Bijlage Begroting 2026 Tubbergen.pdf

5.504.000

De berekening van de benodigde weerstandscapaciteit komt uit op een bedrag van € 3,6 miljoen. Uitgaande van de vastgestelde ratio van 1,5komt dit neer op een benodigd bedrag aan weerstandsvermogen van € 5.400.000. Voor een toelichting op de benodigde weerstandscapaciteit wordt verwezen naar de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Uitgaande van de, in deze begroting bepaalde, weerstandscapaciteit en de daaraan gekoppelde ratio van 1,5 moet de stand van de algemene reserve ten minste € 5.400.000 zijn. Conform bestaand beleid wordt

29

het meerdere (het zogenaamde surplus) “afgeroomd” en gestort in de reserve incidenteel beschikbare algemene middelen. Voor dit jaar komt dat neer op een afroming van € 104.000. Voorgesteld wordt in te stemmen met het verloop en de opzet van de algemene reserve en het surplus op de algemene reserve ten bedrage van € 104.000 “af te romen” en te storten in de reserve incidenteel beschikbare algemene middelen.

Reserve Incidenteel Beschikbare Algemene Middelen (RIBAM) In de perspectiefnota 2026 is weergegeven dat de vrije ruimte in deze reserve € 1.440.500 bedraagt. Inmiddels is een aantal besluiten genomen, dat maakt dat de reserve incidenteel beschikbare algemene middelen op dit moment het volgende beeld laat zien: RIBAM Stand P-nota 2026

€ 1.440.500

Bij: surplus algemene reserve

104.000

Bij: actualisatie reserve coalitieakkoord

352.000

Af: eenmalige bijdrage SSRT

-20.000

Af: eenmalige kosten verdere verduurzaming SSRT

-80.000

Af: extra reservering MSA de Ransuil

-500.000

Herziene stand RIBAM begroting 2026

1.296.500

De aangegeven mutaties op de Reserve Incidenteel Beschikbare Algemene Middelen (RIBAM) vinden hun basis in het programmajournaal 2025 dan wel deze begroting 2026. Voorgesteld wordt in te stemmen met de aangegeven mutaties op de reserve incidenteel beschikbare algemene middelen.

30

Reserve Coalitieakkoord 2022-2026 In de herziene stand van deze reserve is rekening gehouden met de besluitvorming uit het programmajournaal 2025 waar in het kader van de actualisatie van deze reserve is besloten tot een vrijval van € 352.000 Herziene stand algemene incidentele middelen Rekening houdend met de aangegeven en toegelichte mutaties op de genoemde reserves ontstaat het volgende beeld van de algemene incidentele middelen: Beschikbare algemene incidentele middelen - Begroting 2026

€

- Weerstandcapaciteit ratio 1,5 (algemene reserve)

5.400.000

- Reserve coalitieakkoord 2022-2026

2.441.000

- Reserve incidenteel beschikbare algemene middelen

1.296.500

Totaal Beschikbare algemene incidentele middelen

9.137.500

31

Inleiding ambitiebegroting Zoals reeds is aangegeven in de algemene inleiding heeft deze begroting het coalitieakkoord gemeente Tubbergen 2022-2026 met de naam "En noe, met mekaar, vedan!" als basis. Het zogenaamde ambitiedeel van deze begroting is gebaseerd op de volgende 5 opgaven uit dit coalitieakkoord: •

Leefbare kernen

•

Buitengebied in Balans

•

Leefomgeving van de toekomst

•

Positieve gezondheid

•

Toekomstbestendige gemeente Tubbergen en ambtelijke organisatie Noaberkracht

Deze 5 opgaven zijn in eerste instantie verder beschreven en uitgewerkt in actielijnen en doelen waarna op hoofdlijnen wordt aangegeven hoe we hier een bijdrage aan denken te gaan leveren. Per opgave wordt afgesloten met een financieel overzicht. In dit overzicht zijn ook de beschikbare werkbudgetten opgenomen. Deze behoeven wat algemene toelichting. Binnen het programmabureau wordt een bijdrage geleverd aan het behalen van maatschappelijke effecten. Hier wordt sturing gegeven aan bestuurlijke ambities, veranderopgaven en strategische inspanningen. Dit komt samen in verschillende programma’s (ambities), waaraan werkbudget is gekoppeld. Het werkbudget wordt ingezet om (externe) advieskosten te dekken en (participatie)processen in de kernen te faciliteren. Daarnaast wordt het werkbudget ingezet voor bekostiging van evenementen, bijeenkomsten, sprekers (en alle bijkomende kosten die daarbij horen). Het werkbudget is in eerste aanleg niet bedoeld als uitvoeringsgeld om projecten zelf te bekostigen. Onder de 5 opgaven wordt indien mogelijk een nadere duiding en verdeling over de jaren gegeven. Dat is echter niet in alle gevallen op voorhand mogelijk om de simpele reden dat we ook afhankelijk zijn van initiatieven vanuit de samenleving en het tempo en enthousiasme waarmee deze initiatieven gaan spelen.

Het beschikbaar hebben van werkbudgetten is met name ook bedoeld om te slagvaardig te kunnen inspelen op de genoemde initiatieven. Om de raad toch op de hoogte te houden van de besteding en bestemming van de werkbudgetten, zeggen we toe dat in elk van de komende P&C-documenten (en met name het programmajournaal) verslag wordt gedaan van de bestemming en besteding van de werkbudgetten.

32

Programma Leefbare kernen Inleiding Leefbare kernen Leefbare kernen gaat over het wonen, werken en verblijven in onze kernen. Wij stimuleren kernen waar het aangenaam wonen is, waar bedrijvigheid is en waar mensen werk kunnen vinden. Ruimte voor jeugd en ontwikkeling van talent. Maar vooral ook kernen waar ruimte is om elkaar te ontmoeten en om samen te komen. Kernen met een veilige leefomgeving. We zien onze leefomgeving veranderen. Het wordt moeilijker om voorzieningen in stand te houden. Dit geldt voor winkels, horeca, kerken, kulturhusen, sportvoorzieningen en scholen. Aan de andere kant zien we initiatieven uit de kernen waarbij nieuwe plannen en combinaties van functies ontstaan. Dit maakt de kernen krachtiger. Van oudsher zijn onze inwoners gewend om de leefbaarheid van hun omgeving in eigen hand te nemen en te zorgen dat het er goed vertoeven is. Het versterken van de leefbaarheid van onze kernen wordt door inwoners en gemeente samen opgepakt. We realiseren ons dat het leefbaar houden van de kernen een doorlopende inspanning vraagt. In de huidige vier jaar zullen we vooral inzetten op de meerjarige woningbouwprogrammering, versterking van maatschappelijk vastgoed en het vitaal houden van verblijfsgebieden. We vertalen onze ambities naar vier actielijnen: •

Wonen

•

Economie, arbeidsmarkt, 3O’s, recreatie en vrijetijdseconomie

•

Ruimte en maatschappelijk vastgoed

•

Integrale veiligheid

Actielijn 1 Wonen: Perspectief op woningbouw Actielijn 1 Wij willen dat het aantal en het type woningen in onze kernen passen bij de vraag. Het uitgangspunt is daarbij dat inwoners voor hun woning zoveel mogelijk in hun eigen gemeente terecht kunnen. Ook is het belangrijk dat woningen voor elke doelgroep bereikbaar en toegankelijk zijn. Vanuit de gemeente willen we bouwen binnen de grenzen van een kern. In de meeste gevallen gaat het om plekken die verbeterd moeten worden of plekken waarvan de bestaande functie vervalt. Denk hierbij aan het verdwijnen van een bedrijf, het transformeren van bestaand vastgoed of het slopen van oude woningen. Als er binnen de kern geen plekken zijn om te bouwen, kijken we naar bouwmogelijkheden aan de rand van een kern. Inbreiding waar het kan, uitbreiding waar het moet.

33

Kernen zijn verschillend in de behoefte aan woningen. Daarom blijven we in gesprek om te kijken wat bij elke kern past. We willen diversiteit in woningbouw. Het gaat hierbij om huur en koop voor verschillende doelgroepen, door elkaar heen gebouwd. We willen inzetten op een nog actiever grondbeleid en gaan de mogelijkheden hiervoor in beeld brengen. Er is verschil in hoeveel en welk soort woningen nu nodig en gewenst zijn en wat de vraag over 15 jaar is. Huidige knelpunten zijn bijvoorbeeld betaalbare woningen voor starters en woningen voor ouderen. We proberen te sturen op het aanbod van woningen dat daarop aansluit. Hierbij houden we de behoefte op de lange termijn en de bestaande voorraad in het oog.

Ons doel Wij willen sturen op een meerjarige woningbouwprogrammering. Via ons grondbedrijf treden wij op als ontwikkelaar. Via ons ruimtelijk en planologisch instrumentarium faciliteren wij particuliere initiatiefnemers en projectontwikkelaars. Wij willen het grootste gedeelte van de geprognosticeerde woonbehoefte tot 2030 in de huidige bestuursperiode faciliteren. In 2026 kijken we terug op een woonbeleid dat uitvoeringsgericht is geweest, waarbij in elke kern nieuwe mogelijkheden voor woningbouw zijn ontstaan, passend bij de lokale behoefte.

Hoe leveren we een bijdrage aan Perspectief op woningbouw We willen als gemeente als volgt werken aan het perspectief op woningbouw: •

Aan het stuur zitten. We spannen ons via ons grondbedrijf in om nieuwe woningbouwplannen op de markt te brengen. We zijn proactief, verwerven gronden op strategische locaties en zorgen voor een continue planvoorraad en beschikken over een meerjarenprogrammering woningbouw.

•

Faciliterend. We zijn gesprekspartner voor particuliere initiatiefnemers. We adviseren over de ontwikkelkansen van locaties en geven kaders mee voor welke doelgroepen ontwikkeld moet worden.

•

Samenlevingsgericht werken met gebieden en doelgroepen. We participeren in ontwikkeltrajecten in de kernen om toekomstbestendig te zijn. Indien vrijkomende locaties ontstaan, bijvoorbeeld door clustering van vastgoed, onderzoek wij hoe dergelijke locaties kunnen bijdragen aan het woonbeleid.

Actuele ontwikkelingen Ook in 2026 houdt de vraag naar woningen aan. Daarom zetten wij onze inspanningen op volkshuisvesting voort en geven wij uitvoering aan ons volkshuisvestingsprogramma. Het speerpunt blijft het herstellen van de balans tussen vraag en aanbod, waarbij we ons richten op de drie hoofdthema’s: beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit. Om woningen beschikbaar te maken, zetten we in op actief grondbeleid, zowel voor de korte als de lange termijn. Over langere termijn koersen we op een bevolkingsgroei van tenminste 10% gemeentebreed. We voeren een regionaal afgestemd bouwprogramma uit, waarin ook de huisvesting van aandachtsgroepen een vaste plek zal innemen. Op basis van lokale behoefte verrichten wij maatwerk in planvorming en stedenbouwkundige uitwerking.

34

Betaalbaarheid staat eveneens centraal. We sturen op een evenwichtige verdeling van woningtypen, versnellen de realisatie van betaalbare woningen en maken bij particuliere ontwikkelingen afspraken over kavels en meerlaagse bouw. Via aanbestedingen dagen we de markt uit om betaalbare oplossingen te bieden. Daarnaast werken we aan de kwaliteit van wonen in onze gemeente. Samen met de Woonstichting Tubbergen voorzien we in sociale woningbouw en zorgen we voor een rechtvaardige woonruimteverdeling, met oog voor regionale afspraken. Ons woonzorgbeleid vormt de basis voor de huisvestingsopgave van specifieke zorg gerelateerde doelgroepen.

Actielijn 2

Economie, arbeidsmarkt, 3 O’s, recreatie en vrijetijdseconomie

Actielijn 2 Het bieden van een economisch perspectief en werkgelegenheid heeft een nauwe relatie met voldoende ontwikkelruimte voor bedrijven en voor locaties waar bedrijven zich kunnen vestigen. Daarbij ligt de nadruk op het behouden en versterken van het lokale bedrijfsleven. Goede vestigingsmogelijkheden voor het bedrijfsleven betekent voldoende en passende bedrijventerreinen in de grote kernen. We geven lokale ondernemers in alle kernen de ruimte door in te zetten op maatwerk. Wij verbinden partijen aan elkaar en helpen met het vinden van de juiste routes. Centraal staan het behoud en de versterking van de bedrijvigheid, de werkgelegenheid en ons verdienvermogen. Er is een collectief belang voor het versterken van de brede economie in Tubbergen en in Twente. Twente in zijn geheel als aantrekkelijke en bereikbare regio voor wonen, werken en recreëren. Hierbij wordt ingezet op samenwerkingen met de ondernemers(verenigingen), verbindingen tussen de 3 O’s (ondernemers, onderwijs, overheid) en het collectieve belang van een brede welvaart. Hierbinnen is veel ruimte voor onze lokale arbeidsmarkt, vrijetijdseconomie en ontwikkeling van talent. Met betrekking tot vrijetijdseconomie zit er nog veel potentie in het economisch perspectief van de sector. Om dit te kunnen verzilveren, willen we blijvend inzetten op het verbeteren van de kwaliteit en de producten die worden geleverd.

Ons doel Wij willen een bijdrage leveren aan een sterke economische sector. Wij willen dat ons bedrijfsleven participeert en profiteert van de ontwikkelingen in Noordoost-Twente en de regio Twente. Wij verbinden partijen via ons netwerk binnen de 3O’s. Daarnaast herkennen wij in onze gemeente een sterke vorm van vrijetijdseconomie, waarbij wij inzetten op kwalitatief toerisme. In 2026 kijken we terug op: •

Nieuw gerealiseerde bedrijventerreinen in de grote kernen.

•

Een versterkt centrum van de kern Tubbergen (waarbij uitvoering is en wordt gegeven aan het centrumplan 2022).

35

•

Een goed onderhouden relatie met onze ondernemers inclusief perspectief op wat wij verstaan onder goed centrum/ondernemersmanagement.

•

Een bijdrage geleverd aan talentontwikkeling via de 3 O’s.

•

Een goede balans tussen de landschapskwaliteiten van ons gebied, de leef- en werkomgeving voor inwoners en de groeimogelijkheden van de toeristische sector;

•

Geboden mogelijkheden voor marktconforme en gebiedspassende bedrijvigheid;

•

Uitvoering van projecten en ideeën die gericht zijn op toerisme of dagrecreatie als aanvulling op het bestaande aanbod, gericht zijn op interessante doelgroepen of zorgen voor seizoensverlenging;

•

Ingerichte toeristisch interessante locaties in de kernen en in het buitengebied.

Hoe leveren we een bijdrage aan Economie, arbeidsmarkt en 3 O’s, recreatie en vrijetijdseconomie We willen als gemeente als volgt werken aan het perspectief op woningbouw: •

Ontwikkelen. We ontwikkelen nieuwe bedrijfsgronden zodat onze lokale ondernemers kunnen uitbreiden en nieuwe bedrijven zich kunnen vestigen, ontplooien.

•

Verbinden. We zetten ons netwerk in om partijen binnen de regio met elkaar te verbinden.

•

Initiëren. We starten nieuwe projecten met het oog op de toegevoegde waarde voor ondernemers.

•

Participeren en stimuleren. We participeren in gebiedsprocessen en stimuleren de doorontwikkeling van centrumgebieden. Ook nemen we daarbij als gemeente een actieve ontwikkelende rol in.

Actuele ontwikkelingen In 2026 zetten we de eerste stappen in de uitvoering van de economische visie, waarmee we richting geven aan de periode tot 2030. Deze visie speelt in op grote veranderingen zoals digitalisering, verduurzaming en innovatie en legt de nadruk op het benutten van lokale kwaliteiten. Zo willen we inspelen op een economie die de komende jaren sterk zal doorontwikkelen. Daarnaast wordt ingezet op regionale samenwerking. Stad en platteland worden gezien als complementair en de gemeente wil samen met andere partners de kracht van de regio benutten. Het doel is om bij te dragen aan sociaal-economische ontwikkelingen en de positie van de regio te versterken. Daarbij realiseren wij ons dat de samenwerking met onze lokale ondernemers doorslaggevend is. Wij willen deze samenwerking verder versterken en samen stapsgewijs bouwen aan een toekomstbestendige economie. We willen nadrukkelijk de kracht van het lokale ondernemerschap benutten als motor voor groei en innovatie.

36

Een belangrijk aandachtspunt is de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen in de gemeente. Er is behoefte aan extra bedrijfsgronden in de drie grootste kernen. Op basis van de in 2025 vastgestelde bedrijventerreinenvisie geven wij uitvoering aan deze ambitie. Maatwerk en flexibiliteit zijn hierbij het uitgangspunt. Ook recreatie en toerisme krijgen in 2026 wederom een prominente plek. Noordoost Twente trekt jaarlijks vele bezoekers, wat economische, sociale en ecologische effecten heeft. Om dit in goede banen te leiden, wordt gewerkt aan een gezamenlijke aanpak. Het gebied wil zich verder ontwikkelen als toeristische bestemming, waarbij balans, leefbaarheid en kwaliteit centraal staan. Het ambitiedocument Recreatie & Toerisme geeft hiervoor richting met vier uitgangspunten: beleving en drukte in balans, het koesteren van het gebieds-DNA, het benutten van ontwikkelruimte voor diverse doelgroepen en blijvende samenwerking binnen de sector.

Actielijn 3

Ruimte en maatschappelijke voorzieningen

Actielijn 3 Vanuit het perspectief van leefbaarheid is het van belang dat er in de kernen ruimte is om elkaar te ontmoeten. Maatschappelijk vastgoed (cultuur, sport, onderwijs) voorziet hierin, maar staat vaak onder druk door een moeizame exploitatie, verouderd vastgoed of kwetsbaarheden in bestuur of beheer. Er is een trend waarneembaar dat maatschappelijk vastgoed in kernen wordt geclusterd op één locatie om voldoende toekomstbestendig te zijn en kruisbestuiving (in zowel organisatie als bezoekers) te bewerkstelligen. Wanneer deze beweging vanuit de samenleving zelf komt, moedigen wij dat aan. De bestaande initiatieven blijven we ondersteunen. Wij horen graag welke ideeën leven en welke opgaven men in de kernen wil aanpakken. Een breed draagvlak is een vereiste. Daarbij vinden wij het belangrijk dat het niet om de stenen zelf gaat, maar vooral om het maatschappelijk effect dat tot stand wordt gebracht als functies worden gecombineerd. Ten aanzien van het maatschappelijk vastgoed herkennen wij ook de opgaven rondom herbestemming van kerkelijk vastgoed. Als wij een vraag krijgen uit de dorpen, kunnen we het proces faciliteren. Hierbij vinden wij draagvlak in de kernen belangrijk.

Ons doel Wij willen een bijdrage leveren aan een robuust voorzieningenniveau. Wij zijn van mening dat maatschappelijk vastgoed duurzaam moet worden geëxploiteerd en dat kan het beste tot stand komen vanuit de kernen zelf. Wij dragen bij door te adviseren en processen te ondersteunen. In 2026 kijken we terug op: •

Kansrijke clustering van voorzieningen met een duurzaam perspectief op exploitatie en beheer.

•

Effectieve regeling verduurzaming vastgoed.

•

Een goede samenwerking in en met onze kernen bij vraagstukken waarbij onderwijs, cultuur, sport en aanpalende (commerciële) dienstverlening wordt gecombineerd.

37

Hoe leveren we een bijdrage aan Ruimte en maatschappelijke voorzieningen We willen als gemeente als volgt werken aan het perspectief op woningbouw: •

Faciliteren en inbrengen van kennis. Wij ondersteunen de kernen waarin processen tot stand komen om maatschappelijk vastgoed te vernieuwen en toekomstbestendig te maken. Wij participeren in projectgroepen en brengen kennis in.

•

Subsidiëren en financieren. Wij leveren een financiële bijdrage aan het toekomstbestendig maken van maatschappelijk vastgoed. Enerzijds via subsidieregelingen. Anderzijds via investeringsbijdragen. De basis voor onze financiële steun is het maatschappelijk effect dat teweeg wordt gebracht met voorgenomen plannen en het profijt voor de inwoners dat hiermee in de kernen tot stand wordt gebracht.

Actuele ontwikkelingen De afgelopen jaren hebben we plannen gemaakt om maatschappelijke voorzieningen, zoals scholen, sportvoorzieningen, dorpshuizen en ontmoetingsplekken meer te bundelen. We hebben een bijdrage kunnen leveren aan initiatieven voor MFA's uit Manderveen, Langeveen en Fleringen en in Geesteren hebben we een nieuwe basisschool met kinderdagopvang kunnen realiseren. We willen blijven bijdragen aan dergelijke ontwikkelingen, zoals onder andere de planvorming in Reutum en Geesteren voor clustering van voorzieningen. Daarbij sluiten we niet uit dat er ook in andere kernen opgaven liggen. Door deze clustering blijven onze kernen toekomstbestendig en houden inwoners plekken om samen te komen, te sporten en activiteiten te organiseren. Ook in 2026 willen we deze lijn doorzetten. Belangrijk is dat deze voorzieningen niet alleen bijdragen aan gezondheid en verbondenheid, maar ook haalbaar en betaalbaar blijven. Onze kaders verwerken we in ons nieuwe Strategisch Accommodatiebeleid, dat in 2026 moet worden vastgesteld. Hierin staat welke accommodaties hieronder vallen, welke rol verenigingen, stichtingen en de gemeente spelen en hoe we samen zorgen voor sterke voorzieningen. Ook voor de gemeente is het belangrijk om keuzes goed te kunnen afwegen.

We kijken daarbij naar maatschappelijke waarde, duurzaamheid en de toekomst van onze dorpen, maar ook naar de kosten en de verdeling tussen gemeente, andere financiers en initiatiefnemers zelf. Met een duidelijk afwegingskader werken we stap voor stap aan voorzieningen die nu én later van waarde zijn voor iedereen.

38

Programma Buitengebied in Balans Inleiding Buitengebied in Balans Buitengebied in Balans gaat in essentie over de economische ontwikkelingen in het buitengebied, in samenhang met de leefbaarheid en behoud natuur. Tubbergen zet de komende jaren in op een realistische balans tussen een duurzame, toekomstgerichte agrarische sector, de kwaliteit van natuur, landschap en biodiversiteit en economische potenties van de toeristische sector. De optelsom van alle ontwikkelingen leidt de komende decennia tot een transitie van het landelijk gebied. Uiteindelijk laten we ons buitengebied er in alle opzichten sterker uit komen. We voorzien de ambitie met betrekking tot het buitengebied en de hieraan verbonden GGA-NOT (Gebiedsgerichte Aanpak Noordoost-Twente) van een dynamische agenda. Dit doen we in een samenspel met onze inwoners, onze partners en de gebruikers. Frequent leiden nieuwe inzichten en regelgeving tot aanvullingen en wijzigingen op deze agenda. Indien nodig worden deze ook financieel vertaald. We realiseren ons dat de transitie van het buitengebied vele jaren, en dus meerdere raadsperioden, in beslag zal nemen. In de huidige vier jaar zal vooral de veranderrichting worden bepaald en een start worden gemaakt met de concrete gebiedsprocessen. We vertalen onze ambities naar twee thema’s: • De agrarische sector • Landschap en natuur

Actielijn 1 Agrarische sector: Perspectief bieden aan de agrarische sector Actielijn 1 De landbouw is een belangrijke economische drager in onze gemeente en verdient een langjarig toekomstperspectief. Wij willen de agrariërs in Tubbergen half staan. Dit doen we door als gebiedspartner de komende jaren een substantiële bijdrage te leveren voor de agrarische sector. Met in het bijzonder aandacht voor een economisch perspectief voor het buitengebied en de leefbaarheid in het algemeen. We betrekken hierbij ook de opgaven voor water, stikstof en klimaat. De toekomst van de agrarische sector en daarmee het landelijk gebied en de leefbaarheid wordt voor een aanzienlijk deel gestuurd en bepaald door Europese wet- en regelgeving. Op rijksniveau is dit uitgewerkt in het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). Dit is door de provincie vertaald in het Provinciaal Programma Landelijk Gebied (PPLG). Het kabinet investeert fors in de opgaven voor water, natuur en klimaat en in de verduurzaming van de landbouw. De keuzes en investeringen in de landbouw worden gekoppeld aan verduurzaming, kringlooplandbouw, nieuwe verdienmodellen en verbetering van de positie van de agrarisch ondernemer in de keten. Dit wordt per deelgebied verder uitgewerkt middels de Gebiedsgerichte aanpak. Tubbergen maakt deel uit van de Gebiedsgerichte Aanpak Noordoost-Twente (GGA-NOT).

Waar nodig dragen we financieel bij aan processen en projecten. We willen als gemeente proactief zijn. Opgaven zelf oppakken, met de blik op de toekomst. Samen werken aan een leefbaar, gezond, duurzaam en toekomstbestendig Tubbergen waar het goed vertoeven is.

39

Ons doel We gaan als gebiedspartner een substantiële en zichtbare bijdrage leveren aan het bieden van een economisch perspectief voor de agrarische sector in het bijzonder en het buitengebied in zijn algemeenheid. Vanuit onze grondhouding om uit te gaan van de kracht in de samenleving, daar waar het kan samen te werken en daar waar de gemeente een verantwoordelijkheid heeft deze te nemen, staan wij in de gebiedsprocessen naast onze agrariërs. We leveren hierbij maatwerk en zijn hierbij realistisch en duidelijk. In 2026 hebben we de verkregen inzichten en de uitgewerkte plannen vanuit het NPLG omgezet in operationeel beleid gericht op de transitie van de agrarische sector. En in 2026 zijn er in deelgebieden zichtbare stappen gezet met betrekking tot zowel het perspectief voor de landbouw als de natuur-, klimaat, en waterdoelen.

Hoe leveren we een bijdrage aan een toekomstbestendige agrarische sector We willen als gemeente als volgt werken aan een toekomstbestendige agrarische sector: 1. Aan het stuur zitten. We spannen ons maximaal in om daar waar mogelijk mee te sturen aan beleidskeuzes en uitvoeringsagenda’s. We zitten expliciet aan het stuur en bedienen de knoppen om invulling te geven aan de brede opgaven die er spelen in het buitengebied. We nemen deel aan elke relevante 'tafel' waar we de belangen van onze inwoners kunnen behartigen. Daar waar relevant zetten we actief in op lobby. 2. De keukentafel. De keukentafel is voor ons de plek waar we het maatwerk willen leveren voor gezinsbedrijven. We zien hier een belangrijke faciliterende en stimulerende rol voor onze agroconsulent, de ervencoach, het onderwijs en andere erfbetreders. Aan de keukentafel gaat het ook over de sociaal-maatschappelijke kant: de mentale gezondheid en ondersteuning van de agrariërs die in een moeilijke situatie terecht zijn gekomen. We zetten als gemeente extra in op een ‘ervencoaches-plus’ die bij de begeleiding ook dit aspect invullen. 3. Samenlevingsgericht werken met gebieden en doelgroepen. We bouwen aan duurzame relaties in een krachtenveld waar de belangen ver uit elkaar liggen. We zoeken voortdurend de dialoog met de Tubbergse samenleving, maatschappelijke partners en alle andere belanghebbenden.

In het bijzonder hebben we aandacht voor de transitiekansen en het bieden van een perspectief. 4. Verdienmodellen ontwikkelen. De landbouw is een belangrijke economische drager in onze gemeente. Als onderdeel van het toekomstperspectief van de gezinsbedrijven willen wij op bedrijfsen erfniveau ondernemers, indien nodig via maatwerk, zoveel mogelijk ruimte geven om eigen, nieuwe verdienmodellen te ontwikkelen. We zien deze ontwikkeling voor zowel stoppende als blijvende ondernemers.

40

Actuele ontwikkelingen De val van het kabinet Schoof leidt opnieuw tot vertraging en voortdurende onzekerheid over een langeretermijnperspectief voor het landelijk gebied. Tegelijkertijd zijn de opgaven op het gebied van stikstof, water en klimaat onverminderd groot en worden die voor natuur alleen maar groter. Mede door de onzekerheid en de vele opgaven zien we melkveehouders stoppen, agrarische erven en grondgebruik veranderen en is op menig erf sprake van sociaaleconomische en mentale problematiek. Om die redenen kiest deze gemeente ervoor om niet stil te blijven zitten. We blijven dus werken aan onze relaties, onze agrariërs zo goed mogelijk informeren en ondersteunen, in gesprek blijven met de verschillende stakeholders in het gebied, onze belangen en zorgen op zo veel mogelijk aan de relevante tafels inbrengen en kansen pakken waar die zich aandienen. Ook in 2026 zetten we onze inspanningen en activiteiten van de afgelopen jaren zo goed mogelijk voort. Daar komt bij dat de vier gemeenten in Noordoost-Twente een gezamenlijke visie op het buitengebied willen laten opstellen. Een dergelijke visie geeft richting aan ontwikkelingen, helpt bij het maken en uitleggen van keuzes, zorgt voor een duidelijkere positionering van ons gebied binnen Nederland. Voor het opstellen van die visie zal een extern bureau worden ingehuurd.

Dit alles passende binnen het resterende werkbudget voor Buitengebied in Balans.

Actielijn 2 Landschap en natuur Actielijn 2 De Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) NOT geldt ook voor het ontwikkelen van landschap en de natuur. We willen de landschapskwaliteiten van Noordoost-Twente en dus ook van Tubbergen behouden en ontwikkelen. We maken ons sterk voor het behoud van ons veelzijdige cultuurlandschap, de natuur en de biodiversiteit. We conformeren ons aan de Europese doelen: het in goede staat van instandhouding brengen, hebben en houden van de huidige Natura 2000 gebieden. Dit doen we in afstemming met onze eigen wensen en inzichten.

Ons doel We dragen als gebiedspartner bij aan het versterken en uitbreiden van de kwantiteit en kwaliteit van landschapsversterkende elementen. Dat doen we in het kader van en in relatie tot het totale transitieproces. Met verdienmodellen voor grondeigenaren als voorwaarde biedt vergroting van kwaliteit en kwantiteit van natuur, landschap en biodiversiteit een bijdrage aan toekomstperspectief.

Hoe leveren we een bijdrage aan landschap en natuur We willen als gemeente als volgt werken aan de borging van de kwaliteiten van landschap en natuur: 1. Huidige Natura 2000. We werken samen met onze partners en belanghebbenden aan de realisatie van de huidige Natura 2000 opgaven in onze gemeente 2. Agrariërs onderhouden het landschap. We onderzoeken of de agrariërs een rol in het landschapsbeheer kunnen vervullen en werken daarbij actief samen met onze gebiedspartners (project Twente Bloeit).

41

3. Inpassen energieprojecten. We werken samen met diverse partijen aan hoge kwaliteit van ontwerp, aanleg en beheer van de landschappelijke inpassing van energieprojecten. Aan deze landschappelijke inpasbaarheid stellen we hoge eisen.

Actuele ontwikkelingen De val van het kabinet Schoof leidt opnieuw tot vertraging en voortdurende onzekerheid over een langeretermijnvisie op het landelijk gebied. Tegelijkertijd blijven de opgaven op het gebied van stikstof, water en klimaat onverminderd groot en wordt die voor natuur alleen maar groter. Mede door de onzekerheid en de vele opgaven zien we melkveehouders stoppen, agrarische erven en grondgebruik veranderen en is op menig agrarisch erf sprake van sociaaleconomische en mentale problematiek. Om die redenen kiest deze gemeente ervoor om niet stil te blijven zitten. We blijven dus werken aan onze relaties, onze agrariërs zo goed mogelijk informeren en ondersteunen, het gesprek zoeken met de verschillende stakeholders in het gebied, onze belangen en zorgen op zo veel mogelijk de relevante tafels inbrengen en kansen pakken waar die zich aandienen. Ook in 2026 zetten we onze inspanningen en activiteiten van de afgelopen jaren zo goed mogelijk voort. Daar komt bij dat de vier gemeenten in Noordoost-Twente een gezamenlijke visie op het buitengebied willen laten opstellen. Een dergelijke visie geeft richting aan ontwikkelingen, helpt bij het maken en uitleggen van keuzes, zorgt voor een duidelijkere positionering van ons gebied binnen Nederland. Voor het opstellen van die visie wordt een extern bureau ingehuurd.

Dit alles passende binnen het resterende werkbudget voor Buitengebied in Balans.

42

Programma Leefomgeving van de toekomst Inleiding Leefomgeving van de toekomst Wij willen een leefomgeving die ook voor onze komende generaties duurzaam, veilig en gezond is. De bodem, het water en de lucht, de natuur, gebouwen en wegen en paden zijn allemaal onderdeel van onze leefomgeving. Door klimaatverandering komt onze leefomgeving onder druk te staan. We zullen ons moeten aanpassen aan veranderende weersomstandigheden zoals hitte, droogte en het vaker voorkomen van hevige neerslag. Ook willen we anders omgaan met energie en grondstoffen. Aan de hand van de energietransitie - waaronder ook de warmtetransitie valt - en de circulaire economie willen we het verbruik van grondstoffen terugdringen en het hergebruik van grondstoffen stimuleren. Het moet anders. Hoe dat moet, onderzoeken we vooral proactief en samen; de gemeente met haar inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Als Noordoost-Twentse gemeenten bundelen we de krachten in het samenwerkingsverband de Energie van Noordoost Twente. Wij haken aan bij de landelijke doelstelling dat in 2030 55% minder CO² uitstoot moet zijn en 50% van de energie duurzaam moet zijn opgewekt. Dat is ambitieus en hiervoor moeten de komende jaren de nodige inspanningen geleverd worden. Trias Energetica: eerst besparen, dan opwekken We hanteren in alle inspanningen het principe van de Trias Energetica: 1.

Beperken van het energieverbruik door verspilling tegen te gaan. Energie die niet verbruikt wordt, hoeft ook niet opgewekt te worden. We zetten daarom maximaal in op besparen. Door onze eigen gebouwen te verduurzamen, maar ook door inwoners en bedrijven te faciliteren en te stimuleren in het nemen van energiebesparende maatregelen en het ondersteunen van initiatieven. 2. Gebruik maken van energie uit duurzame bronnen (zoals zon, wind, water). We beperken ons tot de opgave die minimaal noodzakelijk is vanuit de RES, met een maximale inzet op zon op dak. We zetten in op een sterke lobby om ruimte te creëren voor alternatieven voor windenergie binnen de opgave van de Regionale Energie Strategie (RES). We onderzoeken verschillende warmtebronnen en -technieken, om inwoners te faciliteren in het maken van de juiste duurzame warmteoplossing. Denk aan individuele en collectieve warmteoplossingen, maar we willen ook gebruik maken van het potentieel aan biogas en/of groengas in Tubbergen. De ontwikkelingen binnen het thema duurzaamheid gaan razendsnel. Nieuwe technieken, zoals waterstof of geothermie zijn in opkomst. We volgen de ontwikkelingen en zullen inspringen en bijsturen op kansen die zich via nieuwe ontwikkelingen en technieken (bijvoorbeeld waterstof of geothermie) voordoen. 3.

Zo efficiënt mogelijk gebruik van (fossiele) energiebronnen om in de resterende energiebehoefte te voorzien; Sommige woningen zijn lastiger te verduurzamen dan anderen. Ook zullen er bedrijven blijven die behoefte hebben aan gas voor hun productieprocessen. Biogas en/of groengas kunnen oplossingen bieden voor deze gebouwen. Echter moeten we er rekening mee houden dat we nog lange tijd fossiele energiebronnen nodig hebben; deze zullen dan zo efficiënt mogelijk worden ingezet.

43

Samen aan de slag De energietransitie is een forse opgave waar we gezamenlijk – inwoners, ondernemers én overheid - voor aan de lat staan. We nemen hierbij als gemeente een proactieve houding in en nemen inwoners en ondernemers mee in de opgave die er ligt. We faciliteren en ondersteunen initiatieven die een bijdrage leveren aan het verduurzamen van de gemeente. Hierbij bewaken we de integraliteit en houden we ook de samenhang met andere beleidsterreinen (landelijk gebied, sociaal domein, volkshuisvesting) in beeld en benutten kansen die zich voordoen. Actielijnen Het programma Leefomgeving van de Toekomst kent een dynamische agenda. Jaarlijks leiden nieuwe inzichten tot aanvullingen en wijzigingen. In juni 2024 is het klimaatprogramma 2024-2050 vastgesteld. Hierin zijn de opgaven en ambities vastgelegd die we hebben ten aanzien van de uitvoering van het Klimaatakkoord inclusief een uitvoeringsprogramma. Op basis van het vastgestelde klimaatprogramma zijn de in de begroting opgenomen actielijnen aangepast en geactualiseerd of aangevuld. De ambities en inspanningen ten aanzien van de bovengenoemde hoofdsectoren vanuit het Klimaatakkoord vinden als volgt hun plek: • • •

Actielijn 1 (Verduurzamen): “Gebouwde Omgeving” en “Industrie en bedrijvigheid” Actielijn 2 (Opwek): “Elektriciteit” Actielijn 3 (Duurzame mobiliteit en Infrastructuur): “Mobiliteit”

Gezien de keuzes binnen “Landbouw en Landgebruik” krijgen deze een plek binnen de algemene koppelkansen.

44

Actielijn 1 werken

Verduurzamen - Op weg naar energieneutraal en aardgasvrij wonen en

Actielijn 1 In 2030 zijn twee miljoen Nederlandse woningen van het aardgas af. In 2050 verwarmt, kookt of doucht geen enkel huishouden meer met aardgas. We stappen over op duurzame warmte. Dit is afgesproken in het Nederlandse Klimaatakkoord. Ook bedrijven maken deze ommezwaai, met als doel dat Nederland in 2050 klimaatneutraal is. Gemeenten in Nederland, zo ook gemeente Tubbergen, hebben een grote rol in de overstap naar duurzame warmte. Om de opgave te laten slagen, werken we samen met inwoners aan haalbare en betaalbare oplossingen. We zetten daarbij ook maximaal in op het nemen van energiebesparende maatregelen.

Ons doel •

In 2050 wonen en werken we energieneutraal en aardgasvrij. In 2030 willen we de eerste stappen hebben gezet richting aardgasvrije wijken.

•

Geen uitstoot van broeikasgassen vanuit bedrijven in de gemeente Tubbergen in 2050.

Hoe leveren we een bijdrage aan Verduurzamen – Op weg naar aardgasvrij wonen en werken We werken met de volgende pijlers om ons doel te bereiken: 1. Bewustwording en informatievoorziening: Creëren van meer bewustzijn, besef van urgentie en draagvlak voor de warmtetransitie door gerichte communicatie met inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen. Het energieloket is de basis van onze informatievoorziening. Daarnaast werken we actief samen met lokale groepen (zoals energiecoöperaties) om de kennis actiever en vooral persoonlijker bij de inwoners en ondernemers onder de aandacht te brengen. 2. Advies en afweging: Er komt veel op onze inwoners, ondernemers en instellingen af. De stap om daadwerkelijk te verduurzamen is voor velen ingewikkeld: welke keuzes kun/moet je maken, wat kost het en wat levert het op? We willen inwoners en ondernemers adviseren en ontzorgen in het proces naar haalbare en betaalbare oplossingen in het verduurzamen van hun woning. We bieden verschillende instrumenten en een handelingsperspectief, passend bij de eigen specifieke woning en situatie. De instrumenten kunnen op wijkniveau worden ingezet en gemeentebreed. Speciale aandacht is er voor het terugdringen van energiearmoede en het nemen van maatregelen voor de doelgroep die dit het meeste treft. 3.

Uitvoering en buurtgerichte aanpak: We zetten de buurtgerichte aanpak voort en zetten samen met inwoners en ondernemers buurtprojecten en – processen in om woningen/gebouwen van het aardgas af te halen, waarbij we ook de ruimte hebben om te experimenteren. Daarbij kijken we ook hoe we slim een buurtgerichte aanpak kunnen combineren met individueel gerichte maatregelen voor alle woningeigenaren in de gemeente.

45

4. Herijken ambitie en rolbepaling: Op basis van kennis en ervaring uit de afgelopen jaren herijken we de warmtevisie naar een warmteprogramma en aanpak om bestaande woningen/ en gebouwen aardgasvrij te krijgen. 5. Faciliteren en stimuleren bij verduurzamen bedrijven en bedrijventerreinen: We willen ondernemers stimuleren en faciliteren om hun bedrijven te verduurzamen. Ook stimuleren wij duurzame initiatieven waardoor schaalvergroting en/of een gezamenlijke aanpak mogelijk is.

Actuele ontwikkelingen Warmtetransitie: Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) en Warmteprogramma Op 23 april 2024 is het wetvoorstel ‘Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw)’ aangenomen in de Tweede Kamer. Deze geeft gemeenten de bevoegdheden om de regie over de lokale warmtetransitie te pakken. Met de Wgiw wordt een verplichting aan B&W opgelegd om een Warmteprogramma vast te stellen (een zogenaamd verplicht programma) gericht op verduurzaming van bestaande gebouwen. Het Warmteprogramma zal worden opgenomen in het omgevingsplan waardoor het juridisch bindend wordt. De herziening van de Warmtevisie naar Warmteprogramma vindt plaats in samenwerking met de NoordoostTwentse gemeenten. Vaststelling van het Warmteprogramma is voorzien eind 2026. Het is de juridische vertaling van de warmtevisie waarin de gemeente per gebied de potentieel beschikbare duurzame warmtealternatieven in beeld breng met daarbij het tijdspad van verduurzaming met de bijbehorende maatregelen en (financiële) consequenties. Voor dit moment zijn deze nog niet te overzien en mede ook afhankelijk van de middelen en kaders vanuit het Rijk. Sprintsessies bedrijventerreinen We zetten ons in om meer samenwerking te stimuleren tussen bedrijven op bedrijventerreinen op het gebied van energie.

We hebben hiervoor een subsidie ‘sprinten naar een duurzaam bedrijventerrein Gemeente Dinkelland’ die aansluit bij de Provinciale subsidie. We willen ons blijven inzetten voor het slimmer gebruiken van energie om zo een goed ondernemersklimaat te kunnen blijven realiseren.

46

Soortenmanagementplan Tubbergen (SMP In de periode 2026/2027 stelt de gemeente Tubbergen een (pré)-Soortenmanagementplan (SMP) op. Dit plan biedt een gebiedsgerichte aanpak om wettelijk beschermde diersoorten, zoals vleermuizen, huismussen en gierzwaluwen, te beschermen bij onderhoud, renovatie en (ver)bouw van gebouwen. Op basis van een (pré)-SMP kan de provincie Overijssel een gebiedsgerichte vergunning verlenen aan gemeente Tubbergen, waardoor het (ook voor inwoners) niet nodig is om voor elke ingreep, zoals een isolatiemaatregel, een aparte vergunning aan te vragen. Met het SMP voldoen we aan de Omgevingswet, dragen we bij aan biodiversiteit in de kernen én versnellen we woningverbetering en verduurzaming. Voor het opstellen van het (pré)-SMP en de uitvoering van de eerste mitigerende maatregelen wordt in 2026 een bedrag van € 410.000 geraamd. Vanuit het rijk wordt er een bedrag van (max.) € 112.483 als specifieke uitkering (SPUK) beschikbaar gesteld. Daarnaast kan er bij de provincie Overijssel een subsidie van €70.000 worden aangevraagd. De restantkosten bedragen daarmee €227.517. Vanuit de programmagelden Leefomgeving van de Toekomst is reeds € 137.517 gereserveerd voor het SMP. De resterende kosten zijn in het programmajournaal 2025 opgenomen.

De aanvullende of structurele kosten voor monitoring, beheer en aanvullende voorzieningen worden bepaald op basis van de uitkomsten van het onderzoek en t.z.t. voorgelegd om op te nemen in de reguliere onderhoudsbudgetten voor openbare ruimte en vastgoed.

Actielijn 2

Opwek - Duurzame energievoorziening

Actielijn 2 In Nederland hebben we als doel om in 2030 met zon en wind op land 35 TWh aan elektriciteit op te wekken. Binnen de RES Twente hebben de partners een gezamenlijk doel van 1,5 TWh gesteld voor de opwek van elektriciteit op basis van wind- en zonne-energie. In de gemeente Tubbergen werken wij samen met de gemeenten Dinkelland, Losser en Oldenzaal om onze doelstellingen te bereiken. In de RES Twente 1.0 is afgesproken dat deze gemeenten samen 225 GWh aan duurzame energie willen opwekken in 2030. In het energiegebied Almelo-Tubbergen-Twenterand (ATT) is een gezamenlijke opgave voor wind van 120 - 180 GWh afgesproken, waarvan maximaal 40 GWh voor Tubbergen (2 windturbines). Voor het zoekgebied bij Langeveen is eveneens een maximum afgesproken van 40 GWh (2 windturbines).

Ons doel In 2030 willen we 50% van onze elektriciteit duurzaam opwekken. Wij zetten maximaal in op zon op dak, windenergie, biogas en nieuwe technieken voor energieopwekking.

Hoe leveren we een bijdrage aan Opwek - Duurzame energievoorziening We werken met de volgende pijlers om ons doel te bereiken: 1. Maatschappelijke acceptatie. Creëren van verdergaand bewustzijn onder onze inwoners over de opgave in de energietransitie. Dit doen we door inwoners meer eigenaar te laten zijn van zowel het probleem als de oplossing. Eigenaarschap van inwoners bereik je niet vanzelf. Goede voorlichting (vergroten van kennis, delen van kennis, voorbeelden en ervaringen), betrekken van inwoners bij processen en projecten en het creëren van handvatten om gedrag te veranderen en inwoners te ontzorgen, zijn noodzakelijk.

47

2. Bronnen voor opwek van energie. We zetten allereerst in op zoveel mogelijk zon op dak. Windenergie willen we toestaan binnen de door de gemeenteraad vastgestelde eigen kaders. Daarnaast richten we ons ook op inzet van biogas. We willen de potentie van biogas optimaal benutten door lokale hubs van mono-vergisting te ondersteunen en aan te sluiten bij de regionale ontwikkelingen. We onderzoeken de mogelijkheden van waterstof en benutten waar mogelijk de kansen. We volgen nieuwe ontwikkelingen en technieken op de voet en stellen onze acties bij als zich reële kansen voordoen. 3. Lokale initiatieven in the lead. We faciliteren en ondersteunen kansrijke lokale duurzame initiatieven ten behoeve van een duurzame energievoorziening. Lasten lokaal, dan ook lusten lokaal is een belangrijk uitgangspunt, we streven naar een maximale participatiegraad van inwoners/omgeving binnen eventuele toekomstige projecten (minimaal 50%, bij voorkeur 100%). We benutten de kennis en mogelijkheden van partners in het veld om realisatie van projecten tot stand te brengen. 4. Regionale en grensoverschrijdende samenwerking. We staan als (NOT-)gemeenten allemaal voor dezelfde forse opgave. Vanuit de krachtenbundeling, kennisdeling en coördinatie in de opgaven waar we gezamenlijk voor staan, bereiken we meer dan wanneer iedere gemeente dit voor zich zou doen.

Vanuit het samenwerkingsverband Energie van Noordoost Twente bundelen we de krachten richting de opgaven vanuit de Regio Twente en de Regionale Energie Strategie. 5. Opslag van energie. In de verduurzaming van onze energiebehoefte zijn de huidige technieken afhankelijk van niet continue aanwezige hernieuwbare energiebronnen. Energieopslag kan een middel zijn om vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen. De gemeente wil initiatieven voor energieopslag met een maatschappelijk nut stimuleren.

Actuele ontwikkelingen Biogas We blijven als gemeente positief over de inzet van biogas en groengas. Er is NOT-breed een inventarisatie uitgevoerd over de rol en wijze van ondersteuning door de gemeente bij biogasprojecten. Wisselend rijksbeleid en een ingewikkeld stikstofdossier zorgt ervoor dat biogasprojecten moeilijk van de grond komen. We stimuleren en faciliteren projecten die ondanks alle moeilijkheden toch mogelijkheden zien. Daarnaast kijken we of we aan kunnen sluiten bij een nog te vormen Twentebrede coalitie.

48

Nieuwe technieken en ontwikkelingen We volgen de ontwikkelingen rondom nieuwe technieken en mogelijkheden op de voet en spelen in op kansen daar waar deze zich voordoen. • Waterstof: Waterstof is een energiedrager die voor de verdere toekomst wellicht kansen biedt voor het verwarmen van woningen en gebouwen, en mogelijk voor opslag van energie. We hebben een inventarisatie uitgevoerd welke zicht geeft op kansen om waterstof als energiedrager/bron in te zetten voor de gemeente Tubbergen. We kijken o.a. of we regionaal vraag en aanbod kunnen koppelen en kijken of daarmee kansen ontstaan voor lokale en regionale waterstofprojecten. We houden ontwikkelingen in de gaten en spelen daarop in wanneer nodig. • Kernenergie: Op verzoek van de provincie is op basis van de kennissessie een notitie over de toepassing van kernenergie in Nederland en de perspectieven voor SMRs geschreven. Deze kleine kerncentrales bevinden zich nu in de ontwikkelfase en moeten de zogenaamde ‘demonstratiefase’ nog doorlopen. Hoewel realisatie nog niet direct op korte termijn te verwachten is, volgen we de ontwikkelingen rondom de SMRs . Zodra een volgend concreet stadium bereikt wordt, wordt dit thema weer actief besproken in de Provinciale Staten. • Geothermie: De kansen voor diepe geothermie bevinden zich onder andere in de Tubbergen, de Lutte en Detfurth formaties (zandlagen uit het Carboon tijdperk).

Deze aardlagen zijn in het noorden van Twente aangetroffen en zijn allen (deels) aanwezig onder delen van de Gemeente Dinkelland en daarbuiten. Geothermie is een van de mogelijke alternatieve oplossingen voor de levering van duurzame energie, naast andere duurzame energiebronnen. Deze techniek gaat echter gepaard met significante investeringen, risico’s en technische uitdagingen, maar vooral ook onbekendheid. Daarom worden alle aspecten in kaart gebracht, zodat weloverwogen keuzes gemaakt kunnen worden. Er vindt momenteel een haalbaarheidsonderzoek plaats in de gemeente Dinkelland. We volgen de ontwikkelingen op de voet en spelen in op kansen die zich voor gemeente Tubbergen voordoen.

Actielijn 3

Duurzame Mobiliteit

Ons doel Beter organiseren van slimme, duurzame en zorgeloze mobiliteit zonder emissies.

Hoe leveren we een bijdrage aan Duurzame mobiliteit & (maatschappelijk verantwoord) Inkopen We willen toewerken naar duurzame mobiliteit, zonder uitstoot. Dit doen we door zelf het goede voorbeeld te geven als gemeente en voorop te lopen in de transitie naar duurzame mobiliteit. Ook faciliteren we onze inwoners bij de overgang naar duurzaam vervoer. We werken met de volgende pijlers om ons doel te bereiken: 1. Voorbeeldfunctie. Als gemeente horen we het goede voorbeeld te geven door onze eigen mobiliteit te verduurzamen. Onder meer stellen we een duurzaam mobiliteitsplan met een route voor het verduurzamen van ons eigen vervoer.

49

2. Laadinfrastructuur. Op basis van de laadvisie proberen we in alle kernen de mogelijkheid te bieden voor mensen om op een openbare locatie hun elektrische voertuig op te laden. Op zoveel mogelijk openbare parkeerterreinen in alle kernen willen we de mogelijkheid bieden om elektrisch te laden. We gaan inzetten op het overdekken van parkeerplaatsen met zonnepanelen en laadpunten.

Actuele ontwikkelingen Circulaire economie Het onderwerp Circulaire Economie vormt één van de pijlers van de vrijwillige Twentse milieusamenwerking en is als zodanig vastgelegd in het samenwerkingsprogramma Milieu, Duurzaamheid en Afval (MDA) 2023 en in de gezamenlijke bestuursopdracht MDA 2020-2025. Er is een ‘Startnotitie Circulaire Economie Twentse gemeenten’ opgesteld dat de basis is voor een Koersdocument en Uitvoeringsplan. Het Koersdocument is eind 2024 door het college vastgesteld. Het koersdocument vormt de basis voor invulling en concretisering van het lokale ambitieplan circulaire economie voor de gemeente Tubbergen. Deze wordt in het najaar 2025 voorgelegd aan het college inclusief uitvoeringsplan en financiële consequenties. Koppelkansen Doelstellingen uit het klimaatakkoord staan niet op zichzelf en hebben in veel gevallen ook een relatie hebben met opgaven in andere domeinen. We zetten daarom in op koppelkansen om zowel de opgaven vanuit het klimaatakkoord maar ook andere opgaven te versterken of te versnellen. We zetten onder andere in op koppelkansen met opgaven uit de agrarische sector, openbare ruimte en de fysieke leefomgeving (wonen, nieuwbouw en bestaande (bedrijfs)gebouwen).

50

Programma Positieve Gezondheid Inleiding Positieve Gezondheid Gezond zijn is veel meer dan niet ziek zijn. Gezondheid gaat over sociale, mentale, financiële en fysieke gezondheid. Met deze brede kijk op gezondheid, dragen onderwijs, sport, cultuur, huisvesting, bestaanszekerheid en leefomgeving ook bij aan de gezondheid van onze inwoners. Het is de kunst de factoren die gezondheid negatief kunnen beïnvloeden, zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken en de factoren die een positieve inslag hebben te stimuleren en ondersteunen. Dit doen wij samen met onze inwoners, partners en gebruikers. Met deze bredere benadering willen wij bijdragen aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan en mee te kunnen doen in de eigen omgeving. Én om zo veel mogelijk eigen regie te voeren: van jong tot oud, van welvarend tot arm, van vitaal tot hulpbehoevend. Zo houden we inwoners zo lang mogelijk gezond en de zorg bereikbaar en betaalbaar. We vertalen onze ambities naar drie actielijnen: •

Zorg dichtbij en op orde

•

Gezond in je hoofd en in je vel

•

Iedereen kan en mag meedoen

Doel Onze inwoners zijn in 2026 minimaal even gezond als in 2021 (fysiek, mentaal, sociaal en economisch).

Actielijn 1 Zorg dichtbij en op orde Actielijn 1 Als het gaat om het zorglandschap volgen wij in principe de regio bij regionale en bovenlokale vormen van zorg. Hierbij zullen wij scherp toezien op kwalitatieve zorgaanbieders die vooraf goed worden gecontroleerd op fraude en blijven hierop monitoren. Daar waar onze invloed het grootst is, zetten we op in. Dat is de lokale zorg. Onze ambitie is om de zelfredzaamheid en de eigen regie van de inwoner te ondersteunen. Daar waar nodig door proactiever, preventief en zo vroeg mogelijk met onze partners en inwoners te werken aan gezondheid. Wat een inwoner wél kan, staat hierbij voorop. Wij starten een heroriëntatie op onze lokale zorg- en ondersteuningslandschap om onder meer de verbinding tussen Schakel en de samenleving te verbeteren. We gaan onderzoeken of een zogenaamde dorpsondersteuner hierbij kan helpen. Lokaal richten wij ons op het verbeteren van korte lijnen door middel van een gebiedsgerichte aanpak van de zorg en ondersteuning (van de algemene voorzieningen). Wij sluiten aan en ondersteunen initiatieven uit de dorpen. We richten een leefbaarheidsfonds in voor initiatieven uit de dorpen die een bijdrage leveren aan het bevorderen van de gezondheid (in brede zin). Doel is: menselijkere zorg, efficiënter, effectiever en dichtbij.

51

Verder investeren we in de Praktijkondersteuner GGZ-jeugd, de coördinator externe verwijzer en de Wijk GGD om zorg betaalbaar en bereikbaar te houden. We ondersteunen mantelzorgers zo goed mogelijk. Daarom gaan we ons huidige mantelzorgbeleid evalueren en waar nodig bijstellen. Doel is om de druk op mantelzorgers te verlagen.

Ons doel We spannen ons in om de zorg en ondersteuning beter in te richten vanuit het perspectief van inwoner(s), met eigen regie van de inwoner voorop, dichtbij en met de menselijke maat als uitgangspunt.

Hoe leveren we een bijdrage aan het op orde komen van de zorg voor onze inwoners •

Heroriëntatie zorg en ondersteuningslandschap. Wij starten een heroriëntatie op onze lokale zorgen ondersteuningslandschap om onder meer de ondersteuning dichtbij en gebiedsgericht te organiseren en de verbinding tussen Schakel en de samenleving te verbeteren. We gaan onderzoeken of een zogenaamde dorpsondersteuner hierbij kan helpen.

•

Preventief. We werken preventief en zo vroeg mogelijk in meer samenwerking met onze partners en inwoners aan de zorg en ondersteuning voor onze inwoners.

•

Ondersteunen initiatieven. We ondersteunen initiatieven die een bijdrage leveren aan het bevorderen van de gezondheid (in brede zin).

•

Samenlevingsgericht. We werken samenlevingsgericht. We benutten onze ogen en oren in de wijk beter door proactief in gesprek te gaan met onze uitvoerende partners en inwoners. We delen in deze gesprekken trends en ontwikkelingen, we zijn alert op de samenhang der dingen en toetsen deze aan ons beleid.

•

Mantelzorgers. We gaan mantelzorgers op basis van hun behoefte zo goed mogelijk ondersteunen.

Actielijn 2 Gezond in je hoofd en in je vel Actielijn 2 We zetten in op een gezondere leefstijl voor onze jeugd en inwoners. Dit doen wij, samen met onze inwoners, organisaties en ondernemers door de leefomgeving gezonder te maken op het gebied van voeding, bewegen en ontspanning. Wij zien een forse opgave als het gaat om overgewicht en alcoholgebruik. We zetten samen met onze partners in op onder meer het IJslands model (Opgroeien in een Kansrijke Omgeving). We gaan sport, bewegen en deelname aan cultuuractiviteiten stimuleren door bij te dragen aan een goede infrastructuur qua voorzieningen, beweegmogelijkheden in de openbare ruimte en vitale verenigingen. De eigen kracht van de samenleving staat hierbij voorop en willen we benutten. Tevens reiken we de helpende hand door passende ondersteuning te bieden daar waar nodig. Wij ontwikkelen sport- en cultuurbeleid, omdat wij sport, bewegen en cultuur als een belangrijk middelen zien voor het bevorderen van de gezondheid van onze inwoners. Het eerder ingezette beleid continueren we vooralsnog. Dit geldt eveneens voor het evenementenbeleid. Het belang van tradities, evenementen, materieel en immaterieel erfgoed wordt onderschreven. Ze dragen bij aan de binding in de samenleving. We onderstrepen het belang hiervan voor de gemeente Tubbergen.

52

Ons doel We leveren een bijdrage aan het bevorderen van een gezondere leefstijl en gezondere leefomgeving voor onze inwoners in 2026 in samenwerking met onze inwoners en partners. Onze speciale aandacht gaat uit naar kwetsbare groepen, waarbij de accenten liggen op terugdringen van overgewicht, overmatig alcoholgebruik en mentale gezondheid.

Hoe leveren wij een bijdrage aan Gezond in je hoofd en in je vel •

Van inzicht naar een strategische sport- en cultuuragenda. We hebben zicht op de meest kwetsbare doelgroepen, trends en ontwikkelingen. Deze vormen de basis voor de strategische agenda voor sport en cultuur waar wij uitvoering aan geven

•

Stimuleren gezonde leefstijl en omgeving. We gaan aan de slag samen met inwoners, organisaties en ondernemers met het stimuleren van de gezonde leefstijl en gezonde leefomgeving. Het accent ligt op sport, cultuur, jongeren en overgewicht en overmatig alcoholgebruik.

•

Passende ondersteuning en goede infrastructuur. We brengen het aanbod in beeld en ontwikkelen, op basis van behoefte, samen met onze partners meer/vitalere verenigingen, (collectieve) voorzieningen, ondersteuning en/of interventies.

Actielijn 3 Iedereen kan en mag meedoen Actielijn 3 Voor een inclusievere samenleving doen wij een beroep op de verantwoordelijkheid van de inwoner zelf en de kracht van de samenleving. De kracht van de samenleving is groot en heeft veel waarde. Wij willen voorwaardenscheppend zijn, ontmoeting faciliteren, preventief en proactief te werk gaan. Een toegankelijke en inclusieve samenleving betekent dat iedereen zo zelfstandig en gelijkwaardig mogelijk mee kan doen aan de samenleving. Elke inwoner moet de mogelijkheid hebben mee te kunnen en mogen doen en zich naar eigen vermogen te ontwikkelen. Wij zien vooral een opgave op het gebied van armoede; om proactiever en zo vroeg mogelijk met onze partners armoede onder de inwoners te voorkomen.

Ons doel We spannen ons in voor een inclusievere samenleving waarin iedereen zo zelfstandig en gelijkwaardig mee kan en mag doen aan de maatschappij, waarbij de kracht van de samenleving wordt benut en een beroep wordt gedaan op de verantwoordelijkheid van de inwoner zelf. Onze speciale aandacht gaat uit naar kwetsbare groepen, waarbij het accent ligt op inwoners in armoede.

53

Hoe leveren wij een bijdrage aan het uitgangspunt iedereen kan en mag meedoen •

Van inzicht naar strategische inclusieagenda. We hebben zicht op verschillende vormen van eenzaamheid en armoede per kern of doelgroep. We hebben hierbij aandacht voor de identiteit en cultuur van de betreffende kern. Dit inzicht en de huidige verkenningsrapporten Inclusie vormen de basis van waaruit wij een Inclusie agenda gaan opstellen, met accenten op eenzaamheid en armoede.

•

Faciliteren van ontmoeting. We ondersteunen initiatieven die bijdragen aan een inclusievere samenleving en ontmoeting tussen en door inwoners.

•

Proactief en preventief. We gaan proactief in gesprek met onze partners en inwoners over bestaande activiteiten en voorzieningen over trends en ontwikkelingen binnen het sociale domein. We stimuleren hen waar mogelijk initiatief te nemen om het aanbod af te stemmen op nieuwe (kwetsbare) doelgroepen, waarbij bestaande faciliteiten beter worden benut en waar nodig nieuwe activiteiten en voorzieningen worden toegevoegd.

Actuele ontwikkelingen Toegang tot zorg en ondersteuning Toegang tot zorg en ondersteuning is van onschatbare waarde. Iedereen moet toegang hebben tot goede zorg, hulp en ondersteuning. Dat is belangrijk voor een gezonde en sterke samenleving. Maar de druk op zorg en ondersteuning staat in Nederland al geruime tijd onder druk: er zijn meer inwoners die hulp nodig hebben, terwijl er te weinig beschikbare professionals zijn. Zonder ingrijpen dreigen zorg, hulp en ondersteuning vast te lopen en kan het voorzieningenniveau, dicht bij de inwoners, afnemen. Landelijke ontwikkelingen Op landelijk niveau zijn de afgelopen jaren belangrijke stappen gezet om de zorg toekomstbestendig te maken: •

Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) richten zich op het versterken van preventie en samenwerking in de zorg.

•

Op 3 juli 2025 is dit verder uitgewerkt in het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Dit akkoord wil zorg en ondersteuning voor iedereen toegankelijk houden door nauwe samenwerking tussen het medisch en sociaal domein.

•

Er wordt ingezet op de beweging van zorg naar gezondheid en een gezond, actief leven voor iedereen. Gemeenten spelen hierin een sleutelrol.

•

Ook de hervormingsagenda Jeugd sluit hierbij aan. Deze agenda benadrukt het versterken van de sociale basis, om zware jeugdzorg te voorkomen en ondersteuning bereikbaar te houden.

54

Regionale ontwikkelingen In het vastgestelde regiobeeld Twente zien we een aantal belangrijke trends, namelijk: •

Sterke vergrijzing.