uitwerken beleid mobiliteit
i
€ 50.000
n
Kanaal Almelo- De Haandrik Een onderwerp met een enorme impact op de gedupeerde bewoners/eigenaren van bedrijfspanden is de problematiek rondom het Kanaal Almelo – de Haandrik. Vanwege schade aan hun panden en de nog onzekere situatie m.b.t. de schadeafhandeling leven veel gedupeerde bewoners/eigenaren van objecten langs het kanaal Almelo - De Haandrik in grote zorgen en onzekerheden. Daarnaast is een proces in gang gezet over haalbaarheid van een functiewijziging en de toekomstvisie van het kanaal. De problematiek rondom het kanaal betekent ook dat er zorg is voor financiële risico’s in relatie tot de gemeentelijke begroting. Tevens bestaat het risico dat er door de gemeente kosten gemaakt moeten worden die nog niet zijn voorzien of nog niet te voorzien zijn. Op basis van de kosten die gemaakt zijn in het verleden en kosten die te voorzien zijn, wordt in de begroting € 205.000 opgenomen. Een deel van de kosten is reeds vergoed door de provincie (€ 47.000). De gemeente is met de provincie in gesprek voor vergoeding van de overige kosten en vergoeding van de kosten die gemaakt moeten worden voor herstel schade of treffen van voorzieningen aan eigen objecten en infrastructuur. Een externe projectleider en communicatieadviseur vanuit de gemeente zijn betrokken bij het dossier om bewoners in het schadegebied te begeleiden in de diverse ontwikkelingen.
De raad wordt regelmatig geïnformeerd via een raadsbrief. Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
Kanaal Almelo de Haandrik (€ 205.000 -/- bijdrage Provincie € 47.000)
i
€ 158.000
n
21
Subdoelen Overzicht verwerkte besluiten Programma Economie en vrijetijdsbesteding Activiteiten Uitbreiding platform www.actieftwenterand.nl en Sjors sportief / creatief In 2022 zijn we gestart met de voorbereidingen voor de ontwikkeling en implementatie van het platform www.actieftwenterand.nl en Sjors Sportief – Creatief: een digitaal platform waar alle Twenterandse organisaties in de sport-, beweeg- en cultuursector van Twenterand hun activiteiten kunnen promoten en waar het project Sjors uit wordt gedestilleerd. Na een projectperiode van drie jaar stellen we vast dat het Platform en Sjors Sportief – Creatief zijn uitgegroeid tot een daverend succes. Zo hebben in 2024 en 2025 ongeveer 600 kinderen deelgenomen aan kennismakingslessen op het gebied van sport, bewegen, cultuur en creatie en hebben ondertussen maar liefst 97 sport en cultuurorganisaties aanbod op het platform staan. Om dit initiatief te continueren, verder uit te bouwen en bovenal meer inwoners in beweging te krijgen en kennis te laten maken met sport en cultuuraanbod is besloten het platform www.actieftwenterand.nl en Sjors Sportief – Creatief structureel te continueren. Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
"Platform / Sjors Sportief - Creatief"
s
€ 13.000
n
Vervanging sportaccommodaties Onderzoek tbv vervanging sportvelden en privatiseren sportaccommodaties In het sportaccommodatiebeleid zijn uitgangspunten opgenomen voor het vervangen van sportvelden en het privatiseren van sportaccommodaties. Voorafgaand aan vervanging of privatisering moet onderzoek worden gedaan naar de staat van de accommodatie. In de kadernota 2025 is hiervoor eenmalig € 15.000 opgenomen. In de kadernota 2026 wordt nogmaals € 15.000 incidenteel aangevraagd in afwachting van het in ontwikkeling zijnde strategisch vastgoedbeleid. Vervanging sportveld VV Voorwaarts Het kunstgrasveld van VV Voorwaarts Westerhaar zit aan het einde van zijn levensduur en is aan vervanging toe. In navolging op deprivatisering ervan dient de vervanging in 2026 te worden uitgevoerd. Deze ingreep is begroot op €526.000, Gezien de privatisering van het kunstgrasveld i.c.m. liquidatie van de stichting accommodatie zaken 'T Twistveen maakt dat het resterende budget (ca 130k) toekomt aan de gemeente Twenterand en bij de investering voor vervanging van het kunstgrasveld wordt gelegd. Plus aftrek 98k BTW-teruggave SPUK. Daarmee komt de totaal begrootte investering van de gemeente uit op € 298.000 en dragen de jaarlasten (kapitaallasten vanaf 2027) € 30.793.
Ontwikkeling nieuw sportcentrum Vriezenveen De eerste voorbereidingen voor de ontwikkeling van een nieuw sportcentrum worden getroffen en het participatietraject is in volle gang. Het is in deze fase niet mogelijk een concreet benodigd bedrag aan krediet te vermelden aangezien momenteel wordt gewerkt aan de ontwikkeling van het functioneel programma van eisen. Pas als dit concreet is kan e.e.a. op geld worden gezet. Vandaar dat bij dit onderwerp een PM-post is opgenomen. Op een later moment, medio Q1 2026, volgen er uiteraard college- en raadsvoorstellen over de beschikbaarstelling van het krediet. Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
Onderzoek tbv vervanging sportvelden en privatiseren sportaccommodaties
i
€ 15.000
n
Vervanging sportveld VV Voorwaarts (2026) Krediet € 298.000
s
Jaarlasten € 30.793 (kap.lst. vanaf 2027)
n
22
Subdoelen Overzicht verwerkte besluiten Bedrijfsvoering Activiteiten Devices nieuwe raadsleden 100%In 2026 zijn de gemeenteraadsverkiezingen waardoor er nieuwe raadsleden zitting gaan nemen in de gemeenteraad. Alle raadsleden ontvangen van de gemeente een laptop om hun raadswerk uit te kunnen voeren. De kosten hiervoor zijn één keer in de vier jaar incidenteel. Op basis van de gemaakte kosten in 2022 wordt voor 2026 € 27.500 als investering geraamd. Deze investering wordt in 4 jaar afgeschreven. Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
Devices nieuwe raadsleden
i
€ 27.500
n
Opleiding nieuwe raadsleden In 2026 zijn de gemeenteraadsverkiezingen waardoor er nieuwe raadsleden zitting gaan nemen in de gemeenteraad. Voor een vliegende start van de nieuwe raadsleden wordt een inwerk- en kennismakingsprogramma opgesteld door de griffie. Het budget is bedoeld om externe sprekers in te huren, cursussen aan te bieden en eventuele locaties te huren. Hiervoor is € 7.500 geraamd, dit betreft een incidentele uitgave. Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
Opleiding nieuwe raadsleden
i
€ 7.500
n
Proces werving nieuwe burgemeester In Maart 2025 heeft de burgemeester aangekondigd te vertrekken. Hiermee is vast komen te staan dat de gemeente Twenterand op zoek moet naar een nieuwe burgemeester. De vertrouwenscommissie in oprichting zal keuzes maken over de precieze invulling van het proces en de daarbij behorende kosten. Dit proces zal doorlopen in 2026, hiervoor is in 2026 een eenmalig bedrag van € 12.500 geraamd. Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
Proces werving nieuwe burgemeester
i
€ 12.500
n
Extra opleidingsbudget griffiemedewerkers Voor de kennis en ontwikkeling van de medewerkers op de griffie is het volgen van opleidingen noodzakelijk. Vanwege de verdeling van de opleidingsbudgetten wordt het opleidingsbudget van de griffie al gauw overschreden wanneer een medewerker een opleiding volgt. Voorzien wordt dat in 2026 (vakinhoudelijke)opleidingen worden gevolgd door de griffie waarvoor eenmalig €5.000 extra budget noodzakelijk is. Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
Extra opleidingsbudget griffiemedewerkers
Communicatiebudget
23
Verzoek structurele verhoging communicatiebudget naar € 55.000 (vanaf 2026) Waarom dit nodig is Het huidige communicatiebudget van € 36.486 is niet langer toereikend. Een eerdere tijdelijke verhoging naar € 68.000 liet ruimte over, wat aangeeft dat er rek zit in de uitvoering. Daarom vragen we nu om een structurele en realistische verhoging naar € 55.000 per jaar. Deze verhoging is nodig 3 om als gemeente blijvend te investeren in transparante, actuele en toegankelijke communicatie richting inwoners en ondernemers. Zonder deze stap verliezen we aansluiting met onze samenleving, juist op momenten dat openheid en draagvlak het hardst nodig zijn. 1. Communicatie is een randvoorwaarde voor vertrouwen en betrokkenheid De lokale democratie functioneert alleen goed als inwoners en ondernemers zich gehoord, geïnformeerd en serieus genomen voelen. Communicatie is hierin geen bijzaak, maar een bestuurlijke basisvoorwaarde. Zonder goede uitleg en interactie verliezen besluiten draagvlak, hoe goed ze inhoudelijk ook zijn. Dit geldt in het bijzonder bij complexe opgaven zoals: - Bezuinigingen en herprioritering van middelen. - Participatieprocessen. - Gebiedsontwikkeling en transities (zoals energie of sociaal domein). 2. Niet investeren is géén neutrale keuze Als we het huidige budget handhaven, kunnen we als gemeente: - Niet snel genoeg schakelen bij crises of actuele gebeurtenissen.
- Geen structurele aanwezigheid houden op social media, waar veel inwoners hun informatie halen. - Niet voldoende ruimte kopen in lokale huis-aan-huiskanalen. - Geen gebruik maken van moderne middelen zoals korte uitlegvideo’s, animaties of live interactie. Het gevolg is dat we als gemeente onvoldoende zichtbaar zijn, en dat roept vragen op. Het draagt bij aan wantrouwen en afstand. Juist in tijden van financiële krapte moeten we extra investeren in het uitleggen van keuzes, beheren van verwachtingen en het mobiliseren van maatschappelijke steun. 3. De samenleving verandert, communicatie verandert mee - Waar we vroeger volstonden met een bewonersbrief en een stuk in de krant, vragen inwoners nu om: - Transparantie: wat speelt er, wat staat op het spel? - Toegankelijkheid: heldere taal, visuele uitleg, korte formats. - Interactie: inspraak en ruimte voor vragen of zorgen. Zonder adequate middelen blijft deze betrokkenheid beperkt tot een kleine groep. Met het oog op inclusiviteit is dit onwenselijk. 4. De verhoging is gebaseerd op ervaring, en realistisch Een tijdelijke verhoging naar € 68.000 in voorgaande jaren liet ruimte over. Dit laat zien dat een bedrag van € 55.000 een realistische structurele behoefte dekt – niet te ruim, niet te krap. Hiermee kunnen we: - Continuïteit bieden in alle communicatiekanalen. - Wendbaar blijven bij onvoorziene gebeurtenissen.
- Bouwen aan een sterk gemeentelijk imago gebaseerd op openheid en betrouwbaarheid. Conclusie De gevraagde verhoging is doelmatig, proportioneel en noodzakelijk. Zij maakt het mogelijk om: - Inwoners en ondernemers beter en sneller te informeren. - Draagvlak te behouden voor complexe en soms pijnlijke besluiten. - Te voldoen aan de toenemende eisen van digitale communicatie. - De legitimiteit van het lokale bestuur te versterken. Doen we dit niet, dan is de impact groter dan alleen gemiste berichten: We lopen risico op afbrokkelend vertrouwen, onbegrip bij ingrijpende keuzes en het gevoel bij inwoners dat ‘de gemeente niet luistert’. Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
Communicatiebudget
s
€ 18.500
n
24
Vereiste aanpassing in systemen a.g.v. actuele wet en regelgeving Dit betekent onder andere dat de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer op 1 januari 2026 in werking zal treden. Hiervoor zullen volgend jaar gebruikte systemen en formulieren technisch gereed moeten worden gemaakt. Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
Vereiste aanpassing in systemen