Bijlage Jaarstukken 2023 Tubbergen.pdf

Voor de woonzorgvisie Tubbergen is de “Provincie Overijssel” de “tussenpersoon” richting “Rijk”.

25

(Bedragen x € 1.000)

Raming begrotingsjaar voor wijziging

Raming begrotingsjaar na wijziging

Realisatie begrotingsjaar

Verschil realisatie versus begr. na wijz.

Baten

0

161

124

-37

Lasten

1.545

3.540

1.511

2.029

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten

-1.545

-3.379

-1.387

1.992

Onttrekkingen aan reserves

1.228

3.081

1.079

-2.002

Toevoegingen aan reserves

0

0

0

0

-317

-298

-308

-10

Gerealiseerde totaal resultaat van baten en lasten

Hieronder wordt op hoofdlijnen aangegeven hoe de verschillen tussen de gerealiseerde bedragen en de begrote bedragen na wijziging zijn ontstaan. Groot onderhoud gymzaal Reutum (voordeel €85.000) Er moet worden geïnvesteerd in grootschalig onderhoud in de gymzaal. Alweer 2 jaar geleden heeft TOF Onderwijs conform de verordening een verzoek ingediend voor vervanging van de dakbedekking. Dat verzoek hebben we destijds beoordeeld en goedgekeurd. Voor deze werkzaamheden is een incidenteel bedrag van € 85.000 in de begroting 2022 opgenomen. In december 2022 kwamen we tot de conclusie dat het logisch/verstandig was om tegelijk met de vervanging van de dakbedekking ook de isolatiewaarde te verbeteren. Deze toevoeging zou tot een totale investering van 150k leiden. De ontbrekende € 65.000 is beschikbaar gekomen in de begroting 2024. Dit betekent dat we voorstellen de beschikbare € 85..000 uit het jaar 2023 over te hevelen naar het jaar 2024 om daarna de totale investering te doen. Masterplan de Eeshof (nadeel €55.000) In januari 2019 lagen de plannen voor dit project klaar. Het project is door middel van participatie tot stand gekomen en elkaar ontmoeten was niet mogelijk tijdens de coronaperiode. Mede hierdoor konden we pas in het najaar van 2022 starten met de voorbereidingen. De realisatie zelf vond plaats van februari 2023 t/m mei 2023.

De loon en prijsindex van 2023 was fors hoger dan die van de raming begin 2019. Daarnaast kregen we in 2023 te maken met extreme hitte waardoor er extra onderhoudskosten aan het “Eeshofbos” gepleegd moest worden. De totale kosten van het project bedroegen €288.000. Op een budget van totaal €233.000 een overschrijding van €55.000 (19%). Van het budget werd 55% gefinancierd met externe middelen. Tubbergen bruist (nadeel €29.000) In 2015 is met succes een subsidie aangevraagd bij de Provincie. Onderdelen van het project, de herontwikkeling van het gemeentehuis en de Verdegaalhal zijn helaas niet gerealiseerd. Daarnaast heeft de provincie in 2023 aangegeven dat “Tubbergen bruist in evenementen” geen onderdeel is van het subsidie. Dit in tegenstelling tot eerder gedane mondelinge toezeggingen. De provincie heeft hierdoor het subsidie €30.000 lager vastgesteld. Mutaties reserves Het verschil op de mutaties van de reserves betreft voornamelijk lagere onttrekkingen m.b.t. Aloysiusschool Geesteren voor €682.000(zie voorstel budgetoverheveling), aanpassingen gymzaal Geesteren voor €150.000 (zie voorstel budgetoverheveling, stimuleringsregeling binnenstedelijke herontwikkeling voor €100.000 (zie voorstel budgetoverheveling), maatschappelijk vastgoed i.r.t.

demografie voor €365.000 (zie voorstelbudgetoverheveling), stimuleringsregeling voor €600.000 en evaluatie centrummanager voor €67.000. Een gedetailleerde toelichting op de verschillen tussen gerealiseerde bedragen en begrote bedragen na wijziging is te vinden in de Jaarrekening 2023 onder "Toelichting en analyse op de baten en lasten".

26

Programma Buitengebied in Balans Inleiding Buitengebied in Balans Buitengebied in Balans gaat in essentie over de economische ontwikkelingen in het buitengebied, in samenhang met de leefbaarheid. Tubbergen zet de komende jaren in op een realistische balans tussen een duurzame, toekomstgerichte agrarische sector, de kwaliteit van natuur, landschap en biodiversiteit en economische potenties van de toeristische sector. De optelsom van alle ontwikkelingen leiden de komende decennia tot een transitie van het landelijk gebied. Uiteindelijk laten we ons buitengebied er in alle opzichten sterker uit komen. We voorzien de ambitie met betrekking tot het buitengebied en de hieraan verbonden GGA-NOT (Gebiedsgerichte Aanpak Noordoost-Twente) van een dynamische agenda. Dit doen we in een samenspel met onze inwoners, onze partners en de gebruikers. Frequent leiden nieuwe inzichten en regelgeving tot aanvullingen en wijzigingen op deze agenda. Indien nodig worden deze ook financieel vertaald. We realiseren ons dat de transitie van het buitengebied vele jaren, en dus meerdere raadsperioden, in beslag zal nemen. In de huidige vier jaar zal vooral de veranderrichting worden bepaald en een start worden gemaakt met de concrete Uitvoeringsagenda. We vertalen onze ambities naar twee thema’s: •

De agrarische sector

•

Landschap en natuur

Actielijn 1 Agrarische sector: Perspectief bieden aan de agrarische sector De landbouw is een belangrijke economische drager in onze gemeente en verdient een langjarig toekomstperspectief. Wij willen de agrariërs in Tubbergen half staan. Dit doen we door als gebiedspartner de komende jaren een substantiële bijdrage te leveren voor de agrarische sector. Met in het bijzonder aandacht voor een sociaaleconomisch perspectief voor het buitengebied en de leefbaarheid in het algemeen. We betrekken hierbij ook de opgaven voor water, stikstof en klimaat. De toekomst van de agrarische sector en daarmee het landelijk gebied en de leefbaarheid wordt voor een aanzienlijk deel gestuurd en bepaald door Europese wet- en regelgeving. Op rijksniveau wordt dit uitgewerkt in het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). Dit is door de provincie vertaald in het Provinciaal Programma Landelijk Gebied (concept versie bij het rijk ingediend in juni 2023). Het kabinet investeert fors in de opgaven voor water, natuur en klimaat en in de verduurzaming van de landbouw. De keuzes en investeringen in de landbouw worden gekoppeld aan verduurzaming, kringlooplandbouw, nieuwe verdienmodellen en verbetering van de positie van de agrarisch ondernemer in de keten. Dit wordt per deelgebied verder uitgewerkt middels de Gebiedsgerichte aanpak.

Tubbergen maakt deel uit van de Gebiedsgerichte Aanpak Noordoost-Twente (GGA-NOT). Samen met de vier NOT gemeenten gaan we de transitie inhoud geven waarbij een realistisch perspectief voor de agrariërs een belangrijk uitgangspunt is met de kanttekening dat door bestaande en nieuwe regels de ligging van het agrarische bedrijf zowel een bedreiging als kansen kan opleveren .Waar nodig en wenselijk dragen we bij aan processen en projecten. We willen als gemeente proactief zijn: opgaven zelf oppakken, met de blik op de toekomst. Samen werken aan een leefbaar, gezond, duurzaam en toekomstbestendig Tubbergen waar het goed vertoeven is.

Ons doel We gaan als gebiedspartner een substantiële en zichtbare bijdrage leveren aan het bieden van een economisch perspectief voor de agrarische sector in het bijzonder en het buitengebied in zijn algemeenheid. Vanuit onze grondhouding om uit te gaan van de kracht in de samenleving, daar waar het kan samen te werken en daar waar de gemeente een verantwoordelijkheid heeft deze te nemen, staan wij in de gebiedsprocessen naast onze agrariërs. We leveren hierbij maatwerk en zijn hierbij realistisch en duidelijk.

27

In 2026 hebben we de verkregen inzichten en de uitgewerkte plannen vanuit het NPLG omgezet in operationeel beleid gericht op de transitie van de agrarische sector. En in 2026 zijn er in deelgebieden zichtbare stappen gezet met betrekking tot zowel het perspectief voor de landbouw als de natuur-, klimaat-, en waterdoelen.

Hoe leverden we een bijdrage aan een toekomstbestendige agrarische sector We willen als gemeente als volgt werken aan een toekomstbestendige agrarische sector: a.

Aan het stuur zitten. We hebben in 2023 aan veel verschillende ambtelijke en bestuurlijke tafels gezeten om de belangen van onze inwoners, agrariërs en gebiedsopgaven te behartigen. Denk daarbij aan de VNG, de P10 en de verschillende provinciale gremia. Op dit moment is het concept Provinciaal Programma Landelijk Gebied (PPLG) een belangrijke kapstok voor ons. We hebben zo goed mogelijk al die ontwikkelingen gevolgd en onze invloed aangewend waar mogelijk. In dat kader hebben we actief deelgenomen aan onder meer: ▪

de ambtelijke en bestuurlijke gebiedstafels Noordoost-Twente

▪

het gebiedsteam NOT dat moet zorgdragen voor de uitvoering van het PPLG in Noordoost Twente (hierin zitten vertegenwoordigers vanuit provincie, waterschap, gemeenten, agrariërs en terreinbeheerorganisaties).

▪

de verkenning van gebiedsprocessen en

▪

de opstart van zogenaamde koploper projecten.

In 2023 hebben we een zienswijze ingediend op het concept-PPLG, een (schriftelijke) reactie gegeven op de concept Landbouwvisie van de provincie en ander voorgenomen beleid van de provincie op het vlak van ruimtelijke ordening. In al die overleggen en reacties van ons hebben we nadrukkelijk gepleit voor het belang van een perspectief voor de agrarische sector, de sociaaleconomische leefbaarheid van ons buitengebied en de behoefte aan maatwerk. Iedere gelegenheid grijpen we aan om aan te geven hoe ingrijpend de gevolgen van de stapeling van alle opgaven in Noordoost-Twente gaan zijn. Als gemeenten Tubbergen en Dinkelland werken we steeds nadrukkelijker samen met Losser en Oldenzaal op het thema buitengebied. Door meer massa te creëren hopen we meer aan invloed te winnen. b.

De keukentafel. Ook in 2023 heeft de wethouder geregeld bezoeken gebracht aan agrariërs, de zogenaamde keukentafel gesprekken. Deze werden door beide kanten `zeer gewaardeerd. Ook de erfcoaches zaten geregeld aan de keukentafel bij agrariërs( en andere inwoners van het buitengebied). Dit zijn vertrouwelijke gesprekken, waarbij zij ook aandacht hebben voor het mentale welzijn van agrariër. Bij hen neemt de onzekerheid groeit en spanningen toe door uitblijvende duidelijkheid

c.

Samenlevingsgericht werken met gebieden en doelgroepen. We zijn in 2023 veelvuldig in gesprek geweest met de agrarische sector, zowel op individueel niveau als periodiek met vertegenwoordigers van LTO, AJK en TTB. Geregeld zijn gesprekken gevoerd met agrariërs die willen stoppen of hun bedrijfsvoering willen wijzigen. Deze proberen wij zo goed mogelijk te informeren over de ontwikkelingen en te faciliteren bij hun erftransitie of wens om te stoppen. . Begin 2023 is een informatieavond georganiseerd met de ervencoaches voor boerinnen. Het doel was om ook hen te informeren over de transitie en hen te inspireren. Dit gaat herhaald worden. In 2023 zijn we gestart om twee keer per jaar bijeenkomsten te organiseren voor de gezamenlijke gemeenteraden van de vier gemeenten NOT over hen bij te praten de ontwikkelingen en specifieke thema’s.

28

In het najaar 2023 hebben we opdracht gegeven tot het laten uitvoeren van een gebiedsanalyse die in 2024 gereed komt. Deze wordt ook gedaan voor Dinkelland, Losser en Oldenzaal. Daarmee kunnen we ontwikkelingen in het agrarisch gebied beter duiden en sturen en de feitelijke uitgangssituatie beter in beeld brengen bij betrokkenen. Tevens kunnen deze gebiedsanalyses de gebiedsgerichte aanpak in NOT ondersteunen. d.

Verdienmodellen ontwikkelen. Zonder boeren, geen mooi Twents landschap. We probeerden in 2023 dan ook op bedrijfs- en erfniveau ondernemers, door maatwerk, ruimte te geven om eigen, nieuwe verdienmodellen te ontwikkelen. Hiertoe hadden we geregeld overleg gehad met individuele agrariërs. Het belang van ruimte om te komen tot nieuwe verdienmodellen, hebben we ook herhaaldelijk op verschillende tafels ter sprake gebracht. Dit blijven we doen.

Actielijn 2 Landschap en natuur We willen de landschapskwaliteiten van Noordoost-Twente en dus ook van Tubbergen behouden en ontwikkelen. We maken ons sterk voor het behoud van ons veelzijdige cultuurlandschap, de natuur en de biodiversiteit. We conformeren ons aan de Europese doelen: het in goede staat van instandhouding brengen, hebben en houden van de huidige Natura 2000 gebieden. Dit doen we in afstemming met onze eigen wensen en inzichten.

Ons doel We dragen als gebiedspartner bij aan het versterken en uitbreiden van de kwantiteit en kwaliteit van landschapsversterkende elementen. Dat doen we in het kader van en relatie tot het totale transitieproces. Met verdienmodellen voor grondeigenaren als voorwaarde biedt vergroting van kwaliteit en kwantiteit van natuur, landschap en biodiversiteit een bijdrage aan toekomstperspectief.

Hoe leverdenwe een bijdrage aan landschap en natuur Als gemeente werkten we als volgt aan de borging van de kwaliteiten van landschap en natuur: a.

Huidige Natura 2000. Als gemeente waren we vertegenwoordigd in projectgroep voor de ontwikkelopgaven van het N2000 gebied Springendal Dal van de Mosbeek. We hebben daar het belang van onze inwoners en gemeentelijk belang behartigd. Daarnaast waren we vertegenwoordigd in de technische werkgroepen om het gemeentelijke- en inwonersbelangen te verwoorden en te adviseren op vergunning processen en bijkomende onderwerpen. Om de doelen voor behoud van de kwaliteiten van natuur en landschap te borgen hebben we ook ingezet op kennis- en informatiedeling. Hiervoor hebben we dit jaar verschillende projecten ondersteund en mede gefinancierd zoals de Boomdeeldagen, het Struweelhagen project en het Project Bosplantsoen van Stichting Behoud Twents Landschap. Door de deelname aan deze projecten is kennis over natuur, het landschap en biodiversiteit bij inwoners vergroot. Daarnaast hebben we in diverse bijeenkomsten, zowel intern als extern, met inwoners, ambtenaren en bestuurders, ingezet op kennisverbreding over alle opgaven met betrekking tot natuur en water in het buitengebied. Ook hebben we ingezet op het delen van kennis over de natuurgebieden (o.a. N2000) in Tubbergen, over de natuurdoelen, benodigde werkzaamheden en de noodzaak daarvan.

b.

Agrariërs onderhouden het landschap. Met onze deelname aan het project Twente bloeit is gewerkt aan een betere kans voor biodiversiteit in de toekomst. Hiermee wordt beoogd om enerzijds de biodiversiteit te vergroten door versterking van natuur en landschap (werken aan een betere groene en blauwe dooradering) en anderzijds kwalitatief beheer als reëel economisch verdienmodel in te zetten voor grondeigenaren. Er is volop gebruik gemaakt van de groene en blauwe diensten, wat leidt tot kwalitatief beheer van landschap en verbetering van de biodiversiteit.

29

c.

Inpassen energieprojecten. Bij de ontwikkeling van projecten zaten we in 2023, waar mogelijk, vroegtijdig aan tafel als het gaat om ruimtelijke kwaliteit, biodiversiteit en landschapskwaliteit. We hebben gesprekken gehad met initiatiefnemers en ontwerpers en gebruiken daarbij onze landschapskwaliteiten en kenmerken als uitgangspunt voor het ontwerp. Onze landschapskwaliteit en de waardenkaart die gebaseerd is op de omgevingskwaliteit van het buitengebied is onze leidraad. We blijven ons continue inzetten op een duurzame, kwalitatieve landschappelijke inpassing die voor de toekomst bijdraagt aan landschapsherstel en/of bouw. Voor de omgevings- en landschapskwaliteit zijn, naast de specifieke landschapskenmerken, de landgoederen in de gemeente van groot belang. Deze zijn echter beperkt in de waardenkaart en omgevingsvisie opgenomen. Er is een start gemaakt voor een onderzoek naar de waarden en kwaliteiten van de landgoederen. Dit onderzoek wordt na af ronding vertaald naar de waardenkaart, omgevingsvisie en ruimtelijk beleid zodat de resultaten daarvan gebruikt kunnen worden bij ontwikkelingen en inpassing van projecten.

d.

Aan het stuur zitten In ons streven om de kwaliteiten van onze natuur en landschap te borgen zien we dat het van belang is om aan het stuur te zitten waar dat mogelijk is. Daarom hebben we in 2023 aan veel verschillende ambtelijke en bestuurlijke tafels gezeten om de belangen van onze natuur en landschap te behartigen en ook kenbaar te maken dat we agrariërs nodig hebben voor onder andere het beheer van ons landschap. Zo waren wij vertegenwoordigd bij diverse provinciale overlegstructuren, o.a. over Natura2000, de Bossenstrategie, Ecosysteemdiensten en regelgeving over houtopstanden, wat onder andere geleid heeft tot een handreiking vanuit provincie richting gemeenten, waarin het beleid op landschapskwaliteit van Dinkelland/Tubbergen als voorbeeld gesteld wordt voor heel de provincie. Ook heeft onze proactieve houding ertoe geleid dat voor de uitwerking van de provinciale bossenstrategie onze beleidslijn op landschapskwaliteit het uitgangspunt is geworden. We hebben iedere kans aangegrepen om kenbaar te maken hoe belangrijk ons landschap en natuur is en dat het bepalend is voor de leefbaarheid van ons gebied. Daarnaast is er regelmatig overleg met verschillende partijen op gebied van natuur en landschap, ‘groene regelgeving’ en ontwikkelingen in het buitengebied. Dit zijn o.a.

de terrein beherende organisaties, LNV, de Wild Beheer Eenheden, landgoederen, stichtingen zoals SNMO en SBTL, vrijwilligersgroepen die bezig zijn met streekeigen landschap en particulieren die een bijdrage willen leveren voor natuur en landschap.

Financiën Buitengebied in Balans Werkbudget buitengebied in balans In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €300.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. In de perspectiefnota 2024 is het bedrag verlaagd tot €250.000.

30

Voor de jaarschijf 2023 was €60.000 beschikbaar gesteld. In 2023 zijn onderstaande uitgaven onttrokken aan genoemde reserve. Uitgaven 2023: Interim programmaregisseur

€19.000

Gebiedsanalyse

€25.000

Totaal

€44.000

De te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode betreffen de gebiedsanalyse, externe inhuur, deelname aan het project “Twente Bloeit”, “onderzoek naar onze landgoederen”, crowd funding 1001 hectare kruidenrijk grasland, tijdelijke uitbreiding van capaciteit voor “buitengebied in balans” en de subsidieregeling bedrijfsplannen “Mander Es”. Via de Algemene uitkering is voor de uitwerking van het Nationaal Programma Landelijk Gebied een decentralisatie-uitkering toegekend. Het bedrag van €50.000 zit in het voorstel van resultaatbestemming bij deze jaarstukken. Een aanvulling op dit budget. Ervencoach ++ In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €100.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”.

31

Voor de jaarschijf 2023 was €25.000 beschikbaar gesteld. In 2023 zijn onderstaande uitgaven onttrokken aan genoemde reserve. Uitgaven 2023: Bijdrage aan provincie Overijssel in “Toekomstgerichte Erven” (erfcoaches)

8.000

De te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode betreffen de erfcoaches in 2024 en 2025 en de organisatie van boerinnendagen. (Bedragen x € 1.000)

Raming begrotingsjaar voor wijziging

Raming begrotingsjaar na wijziging

Realisatie begrotingsjaar

Verschil realisatie versus begr. na wijz.

Baten

0

0

0

0

Lasten

186

208

175

33

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten

-186

-208

-175

33

Onttrekkingen aan reserves

55

85

51

-34

Toevoegingen aan reserves

0

0

0

0

-131

-123

-124

-1

Gerealiseerde totaal resultaat van baten en lasten

Hieronder wordt op hoofdlijnen aangegeven hoe de verschillen tussen de gerealiseerde bedragen en de begrote bedragen na wijziging zijn ontstaan. Mutaties reserves Het verschil op de mutaties van de reserves betreft voornamelijk een lagere onttrekkingen m.b.t. werkbudget - projectondersteuning, ambtelijke inzet en mogelijke co-financiering voor € 16.000 en het budget ervencoach voor een bedrag van €17.000. Een gedetailleerde toelichting op de verschillen tussen gerealiseerde bedragen en begrote bedragen na wijziging is te vinden in de Jaarrekening 2023 onder "Toelichting en analyse op de baten en lasten".

32

Programma Leefomgeving van de toekomst Inleiding Leefomgeving van de toekomst Wij willen een leefomgeving die ook voor onze komende generaties duurzaam, veilig en gezond is. De bodem, het water en de lucht, de natuur, gebouwen en wegen en paden zijn allemaal onderdeel van onze leefomgeving. Door klimaatverandering komt onze leefomgeving onder druk te staan. We zullen ons moeten aanpassen aan veranderende weersomstandigheden zoals hitte, droogte en het vaker voorkomen van hevige neerslag. Ook willen we anders omgaan met energie en grondstoffen. Aan de hand van de energietransitie - waaronder ook de warmtetransitie valt- en de circulaire economie willen we het verbruik van grondstoffen terugdringen en het hergebruik van grondstoffen stimuleren. Het moet anders. Hoe dat moet, onderzoeken we vooral proactief en samen; de gemeente met haar inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Als Noordoost-Twentse gemeenten bundelen we de krachten in het samenwerkingsverband de Energie van Noordoost Twente. Wij haken aan bij de landelijke doelstelling dat in 2030 55% minder CO² uitstoot moet zijn en 50% van de energie duurzaam moet zijn opgewekt. Dat is ambitieus en hiervoor moeten de komende jaren de nodige inspanningen geleverd worden. Trias Energetica: eerst besparen, dan opwekken We hanteren in alle inspanningen het principe van de Trias Energetica: 1.

Beperken van het energieverbruik door verspilling tegen te gaan. Energie die niet verbruikt wordt, hoeft ook niet opgewekt te worden. We zetten daarom maximaal in op besparen. Door onze eigen gebouwen te verduurzamen, maar ook door inwoners en bedrijven te faciliteren en te stimuleren in het nemen van energiebesparende maatregelen en het ondersteunen van initiatieven. 2. Gebruik maken van energie uit duurzame bronnen (zoals zon, wind, water). We beperken we ons tot de opgave die minimaal noodzakelijk is vanuit de RES, met een maximale inzet op zon op dak. We zetten in op een sterke lobby om ruimte te creëren voor alternatieven voor windenergie binnen de opgave van de Regionale Energie Strategie (RES). We faciliteren en stimuleren we gebouweigenaren om hun warmtevraag duurzaam op te wekken, bijvoorbeeld aan de hand van (hybride) warmtepompen. Voor de productie van warmte willen we ook gebruik maken van het potentieel aan biogas en/of groengas in Tubbergen. De ontwikkelingen binnen het thema duurzaamheid gaan razendsnel. Nieuwe technieken, zoals bijvoorbeeld waterstof of geothermie zijn in opkomst. We volgen de ontwikkelingen en zullen inspringen en bijsturen op kansen die zich via nieuwe ontwikkelingen en technieken (bijvoorbeeld waterstof of geothermie) voordoen. 3.

Zo efficiënt mogelijk gebruik van (fossiele) energiebronnen om in de resterende energiebehoefte te voorzien; Sommige woningen zijn lastiger te verduurzamen dan anderen. Ook zullen er bedrijven blijven die behoefte hebben aan gas voor hun productieprocessen. Biogas en/of groengas kunnen oplossingen bieden voor deze gebouwen. Echter moeten we er rekening mee houden dat we nog lange tijd fossiele energiebronnen nodig hebben; deze zullen dan zo efficiënt mogelijk worden ingezet.

33

Samen aan de slag De energietransitie is een forse opgave waar we gezamenlijk – inwoners, ondernemers én overheid - voor aan de lat staan. We nemen hierbij als gemeente een proactieve houding in en nemen inwoners en ondernemers mee in de opgave die er ligt. We faciliteren en ondersteunen initiatieven die een bijdrage leveren aan het verduurzamen van de gemeente. Hierbij bewaken we de integraliteit en houden we ook de samenhang met andere beleidsterreinen (landelijk gebied, sociaal domein, volkshuisvesting) in beeld en benutten kansen die zich voordoen. Energie van Noordoost Twente We staan als Noordoost-Twentse gemeenten allemaal voor dezelfde (forse) opgave in de energietransitie. Door krachtenbundeling, kennisdeling en coördinatie in de opgaven waar we gezamenlijk voor staan, bereiken we meer dan iedere gemeente voor zich zou doen. Een aantal jaren geleden is hiervoor het samenwerkingsverband Energie van Noordoost Twente opgestart. Deze samenwerking bouwen we de komende periode verder uit. Klimaatvisie De leefomgeving van de toekomst gaat verder dan alleen de energietransitie. Met de ondertekening van het klimaatakkoord hebben we ons gecommitteerd aan de bredere opgave om uiteindelijk in 2050 klimaatneutraal te zijn. Naast elektriciteit en warmte gaat het om thema's als klimaatadaptatie, circulaire economie, infrastructuur en mobiliteit, natuur en landschap en de landbouw.

Daartoe gaan we de heldere keuzes maken: wat zijn we verplicht om te doen, waar ligt onze extra ambitie, wat is onze rol? Daarbij kijken we vanuit een integrale visie en context en leggen waar mogelijk verbindingen met thema’s en vraagstukken in de andere programma’s.

34

Actielijnen Het programma Leefomgeving van de Toekomst kent een dynamische agenda. Jaarlijks leiden nieuwe inzichten tot aanvullingen en wijzigingen. De uitkomsten uit de visie en uitvoeringsagenda kunnen leiden tot aanpassing en aanvulling van de actielijnen. Binnen het programma worden drie actielijnen geformuleerd. •

Verduurzamen - Op weg naar energieneutraal en aardgasvrij wonen & werken

•

Opwek - Duurzame energievoorziening

•

Mobiliteit & (maatschappelijk verantwoord) Inkopen

Actielijn 1 werken

Verduurzamen - Op weg naar energieneutraal en aardgasvrij wonen en

In 2030 zijn twee miljoen Nederlandse woningen van het aardgas af. In 2050 verwarmt, kookt of doucht geen enkel huishouden meer met aardgas. We stappen over op duurzame warmte. Dit is afgesproken in het Nederlandse Klimaatakkoord. Ook bedrijven maken deze ommezwaai, met als doel dat Nederland in 2050 klimaatneutraal is. Gemeenten in Nederland, zo ook de gemeente Tubbergen, hebben een grote rol in de overstap naar duurzame warmte. Om de opgave te laten slagen, werken we samen met inwoners aan haalbare en betaalbare oplossingen. We zetten daarbij ook maximaal in op het nemen van energiebesparende maatregelen.

Ons doel In 2050 wonen en werken we energieneutraal en aardgasvrij. Wij ondersteunen inwoners en bedrijven pro-actief in het proces om woningen en gebouwen meer te verduurzamen.

35

Hoe leverden we een bijdrage aan Verduurzamen – Op weg naar aardgasvrij wonen en werken We hebben in 2023 sterk ingezet op het informeren, adviseren en ontzorgen van inwoners in het proces naar haalbare en betaalbare oplossingen in het verduurzamen van hun woning. Hierbij gaat het veelal om maatwerk en oplossingen achter de deur. Het energieloket - de basis van onze duurzame informatievoorziening - is geoptimaliseerd. Vanuit het energieloket zijn diverse gesprekken gepland met energiecoaches en –adviseurs die onze inwoners verder helpen met verduurzamen. Daarnaast is de mobiele showroom ingezet op markten en evenementen, het project Gas Terug is in uitvoering gebracht en er zijn diverse groene cheques vergeven om initiatieven voor het verduurzamen te stimuleren. Inwoners hebben veel gebruik gemaakt van de gemeentelijke isolatiesubsidie van 750,--. De financiële regelingen en bijeenkomsten zijn bekend gemaakt via de website, de huis-aan-huis krant, social media en een persbericht. Via de nieuwsbrieven duurzaamheid zijn inwoners voortdurend op de hoogte gehouden van de verschillende ontwikkelingen en mogelijkheden. Op basis van de vastgestelde wijkuitvoeringsplannen voor Manderveen en Mariaparochie-Harbrinkhoek is in 2023 in samenwerking met de werkgroepen verder uitwerking gegeven aan het proces richting energieneutraal en aardgasvrij wonen en werken.

In alle WUP-wijken zijn warmtescans gemaakt. De resultaten zijn in april 2023 aan de inwoners toegestuurd, waarna in Mariaparochie-Harbrinkhoek in het voorjaar een informatieavond is gehouden en energiecoaches langs de deuren zijn geweest voor aanvullend advies. Er is een concept notitie vervolg warmtetransitie in combinatie met een gereedschapskist opgesteld waarin de acties en inspanningen zijn weergegeven die in de WUP-wijken worden uitgevoerd. De notitie is een tussentijds actieplan in aanloop naar het opstellen van het warmteprogramma, zoals door het Rijk is voorgeschreven. Het plan van aanpak energiearmoede is uitgevoerd. Er is gekozen voor een brede aanpak voor alle woningeigenaren en huurders in onze gemeente van inzet van energieadviseurs tot het verstrekken van subsidies voor het isoleren van woningen. In totaal zijn 250 bezoeken verricht aan de betreffende doelgroep en zijn voor 300 woningen subsidies verstrekt voor het nemen van maatregelen om de energierekening terug te dringen. In het najaar 2023 zijn opnieuw middelen vanuit het Rijk beschikbaar gesteld voor de aanpak energiearmoede, hiervoor is in het najaar een nieuw plan van aanpak vastgesteld. Aanvullend aan het duurzaamheidsfonds voor bedrijven en maatschappelijk vastgoed zijn de mogelijkheden voor een duurzaamheidsfonds voor particulieren verkend.

Er is in beeld gebracht welke instrumenten er zijn om verduurzamen van woningen te versnellen met als uitgangspunt haalbaar en betaalbaar. We willen de gemeenteraad meenemen in het proces en daarom vindt er begin 2024 een bijeenkomst met de raad plaats.

Actielijn 2

Opwek - Duurzame energievoorziening

Wij haken aan bij de landelijke doelstelling dat in 2050 100% van de energie duurzaam is opgewekt en committeren ons aan de uitgangspunten en opgave vanuit de RES. We gaan verder invulling en uitwerking geven aan de RES Twente 2.0 waarin we de noodzakelijke mix van wind en zon voor onze gemeente verder definiëren. Daarbij beperken we ons tot de opgave die minimaal noodzakelijk is, met een maximale inzet op zon op dak. De doelstellingen zijn ambitieus, er moeten de komende jaren de nodige inspanningen geleverd worden. Hier willen we samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisatie invulling aan geven. We bundelen de krachten in het samenwerkingsverband Energie van Noordoost Twente en de regio Twente.

Ons doel We moeten meer energie duurzaam opwekken. In 2030 moet 50% van de energievoorziening duurzaam zijn opgewekt (en in 2050 volledig). Hier willen we samen met inwoners, bedrijven en organisaties invulling aan geven.

36

Hoe leverden we een bijdrage aan Opwek - Duurzame energievoorziening De kadernota windbeleid is in mei 2023 door de gemeenteraad vastgelegd, als tussenstap om te komen tot definitief windbeleid. De kadernota vormde de basis om verder in gesprek te gaan met inwoners tijdens verschillende inloopbijeenkomsten in mei en juni. In mei heeft een raadsexcursie plaatsgevonden waar de gemeenteraad in gesprek is geweest met direct betrokkenen in de zoekgebieden. De opbrengsten van de inloopbijeenkomsten en excursie meegenomen in het concept windbeleid. Oorspronkelijk was besluitvorming voorzien in juli 2023. Deze is uitgesteld, omdat de provincie Overijssel de motie Grip op Wind heeft aangenomen. Deze motie heeft geleid tot een nieuw beleidsvoornemen, dat effect heeft op de keuzes in het lokaal beleid. Het windbeleid is in de raadvergadering van 19 december 2023 door de raad vastgesteld. Het College heeft de provincie Overijssel vervolgens per brief gevraagd om het bevoegd gezag voor het zoekgebied Langeveen-Manderveen naar de gemeente Tubbergen over te dragen. Via de nieuwsbrieven zijn inwoners voortdurend op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen. Voor het clustergebied wind Almelo-Tubbergen-Twenterand (ATT) zijn in 2023 diverse ontwikkelvarianten voor windenergie onderzocht, waaruit een PPS-samenwerkingsvariant als 1e voorkeursvariant naar voren is gekomen.

Ook is een ontwikkelkader (set van afspraken waarbinnen de ontwikkeling moet plaatsvinden) vastgesteld. Daarnaast is een concrete doelstelling vastgesteld van 6-10 windturbines (jaarlijkse opgewekte energie:120-180 GWh/jr). Via nieuwsbrieven zijn inwoners voortdurend op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen. Tot slot is eind 2023 een verkenner aangesteld met als opdracht met alle relevante partijen in het gebied in gesprek te gaan om te komen tot een beeld van concrete mogelijkheden voor samenwerking waarbinnen de uiteindelijke windontwikkeling kan worden opgepakt. In oktober 2023 liet de provincie Overijssel weten aan de slag te gaan met een aanpassing in het provinciale zonbeleid. De provincie wil geen zonnepanelen meer op landbouw- en natuurgrond toestaan. Dit is volgens het provinciale coalitieakkoord van 2023 en het verzoek van de rijksoverheid om de groene leefomgeving te ontzien. Bovendien blijken extra zonnevelden niet meer nodig om de gezamenlijke doelstellingen (1,3 TwH aan zonne-energie in 2030) te halen. Het is daarom niet meer nodig om gemeentelijk zonneveldenbeleid te ontwikkelen. De RES 2.0 is in voorbereiding. In juni is via een raadsbrief een update gegeven ten aanzien het proces om te komen tot besluitvorming, dat werd voorzien voor eind 2023.

Door diverse besluiten vanuit Provinciale Staten rond het zon- en windbeleid en verschillende inzichten daarin tussen gemeente en provincie, heeft het proces dusdanig vertraagd dat de besluitvorming circa een half jaar vertraging heeft opgelopen. De Energie Coöperatie Noord Oost Twente (EC-NOT) - het regionaal energiebedrijf -, is de motor voor de ontwikkeling van lokale projecten en borgen van lokaal eigendom. EC-NOT is in 2022 opgericht en in 2023 operationeel geworden. Het is een samenwerking van Lokale energie initiatieven met de NOTgemeenten EC NOT onderhoudt contacten met alle lokale energie initiatieven binnen de NOT gemeenten en ondersteund waar mogelijk. Daarnaast wordt samenwerking gezocht met andere professionele belangenorganisaties. In 2023 zijn de eerste projectaanvragen voor zowel zon op dak en een eerste windproject gedaan. In 2024 worden voor de grotere projecten aparte project B.V.’s gevormd en invulling gegeven aan het lokaal eigendom. Boerengas B.V. - een coöperatie om de ontwikkeling van biogas/groengas te stimuleren - is in oprichting. De wijze waarop de NOT-gemeenten en evt. andere gemeenten kunnen deelnemen in Boerengas B.v. zijn in beeld gebracht. De gesprekken met betrokkenen zijn gevoerd en er is gezocht naar de meest geschikte vorm van samenwerking en deelname.

Aangenomen moties en amendementen Moties Windbeleid 1 Communicatie en participatie In de raadsvergadering van 2 mei 2023 is de motie Windbeleid 1 Communicatie en participatie met veertien stemmen voor en vier tegen. De motie draagt het college op om:

37

•

in het specifiek over communicatie en participatie in gesprek te treden met direct betrokkenen om te kijken waar de verbeterpunten liggen als het gaat om de communicatie en participatie met betrekking tot de processen rondom windenergie.

Stand van zaken: De motie is uitgevoerd. De motie is te raadplegen via de volgende link: Moties 2023 Windbeleid 2 Lobbyen voor alternatieven In de raadsvergadering van 2 mei 2023 is de motie Windbeleid 2 Lobbyen voor alternatieven met veertien stemmen voor en vier tegen. De motie draagt het college op om: •

in RES Twente-verband en in de overleggen met de provincie Overijssel ten eerste te pleiten voor het binnenhalen van een deel van het budget voor (onderzoek naar) kleinschalige opwek van kernenergie en ten tweede, in diezelfde gremia, actief te blijven lobbyen voor de toepassing van kleinschalige opwek van kernenergie en andere alternatieven voor wind- en zonne-energie in de provincie Overijssel.

Stand van zaken: De motie is uitgevoerd. De motie is te raadplegen via de volgende link: Moties 2023 Windbeleid 3 Visualiseer gevolgen energietransitie In de raadsvergadering van 2 mei 2023 is de motie Windbeleid 3 Visualiseer gevolgen energietransitie aangenomen met veertien stemmen voor en vier tegen. De motie draagt het college op om: •

het geld dat beschikbaar is gesteld door de provincie Overijssel op te vragen;

•

hiervan gebruik te maken door middels een visualisatie een impressie te geven van de gevolgen van windturbines op het landschap;

•

deze visualisaties breed uit te dragen via bijvoorbeeld de social media van de gemeente Tubbergen en op informatieavonden.

Stand van zaken: De motie is uitgevoerd. De motie is te raadplegen via de volgende link: Moties 2023 Windbeleid 4 - Lobbyen voor meer duidelijkheid over gezondheid In de raadsvergadering van 2 mei 2023 is de motie Windbeleid 4 Lobbyen voor meer duidelijkheid over volksgezondheid aangenomen met veertien stemmen voor en vier tegen. De motie draagt het college op om: •

in RES Twente-verband en in de overleggen met de provincie Overijssel te pleiten voor het belang van meer onderzoek naar- en meer duidelijkheid over de gevolgen van windturbines voor de volksgezondheid.

Stand van zaken: De motie is uitgevoerd. De motie is te raadplegen via de volgende link: Moties 2023 Windbeleid 5 Draagvlak koppelen aan de afstand tot windturbines In de raadsvergadering van 2 mei 2023 is de motie Windbeleid 5 Draagvlak koppelen aan de afstand tot windturbines met tien stemmen voor en acht tegen. De motie draagt het college op om: •

in het nog uit te werken windbeleid met een voorstel te komen om het draagvlak te koppelen aan de afstand tot windturbines en de stem van inwoners die dichter bij een windturbine dreigen te komen wonen zwaarder mee te wegen in de afweging.

Stand van zaken: De motie is uitgevoerd. De motie is te raadplegen via de volgende link: Moties 2023

38

Opwekking biogas in (Noordoost) Twente In de raadsvergadering van 30 mei 2023 is de motie Opwekking biogas in (Noordoost) Twente unaniem aangenomen. De motie draagt het college op om: •

Om samen met de (Noordoost) Twentse gemeenten te komen tot een eenduidigere en eenvoudigere wet- en regelgeving inzake opwekking van biogas;

•

Om samen met de (Noordoost) Twentse gemeenten inzichtelijk te maken welke Europese, landelijke en provinciale subsidies beschikbaar zijn voor ondernemers die voornemens zijn biogas op te gaan wekken in de nabije toekomst;

•

Om de Raad hier voor het zomerreces over te berichten.

Stand van zaken: De motie is uitgevoerd. De motie is te raadplegen via de volgende link: Moties 2023 Harmonisatie windbeleid in ATT-gebied In de raadsvergadering van 19 december 2023 is de motie Harmonisatie windbeleid in ATT-gebied unaniem aangenomen. De motie draagt het college op om: •

Om in gesprek te gaan met de ATT partners, gemeente Almelo, gemeente Twenterand en de Provincie Overijssel, om te kijken of er harmonisatie mogelijk is van het ATT-ontwikkelkader met het zojuist geamendeerde en vastgestelde Tubbergse windbeleid.

•

Er daarnaast voor te zorgen dat de normen uit het Tubbergse windbeleid als uitgangspunt dienen voor de ontwikkeling van het ATT gebied.

•

Voor 1 maart a.s. de raad middels een terugkoppeling op de hoogte te brengen van de mogelijkheden.

Stand van zaken: De motie is in behandeling. Er wordt momenteel gewerkt aan de startnotitie. De motie is te raadplegen via de volgende link: Moties 2023

Actielijn 3

Duurzame Mobiliteit

Ons doel Beter Organiseren van slimme, duurzame en zorgeloze mobiliteit zonder emissies.

Hoe leverden we een bijdrage aan Duurzame mobiliteit & (maatschappelijk verantwoord) Inkopen De marktconsultatie voor het duurzaam mobiliteitsplan is afgerond. De volgende fase, het in kaart brengen van de huidige mobiliteit van de organisatie, is gestart en de uitvraag is gedaan. Naar verwachting zijn de huidig beschikbare financiële middelen niet voldoende voor aanschaf van elektrische voertuigen, wat zal leiden tot gefaseerd verduurzamen. Er heeft afstemming plaatsgevonden met de dorpsraden over de behoefte aan laadpalen. Ook is de behoefte aan collectieve deel auto’s geïnventariseerd. Tevens is een inventarisatie gestart naar de mogelijke (openbare) parkeerplaatsen die geschikt zijn om te overdekken met zonnepanelen.

Financiën Leefomgeving van de toekomst Projectgelden Leefomgeving van de toekomst In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €1.000.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. De uitgaven 2022 zijn op de begroting 2023 in mindering gebracht. In het programmajournaal 2023 is een bedrag van €60.000 afgesplitst als “NOT Energieloket 3.0”. Voor de jaarschijven 2023 en 2026 jaarlijks €30.000.

39

In hetzelfde programmajournaal is een bedrag van €60.000 afgesplitst als “Stimuleringsregeling energietransitie”. Voor de jaarschijven 2023 en 2026 jaarlijks €30.000.

Voor de jaarschijf 2023 was oorspronkelijk €250.000 beschikbaar gesteld. Na afsplitsing van het “NOT Energieloket 3.0” en de “Stimuleringsregeling energietransitie” kwam het begrotingsbedrag op €190.000. In 2023 zijn onderstaande uitgaven onttrokken aan genoemde reserve. Uitgaven 2023: Almelo, Tubbergen en Twenterand en de provincie Overijssel (Energiegebied ATT)

€34.000

Deel van de kosten EvNOT

€23.000

Warmtescans van gebouwen

€15.000

Externe advisering windparken

€8.000

Informatieverstrekking wijkaanpak, wind- en zonnebeleid

€6.000

Klimaatneutraal gas gemeentehuis

€1.000

Terugvordering woningstichting over 2022

€-16.000

Totaal

€71.000

De te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode betreffen uitgaven voor maatwerkaanpak energiearmoede”, kosten samenwerking EV NOT en het NOT Energieloket jaarschijven 2025 en 2026. Een deel van de “kosten EvNOT” konden we verantwoorden onder de rijksregeling “Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE)“. Mogelijk heeft dit in de komende jaren een gunstig effect op de in bovenstaande grafiek te verwachten uitgaven. Van het afgesplitste “NOT Energieloket 3.0” is €20.000 overgebleven. Dit kan weer worden toegevoegd aan het “nog in te vullen budget”. Het afgesplitste budget “Stimuleringsregeling energietransitie” is met €11.000 overschreden. Dit komt ten laste van het “nog in te vullen budget”.

40

Werkbudget Leefomgeving van de toekomst In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €200.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. In de perspectiefnota 2024 is het bedrag verlaagd tot €175.000.

Voor de jaarschijf 2023 was €50.000 beschikbaar gesteld. Er is €18.000 uitgegeven in 2023.

Uitvoeringskosten In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €800.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. In de loop van 2023 werd steeds concreter welk deel van de capaciteit we konden financieren uit een Specifieke uitkering van het Rijk. Het gaat om de “tijdelijke” regeling “capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE)” bedoeld voor het binnenhalen van nieuwe collega’s of externe deskundigen met kennis van klimaat en energie. Voor de cijfers hiervan verwijzen we naar de passage hierna “Specifieke uitkeringen van het Rijk”. Voor de jaarschijf 2023 was €200.000 beschikbaar gesteld aan Noaberkracht. De totale capaciteitskosten over 2023 bedroegen €444.000. Aan de specifieke uitkering "CDOKE" konden we €382.000 toerekenen. Noaberkracht deed daardoor in 2023 een beroep op €62.000 van het beschikbaar gestelde bedrag van €200.000. In 2024 zal het voordeel op de jaarschijf 2023 van €138.000 worden meegenomen in de perspectiefnota 2025. Specifieke uitkeringen van het Rijk Hieronder een overzicht van de in 2023 lopende “Specifieke uitkeringen van het Rijk”. Deze middelen lopen vaak over meerdere jaarschijven.

41

Toegekend subsidiebedrag: Per verstrekker/project; Toegezegde cofinanciering: Wat hebben we afgesproken minimaal bij te dragen per project. Besteding: Hoeveel is er in 2023 en tot en met 2023 besteed als subsidiabele uitgaven; Welke subsidies zijn definitief vastgesteld. Het toegekende bedrag voor de “tijdelijke” regeling “capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE)” is beschikt over de jaren 2023 tot en met 2025. Het voor de jaarschijf 2023 beschikbaar gestelde bedrag over 2023 is geheel besteed.

Overzicht baten en lasten (Bedragen x € 1.000)

Raming begrotingsjaar voor wijziging

Raming begrotingsjaar na wijziging

Realisatie begrotingsjaar

Verschil realisatie versus begr. na wijz.

Baten

0

867

542

-325

Lasten

735

1.638

1.159

480

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten

-735

-771

-616

155

Onttrekkingen aan reserves

450

500

340

-160

Toevoegingen aan reserves

0

0

0

0

-285

-271

-276

-5

Gerealiseerde totaal resultaat van baten en lasten

Hieronder wordt op hoofdlijnen aangegeven hoe de verschillen tussen de gerealiseerde bedragen en de begrote bedragen na wijziging zijn ontstaan. Mutaties reserves Het verschil op de mutaties van de reserves betreft voornamelijk lagere onttrekkingen m.b.t. het werkbudget voor € 32.000, het energieloket voor €20.000 en duurzaamheid voor € 119.000. Een gedetailleerde toelichting op de verschillen tussen gerealiseerde bedragen en begrote bedragen na wijziging is te vinden in de Jaarrekening 2023 onder "Toelichting en analyse op de baten en lasten".

42

Programma Positieve Gezondheid Inleiding Positieve Gezondheid Gezond zijn is veel meer dan niet ziek zijn. Gezondheid gaat over sociale, mentale, financiële en fysieke gezondheid. Met deze brede kijk op gezondheid, dragen onderwijs, sport, cultuur, huisvesting, bestaanszekerheid en leefomgeving ook bij aan de gezondheid van onze inwoners. Het is de kunst de factoren die gezondheid negatief kunnen beïnvloeden, zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken en de factoren die een positieve inslag hebben te stimuleren en ondersteunen. Dit doen wij samen met onze inwoners, partners en gebruikers. Met deze bredere benadering willen wij bijdragen aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan en mee te kunnen doen in de eigen omgeving. Én om zo veel mogelijk eigen regie te voeren: van jong tot oud, van welvarend tot arm, van vitaal tot hulpbehoevend. Zo houden we inwoners zo lang mogelijk gezond en de zorg bereikbaar en betaalbaar. We vertalen onze ambities naar drie actielijnen; •

Zorg dichtbij en op orde

•

Gezond in je hoofd en in je vel

•

Iedereen kan en mag meedoen

Doel Onze inwoners zijn in 2026 minimaal even gezond als in 2021 (fysiek, mentaal, sociaal en economisch).

Actielijn 1 Zorg dichtbij en op orde Als het gaat om het zorglandschap volgen wij in principe de regio bij regionale en bovenlokale vormen van zorg. Hierbij zullen wij scherp toezien op kwalitatieve zorgaanbieders die vooraf goed worden gecontroleerd op fraude en blijven hierop monitoren. Daar waar onze invloed het grootst is, zetten we op in. Dat is de lokale zorg. Onze ambitie is om de zelfredzaamheid en de eigen regie van de inwoner te ondersteunen. Daar waar nodig door proactiever, preventief en zo vroeg mogelijk met onze partners en inwoners te werken aan gezondheid. Wat een inwoner wél kan, staat hierbij voorop. Wij starten een heroriëntatie op onze lokale zorg en ondersteuningslandschap om onder meer de verbinding tussen Schakel en de samenleving te verbeteren. We gaan onderzoeken of een zogenaamde dorpsondersteuner hierbij kan helpen. Lokaal richten wij ons op het verbeteren van korte lijnen door middel van een gebiedsgerichte aanpak van de zorg en ondersteuning (van de algemene voorzieningen). Wij sluiten aan en ondersteunen initiatieven uit de dorpen. We richten een leefbaarheidsfonds in voor initiatieven uit de dorpen die een bijdrage leveren aan het bevorderen van de gezondheid (in brede zin). Doel is: menselijker zorg, efficiënter, effectiever en dichtbij.

Verder investeren we in de Praktijkondersteuner GGZ-jeugd, de coördinator externe verwijzer en de Wijk GGD om zorg betaalbaar en bereikbaar te houden. We ondersteunen mantelzorgers zo goed mogelijk. Daarom gaan we ons huidige mantelzorgbeleid evalueren en waar nodig bijstellen. Doel is om de druk op mantelzorgers te verlagen.

Ons doel We spannen ons in om de zorg en ondersteuning beter in te richten vanuit het perspectief van inwoner(s), met eigen regie van de inwoner voorop, dichtbij en met de menselijke maat als uitgangspunt.

43

Hoe leverden we een bijdrage aan het op orde komen van de zorg voor onze inwoners •

Heroriëntatie zorg en ondersteuningslandschap. Wij starten een heroriëntatie op onze lokale zorg en ondersteuningslandschap om onder meer de ondersteuning dichtbij/gebiedsgericht te organiseren en de verbinding tussen Schakel en de samenleving te verbeteren. We gaan onderzoeken of een zogenaamde dorpsondersteuner hierbij kan helpen.

•

Preventief. We werken preventief en zo vroeg mogelijk in meer samenwerking met onze partners en inwoners aan de zorg en ondersteuning voor onze inwoners.

•

Ondersteunen initiatieven. We ondersteunen initiatieven die een bijdrage leveren aan het bevorderen van de gezondheid (in brede zin). Samenlevingsgericht. We werken samenlevingsgericht. We benutten onze ogen en oren in de wijk beter door proactief in gesprek te gaan met onze uitvoerende partners en inwoners. We delen in deze gesprekken trends en ontwikkelingen, we zijn alert op de samenhang der dingen en toetsen deze aan ons beleid.

•

Mantelzorgers. We gaan mantelzorgers op basis van hun behoefte zo goed mogelijk ondersteunen.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Dorpsondersteuner In nauwe samenwerking met inwoners zijn dorpsondersteuners van start gegaan in Geesteren en Langeveen, naast de al aanwezige dorpsondersteuner in Fleringen. In Vasse vindt op dit moment de werving van een dorpsondersteuner plaats. De dorpsondersteuner zorgt er als spil in de kernen voor dat signalen en hulp- en ondersteuningsvragen van inwoners, zowel collectief als individueel, eerder op de juiste plaats terechtkomen. Daardoor worden inwoners sneller geholpen en kan duurdere zorg voorkomen worden. Dit draagt bij aan de leefbaarheid in de kernen en het sluit ook aan bij de transitie die we in willen zetten, van maatwerk naar preventie en vrij toegankelijke (voorliggende) voorzieningen, gebiedsgericht en dichtbij de inwoners. Project versterken Jeugdpreventie Het lokale project versterken Jeugdpreventie is uitgevoerd tussen maart 2023 en december 2023 en heeft geleid tot mooie resultaten, die bijdragen aan het versterken van het lokale hulp,- en ondersteuningsaanbod voor de jeugd en gezinnen uit Tubbergen. Samenwerkingspartners, zoals het onderwijs, kinderopvang, praktijkondersteuner-jeugd huisartsen, SWTD, Wijkracht, fysiotherapie, en GGD zijn betrokken en positief over de uitkomsten.

In raadsbrief 80 (2023) is de raad hierover geinformeerd Woonzorgvisie In 2023 is samen met Bureau HHM en Tellers&Benoemers gestart met het traject rondom de woonzorgvisie. In 2023 stond de analysefase centraal waarbij zowel kwantitatief als kwalitatief gegevens zijn verzameld ten aanzien van de ontwikkeling van diverse doelgroepen (ouderenzorg, jeugdzorg, gehandicaptenzorg, geestelijke gezondheidszorg). Innovatiegarage Provincie Overijssel heeft de subsidie voor het project 'innovatiegarage' goedgekeurd. De 'innovatiegarage' richt zich op het verbeteren en slimmer organiseren van de ketenprocessen van de ouderenzorg. Dit doen wij samen met de gemeente Oldenzaal, gemeente Dinkelland, Menzis, Thoon, Mediant, Medisch Spectrum Twente, Roessingh en meerdere zorgpartijen. Er zijn meerdere sessies geweest waarbij de knelpunten van de clientreizen in beeld zijn gebracht en de samenwerking op die punten is verbeterd. Leefbaarheidsfonds De verordening voor het leefbaarheidsfonds is vastgesteld. Via het Leefbaarheidsfonds zijn meerdere initiatieven mogelijk gemaakt, waarbij de nadruk ligt op preventie en samenwerking met inwoners. Gehonoreerde aanvragen leveren een bijdrage aan een gezondere en inclusievere samenleving en zijn met name gericht op kwetsbare inwoners.

44

Door gebiedsgericht te werken worden op deze wijze ook algemene voorzieningen in nabijheid gerealiseerd, waarbij oog is voor het efficiënter en effectief benutten van bestaande voorzieningen als Kulturhuzen en MFA's.

Actielijn 2 Gezond in je hoofd en in je vel We zetten in op een gezondere leefstijl voor onze jeugd en inwoners. Dit doen wij, samen met onze inwoners, organisaties en ondernemers door de leefomgeving gezonder te maken op het gebied van voeding, bewegen en ontspanning. Wij zien een forse opgave als het gaat om overgewicht en alcohol. We zetten samen met onze partners in op onder meer het IJslands model (Opgroeien in een Kansrijke Omgeving). We gaan sport, bewegen en deelname aan cultuuractiviteiten stimuleren door bij te dragen aan een goede infrastructuur qua voorzieningen, beweegmogelijkheden in de openbare ruimte en vitale verenigingen. De eigen kracht van de samenleving staat hierbij voorop en willen we benutten. Tevens reiken we de helpende hand door passende ondersteuning te bieden daar waar nodig. Wij ontwikkelen sport- en cultuurbeleid, omdat wij sport, bewegen en cultuur als een belangrijk middel zien voor het bevorderen van de gezondheid van onze inwoners. Het eerder ingezette beleid continueren we vooralsnog. Dit geldt eveneens voor het evenementenbeleid. Het belang van tradities, evenementen, materieel en immaterieel erfgoed wordt onderschreven. Ze dragen bij aan de binding in de samenleving. We onderstrepen het belang hiervan voor de gemeente Tubbergen.

Ons doel We leveren een bijdrage aan het bevorderen van een gezondere leefstijl en gezondere leefomgeving voor onze inwoners in 2026 in samenwerking met onze inwoners en partners. Onze speciale aandacht gaat uit naar kwetsbare groepen, waarbij de accenten liggen op terugdringen van overgewicht, overmatig alcoholgebruik en mentale gezondheid.

Hoe leverden wij een bijdrage aan Gezond in je hoofd en in je vel •

Van inzicht naar strategische sport- en cultuuragenda. We hebben zicht op de meest kwetsbare doelgroepen, trends en ontwikkelingen. Deze vormen de basis voor de strategische agenda voor sport en cultuur.

•

Stimuleren gezonde leefstijl en omgeving. We gaan aan de slag samen met inwoners, organisaties en ondernemers met het stimuleren van de gezonde leefstijl en gezonde leefomgeving. Het accent ligt op sport, cultuur, jongeren en overgewicht en overmatig alcoholgebruik.

•

Passende ondersteuning en goede infrastructuur. We brengen het aanbod in beeld en ontwikkelen, op basis van behoefte, samen met onze partners meer/vitalere verenigingen, (collectieve) voorzieningen, ondersteuning en/of interventies.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Sport, gezondheid en cultuurnota In november 2023 zijn de nieuwe gezondheidsnota en sportnota vastgesteld door college en gemeenteraad. Deze geven zicht op trends en ontwikkelingen en bieden handvatten voor gebiedsgerichte inzet waar het gaat om uitvoering en te onderscheiden doelgroepen. De nota's worden vertaald naar een concrete en praktische uitvoeringsagenda. GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) Om aanspraak te maken op de financiële regeling van het GALA, is er in 2023 een plan opgesteld waarin beschreven staat op welke wijze de financiële middelen ingezet worden binnen de vijftien onderwerpen die verwoord staan in het GALA akkoord zoals Valpreventie, versterken sociale basis. De Rijksoverheid heeft het plan positief beoordeeld en de financiële middelen zijn toegekend. Deze middelen zijn onderdeel van de uitvoering van het gezondheidsbeleid.

45

Fit & Vitaal Tubbergen! Via verschillende mediakanalen wordt inhoud gedeeld op het gebied van sport & bewegen, cultuur en allerlei andere thema’s rondom het sociaal domein en positieve gezondheid, onder de noemer Fit & Vitaal Tubbergen! Op de website is ook een overzicht gemaakt van het sport-, cultuur- en beweegaanbod in de gemeente. De sport- en preventiecoördinator (voorheen sportconsulent) is een belangrijke schakel bij het inspelen op de behoeften vanuit de samenleving en staat in nauw contact met verenigingen om bij te dragen aan vitale en toekomstbestendige verenigingen. Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) In september 2023 is Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO, voorheen het ijslandspreventiemodel) weer opgepakt. Er is een werkgroep samengesteld. De gemeente is initiatiefnemer en in gesprek in meerdere dorpen. Met als eerste doel te komen tot een community (bestaande uit lokale partners en ouders met voldoende energie) om samen te kunnen werken aan een leefomgeving waarin jongeren gelukkig en gezond kunnen opgroeien en te voorkomen dat zij alcohol of drugs gebruiken of roken. Gegevens over de gezondheid, het welzijn en de leefstijl van de jongeren zijn in 2023 verzameld door het actief uitzetten van de jeugdgezondheidsmonitor op middelbare scholen en een vragenlijst onder ouders over hun perspectief.

Actielijn 3 Iedereen kan en mag meedoen Voor een inclusievere samenleving doen wij een beroep op de verantwoordelijkheid van de inwoner zelf en de kracht van de samenleving. De kracht van de samenleving is groot en heeft veel waarde. Wij willen voorwaardenscheppend zijn, ontmoeting faciliteren, preventief en proactief te werk gaan. Een toegankelijke en inclusieve samenleving betekent dat iedereen zo zelfstandig en gelijkwaardig mogelijk mee kan doen aan de samenleving. Elke inwoner moet de mogelijkheid hebben mee te kunnen en mogen doen en zich naar eigen vermogen te ontwikkelen. Wij zien vooral een opgave op het gebied van armoede om proactiever en zo vroeg mogelijk met onze partners armoede onder de inwoners te voorkomen.

Ons doel We spannen ons in voor een inclusievere samenleving waarin iedereen zo zelfstandig en gelijkwaardig mee kan en mag doen aan de maatschappij, waarbij de kracht van de samenleving wordt benut en een beroep wordt gedaan op de verantwoordelijkheid van de inwoner zelf. Onze speciale aandacht gaat uit naar kwetsbare groepen, waarbij het accent ligt op inwoners in armoede.

Hoe leverden wij een bijdrage aan het uitgangspunt iedereen kan en mag meedoen •

Van inzicht naar strategische inclusie agenda. We hebben zicht op verschillende vormen van eenzaamheid en armoede per kern of doelgroep. We hebben hierbij aandacht voor de identiteit en cultuur van de betreffende kern. Dit inzicht en de huidige verkenningsrapporten Inclusie vormen de basis van waaruit wij een Inclusie agenda gaan opstellen, met accenten op eenzaamheid en armoede.

•

Faciliteren van ontmoeting. We ondersteunen initiatieven die bijdragen aan een inclusievere samenleving en ontmoeting tussen en door inwoners.

•

Proactief en preventief. We gaan proactief in gesprek met onze partners en inwoners over bestaande activiteiten en voorzieningen over trends en ontwikkelingen binnen het sociale domein. We stimuleren hen waar mogelijk initiatief te nemen om het aanbod af te stemmen op nieuwe (kwetsbare) doelgroepen.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Armoede De projectgroep armoede heeft het minimabeleid en het beleidsplan schulddienstverlening geëvalueerd. Uit de evaluaties zijn verschillende verbeterpunten naar voren gekomen. Vervolgens is op basis van de evaluaties en diverse ambities, het beleidsplan Financiële Gezondheid opgesteld.

46

Het beleidsplan minima richt zich vooral op regelingen waarvan inwoners gebruik kunnen maken als zij al in armoede zitten. Het beleidsplan schulddienstverlening richt zich op regelingen waarvan inwoners gebruik kunnen maken als zij schulden hebben. Gezien het feit dat dit in de praktijk vaak met elkaar samenhangt, is ervoor gekozen om een breder beleidsplan Financiële Gezondheid op te stellen. Het beleidsplan Financiële Gezondheid omvat twee pijlers: het voorkomen van armoede en het bestrijden van armoede. Daarmee is het beleidsplan gericht op zowel de preventie van armoede en schulden als de aanpak van armoede en schulden. Na vaststelling van het beleidsplan worden de ambities vertaald naar een uitvoeringsagenda. Inclusie Samen met de VNG en de gemeente Tubbergen is het thema inclusie breed onder de aandacht gebracht. Met een goede opkomst en interessant programma is daarmee een nieuwe impuls gegeven aan het onderwerp/project maar o.a. ook aan de samenwerking met Platform Inclusief Tubbergen (PIT) De gemeente ondersteunt het initiatief PIT om zo in de samenleving met gebruik van ambassadeurs inclusie echt te laten landen.

Financiën Positieve Gezondheid Werkbudget Iedereen Gezond In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €200.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. In de perspectiefnota 2024 is het bedrag verlaagd tot €175.000.

Voor de jaarschijf 2023 is €50.000 beschikbaar gesteld. In 2023 zijn onderstaande uitgaven onttrokken aan genoemde reserve. Uitgaven 2023: Strategische sessie en plan van aanpak + tekst- en content ontwikkeling gezondheidsweek, bijeenkomsten en materiaal

€2.500

Projectbudget Inclusie In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €50.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. Voor de jaarschijf 2023 is €12.500 beschikbaar gesteld. Er zijn in 2023 geen uitgaven geweest op dit budget.