Bijlage Jaarstukken 2025 Tubbergen

Bij de kerk in Fleringen is een verbouwingsen herbestemmingsoperatie gestart waarbij het kerkgebouw wordt omgevormd tot Hart van Fleringen, een multifunctioneel dorpsgebouw met ruimte voor ondernemers, zorg- en welzijnsfuncties én ontmoetingsruimtes voor bewoners. In Langeveen zet een werkgroep zich in om de functie van het kerkgebouw, bedoeld voor de eredienst, juist voort te zetten. Het planvoornemen in Reutum om een gemeentelijke bijdrage beschikbaar te stellen voor de transformatie van de kerk tot MFA is in 2025 gestart en in 2026 in besluitvorming gebracht. De werkwijze die hoort bij de herijking van het Maatschappelijk Akkoord zal bij transformatie leidend zijn voor toekomstige samenwerking met betrekking tot deze initiatieven.

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

17

1

Strategisch accommodatiebeleid Tubbergen beschikt over verschillende vormen van maatschappelijke voorzieningen, die in de meeste gevallen worden beheerd en geëxploiteerd door stichtingen. Op zowel de korte als lange termijn kan dit vastgoed onder druk komen te staan, terwijl dit soort voorzieningen vitaal zijn voor onze samenleving. Wij plaatsen daarmee de discussie over maatschappelijke voorzieningen in het licht van demografische ontwikkelingen en het algemene voorzieningenniveau in de kernen. Vanuit het perspectief van leefbaarheid streven wij kansengelijkheid na. Het behouden of realiseren van een maatschappelijke voorziening is impliciet een investering in de jeugd en daarmee de toekomst. Het gaat daarbij niet per definitie om een investering in ‘stenen’, maar vooral over de vraag hoe met programmering een bijdrage kan worden geleverd aan positieve gezondheid. Met strategisch accommodatiebeleid beogen wij te beschikken over een meerjarig toekomstperspectief voor onze voorzieningen. In 2025 is gestart met de uitwerking van het accommodatiebeleid. De inventarisatie van de verschillende voorzieningen is afgerond, er is een klankbordgroep ingesteld, er zijn verschillende interviews afgenomen en er heeft een sessie met de raad plaatsgevonden over de strategische lijn, als onderdeel van deze visie.

2

3

4

5

6

7

Op het vlak van veiligheid is een verschuiving gaande naar andere criminaliteitsvormen, zoals ondermijning (inclusief zorgfraude) en cybercriminaliteit. Om te zorgen dat de gemeente Tubbergen hoog blijft scoren op het gebied van veiligheid, wordt ook in de aankomende periode op het thema ondermijning ingezet. Naast de doorontwikkeling van de lokale aanpak ondermijning is een gemeentegrensoverschrijdende aanpak nodig. Wij willen als samenleving weerbaarder worden en onze inwoners daarover informeren. Wij houden de voedingsbodem voor ondermijnende activiteiten zo klein mogelijk. Ons doel

Wij willen een van de veiligste gemeenten van Nederland blijven. Wij hebben vertrouwen in onze huidige aanpak en in de cultuur die onze inwoners in zich dragen. Wij willen de komende periode de nadruk leggen op een viertal overstijgende thema’s, gebaseerd op de laatste burgerpeiling veiligheid (2021). In 2026 kijken we terug op: • Een meer integrale aanpak van veiligheidsvraagstukken. • Een strategisch meerjarenperspectief op het thema veiligheid. • Uitlijning van onze lokale inspanningen met regionale inspanningen. Hoe leverden we een bijdrage aan Integrale veiligheid

ACTIELIJN 4 INTEGRALE VEILIGHEID

Tubbergen is al jarenlang een van de veiligste gemeentes van ons land. Dit willen we graag zo houden. Op het gebied van veiligheid spelen uiteenlopende vraagstukken, van woonoverlast en jeugdcriminaliteit tot verkeersveiligheid, huiselijk geweld en ondermijnende criminaliteit. Dit complexe terrein kent niet alleen veel vraagstukken, partijen en instrumenten, maar ook tal van verbindingen met ander gemeentelijk en regionaal beleid. We hebben de behoefte om focus aan te brengen in dit speelveld en de speerpunten in een nieuw, integraal veiligheidsbeleid met een uitvoeringsprogramma vorm te geven. Daarbij zien wij als gemeente een regierol. Wij zorgen voor afstemming met onze inwoners en (veiligheids)partners, zoals politie en het openbaar ministerie. Afhankelijk van het onderwerp worden ook andere partijen betrokken, zoals scholen, sociale (wijk)teams, ondernemers en de brandweer.

We willen als gemeente als volgt werken aan een het perspectief op integrale veiligheid: • Strategische agenda: Wij sturen op strategisch niveau. De uitkomsten van de burgerpeiling Veiligheid zijn leidend bij het vormen van onze strategische agenda. Wij zijn koersvast in het volgen van deze agenda en gebruiken onze koers om ook deze vraagstukken op andere overlegtafels te agenderen (veiligheidspartners). • Rollen en bevoegdheden: Wij geven inzicht in waar verantwoordelijkheden liggen. Welke bevoegdheden heeft de raad? Welke besluiten neemt de burgemeester? Wat is de verhouding tussen gemeentelijke taken, regionale taken en overstijgende verantwoordelijkheden (politie).

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

18

1

Wat hebben we daarvoor gedaan?

In de begroting van 2025 is reeds aangegeven dat het Integrale Veiligheidsplan (IVP) is door de raad vastgesteld. Daarbij is deze actielijn opgeleverd. Het behouden van focus op de doelen van het IVP en het opstellen van uitvoeringsplannen behoort tot de basisbegroting onder het Programma Veiligheid en wordt vanaf de begroting van 2026 als zodanig doorgevoerd.

Financiën RAMING BEGR. VOOR WIJZIGING

RAMING BEGR. NA WIJZIGING

REALISATIE BEGROTINGSJAAR

VERSCHIL REALISATIE VS. BEGR. NA WIJZ.

Baten

0

47

779

732

Lasten

2.491

1.067

1.018

49

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten

-2.491

-1.020

-239

780

Onttrekkingen aan reserves

2.203

732

681

-51

Toevoegingen aan reserves

0

0

326

-326

-288

-288

116

404

Gerealiseerde totaal resultaat van baten en lasten

3

4

5

6

7

Mutaties reserves Het verschil op de mutaties van de reserves betreft voornamelijk lagere onttrekking m.b.t. het werkbudget recreatie en toerisme voor € 54.000 (zie voorstel budgetoverheveling) en hogere dotatie m.b.t. het kernenfonds voor een bedrag van € 326.000. Een gedetailleerde toelichting op de verschillen tussen gerealiseerde bedragen en begrote bedragen na wijziging is te vinden in de Jaarrekening 2025 onder “Toelichting en analyse op de baten en lasten”.

FINANCIËN LEEFBARE KERNEN

(BEDRAGEN X € 1.000)

2

Hieronder wordt op hoofdlijnen aangegeven hoe de verschillen tussen de gerealiseerde bedragen en de begrote bedragen na wijziging zijn ontstaan. Stimuleringsregeling (voordeel € 406.000) De hogere inkomsten betreffen een subsidie van het Rijk uit de Realisatiestimulans voor het realiseren van betaalbare woningbouw. De regeling is pas aan het einde van het jaar gecommuniceerd, waardoor bij het opstellen van de begroting en het programmajournaal nog geen rekening kon worden gehouden met deze inkomsten. Inmiddels is de aanvraag ingediend en wordt verwacht dat de bijdrage circa € 406.000 bedraagt.

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

19

1

PROGRAMMA BUITENGEBIED IN BALANS

Buitengebied in Balans gaat in essentie over de economische ontwikkelingen in het buitengebied, in samenhang met de leefbaarheid. Tubbergen zet de komende jaren in op een realistische balans tussen een duurzame, toekomstgerichte agrarische sector, de kwaliteit van natuur, landschap en biodiversiteit en economische potenties van de toeristische sector. De optelsom van alle ontwikkelingen leidt de komende decennia tot een transitie van het landelijk gebied. Uiteindelijk laten we ons buitengebied er in alle opzichten sterker uitkomen. We voorzien de ambitie met betrekking tot het buitengebied en de hieraan verbonden GGA-NOT (Gebiedsgerichte Aanpak Noordoost-Twente) van een dynamische agenda. Dit doen we in een samenspel met onze inwoners, partners en gebruikers. Nieuwe inzichten en regelgeving leiden regelmatig tot aanvullingen en wijzigingen op deze agenda. Indien nodig worden deze ook financieel vertaald. We realiseren ons dat de transitie van het buitengebied vele jaren, en dus meerdere raadsperioden, in beslag zal nemen. In de huidige vier jaar zal vooral de veranderrichting worden bepaald en een start worden gemaakt met de concrete Uitvoeringsagenda. We vertalen onze ambities naar twee thema’s: • De agrarische sector • Landschap en natuur ACTIELIJN 1 AGRARISCHE SECTOR: PERSPECTIEF BIEDEN AAN DE AGRARISCHE SECTOR

De landbouw is een belangrijke economische drager in onze gemeente en verdient een langjarig toekomstperspectief. Wij willen de agrariërs in Tubbergen half staan. Dit doen we door als gebiedspartner de komende jaren een substantiële bijdrage te leveren voor de agrarische sector. Met in het bijzonder aandacht voor een sociaaleconomisch perspectief voor het buitengebied en de leefbaarheid in het algemeen. We betrekken hierbij ook de opgaven voor water, stikstof en klimaat. De landbouw is een belangrijke economische drager in onze gemeente en verdient een langjarig toekomstperspectief. Wij willen de agrariërs in Tubbergen half staan. Dit doen we door als gebiedspartner de komende jaren een substantiële

2

3

4

5

6

7

bijdrage te leveren voor de agrarische sector. Met in het bijzonder aandacht voor een sociaaleconomisch perspectief voor het buitengebied en de leefbaarheid in het algemeen. We betrekken hierbij ook de opgaven voor water, stikstof en klimaat. De toekomst van de agrarische sector en daarmee van het landelijk gebied en de leefbaarheid wordt voor een aanzienlijk deel gestuurd en bepaald door Europese wet- en regelgeving. Op rijksniveau wordt dit uitgewerkt in het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). Dit is door de provincie vertaald in het Provinciaal Programma Landelijk Gebied (concept versie bij het Rijk ingediend in juni 2023). Het kabinet investeert fors in de opgaven voor water, natuur en klimaat en in de verduurzaming van de landbouw. De keuzes en investeringen in de landbouw worden gekoppeld aan verduurzaming, kringlooplandbouw, nieuwe verdienmodellen en verbetering van de positie van de agrarisch ondernemer in de keten. Dit wordt per deelgebied verder uitgewerkt middels de Gebiedsgerichte Aanpak. Tubbergen maakt deel uit van de Gebiedsgerichte Aanpak Noordoost-Twente (GGA-NOT).

Samen met de vier NOT-gemeenten gaan we de transitie inhoud geven waarbij een realistisch perspectief voor de agrariërs een belangrijk uitgangspunt is, met de kanttekening dat door bestaande en nieuwe regels de ligging van het agrarische bedrijf zowel een bedreiging als kansen kan opleveren. Waar nodig en wenselijk dragen we bij aan processen en projecten. We willen als gemeente proactief zijn: opgaven zelf oppakken, met de blik op de toekomst. Samen werken aan een leefbaar, gezond, duurzaam en toekomstbestendig Tubbergen waar het goed wonen, werken en leven is. Ons doel

We gaan als gebiedspartner een substantiële en zichtbare bijdrage leveren aan het bieden van een economisch perspectief voor de agrarische sector in het bijzonder en het buitengebied in zijn algemeenheid. Vanuit onze grondhouding om uit te gaan van de kracht in de samenleving, daar waar het kan samen te werken en daar waar de gemeente een verantwoordelijkheid heeft deze te nemen, staan wij in de gebiedsprocessen naast onze agrariërs. We leveren hierbij maatwerk en zijn hierbij realistisch en duidelijk.

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

20

1

In 2025 hebben we de verkregen inzichten en de uitgewerkte plannen vanuit het NPLG omgezet in operationeel beleid gericht op de transitie van de agrarische sector. Ook zijn er in deelgebieden zichtbare stappen gezet met betrekking tot zowel het perspectief voor de landbouw als de natuur, klimaat- en waterdoelen. Hoe leverden we een bijdrage aan een toekomstbestendige agrarische sector

Ook in 2025 hebben we nog steeds te maken gehad met politieke onzekerheid door onder meer de val van het kabinet Schoof en rechterlijke uitspraken over stikstof. Het gevolg is brede onzekerheid en vaak ook stilstand. Als gemeente hebben we opnieuw onze zorgen en wensen voor het voetlicht gebracht, hebben we de integrale samenwerking met gebiedspartners aan opgaven voortgezet en betrokkenen op velerlei manieren geïnformeerd over kansen en ontwikkelingen. We zijn eind 2025 gestart met het proces om te komen tot een gezamenlijke visie buitengebied met Dinkelland, Losser en Oldenzaal (als onderdeel van de gemeentelijke omgevingsvisies). Aan het stuur zitten Net zoals voorgaande jaren hebben we zowel ambtelijk als bestuurlijk aan veel verschillende overlegtafels deelgenomen. We hebben actief ons beleid, onze zorgen en wensen onder de aandacht gebracht van medeoverheden en andere betrokkenen. Waar mogelijk hebben we aandacht gevraagd voor de impact van beleid en maatregelen op de vitaliteit van ons buitengebied. Denk daarbij aan de gremia als Toekomst voor ons platteland (TVOP, de opvolger van het PPLG), de P10 en de VNG. We hebben actief deelgenomen aan de bestuurlijke gebiedstafel en het gebiedsteam Noordoost-Twente. Ook hebben we samen met alle gebiedspartners oplossingsrichtingen voor thema’s als vergunningverlening en grondbeleid weten te agenderen op de provinciale tafel.

In maart 2025 hebben we een werkbezoek aan Brussel georganiseerd, rondom de dilemma’s en de complexiteit in ons gebied. Ook hebben we het voor elkaar gekregen dat de huidige vorm van erfcoaches nog een jaar door de provincie verlengd wordt en dus een plek heeft gekregen in de pilot Sociaal Economische Begeleiding. In zijn algemeenheid kan gesteld worden dat onze proactieve houding en inzet ertoe geleid hebben dat onze manier van (integraal) werken

2

3

4

5

6

7

en beleid steeds vaker ter inspiratie dient voor/overgenomen wordt door andere gemeenten en de provincie. De keukentafel Geregeld hebben de wethouder en/of ambtenaren informele keukentafel gesprekken bij agrariërs gevoerd. In het bijzonder hebben we bedrijven bezocht die van een stoppersregeling (LBV of Lbv+) gebruik hebben gemaakt, om een luisterend oor te bieden en de mogelijkheden te bespreken op het erf als de veehouderij stopt. Ook hebben de erfcoaches in het afgelopen jaar diverse, vertrouwelijke coaching gesprekken gevoerd met grondeigenaren in het buitengebied. Samenlevingsgericht werken met gebieden en doelgroepen We zijn van mening dat onze beschikbaarheid en bereikbaarheid cruciaal is. Daardoor weten we wat er speelt, wat de verschillende belangen en behoeftes zijn en kunnen we beter voor ons gebied opkomen. In 2025 zijn we verder gegaan met het versterken en informeren van ons netwerk en partners in het landelijk gebied, door onder andere: • Voortzetting van de inloopspreekuren voor inwoners die vragen hadden over ontwikkelingen in het buitengebied. De behoefte hieraan is echter gedurende 2025 teruggelopen • Diverse ambtelijke en bestuurlijke keukentafelgesprekken gevoerd. • Informele gesprekken gehad met onder meer jonge boeren en intensieve veehouders. • Nieuwsbrieven Buitengebied opgesteld voor zowel de gemeenteraad als voor inwoners van het buitengebied.

• Een gezamenlijke informatiebijeenkomst voor de vier NOT-gemeenteraden georganiseerd over agricycling en een voorbeeld uit de praktijk in NOT. • Een informatiemarkt in maart 2025 georganiseerd voor de inwoners van het buitengebied. • Op verzoek een informatiebijeenkomst georganiseerd voor een vertegenwoordiging van de agrarische sector over het thema water en riolering. Dit alles heeft ertoe geleid dat we steeds vaker horen van onder meer de agrarische sector dat ze zien en waarderen welke inspanningen onze gemeente levert.

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

21

1

Verdienmodellen ontwikkelen Grond is cruciaal voor de toekomstbestendigheid van ons buitengebied en voor die van agrariërs. We hebben het onderwerp grond(mobiliteit) nadrukkelijker op de verschillende (provinciale) agenda’s weten te plaatsen. Afgelopen jaar hebben we weer veel informele gesprekken gevoerd met agrariërs om hen verder te helpen in hun zoektocht naar verdienmodellen en leverden we waar mogelijk maatwerk. Daarnaast hadden we contacten met onderzoeksinstituten over mogelijke verdienmodellen. Zo spraken we met de RUG over het programma regeneratieve landbouw en de kansen voor ons gebied.

2

3

4

5

6

7

• de Boomdeeldagen • subsidiëren, faciliteren en ondersteunen van diverse projecten voor het verbeteren van landschap en natuur op gronden van derden o.a. het struweelhagenproject, het bloemzadenproject, project bosplantsoen en streekeigen landschap. • diverse lokale initiatieven voor aanleg, herstel en verbetering van landschap/ natuur en cultuurhistorie (vanuit KGO fonds) • (landelijke) campagne 1001ha Kruidenrijk Grasland. Dit stimuleerde agrariërs om kruidenrijk grasland in te zaaien waarbij ze ook met kennis werden ondersteund. Door de deelname aan deze projecten is kennis en betrokkenheid over natuur, het landschap en biodiversiteit bij inwoners vergroot.

ACTIELIJN 2 LANDSCHAP EN NATUUR Actielijn 2

We willen de landschapskwaliteiten van Noordoost-Twente en dus ook van Tubbergen behouden en ontwikkelen. We maken ons sterk voor het behoud van ons veelzijdige cultuurlandschap, de natuur en de biodiversiteit. We conformeren ons aan de Europese doelen: het in goede staat van instandhouding brengen, hebben en houden van de huidige Natura2000 gebieden. Dit doen we in afstemming met onze eigen wensen en inzichten. Ons doel

We dragen als gebiedspartner bij aan het versterken en uitbreiden van de kwantiteit en kwaliteit van landschapsversterkende elementen. Dat doen we in het kader van, en relatie tot, het totale transitieproces. Met verdienmodellen voor grondeigenaren als voorwaarde, biedt vergroting van kwaliteit en kwantiteit van natuur, landschap en biodiversiteit een bijdrage aan het toekomstperspectief. Hoe leverden we een bijdrage aan landschap en natuur

We zijn eind 2025 gestart met het proces om te komen tot een gezamenlijke visie buitengebied (als onderdeel van de gemeentelijke omgevingsvisies). We zijn in 2025 verder gegaan met het faciliteren van de aanleg van nieuwe landschapselementen. Daartoe hebben we opnieuw verschillende projecten ondersteund en mede gefinancierd zoals:

Natura2000 en Kaderrichtlijn Water (KRW) In 2025 is de uitvoering van maatregelen in Natura2000 gebied Springendal Dal vd Mosbeek gestart. We hebben ons als lid van de projectgroepen hard gemaakt voor de brede maatschappelijke belangen in deze opgave en gebieden én voor de belangen van de gemeente als eigenaar en beheerder van o.a. wegen, bermen en sloten. Op diverse plekken in de gemeente zijn door het waterschap KRW projecten opgestart. We hebben nauw contact met het waterschap over deze projecten, zowel in het voortraject - waar sprake is van het behartigen van maatschappelijk én gemeentelijk belangen - als in opvolgende fasen, zoals advisering op vergunningaanvragen. Agrariërs onderhouden het landschap Er is gestuurd op het vergroten van biodiversiteit en het versterken van natuur en landschap door de rol van agrariërs daarin te stimuleren, actief mee te denken in het tot stand komen van visies en evaluaties en door te werken aan een betere groene en blauwe dooradering. Er is veel animo geweest voor de groenblauwe diensten, wat leidt tot kwalitatief beheer van landschap en verbetering van de biodiversiteit. Ook hebben we actief gebiedspartijen die zich bezig houden met natuur en landschapsbeheer verbonden met grondeigenaren. Daaruit zijn diverse nieuwe contractlocaties voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer ontstaan.

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

22

1

Inpassen energieprojecten Het inpassen van energieprojecten is in 2025 niet aan de orde geweest. Er is veel aandacht geweest voor inpassing van diverse voorkomende ruimtelijke projecten in het buitengebied, om kwalitatief het landschap op peil te houden. Voor de omgevings- en landschapskwaliteit zijn, naast de specifieke landschapskenmerken, de historisch waardevolle landgoederen in de gemeente van groot belang. Voor de bescherming van de kwaliteiten van deze landgoederen, zijn landgoedbiotopen (ruimtelijke context rondom een landgoed) opgesteld. Een aantal is afgerond, een aantal is nog in voorbereiding. Aan het stuur zitten Net zoals voorgaande jaren hebben we zowel ambtelijk als bestuurlijk aan veel verschillende overlegtafels deelgenomen om de belangen van onze natuur en landschap te behartigen. We hebben meermaals onderstreept dat we agrariërs nodig hebben voor onder andere het beheer van ons landschap. Ook hebben we ons sterk gemaakt voor de beleefbaarheid van de natuurgebieden en de recreatieve kansen die de gebieden meebrengen. Ook is er nauw contact met en ondersteuning aan vrijwilligersgroepen geboden die bezig zijn met streekeigen landschap, natuur- en/of landschapsprojecten en particulieren die een bijdrage willen leveren aan natuur en landschap. We hebben bij andere overheden onze werkwijze voor landschaps, natuur en cultuurhistorische projecten m.b.t.

KGO gedeeld en als positief voorbeeld in provinciale handreikingen weten te krijgen. We zijn in 2025 gestart met de inzet van een landschapscoach om bij grondeigenaren de kennis te vergroten over streekeigen landschap en haar kwaliteiten, te zorgen voor kwaliteitsverbetering van de aanleg, het herstel en beheer van landschapselementen. Hiermee hebben we een landelijke primeur. Er is veel animo onder onze inwoners, tientallen aanvragen zijn inmiddels van vakkundig inhoudelijke advies voorzien. Een groot aantal van deze adviesverzoeken zijn ook uitgewerkt in aanleg- of herstel van landschapselementen.

2

3

4

5

6

7

FINANCIËN BUITENGEBIED IN BALANS

(BEDRAGEN X € 1.000)

RAMING RAMING BEGR. BEGR. VOOR NA WIJZIGING WIJZIGING

REALISATIE BEGROTINGSJAAR

VERSCHIL REALISATIE VS. BEGR. NA WIJZ.

Baten

0

43

24

-18

Lasten

219

371

195

176

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten

-219

-329

-171

158

Onttrekkingen aan reserves

100

160

52

-108

Toevoegingen aan reserves

0

51

51

0

-119

-220

-170

50

Gerealiseerde totaal resultaat van baten en lasten

Hieronder wordt op hoofdlijnen aangegeven hoe de verschillen tussen de gerealiseerde bedragen en de begrote bedragen na wijziging zijn ontstaan. Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (zie voorstel budgetoverheveling) (voordeel €50.000) De gemeente heeft in 2025 een decentralisatie-uitkering van het Rijk ontvangen in het kader van de uitvoeringskosten van de landelijke beëindigingsregelingen veehouderijlocaties (LBV en LBV-plus). Deze middelen zijn bedoeld ter dekking van de gemeentelijke uitvoeringskosten, waaronder de leges die aan deelnemende agrarische locaties in rekening worden gebracht voor de ruimtelijke procedures. Aangezien de besluitvorming over de nadere inzet in 2026 plaatsvindt, wordt voorgesteld het resterende budget over te hevelen naar 2026. Hiermee blijven de middelen beschikbaar voor het doel waarvoor zij zijn verstrekt. Mutaties reserves Het verschil in de mutaties van de reserves betreft een lagere onttrekking m.b.t. werkbudget buitengebied in balans voor € 108.000. Een gedetailleerde toelichting op de verschillen tussen de gerealiseerde bedragen en de begrote bedragen na wijziging is te vinden in de Jaarrekening 2025 onder “Toelichting en analyse op de baten en lasten”.

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

23

1

4

5

6

7

an

en erg iev

kv

rui

erb

rui

k

b Ge

he t er

2

ne

lise

1

ee am

urz

du e

rgi

Trias Energetica: eerst besparen, dan opwekken We hanteren in alle inspanningen het principe van de Trias Energetica: 1. Beperken van het energieverbruik door verspilling tegen te gaan. Energie die niet verbruikt wordt, hoeft ook niet opgewekt te worden. We zetten daarom maximaal in op besparen. Door onze eigen gebouwen te verduurzamen, maar ook door inwoners en bedrijven te faciliteren en te stimuleren in het nemen van energiebesparende maatregelen en het ondersteunen van initiatieven. 2. Gebruik maken van energie uit duurzame bronnen (zoals zon, wind, water). We beperken we ons tot de opgave die minimaal noodzakelijk is vanuit de RES, met een maximale inzet op zon op dak. We zetten in op een sterke lobby om ruimte te creëren voor alternatieven voor windenergie binnen de opgave van de Regionale Energie Strategie (RES). We faciliteren en stimuleren we gebouweigenaren om hun warmtevraag duurzaam op te wekken, bijvoorbeeld aan de hand van (hybride) warmtepompen.

3

Voor de productie van warmte willen we ook gebruik maken van het potentieel aan biogas en/of groengas in Tubbergen. De ontwikkelingen binnen het thema duurzaamheid gaan razendsnel. Nieuwe technieken, zoals bijvoorbeeld waterstof of geothermie zijn in opkomst. We volgen de ontwikkelingen en zullen inspringen en bijsturen op kansen die zich via nieuwe ontwikkelingen en technieken (bijvoorbeeld waterstof of geothermie) voordoen. 3. Zo efficiënt mogelijk gebruik van (fossiele) energiebronnen om in de resterende energiebehoefte te voorzien; Sommige woningen zijn lastiger te verduurzamen dan anderen. Ook zullen er bedrijven blijven die behoefte hebben aan gas voor hun productieprocessen. Biogas en/of groengas kunnen oplossingen bieden voor deze gebouwen. Echter moeten we er rekening mee houden dat we nog lange tijd fossiele energiebronnen nodig hebben; deze zullen dan zo efficiënt mogelijk worden ingezet.

ima

Wij willen een leefomgeving die ook voor onze komende generaties duurzaam, veilig en gezond is. De bodem, het water en de lucht, de natuur, gebouwen en wegen en paden zijn allemaal onderdeel van onze leefomgeving. Door klimaatverandering komt onze leefomgeving onder druk te staan. We zullen ons moeten aanpassen aan veranderende weersomstandigheden zoals hitte, droogte en het vaker voorkomen van hevige neerslag. Ook willen we anders omgaan met energie en grondstoffen. Aan de hand van de energietransitie - waaronder ook de warmtetransitie valt - en de circulaire economie willen we het verbruik van grondstoffen terugdringen en het hergebruik van grondstoffen stimuleren. Het moet anders. Hoe dat moet, onderzoeken we vooral proactief en samen; de gemeente met haar inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Als Noordoost-Twentse gemeenten bundelen we de krachten in het samenwerkingsverband de Energie van Noordoost Twente. Wij haken aan bij de landelijke doelstelling dat in 2030 55% minder CO²-uitstoot moet zijn en 50% van de energie duurzaam moet zijn opgewekt. Dat is ambitieus en hiervoor moeten de komende jaren de nodige inspanningen geleverd worden.

Min

PROGRAMMA LEEFOMGEVING VAN DE TOEKOMST

2

3

Efficient gebruik van fossiele brandstoffen

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

24

1

Samen aan de slag De energietransitie is een forse opgave waar we gezamenlijk – inwoners, ondernemers én overheid - voor aan de lat staan. We nemen hierbij als gemeente een proactieve houding in en nemen inwoners en ondernemers mee in de opgave die er ligt. We faciliteren en ondersteunen initiatieven die een bijdrage leveren aan het verduurzamen van de gemeente. Hierbij bewaken we de integraliteit en houden we ook de samenhang met andere beleidsterreinen (landelijk gebied, sociaal domein, volkshuisvesting) in beeld en benutten kansen die zich voordoen.

2

3

4

5

6

7

Actielijnen Het programma Leefomgeving van de Toekomst kent een dynamische agenda. Jaarlijks leiden nieuwe inzichten tot aanvullingen en wijzigingen. De uitkomsten uit de visie en uitvoeringsagenda kunnen leiden tot aanpassing en aanvulling van de actielijnen. Binnen het programma worden drie actielijnen geformuleerd. • Verduurzamen - Op weg naar energieneutraal en aardgasvrij wonen & werken. • Opwek - Duurzame energievoorziening. • Mobiliteit & (maatschappelijk verantwoord) Inkopen.

Energie van Noordoost Twente We staan als Noordoost-Twentse gemeenten allemaal voor dezelfde (forse) opgave in de energietransitie. Door krachtenbundeling, kennisdeling en coördinatie in de opgaven waar we gezamenlijk voor staan, bereiken we meer dan iedere gemeente voor zich zou doen. Een aantal jaren geleden is hiervoor het samenwerkingsverband Energie van Noordoost Twente opgestart. Deze samenwerking bouwen we de komende periode verder uit. Klimaatvisie De leefomgeving van de toekomst gaat verder dan alleen de energietransitie. Met de ondertekening van het klimaatakkoord hebben we ons gecommitteerd aan de bredere opgave om uiteindelijk in 2050 klimaatneutraal te zijn. Naast elektriciteit en warmte gaat het om thema’s als klimaatadaptatie, circulaire economie, infrastructuur en mobiliteit, natuur en landschap en de landbouw. Daartoe gaan we de heldere keuzes maken: wat zijn we verplicht om te doen, waar ligt onze extra ambitie, wat is onze rol? Daarbij kijken we vanuit een integrale visie en context en leggen waar mogelijk verbindingen met thema’s en vraagstukken in de andere programma’s.

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

25

1

2

3

4

5

6

7

ACTIELIJN 1 VERDUURZAMEN - OP WEG NAAR ENERGIENEUTRAAL EN AARDGASVRIJ WONEN EN WERKEN

In 2030 zijn twee miljoen Nederlandse woningen van het aardgas af. In 2050 verwarmt, kookt of doucht geen enkel huishouden meer met aardgas. We stappen over op duurzame warmte. Dit is afgesproken in het Nederlandse Klimaatakkoord. Ook bedrijven maken deze ommezwaai, met als doel dat Nederland in 2050 klimaatneutraal is. Gemeenten in Nederland, zo ook de gemeente Tubbergen, hebben een grote rol in de overstap naar duurzame warmte. Om de opgave te laten slagen, werken we samen met inwoners aan haalbare en betaalbare oplossingen. We zetten daarbij ook maximaal in op het nemen van energiebesparende maatregelen. Ons doel

In 2050 wonen en werken we energieneutraal en aardgasvrij. Wij ondersteunen inwoners en bedrijven proactief in het proces om woningen en gebouwen meer te verduurzamen. Hoe leverden we een bijdrage aan Verduurzamen – Op weg naar aardgasvrij wonen

• De website www.tubbergen.nl/duurzaamheid en www.energieloketten.nl/tubbergen zijn geoptimaliseerd zodat deze beter aansluiten bij de inwoners. • Er zijn onderzoeken uitgevoerd voor de vergunningaanvraag van het soortenmanagementplan ten behoeve van natuurvriendelijk isoleren. Wijkaanpak • Er zijn verschillende duurzame regelingen (door)ontwikkeld: Groene Cheque, Samen Duurzaam Voucher en de regeling buurtinitiatieven. • Er is een handelingsperspectief voor Manderveen (WUP-wijk) voorbereid die woningeigenaren kunnen gebruiken voor het verduurzamen van hun woningen. Samenwerking lokale initiatieven • Samenwerking met stichting Essenkracht is dit jaar verstevigd. Onder andere met een ‘Samen Duurzaam’ voucher voor de organisatie van hun stichting, de uitvoering van hun dorpsaanpak en de ondersteuning van de coöperatie Essenkracht om windontwikkelingen en de opbrengsten ervan zoveel mogelijk lokaal te laten terugvloeien.

en werken

Informeren, adviseren en ontzorgen van inwoners • Per 1-1-2025 is het hulploket van start gegaan met 2 inwonersadviseurs voor ondersteuning in subsidies en regelingen. Vanaf maart zijn er 104 gesprekken ingepland. Een pilot is gestart voor uitbreiding van het loket met financieel adviseurs. • Vanuit het energieloket zijn er 74 afspraken ingepland met energiecoaches en -adviseurs. • Het energieloket is aanwezig geweest op verschillende bijeenkomsten en de mobiele showroom is ingezet tijdens verschillende beurzen, open dagen en markten. • De verschillende maatregelen zijn uitgewerkt in factsheets. Ook zijn de financiële regelingen en de diverse beschikbare subsidies inzichtelijk gemaakt voor verschillende doelgroepen binnen onze gemeente. • Er is een webinar georganiseerd over energiecontracten, salderen en batterijen. Ruim 70 inwoners uit Noordoost-Twente namen deel.

Plan van aanpak energiearmoede en lokaal isolatieplan • De 4 gemeenten uit NOT hebben samengewerkt en uitvoering gegeven aan het lokaal isolatieplan (vanuit Nationaal Isolatieprogramma (NIP)) om slecht geïsoleerde woningen met een laag energielabel te isoleren. De subsidieregelingen voor isolatie zijn geüpdatet. • Er zijn 47 aanvragen gedaan voor de isolatiesubsidie van € 750. • De doe-het-zelf actie is gestart. Hiervoor zijn brieven verzonden om inwoners die hiervoor in aanmerking komen te informeren. Er zijn 42 woningen verbeterd met behulp van de doe-het-zelf kadokaart. • Het hulploket is gestart met 2 inwonersadviseurs voor ondersteuning in subsidies en regelingen • Er is samenwerking gezocht met de afdeling sociaal beleid en SWTD om energiearmoede integraal aan te pakken.

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

26

1

Verduurzaming bedrijven • Gemeente is actief bij sprintsessies en heeft een subsidieregeling “Sprinten naar een duurzaam bedrijventerrein” opengesteld. In Tubbergen is van daaruit een initiatief ontstaan om te kijken naar slimme oplossingen en samen- werking op het gebied van energie op een bedrijventerrein. ACTIELIJN 2 OPWEK - DUURZAME ENERGIEVOORZIENING

Wij haken aan bij de landelijke doelstelling dat in 2050 100% van de energie duurzaam is opgewekt en committeren ons aan de uitgangspunten en opgave vanuit de RES. We gaan verder invulling en uitwerking geven aan de RES Twente 2.0 waarin we de noodzakelijke mix van wind en zon voor onze gemeente verder definiëren. Daarbij beperken we ons tot de opgave die minimaal noodzakelijk is, met een maximale inzet op zon op dak. De doelstellingen zijn ambitieus, er moeten de komende jaren de nodige inspanningen geleverd worden. Hier willen we samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties invulling aan geven. We bundelen de krachten in het samenwerkingsverband Energie van Noordoost Twente en de regio Twente.

2

3

4

5

6

7

Clustergebied wind Almelo-Tubbergen-Twenterand (ATT) • De Provincie heeft via een selectieprocedure een consortium van partijen met grondposities/ontwikkelaars geselecteerd. Deze partijen moeten zowel met de Provincie als ook onderling overeenstemming bereiken over de samenwerking en afspraken maken rond de ruimtelijke procedure. • Als onderdeel van het daarna te doorlopen proces wordt invulling gegeven aan Lokaal Maatschappelijk Eigendom. De regie hierover ligt bij de Provincie. De ATT-gemeenten en coöperaties werken ondertussen aan mogelijke uitwerkingsvorm(en) van de structurering van het Lokaal Maatschappelijk Eigendom. RES 2.0 (naam is gewijzigd naar EST) • Collegebesluit inzake de kennisname van de Energiestrategie Twente (EST) en de op basis daarvan uitgesproken intentie om vervolg te geven aan de regionale samenwerking in Twente in het kader van de energietransitie • (Her)inrichting van het programma-/coördinatieteam conform actielijnen EST en nauwere operationele afstemming met gemeenten. Er is besloten een gezamenlijke uitvoeringsagenda van provincie, gemeenten in energieregioverband, waterschappen en netbeheerders op te stellen.

Ons doel

We moeten meer energie duurzaam opwekken. In 2030 moet 50% van de energievoorziening duurzaam zijn opgewekt (en in 2050 volledig). Hier willen we samen met inwoners, bedrijven en organisaties invulling aan geven.

Biogas • De gemeente heeft de rol en wijze van een eventuele ondersteuning van de gemeente bij de ontwikkeling van biogasprojecten onderzocht. Begin juli is de raad hierover per raadsbrief geïnformeerd.

Hoe leverden we een bijdrage aan Opwek - Duurzame energievoorziening

Windbeleid – windpark Langeveen • De provincie heeft de bevoegdheid voor het verstrekken van een vergunning voor windturbines in Langeveen weer naar zich toe getrokken. Van de provincie ontvingen wij in maart bericht dat zij van het ministerie van Buitenlandse Zaken het verzoek heeft gekregen om bouwplannen in het grenstraktaatgebied te pauzeren totdat de beide landen overeenstemming hebben over de uitvoering ervan. In afwachting daarvan ligt planvorming voor deze windturbines momenteel stil.

Circulaire economie • Het traject van 5 bijeenkomsten om te komen tot een lokaal koersdocumenten actieplan voor de gemeente is afgerond. Het lokale koersdocument- en actieplan is in het voorjaar van 2026 gereed. • Begin 2025 is de interactieve circulaire kaart ‘Zoek Het Om De Hoek’ gelanceerd. Op deze kaart zijn onder andere plekken in de gemeente Tubbergen te vinden waar je spullen kunt repareren, delen, lenen of tweedehands kopen.

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

27

1

2

3

4

5

6

7

Mutaties reserves Het verschil op de mutaties van de reserves betreft voornamelijk lagere onttrekkingen m.b.t. projectgelden voor € 68.000 (zie voorstel budgetoverheveling), soortenmanagementplan voor € 18.000 (zie voorstel budgetoverheveling), wijkaanpak Tubbergen voor € 50.000 (zie voorstel budgetoverheveling), stimuleringsregeling energietransitie voor € 19.000 (zie voorstel budgetoverheveling), uitvoeringskosten duurzaamheid voor € 76.000 (zie voorstel budgetoverheveling) en samen duurzaam voor € 20.000 (zie voorstel budgetoverheveling). Een gedetailleerde toelichting op de verschillen tussen de gerealiseerde bedragen en begrote bedragen na wijziging is te vinden in de Jaarrekening 2025 onder “Toelichting en analyse op de baten en lasten”.

ACTIELIJN 3 DUURZAME MOBILITEIT Ons doel

Beter organiseren van slimme, duurzame en zorgeloze mobiliteit zonder emissies. Hoe leverden we een bijdrage aan Duurzame mobiliteit & (maatschappelijk verantwoord) Inkopen

Mobiliteitsplan • De eigen mobiliteit is verder verduurzaamd middels een onderhandse aanbesteding, waarbij van 4 naar 7 elektrische auto’s is gegaan. Daarnaast zijn er twee elektrische fietsen per gemeente aangeschaft voor korte dienstreizen. Zonnepanelen op parkeerplaatsen • De inventarisatie voor een eigen project binnen de gemeente loopt (Vlaskoel). Een businesscase lijkt moeilijk, een alternatief met alleen zon op dak wordt onderzocht. FINANCIËN LEEFOMGEVING VAN DE TOEKOMST RAMING BEGR. VOOR WIJZIGING

RAMING BEGR. NA WIJZIGING

REALISATIE BEGROTINGSJAAR

VERSCHIL REALISATIE VS. BEGR. NA WIJZ.

Baten

0

958

659

-299

Lasten

393

1.593

1.061

532

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten

-393

-634

-402

233

Onttrekkingen aan reserves

250

411

151

-261

Toevoegingen aan reserves

0

0

0

0

-143

-223

-251

-28

(BEDRAGEN X € 1.000)

Gerealiseerde totaal resultaat van baten en lasten

Hieronder wordt op hoofdlijnen aangegeven hoe de verschillen tussen de gerealiseerde bedragen en de begrote bedragen na wijziging zijn ontstaan.

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

28

1

PROGRAMMA POSITIEVE GEZONDHEID

Gezond zijn is veel meer dan niet ziek zijn. Gezondheid gaat over sociale, mentale, financiële en fysieke gezondheid. Met deze brede kijk op gezondheid, dragen onderwijs, sport, cultuur, huisvesting, bestaanszekerheid en leefomgeving ook bij aan de gezondheid van onze inwoners. Het is de kunst de factoren die gezondheid negatief kunnen beïnvloeden, zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken en de factoren die een positieve inslag hebben te stimuleren en ondersteunen. Dit doen wij samen met onze inwoners, partners en gebruikers. Met deze bredere benadering willen wij bijdragen aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan en mee te kunnen doen in de eigen omgeving. Én om zo veel mogelijk eigen regie te voeren: van jong tot oud, van welvarend tot arm, van vitaal tot hulpbehoevend. Zo houden we inwoners zo lang mogelijk gezond en de zorg bereikbaar en betaalbaar. We vertalen onze ambities naar drie actielijnen: • Zorg dichtbij en op orde • Gezond in je hoofd en in je vel • edereen kan en mag meedoen Doel

Onze inwoners zijn in 2026 minimaal even gezond als in 2021 (fysiek, mentaal, sociaal en economisch).

2

3

4

5

6

7

Wij starten een heroriëntatie op onze lokale zorg- en ondersteuningslandschap om onder de verbinding tussen Schakel en de samenleving te verbeteren. We gaan onderzoeken of een zogenaamde dorpsondersteuner hierbij kan helpen. Lokaal richten wij ons op het verbeteren van korte lijnen door middel van een gebiedsgerichte aanpak van de zorg en ondersteuning (van de algemene voorzieningen). Wij sluiten aan en ondersteunen initiatieven uit de dorpen. We richten een leefbaarheidsfonds in voor initiatieven uit de dorpen die een bijdrage leveren aan het bevorderen van de gezondheid (in brede zin). Doel is zorg menselijker, efficiënter, effectiever en dichtbij te organiseren. Verder investeren we in de Praktijkondersteuner GGZ-jeugd, de coördinator externe verwijzer en de Wijk GGD om zorg betaalbaar en bereikbaar te houden. We ondersteunen mantelzorgers zo goed mogelijk. Daarom gaan we ons huidige mantelzorgbeleid evalueren en waar nodig bijstellen. Doel is om de druk op mantelzorgers te verlagen. Ons doel

We spannen ons in om de zorg en ondersteuning beter in te richten vanuit het perspectief van inwoner(s), met eigen regie van de inwoner voorop, dichtbij en met de menselijke maat als uitgangspunt. Hoe leverden we een bijdrage aan het op orde komen van de zorg voor onze inwoners

ACTIELIJN 1 ZORG DICHTBIJ EN OP ORDE

Als het gaat om het zorglandschap volgen wij in principe de regio bij regionale en bovenlokale vormen van zorg. Hierbij zullen wij scherp toezien op kwalitatieve zorgaanbieders die vooraf goed worden gecontroleerd op fraude en blijven hierop monitoren. Daar waar onze invloed het grootst is, zetten we op in. Dat is de lokale zorg. Onze ambitie is om de zelfredzaamheid en de eigen regie van de inwoner te ondersteunen. Daar waar nodig door proactiever, preventief en zo vroeg mogelijk met onze partners en inwoners te werken aan gezondheid. Wat een inwoner wél kan, staat hierbij voorop.

• Heroriëntatie zorg en ondersteuningslandschap. Wij starten een heroriëntatie op onze lokale zorg- en ondersteuningslandschap om onder meer de ondersteuning dichtbij/gebiedsgericht te organiseren en de verbinding tussen schakel en de samenleving te verbeteren. We gaan onderzoeken of een zogenaamde dorpsondersteuner hierbij kan helpen. • Preventief. We werken preventief, zo vroeg mogelijk en meer in samenwerking met onze partners en inwoners aan de zorg en ondersteuning voor onze inwoners. • Ondersteunen initiatieven. We ondersteunen initiatieven die een bijdrage leveren aan het bevorderen van de gezondheid (in brede zin).

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

29

1

• Samenlevingsgericht. We werken samenlevingsgericht. We benutten onze ogen en oren in de wijk beter door proactief in gesprek te gaan met onze uitvoerende partners en inwoners. We delen in deze gesprekken trends en ontwikkelingen, we zijn alert op de samenhang der dingen en toetsen ontwikkelingen aan ons beleid. • Mantelzorgers. We gaan mantelzorgers op basis van hun behoefte zo goed mogelijk ondersteunen.

2

3

4

5

6

7

Leefbaarheidsfonds Via het Leefbaarheidsfonds zijn meerdere initiatieven mogelijk gemaakt, waarbij de nadruk ligt op preventie, samenwerking en sociale cohesie. Gehonoreerde aanvragen leveren een bijdrage aan een gezondere en inclusievere samenleving en zijn met name gericht op kwetsbare inwoners. Door gebiedsgericht te werken worden op deze wijze ook algemene voorzieningen in nabijheid gerealiseerd, waarbij oog is voor het efficiënter en effectiever benutten van bestaande voorzieningen als Kulturhuzen en MFA’s.

Wat hebben we daarvoor gedaan?

Dorpsondersteuner De dorpsondersteuner werkt in nauwe samenwerking met inwoners en zorgt er als spil in de kernen voor dat signalen en hulp- en ondersteuningsvragen van inwoners, zowel collectief als individueel, eerder op de juiste plaats terechtkomen. Daardoor worden inwoners sneller geholpen en kan duurdere zorg voorkomen worden. Dit draagt bij aan de leefbaarheid in de kernen en het sluit ook aan bij de transitie die we willen inzetten, van maatwerk naar preventie en vrij toegankelijke (voorliggende) voorzieningen, gebiedsgericht en dichtbij de inwoners. Waar de dorpsondersteuner gericht is op ‘achter de voordeur’ zorgt onze buurtman/vrouw voor de verbinding met het dorp/de kern als geheel via de kern-/dorpsraad. Er zijn dorpsondersteuners actief in Fleringen, Langeveen, Geesteren, Vasse, Mander en Hezingen. Voor de kernen Reutum en Harbrinkhoek-Mariaparochie zijn werkgroepen gevormd bestaande uit betrokken inwoners om toe te werken naar de inzet van een dorpsondersteuner. Er is een kwalitatieve evaluatie naar de inzet van de dorpsondersteuners opgeleverd, waaruit blijkt dat het maatschappelijk rendement hoger ligt dan de financiële investering door alle partijen. Met afronding van de evaluatie en structurele inbedding van de dorpsondersteuners is het Lerend Netwerk ook afgerond met alle betrokken inwoners en externe partijen.

Woonzorgvisie De woonzorgvisie met een bijbehorende uitvoeringsagenda is opgesteld en is momenteel in uitvoering.

Versterken voorliggend veld Wmo In 2025 zijn we gestart met een onderzoek naar de mogelijkheden om de zelfredzaamheid van inwoners te versterken, zodat ondersteuning kan worden geboden zonder inzet van een geïndiceerde maatwerkvoorziening. Er wordt gewerkt aan een adviesrapport waarin de huidige stand van zaken van het voorliggende veld binnen de Wmo wordt beschreven en wordt aangegeven op welke wijze dit veld kan worden versterkt om inwoners tijdig en passend te ondersteunen. Leerlingenvervoer De pilot ‘leerlingenvervoer, gestart in september 2024, (schooljaar) waarbij we leerlingen zelfstandig willen leren reizen (i.p.v. met de taxibus), liep ook door in 2025. Met leerlingen en ouders zijn op individueel niveau gesprekken gevoerd en persoonlijke vervoersplannen opgesteld waarin gewerkt is naar het zelfstandig leren reizen naar en van school. In 2025 zijn er 15 leerlingen uitgestroomd. Zij reizen nu zelfstandig met het OV of met elektrische fiets. In schooljaar 2025/2026 wordt deze pilot voortgezet. Mantelzorg In 2025 is de Startfoto Mantelzorg opgeleverd, met als doel inzicht te krijgen in de behoeften van mantelzorgers en de beschikbare regelingen. Op basis van deze Startfoto is beleid ontwikkeld en vastgesteld.

Op dit moment wordt een uitvoeringsplan opgesteld in samenwerking met de welzijnsorganisatie, waarbij wordt ingezet op concrete afspraken, monitoring en gezamenlijke evaluatie van de voortgang.

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

30

1

Jeugd In 2025 is een eerste verkenning gestart om de toegang tot jeugdhulp te versterken, conform de hervormingsagenda Jeugd. Doel is om hulpvragen sneller en dichter bij de leefomgeving op te pakken, zodat zwaardere en duurdere jeugdhulp zoveel mogelijk wordt voorkomen. Tevens is uitvoering gegeven aan de quickwins, namelijk: steungezinnen, scheidingsadviesteam, outreachend jongerenwerk en aanvullend preventief jeugdaanbod KIES (Kinderen in echtscheiding). Samenwerkingspartners, zoals het onderwijs, kinderopvang, praktijkondersteuner-jeugd huisartsen, SWTD, fysiotherapie, en GGD zijn betrokken en positief over de uitkomsten. ACTIELIJN 2 GEZOND IN JE HOOFD EN IN JE VEL

We zetten in op een gezondere leefstijl voor onze jeugd en inwoners. Dit doen wij samen met onze inwoners, organisaties en ondernemers, door de leefomgeving gezonder te maken op het gebied van voeding, bewegen en ontspanning. Wij zien een forse opgave als het gaat om overgewicht en alcohol. We zetten samen met onze partners in op onder meer het IJslands model (Opgroeien in een Kansrijke Omgeving). We gaan sport, bewegen en deelname aan cultuuractiviteiten stimuleren door bij te dragen aan een goede infrastructuur qua voorzieningen, beweegmogelijkheden in de openbare ruimte en vitale verenigingen. De eigen kracht van de samenleving staat hierbij voorop en willen we benutten. Tevens reiken we de helpende hand door passende ondersteuning te bieden daar waar nodig. Wij ontwikkelen sport- en cultuurbeleid, omdat wij sport, bewegen en cultuur als een belangrijk middel zien voor het bevorderen van de gezondheid van onze inwoners. Het eerder ingezette beleid continueren we vooralsnog. Dit geldt eveneens voor het evenementenbeleid. Het belang van tradities, evenementen, materieel en immaterieel erfgoed wordt onderschreven. Ze dragen bij aan de binding in de samenleving. We onderstrepen het belang hiervan voor de gemeente Tubbergen. Ons doel

We leveren een bijdrage aan het bevorderen van een gezondere leefstijl en gezondere leefomgeving voor onze inwoners in 2026 in samenwerking met onze inwoners en partners. Onze speciale aandacht gaat uit naar kwetsbare groepen, waarbij de accenten liggen op terugdringen van overgewicht, overmatig alcoholgebruik en mentale gezondheid.

2

3

4

5

6

7

Hoe leverden wij een bijdrage aan Gezond in je hoofd en in je vel •

Van inzicht naar strategische sport- en cultuuragenda. We hebben zicht op de meest kwetsbare doelgroepen, trends en ontwikkelingen. Deze vormen de basis voor het beleid en de uitvoeringsagenda voor sport en cultuur.

• Stimuleren gezonde leefstijl en omgeving. We gaan aan de slag samen met inwoners, organisaties en ondernemers met het stimuleren van de gezonde leefstijl en gezonde leefomgeving. Het accent ligt op sport, cultuur, jongeren & overgewicht en overmatig alcoholgebruik. • Passende ondersteuning en goede infrastructuur. We brengen het aanbod in beeld en ontwikkelen, op basis van behoefte, samen met onze partners meer/ vitalere verenigingen, (collectieve) voorzieningen, ondersteuning en/of interventies. Wat hebben we daarvoor gedaan?

Uitvoeringsagenda’s sport en gezondheid In vervolg op de in 2023 vastgestelde gezondheidsnota en sportnota is in 2024 een uitvoeringsagenda opgesteld. Hierin zijn de ambities uit de nota’s vertaald naar concrete doelen en projecten. Dit is uitgezet in een planning voor de komende jaren. De uitvoeringsagenda’s dienen als basis voor de werkzaamheden van buurtsportcoaches en de sport- en preventiecoördinatoren en bieden handvatten voor gebiedsgerichte inzet. In 2025 zijn deze concrete doelen en projecten voor het grootste gedeelte bereikt. Mentale gezondheid In 2025 is er een startfoto opgesteld over mentale gezondheid waarin de onderzoeksgegevens over de mentale gezondheid van inwoners uit de gemeente Tubbergen zijn weergegeven. De GGD heeft in 2025 een regionaal plan voor twee jaar geschreven op de Wet Integrale suïcidepreventie dat per 01012026 een wettelijke verplichting van de gemeente is geworden. Hier volgt in 2026 een lokaal plan per gemeente op. Ook is in 2025 alles in werking gezet om een bedrag van 16,2 miljoen voor Twente binnen te halen om aan de slag te gaan met het Transformatieplan Mentaal Gezond Twente. De uitvoering hiervan zal in 2026 plaatsvinden. (voor nadere duiding zie programma Sociaal)

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

31

1

Buurtsportcoaches Vanaf april 2025 zijn extra buurtsportcoaches actief, welke in belangrijke mate uitvoering geven aan activiteiten die bijdragen aan het behalen van de doelstellingen uit het nieuwe sport- en gezondheidsbeleid. De buurtsportcoaches zijn in alle kernen actief voor alle leeftijden, bijvoorbeeld met naschools beweegaanbod en beweegactiviteiten voor ouderen. De buurtsportcoaches zijn op dit moment op incidentele basis gefinancierd. GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) In 2025 is verdere uitwerking gegeven aan de verschillende onderdelen binnen het Gezond en Actief Leven Akkoord. De keten rondom valpreventie stond al, met een subsidieregeling die fysiotherapeuten kunnen aanvragen. Het aantal aanvragen en dus groepen op valpreventie is toegenomen in 2025. De financiële middelen hiervoor worden vanuit het Rijk via een Brede SPUK beschikbaar gesteld. Naast valpreventie is er ook een start gemaakt met Kinderen naar Gezond Gewicht (KnGG). Er is afgesproken, samen met een aantal andere gemeenten, een Centraal Zorgverlener te scholen. Een centraal Zorgverlener is een vast, centrale aanspreekpunt voor kinderen met overgewicht/obesitas en hun gezin, dat belegd moet worden bij de Jeugdverpleegkundige van de GGD. Voor Kansrijke Start is in Tubbergen de coalitie opgestart.

Voor Welzijn op Recept hebben gesprekken plaatsgevonden met de huisarts in Geesteren om te starten met een pilot. De uitwerking volgt in 2026. Op volwassenen naar Gezond Gewicht (VnGG) is nog geen verdere actie op ondernomen. Ondersteuningsnetwerk In 2025 is het adviesrapport Herijking ondersteuningsnetwerk opgeleverd. Het rapport laat zien dat het ondersteuningsnetwerk in Tubbergen breed en dekkend is, maar dat met name binnen het welzijnsdomein overlap bestaat en scherpere rolafbakening nodig is. Kern van het advies is om de lokale toegang te versterken, de samenwerking te in- en extern te verstevigen en sleutelrollen duurzaam te borgen, in lijn met landelijke ontwikkelingen als de Hervormingsagenda Jeugd. In navolging hierop zijn ook de beschikkingen aan de welzijnspartijen Wijkracht en SWTD aangepast. Gebiedsgericht in samenwerking met andere partijen en outreachend werken heeft hierin meer positie gekregen.

2

3

4

5

6

7

Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) Op basis van de jeugdgezondheidsmonitor is in Vasse een dialoog gevoerd met inwoners, partners en verenigingen (community). Hieruit zijn actiepunten geformuleerd om samen te werken aan een leefomgeving waarin jongeren gezond en gelukkig kunnen opgroeien en waarin alcohol, drugsgebruik en roken wordt ontmoedigd. Dit sluit aan bij de eerder gestarte trajecten in Langeveen en Fleringen (2024). In Fleringen zijn daarnaast activiteiten uitgevoerd, zoals informatie- en gespreksavonden voor ouders en een jongereninloop bij de voetbalvereniging, opgezet door inwoners met ondersteuning van het jongerenwerk, met aandacht voor preventie van middelengebruik. In zowel Langeveen als Fleringen is ook met jongeren gesproken om hun behoeften op te halen. Verder zijn oriënterende gesprekken gevoerd in Reutum, is een werksessie met professionals georganiseerd om samenwerking en initiatieven in beeld te brengen en is gestart met het beter zichtbaar maken van de ontwikkelingen voor inwoners en het verder bouwen aan de community rondom een gezonde opgroeiomgeving.

Fit & Vitaal Tubbergen! Via verschillende mediakanalen wordt inhoud gedeeld op het gebied van sport & bewegen, cultuur en allerlei andere thema’s rondom het sociaal domein en positieve gezondheid, onder de noemer Fit & Vitaal Tubbergen! Op de website is ook een overzicht gemaakt van het sport, cultuur- en beweegaanbod in de gemeente. De sport- en preventiecoördinator (voorheen sportconsulent) is een belangrijke schakel bij het inspelen op de behoeften vanuit de samenleving en staat in nauw contact met verenigingen om bij te dragen aan vitale en toekomstbestendige verenigingen. Tevens is gewerkt aan een integraal communicatieplan, zodat iedereen (gemeente en partners) positieve gezondheid op dezelfde manier verwoordt en verkondigt (een integrale kernboodschap).

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

32

1

2

3

4

ACTIELIJN 3 IEDEREEN KAN EN MAG MEEDOEN

Wat hebben we daarvoor gedaan?

Voor een inclusievere samenleving doen wij een beroep op de verantwoordelijkheid van de inwoner zelf en de kracht van de samenleving. De kracht van de samenleving is groot en heeft veel waarde. Wij willen voorwaardenscheppend zijn, ontmoeting faciliteren en preventief en proactief te werk gaan. Een toegankelijke en inclusieve samenleving betekent dat iedereen zo zelfstandig en gelijkwaardig mogelijk mee kan doen aan de samenleving. Elke inwoner moet de mogelijkheid hebben mee te kunnen en mogen doen en zich naar eigen vermogen te ontwikkelen. Wij zien vooral op het gebied van armoede een opgave om proactiever en zo vroeg mogelijk met onze partners armoede onder de inwoners te voorkomen.

Armoede In 2025 is verder gewerkt aan de uitvoering van het uitvoeringsplan financiële gezondheid. Tevens heeft het onderzoeksbureau KWIZ een onderzoek uitgevoerd op het gebied van armoede & schulden binnen de gemeente Tubbergen met als doel inzicht te krijgen in de financiële situatie van inwoners. In 2026 wordt gestart met gerichte interventies naar aanleiding van dit onderzoek.

Ons doel

FINANCIËN POSITIEVE GEZONDHEID

We spannen ons in voor een inclusievere samenleving waarin iedereen zo zelfstandig en gelijkwaardig mogelijk mee kan en mag doen aan de maatschappij, waarbij de kracht van de samenleving wordt benut en een beroep wordt gedaan op de verantwoordelijkheid van de inwoner zelf. Onze speciale aandacht gaat uit naar kwetsbare groepen, waarbij het accent ligt op inwoners in armoede. Hoe leverden wij een bijdrage aan het uitgangspunt iedereen kan en mag meedoen

• Van inzicht naar een strategische inclusieagenda. We hebben zicht op verschillende vormen van eenzaamheid en armoede per kern of doelgroep. We hebben hierbij aandacht voor de identiteit en cultuur van de betreffende kern. Dit inzicht en de huidige verkenningsrapporten Inclusie vormen de basis van waaruit wij een inclusieagenda gaan opstellen, met accenten op eenzaamheid en armoede. • Faciliteren van ontmoeting. We ondersteunen initiatieven die bijdragen aan een inclusievere samenleving en ontmoeting tussen en door inwoners. • Proactief en preventief. We gaan proactief in gesprek met onze partners en inwoners over bestaande activiteiten en voorzieningen, en over trends en ontwikkelingen binnen het sociale domein. We stimuleren hen waar mogelijk initiatief te nemen om het aanbod af te stemmen op nieuwe (kwetsbare) doelgroepen.

5

6

7

Inclusie In 2025 is uitvoering gegeven aan de inclusieagenda ‘van Samen naar Samenleving’. Separaat wordt gewerkt aan een evaluatie van de inclusieagenda.

(BEDRAGEN X € 1.000)

RAMING BEGR. VOOR WIJZIGING

RAMING BEGR. NA WIJZIGING

REALISATIE BEGROTINGSJAAR

VERSCHIL REALISATIE VS. BEGR. NA WIJZ.

Baten

0

20

25

5

Lasten

472

597

599

-2

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten

-472

-577

-574

3

Onttrekkingen aan reserves

340

444

489

45

Toevoegingen aan reserves

0

0

0

0

-132

-132

-85

48

Gerealiseerde totaal resultaat van baten en lasten

Hieronder wordt op hoofdlijnen aangegeven hoe de verschillen tussen de gerealiseerde bedragen en de begrote bedragen na wijziging zijn ontstaan. Werkbudget Positieve gezondheid (voordeel €54.000) We hebben het afgelopen jaar maximaal gebruik gemaakt van externe subsidies. Zo hebben we een groot deel van de kosten voor gezondheid kunnen dekken uit de Brede SPUK van het Rijk. Daarnaast hebben we een subsidie ontvangen voor de Wijkscan en we hebben een bijdrage ontvangen van Samen Twente voor onze lokale inzet. Dit heeft er toe geleid dat we een deel van onze eigen gemeentelijke

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

33

1

middelen overhouden aan het eind van 2025. Deze middelen gaan terug in de reserve en worden bij de nieuwe coalitieperiode opnieuw integraal afgewogen. Mutaties reserves Het verschil op de mutaties van de reserves betreft voornamelijk hogere onttrekkingen m.b.t. het IJslands Preventie model (Opgroeien in een Kansrijke Omgeving) voor een bedrag van € 151.000 en jet leefbaarheidsfonds voor een bedrag van € 49.000. Lagere onttrekkingen betreffen voornamelijk voor de buurtspotcoach voor een bedrag van € 90.000 (zie voorstel budgetoverheveling) en het transformatiebudget voor een bedrag van € 21.000 (zie voorstel budgetoverheveling). Een gedetailleerde toelichting op de verschillen tussen de gerealiseerde en begrote bedragen na wijziging is te vinden in de Jaarrekening 2025 onder “Toelichting en analyse op de baten en lasten”. PROGRAMMA TOEKOMSTBESTENDIGE GEMEENTE TUBBERGEN EN AMBTELIJKE ORGANISATIE NOABERKRACHT

We zijn als gemeente open, betrouwbaar, duidelijk en transparant en (digitale) gegevens van onze inwoners zijn bij ons in goede handen. We nodigen inwoners vooral uit om mee te doen. Vanuit het uitgangspunt van een participatieve lokale democratie zetten we in op passende en vernieuwende manieren van samenwerking en besluitvorming. Daarbij past een proactieve gemeentelijke informatievoorziening naar onze inwoners. ACTIELIJN 1 SAMENLEVINGSGERICHTE BESTUURSSTIJL

We willen onze opgaven samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties aanpakken. Dit doen we door onze inwoners centraal te stellen bij alles wat we doen. We hanteren een meedenkende houding en leveren maatwerk. Bij iedere vraag of nieuwe uitdaging denken we na hoe we onze inwoners betrekken bij het bouwen aan de gemeente Tubbergen. Dit doen we vanuit een open en betrokken insteek. En we zijn realistisch en duidelijk. Daar waar het kan, werken we samen en daar waar de gemeente een verantwoordelijkheid heeft, nemen we deze. We hanteren hierbij het motto: ‘Ja, mits…’ We gaan in ons

2

3

4

5

6

7

werk uit van de zelfredzaamheid, de professionaliteit en de kracht van onze eigen inwoners. We zijn als gemeente proactief. Opgaven zelf oppakken, met de blik op de toekomst. Samen werken aan een leefbaar, gezond, duurzaam en toekomstbestendig Tubbergen waar het goed vertoeven is. Dit doen we door de komende vier jaar verder in te zetten op samenlevingsgericht werken. Telkens vanuit maatwerk en de juiste balans. De gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders en de organisatie Noaberkracht staan hierbij midden in de samenleving. We willen initiatieven uit onze kernen faciliteren en investeren waar nodig. De huidige aanpak met het Maatschappelijk Akkoord Tubbergen en MijnDorp2030 gaan we herijken. Het opdrachtgeverschap ligt hiervoor bij de voltallige gemeenteraad. Indien nodig willen we inwoners breed in de samenleving betrekken bij grote keuzes die de samenleving raken. Kernagenda’s In de kernagenda’s zijn per kern de ambities en vraagstukken terug te vinden waar we als gemeente en inwoners gezamenlijk aan werken. De inhoud van deze kernagenda’s is terug te vinden in de begrotingsapp: Kernagenda’s. Afhankelijk van de uitkomsten van de herijking van het Maatschappelijk Akkoord en het proces MijnDorp2030 worden de kernagenda’s in de komende periode aangepast. Participatiebeleid Participatie is niet meer weg te denken in onze manier van werken.