Bijlage Begroting 2026 Tubbergen.pdf

Begroting 2026

Inhoudsopgave Inleiding ......................................................................................................................................................... 5 Leeswijzer ...................................................................................................................................................... 6 Van perspectiefnota 2026 naar begroting 2026 ............................................................................................ 7 Inleiding ...................................................................................................................................................... 7 1. Meerjarig saldo perspectiefnota 2026 .................................................................................................... 7 2. Mutaties bestaand beleid ....................................................................................................................... 8 3. Herzien meerjarig saldo op basis van bestaand beleid ....................................................................... 18 4. Specifieke mutaties .............................................................................................................................. 19 5. Geactualiseerd herzien meerjarig saldo .............................................................................................. 27 6.

Incidenteel beschikbare algemene middelen waaronder de (belangrijkste) reserves ......................... 28 Inleiding ambitiebegroting............................................................................................................................ 32 Programma Leefbare kernen....................................................................................................................... 33 Actielijn 1 Wonen: Perspectief op woningbouw ....................................................................................... 33 Actielijn 2

Economie, arbeidsmarkt, 3 O’s, recreatie en vrijetijdseconomie ...................................... 35

Actielijn 3

Ruimte en maatschappelijke voorzieningen ...................................................................... 37

Programma Buitengebied in Balans ............................................................................................................ 39 Actielijn 1 Agrarische sector: Perspectief bieden aan de agrarische sector ............................................ 39 Actielijn 2 Landschap en natuur ............................................................................................................... 41 Programma Leefomgeving van de toekomst ............................................................................................... 43 Actielijn 1

Verduurzamen - Op weg naar energieneutraal en aardgasvrij wonen en werken ............ 45

Actielijn 2

Opwek - Duurzame energievoorziening ........................................................................... 47

Actielijn 3

Duurzame Mobiliteit ........................................................................................................... 49

Programma Positieve Gezondheid .............................................................................................................. 51 Actielijn 1 Zorg dichtbij en op orde ........................................................................................................... 51 Actielijn 2 Gezond in je hoofd en in je vel ................................................................................................ 52

2

Actielijn 3 Iedereen kan en mag meedoen ............................................................................................... 53 Programma Toekomstbestendige gemeente Tubbergen en ambtelijke organisatie Noaberkracht ............ 58 Actielijn 1 Samenlevingsgerichte bestuursstijl ......................................................................................... 58 Actielijn 2 Een sterk en toekomstbestendig Noaberkracht....................................................................... 61 Actielijn 3 Financieel gezond blijven ........................................................................................................ 63 Basisbegroting ............................................................................................................................................. 65 Programma Bestuur & middelen .............................................................................................................. 65 Programma Dienstverlening & burgerzaken ............................................................................................ 69 Programma Veiligheid .............................................................................................................................. 71 Programma Openbare ruimte & mobiliteit ................................................................................................

76 Programma Economie.............................................................................................................................. 79 Programma Onderwijs.............................................................................................................................. 82 Programma Sport & accommodaties ....................................................................................................... 86 Programma Cultuur & recreatie ............................................................................................................... 89 Programma Sociaal domein ..................................................................................................................... 91 Programma Milieu .................................................................................................................................. 100 Programma Volkshuisvesting & ruimtelijke ordening ............................................................................. 103 Paragrafen ................................................................................................................................................. 107 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................................

117 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................................. 129 Financiering ............................................................................................................................................ 138 Verbonden partijen ................................................................................................................................. 143 Grondbeleid ............................................................................................................................................ 147 Bedrijfsvoering ........................................................................................................................................ 156 Wet Open Overheid (WOO) ................................................................................................................... 157 Financiele begroting .................................................................................................................................. 159 Overzicht baten en lasten ...................................................................................................................... 159 Overzicht van baten en lasten per programma ...................................................................................... 161

3

Overzicht algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien .......................................................................... 165 Staat van incidentele baten en lasten .................................................................................................... 166 Structureel begrotingssaldo Tubbergen ................................................................................................. 173 Meerjarenbalans ..................................................................................................................................... 174 Overzicht taakvelden .............................................................................................................................. 176 Bijlagen ...................................................................................................................................................... 178 Bijlage 1: Overzicht reserves en voorzieningen ..................................................................................... 178 Bijlage 2: Vaststellen begroting .............................................................................................................. 187

4

Inleiding Voor u ligt de begroting 2026 van de gemeente Tubbergen die door het college van Tubbergen aan u als raad aangeboden wordt. Een bijzondere begroting omdat dit de laatste begroting is van de huidige raadsperiode en daarmee ook de laatste begroting van het huidige college. Uiteraard is deze begroting 2026 evenals de vorige begrotingen uit de huidige college- en raadsperiode gebaseerd op het Coalitieakkoord gemeente Tubbergen 2022-2026 met de naam "En noe, met mekaar, vedan!". Het zogenaamde ambitiedeel van deze begroting is gebaseerd op de volgende 5 opgaven uit dit coalitieakkoord: •

Leefbare kernen

•

Buitengebied in Balans

•

Leefomgeving van de toekomst

•

Positieve gezondheid

•

Toekomstbestendige gemeente Tubbergen en ambtelijke organisatie Noaberkracht

Daarnaast heeft in deze begroting 2026 een nadere uitwerking van een aantal kaders en richtingen uit de perspectiefnota 2026 plaatsgevonden. Als eerste hebben we stilgestaan bij de voortgang van de uitgewerkte zoekrichtingen naar concrete maatregelen zoals vastgesteld in de perspectiefnota 2026. Het blijkt dat de taakstelling op het muziekonderwijs door ons wat te hoog is ingeschat. Gesprekken met betrokkenen en vertegenwoordigers uit de Tubbergse muziekwereld wijzen uit dat een structurele bezuiniging van € 45.000 op het muziekonderwijs vanaf het jaar 2027 maximaal haalbaar is. De verdere structurele oploop vanaf het jaar 2028 met nogmaals € 45.000 structureel is niet realistisch en merken wij aan als zogenaamd besparingsverlies. Een tweede belangrijk punt in deze begroting 2026 betreft de verdere uitwerking van de financiële problematiek Stichting Sport en Recreatie Tubbergen (SSRT). Na beschrijving van deze problematiek in de perspectiefnota 2026 en een eerste presentatie van mogelijke verbeteringen door de directeur van SSRT hebben we in deze begroting 2026 voorstellen opgenomen die moeten leiden tot een reële en toekomstbestendige exploitatie van SSRT Tot slot geven we in deze begroting 2026 verder richting aan de realisatie van een Multifunctionele Sportaccommodatie (MSA) De Ransuil in Geesteren.

Al met al is het college van mening dat met deze begroting 2026 op een goede manier invulling wordt gegeven aan de gestelde richtingen en kaders uit de perspectiefnota 2026.

5

Leeswijzer In deze leeswijzer wordt een aantal zaken toegelicht zodat u de begroting makkelijker kunt lezen. Allereerst een korte toelichting op de opbouw van de begroting. De begroting bestaat uit de volgende onderdelen: 1. De 5 opgaven uit het coalitieakkoord (de ambitiebegroting) 2. Basisbegroting: hierin komen alle reguliere en jaarlijks terugkerende zaken aan de orde. 3. De verplichte paragrafen 4. De financiële begroting 5. Bijlagen Er is een wederzijds relatie tussen de ambitiebegroting en de basisbegroting. Er zijn namelijk zaken vanuit de basisbegroting die een directe link met de ambitiebegroting hebben en vice versa. •

Projecten die voortkomen uit ambities kunnen na uitvoering en afronding structurele lasten met zich meebrengen in de beheerfase. De financiering van het project vindt plaats vanuit de ambitiebegroting (incidenteel), terwijl de structurele lasten afvloeien naar de basisbegroting en een plek krijgen onder een van de elf programma's.

•

Activiteiten en inspanningen (reguliere capaciteit en middelen) vanuit de basisbegroting kunnen bijdragen aan het bereiken van de doelen in de ambitiebegroting. Daarnaast kan ook (reguliere) capaciteit aan de basisbegroting worden onttrokken om te worden ingezet voor de ambities (projecten en processen).

6

Van perspectiefnota 2026 naar begroting 2026 Inleiding Om een gestructureerd beeld te geven van de opbouw en het verloop van het meerjarige saldo volgen we onderstaande opzet: Allereerst ziet u in paragraaf 1 het beginsaldo van deze begroting 2026 weergegeven. Dit saldo vindt zijn oorsprong in de perspectiefnota 2026 en vormt de basis waarmee verder wordt gewerkt. In paragraaf 2 schetsen we het beeld van het ontstaan van het begrotingssaldo aan de hand van de zogenaamde mutaties op de uitvoering van het bestaande (dus vastgestelde) beleid. Het herzien meerjarig saldo is vervolgens weergegeven in paragraaf 3. In paragraaf 4 zijn de specifieke mutaties weergegeven gevolgd door het geactualiseerde herziene meerjarige saldo in paragraaf 5. Tot slot worden in paragraaf 6 de incidenteel beschikbare algemene middelen waaronder de (belangrijkste) reserves besproken en toegelicht.

1. Meerjarig saldo perspectiefnota 2026 Zoals u van ons gewend bent, zoeken we in elk van de P&C-documenten in financiële zin aansluiting bij het laatst vastgestelde document. Voor de begroting 2026 betekent dit dat we aansluiting zoeken bij het saldo van de perspectiefnota 2026. Stand perspectiefnota 2026 Tubbergen Herzien meerjarig saldo Tubbergen perspectiefnota 2026

2026

2027

2028

2029

15

462

-178

31

In het herziene meerjarig saldo uit de perspectiefnota 2026 is ook de financiële vertaling van de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk opgenomen. In deze Voorjaarsnota 2025 geeft het Rijk aan dat ze budget heeft gevonden om de gemeenten enigszins tegemoet te komen. op het gebied van de jeugdzorg. Het slechte nieuws is dat dit de gemeenten voorlopig alleen lijkt te helpen voor de jaren 2025, 2026 en 2027. Vanaf 2028 gaat het Rijk ervan uit dat gemeenten aanzienlijke besparingen op de jeugdzorg kunnen realiseren en daarom worden gemeenten fors gekort vanaf 2028.

7

Het zogenaamde “ravijnjaar” wordt dus niet opgelost maar verschoven van 2026 naar 2028. De exacte financiële gevolgen van de Voorjaarsnota van het Rijk worden door het Rijk verwerkt in de meicirculaire 2025 van het gemeentefonds. Deze circulaire nemen wij niet mee bij het opstellen van de perspectiefnota 2026 maar betrekken we bij het opstellen van de begroting 2026. Gezien de impact van de besluitvorming op het gebied van jeugd hebben we ervoor gekozen om het onderdeel uit de Voorjaarsnota 2025 van het rijk wat betrekking heeft op jeugd wel mee te nemen in de perspectiefnota 2026. Ook de uitwerking van de verschillende zoekrichtingen naar concrete maatregelen die moeten leiden tot een sluitende meerjarenbegroting (de zogenaamde stap 2) zijn volledig financieel vertaald in het herziene meerjarige saldo uit de perspectiefnota 2026. Bij dit herziene meerjarige saldo uit de perspectiefnota 2026 wordt er dus van uitgegaan dat alle uitgewerkte zoekrichtingen naar concrete maatregelen volledig worden gerealiseerd. Eventuele afwijkingen of aanpassingen die leiden tot mogelijke besparingsverliezen dienen te worden voorzien van specifieke besluitvorming. Dit nemen we mee bij de paragraaf specifieke mutaties.

Tot slot is het van belang vast te stellen dat de, in de perspectiefnota 2026 benoemde, financiële problematiek Stichting Sport en Recreatie Tubbergen in financiële zin niet meerjarig is vertaald. De besluitvorming uit de perspectiefnota 2026 betrof immers een incidentele oplossing voor het jaar 2025. Mogelijke aanvullende subsidiëring is in de vastgestelde perspectiefnota 2026 afhankelijk gesteld van de uitwerking van het verbeterplan door SSRT. De uitwerking van dit verbeterplan en de financiële gevolgen daarvan treft u aan in de paragraaf specifieke mutaties. In het geactualiseerde herziene meerjarige saldo zoals dat met de kennis van nu kan worden weergegeven is geen (financiële) ruimte opgenomen voor nieuwe ambities, nieuw beleid of verdere intensiveringen van beleid. Mogelijke ruimte hiervoor zal gevonden moeten worden door bestaand beleid te schrappen of te extensiveren. Dus er is pas ruimte voor nieuw beleid als oud beleid wordt geschrapt/geëxtensiveerd (nieuw voor oud).

2. Mutaties bestaand beleid In deze paragraaf treft u een overzicht aan van de verschillende mutaties op basis van bestaand beleid. Dit kunnen autonome ontwikkelingen zijn of zaken waarover reeds besluitvorming heeft plaatsgevonden. Mutaties bestaand beleid

2026

2027

2028

2029

- Hogere algemene uitkering

2.601

2.368

1.314

1.456

- Te ramen (stel)posten

-2.260

-2.143

-1.133

-1.294

- Te ramen taakmutaties

-16

-13

-13

-13

Mei circulaire

8

Rente (schatkistbankieren)

75

Sociaal Domein - jeugd

-750

-750

-750

-750

- WMO

-60

-60

-60

-60

- inzet stelpost demografische ontwikkelingen WMO

60

60

60

60

- inzet stelpost inkoop en reële tarieven

400

400

400

400

Onroerend Zaak Belasting (OZB)

110

120

125

130

Beschermd wonen

144

144

144

144

Hogere doorbelasting uren en rente

45

95

140

140

Centrumontwikkeling - stelpost kapitaallasten

384

- kapitaallasten voorbereidingskrediet

-82

- storten in reserve centrumontwikkeling

-302

Specifieke uitkering BTW Sport

78

15

28

20

overige kleine(re) verschillen

-5

-4

8

-5

Totaal mutaties bestaand beleid

422

232

263

228

9

Meicirculaire 2025 Meestal verschijnen jaarlijks drie circulaires. In mei, september en december. Mei geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de Rijksoverheid, september van de vertaling van de Miljoenennota, december rondt het uitkeringsjaar zoveel mogelijk af. De meicirculaire heeft als basis de Voorjaarsnota van de Rijksoverheid en bevat ook de formele verwerking van het schrappen van de oploop van de opschalingskorting. We hanteren de lijn dat de meicirculaire van jaar T de basis is voor de begroting van jaar T+2 en dat de septembercirculaire van jaar T de basis is voor perspectiefnota van jaar T+1. Deze bestendige gedragslijn zijn we ook overeengekomen met onze toezichthouder, de provincie Overijssel. De hoogte en omvang van de algemene uitkering uit de meicirculaire 2025 laat het volgende meerjarige verloop zien: gemeente Tubbergen

2026

2027

2028

2029

stand december circulaire 2024

38.054

39.007

40.025

41.259

stand mei circulaire 2025

40.655

41.375

41.339

42.715

Saldo

2.601

2.368

1.314

1.456

Deze hogere algemene uitkering wordt naast het aanpassen van de volumeontwikkelingen op grond van de ontwikkeling van het Bruto Binnenlands product (BBP) over een 8-jaarsgemiddelde en het aanpassen van de loon- en prijsontwikkelingen vooral veroorzaakt door extra geld voor de jeugdzorg, de Omgevingswet en een hogere integratie-uitkering Participatie. Voor een aantal van deze zaken hadden we stelposten geraamd of moeten we nu stelposten ramen. Daarnaast is in de meicirculaire 2025 ook de integratie-uitkering participatie naar boven bijgesteld en zijn een aantal zogenaamde taakmutaties verwerkt. Te ramen (stel)posten In onderstaande tabel wordt het effect van de meicirculaire op de diverse stelposten weergegeven:

10

te ramen (stel)posten

2026

2027

2028

2029

- afboeken stelpost vergoeding jeugd

-1.478

-1.411

-570

-605

- ramen eigen bijdrage jeugd

220

225

- ramen sturen op trajectduur jeugd - stelpost

58

59

-

-

- uitstel vervanging abonnementstarief Wmo

-186

- stelpost indexatie WMO demografie

-30

-60

-90

-90

- stelpost areaalaanpassing

-10

-20

-30

-40

- stelpost looncompensatie

-51

-138

-196

-296

- stelpost prijscompensatie

-337

-352

-359

-364

-

-15

-30

-45

-168

-147

-136

-138

-2.260

-2.143

-1.133

-1.294

- stelpost verbonden partijen - participatie Totaal te ramen (stel)posten (afboeken stelpost) vergoeding jeugd

In de meicirculaire 2025 zijn meerdere taakmutaties opgenomen waarvoor stelposten waren opgenomen. Het betreft de volgende taakmutaties: demping terugval gemeentefonds, tekorten voor rekening Rijk, Groeipad maatregelen Hervormingsagenda, indexeren opbrengst Hervormingsagenda en Hervormingsagenda Jeugd Aanvullende Post.

11

Wij hebben hier een stelpost voor opgenomen. Deze stelpost kan nu worden geschrapt omdat de algemene uitkering inderdaad is bijgesteld. Hieronder een korte toelichting op de taakmutaties vallend onder het cluster Jeugd die verband houden met de af te boeken stelpost, te beginnen met een tabel met bedragen die voortvloeien uit de meicirculaire 2025. voor Tubbergen

2026

2027

2028

2029

1. demping terugval gemeentefonds

347

375

374

385

2. tekorten voor rekening rijk

363

373

381

390

3. groeipad maatregelen HA

431

397

4. eigen bijdrage jeugdzorg

-220

-225

5. sturen op trajectduur jeugdzorg

-58

-59

6. indexeren opbrengst HA

-429

-439

7. HA jeugd aanvullende post Totaal

289

223

262

293

1.430

1.368

310

345

Zoals uit de tabel valt af te lezen ontvangt de gemeente Tubbergen voor het jaar 2026 een extra bedrag voor "jeugd" via de algemene uitkering van € 1.430.000. Vooruitlopend op deze daadwerkelijke toevoeging aan de algemene uitkering via de meicirculaire 2025 hadden we reeds een stelpost opgenomen voor een totaalbedrag van € 1.478.000. Deze stelpost boeken we nu af wat voor het jaar 2026 een kleine tegenvaller oplevert van € 48.000 (€ 1.430.000 -/- € 1.478.000). Vanaf het jaar 2028 is er sprake van een kleine meerjarige meevaller. Hierbij moet echter wel worden opgemerkt dat de onzekerheid over de benoemde ramingen vanaf 2028 wel fors is. Zeker de voorgenomen invoering van de eigen bijdrage en het indexeren van de opbrengsten van de Hervormingsagenda Jeugd zijn met de nodige onzekerheden omgeven. Vandaar ook dat wij via de VNG aandacht bij het Rijk blijven vragen voor een rechtvaardige financiering van de Jeugdwet.

12

Uitstel vervanging abonnementstarief WMO In de Voorjaarsnota 2023 is besloten dat het abonnementstarief in de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 2015 wordt afgeschaft en dat in de plaats daarvan vanaf 2026 de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo opnieuw wordt ingevoerd. Hiervoor wordt het wetsvoorstel Vervanging abonnementstarief Wmo 2015 voorbereid. De inwerkingtreding van deze wet is nu voorzien per 1 januari 2027 in plaats van per 1 januari 2026. Dat betekent dat de besparing van € 225 miljoen voor het jaar 2026, die in de Voorjaarsnota 2023 in het gemeentefonds is verwerkt, vervalt. Voor de gemeente Tubbergen komt dit neer op een bedrag van € 184.000 in 2026. De hiervoor opgenomen stelpost wordt aangepast.

Stelpost indexatie WMO demografie Met de VNG is afgesproken dat in de toekomst (een nader te bepalen deel van) de Wmo niet langer via de algemene uitkering van het Gemeentefonds gaat, maar via een aparte financiering. Afhankelijk van de gekozen bekostigingsvorm wordt een passende geobjectiveerde indexering onderzocht die ook rekening houdt met kostenontwikkeling en demografie/vergrijzing. Vooruitlopend op de uitwerking is bij Voorjaarsnota 2024 op de Aanvullende Post een jaarlijkse tranche van € 75 miljoen vanaf 2026 oplopend tot € 300 miljoen in 2029 gereserveerd voor een aanvullende indexering voor demografie. Hiervan is reeds melding gemaakt in de perspectiefnota 2025. Het kabinet heeft deze middelen inmiddels overgeheveld naar het gemeentefonds. Voor Tubbergen gaat het om een bedrag van € 60.000 in 2026 oplopend naar en structureel bedrag van € 254.000 vanaf 2029. Bij de septembercirculaire 2024 is besloten voor deze bedragen vooralsnog een stelpost te ramen en deze te betrekken het opstellen van de komende jaarbegrotingen. In de perspectiefnota 2026 is de helft van deze stelpost ingezet ter dekking van het meerjarige begrotingstekort. Inmiddels blijkt echter dat het aantal ouderen, waar we in de algemene uitkering rekening mee hielden, fors hoger is dan we eerder dachten en hebben geraamd.

Vandaar dat we de stelpost indexatie Wmo demografie weer terugbrengen naar het oorspronkelijke niveau. Stelpost areaalaanpassing De aantallen waar in de meicirculaire 2025 mee wordt gerekend liggen wat hoger dan onze eerdere ramingen. Dit levert een wat hogere algemene uitkering op maar we weten ook dat door de toename van het areaal ook onze kosten toenemen. Vandaar dat we onze stelpost areaalaanpassing wat naar boven bijstellen. Stelposten loon- en prijscompensatie en verbonden partijen De indexcijfers uit de meicirculaire 2025 zijn licht hoger dan de cijfers uit de septembercirculaire 2024. Wij hebben onze (meerjarige) stelposten aangepast aan deze meest actuele cijfers.

13

Participatie De omvang van de integratie-uitkering Participatie wijzigt als gevolg van de toekenning van de loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 102,4 miljoen in 2025, aflopend naar € 84,9 miljoen in 2030). Daarnaast zijn er twee beleidsmatige toevoegingen: een nieuw structureel budget voor de sociale infrastructuur en een incidentele compensatie voor de afschaffing van het lage-inkomensvoordeel voor gedetacheerden in de Wsw. Voor de gemeente Tubbergen gaat het om de volgende bedragen: € 188.000 in 2025, aflopend naar € 138.000 in 2029. Conform bestaand beleid voegen wij deze hogere uitkering met ingang van het jaar 2025 toe aan de raming voor participatie/sociale werkvoorziening. Taakmutaties In de meicirculaire zijn ook een aantal taakmutaties opgenomen. Taakmutaties zijn middelen die met een bepaald oogmerk aan het gemeentefonds zijn toegevoegd of onttrokken, maar waar geen bestedingsverplichting aan ten grondslag ligt. Wanneer ze nieuw zijn worden ze eenmalig afzonderlijk benoemd om inzicht te creëren waaraan het Rijk meer of minder geld gaat besteden. Maar het uitgangspunt van de gehele algemene uitkering is en blijft dat de middelen vrij aanwendbaar zijn. Binnen de gemeente Tubbergen kennen we de lijn dat voor deze taakmutaties een stelpost wordt opgenomen in afwachting van te ontwikkelen beleid.

Zodra door college en raad wordt ingestemd met het ontwikkelde beleid kan een beroep worden gedaan op deze stelpost(en). Indien ervoor wordt gekozen geen beleid te ontwikkelen dan kan de stelpost vrijvallen ten gunste van de algemene middelen. Er zijn een aantal kleine taakmutaties maar ook een aantal wat grotere die hierna worden benoemd en toegelicht. te ramen taakmutaties

2026

2027

2028

2029

Kinderopvang pleegouders

-3

-3

-3

-3

Aanpassing regeling dienstverlening aan huis

-2

-2

-2

-2

jeugdhulp kinderen in AZC

-4

-4

-4

-4

Armoedebestrijding kinderen

-4

-4

-4

-4

Antidiscriminatie voorzieningen

-3

Totaal te ramen taakmutaties

-16

-13

-13

-13

14

Kinderopvang pleegouders Er is per 2025 structureel € 2,5 miljoen beschikbaar voor de vergoeding van bijzondere kosten aan pleegouders in het vrijwillig kader. Dit zal ook gepaard gaan met een wijziging van de Regeling Jeugdwet. Voor de gemeente Tubbergen komt dit neer op een bedrag van € 3.000 per jaar. Aanpassen regeling dienstverlening aan huis Vanaf 1 januari 2026 valt het persoonsgebonden budget (pgb) niet meer onder de Regeling dienstverlening aan huis (Rdah). Dit betekent dat pgb-budgethouders, afhankelijk van het type arbeidscontract, zowel de premieafdrachten als de doorbetalingen bij ziekte binnen hun pgb-budget moeten bekostigen. In sommige gevallen kan dit ertoe leiden dat het pgb-budget van de budgethouder niet toereikend is, en dat de budgethouder ook niet de ruimte ervaart om de zorgvraag aan te passen. Hiervoor is vanaf 2026 structureel € 1,8 miljoen beschikbaar. De bijbehorende middelen worden toegevoegd aan het cluster Individuele voorzieningen Wmo. Voor de gemeente Tubbergen komt dit neer op een bedrag va € 2.000 per jaar (vanaf 2026). Jeugdhulp kinderen in AZC In de septembercirculaire 2018 zijn gemeenten geïnformeerd dat zij vanaf 2019 volledig verantwoordelijk worden voor de organisatie en financiering van jeugdhulp, inclusief de jeugd-ggz, aan kinderen in een asielzoekerscentrum (AZC). Hiervoor is structureel € 5,1 miljoen beschikbaar.

Voor de gemeente Tubbergen komt dit neer op € 4.000 per jaar. Armoedebestrijding kinderen In de decembercirculaire 2016 zijn gemeenten geïnformeerd over de € 85 miljoen die vanaf 2017 structureel beschikbaar is gesteld voor de bestrijding van de gevolgen van armoede onder kinderen. Jaarlijks vindt in de meicirculaire actualisatie plaats van de verdeling voor het jaar t+1 en verder. De middelen worden verdeeld op basis van CBS-gegevens over kinderen met een kans op armoede. Voor de gemeente Tubbergen komt dit neer op een bedrag van € 4.000 per jaar vanaf 2026. Antidiscriminatievoorzieningen Gemeenten en hun antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s) werken samen als het gaat om de preventie van discriminatie op lokaal niveau. Voor de kerntaken van de ADV’s krijgen gemeenten sinds 2009 structureel geld via de algemene uitkering van het gemeentefonds. Net als in 2024 krijgen gemeenten in 2025 en 2026 middelen om méér aan preventie te kunnen doen. Hiervoor is in 2025 en 2026 jaarlijks € 2,5 miljoen beschikbaar. De middelen worden verdeeld op basis van een vast bedrag per inwoner van € 0,14. Voor de gemeente Tubbergen komt dit neer op een bedrag van € 3.000 in 2025 en 2026. Rente (schatkistbankieren) De renteopbrengsten vanuit schatkistbankieren (overtollige liquide middelen die verplicht bij het Rijk worden belegd), leveren een meevaller op van € 75.000.

15

Sociaal Domein - jeugd en stelpost Binnen de jeugdhulp zien we een aanzienlijke toename van zowel het aantal jeugdigen dat gebruikmaakt van maatwerkvoorzieningen als het aantal dat, door de afbouw van gesloten jeugdzorg, is aangewezen op duurdere inkoop van passende jeugdhulp bij de door ons gecontracteerde partijen of zijn we genoodzaakt het Landelijk Transitie Arrangement (LTA) in te zetten. Deze ontwikkelingen brengen hogere kosten per jeugdige met zich mee, die vooraf niet kunnen worden ingeschat. Naast de volumegroei speelt ook het prijseffect/indexatie een belangrijke rol. Door het nieuwe contract per 2025 vallen de tarieven hierdoor hoger uit, wat resulteert in een aanzienlijke kostenstijging. Daarbij zien we een ongewenste verschuiving: het aantal jeugdigen met zware en complexe zorgtrajecten – waaronder behandeling, wonen, crisiszorg en het voorkomen van uithuisplaatsingen – is fors gestegen, terwijl het gebruik van lichtere en goedkopere vormen van hulp (zoals therapie) juist is afgenomen. Alle benoemde facetten leiden in 2026 tot een substantieel onvoorzien tekort van circa € 750.000 en vraagt dus om bijstelling van de ramingen.

Hoewel deze stijging deels het gevolg is van niet te voorspellen externe ontwikkelingen (uitzonderlijke zorgtrajecten) die niet voorkomen kunnen worden, onderstreept dit de noodzaak van een gezamenlijke verantwoordelijkheid van gemeenten, scholen, huisartsen, wijkteams en maatschappelijke organisaties. Vroegtijdige inzet bij de eerste signalen kan escalatie, zwaardere en duurdere zorg voorkomen. Dit vraagt om blijvende aandacht en verdere samenwerking in de komende jaren. In het meerjarig perspectief was rekening gehouden met de gestegen prijzen en de gevolgen van het nieuwe inkoopmodel middels een stelpost. Deze stelpost wordt nu ingezet voor een bedrag van € 400.000. Het restant van deze stelpost ten bedrage van € 203.000 houden we nog achter de hand omdat we de exacte impact van het nieuwe inkoopmodel pas op 1 januari 2026 volledig in beeld hebben. Vanaf die datum moeten alle betrokken personen zijn voorzien van een indicatie volgens het nieuwe inkoopmodel. Sociaal domein - Wmo en stelpost De trend is dat (oudere) mensen langer thuis blijven wonen. Een gevolg hiervan is een stijging van het aantal cliënten dat gebruik maakt van Wmo voorzieningen en wat dus ook zorgt voor hogere kosten. Vooralsnog gaan we uit van een structurele kostenstijging vanaf het jaar 2026 van € 60.000. Dekking van deze meerkosten vinden we in de stelpost indexatie Wmo demografie.

Dit is een stelpost die is gevormd vanuit de extra middelen die het rijk beschikbaar heeft gesteld omdat de kosten van de Wmo op grond van demografische ontwikkelingen (meer ouderen) sneller stijgt dan de compensatie vis de algemene uitkering Onroerende zaakbelasting Door een hogere groei van het aantal woningen pakt de opbrengst Onroerendezaakbelasting € 110.000 hoger uit dan eerder werd aangenomen.

16

Beschermd wonen Beschermd Wonen (BW) wordt voor de gemeente Tubbergen uitgevoerd door de centrumgemeente Almelo. De gemeente Almelo ontvangt als centrumgemeente ook de betreffende rijksvergoeding. De afgelopen jaren was er telkens sprake van onderbesteding omdat het niet lukt om het aantal opvangplekken uit te breiden. Dit had tot gevolg dat de gemeente Almelo de resterende middelen volgens de geldende verdeelsleutel terugbetaalde aan de deelnemende gemeenten. Voor het jaar 2026 en verder wordt ook onderbesteding verwacht wat zal leiden tot een overschot op de rijksvergoeding. Op basis van het te verwachten overschot en de verdeelsleutel van 2024 betekent dit een bedrag van € 144.000 voor Tubbergen in 2026. Hogere doorbelasting uren en rente De ontwikkeling van de rente en het feit dat we een deel van onze personele inzet ten laste kunnen brengen van rijksvergoedingen , projecten en kostendekkende activiteiten betekent een voordeel voor de algemene middelen. Centrumontwikkeling - gemeentelijke huisvesting De afgelopen maanden bent u als raad meerdere malen bijgepraat over de stand van zaken centrumontwikkeling in relatie tot de gemeentelijke huisvesting. Tijdens deze momenten is ook stilgestaan bij de benodigde en beschikbare financiële ruimte.

Zo is aangegeven dat de beschikbare structurele meerjarige financiële ruimte in de vorm van een stelpost kapitaallasten oploopt op van € 284.000 in 2024 tot een structureel bedrag van € 484.000 in 2028. In het programmajournaal 32024 is aangegeven dat deze stelpost kapitaallasten in 2024 (nog) niet hoeft te worden aangesproken om de simpele reden dat we (nog) geen investeringen hebben gedaan en er dus ook (nog) geen kapitaallasten zijn. Dit levert dus een incidenteel financieel voordeel op in het jaar 2024. Aangezien een aantal deelprojecten als onderdeel van de Centrumontwikkeling kunnen worden gerealiseerd met eenmalige bijdragen en subsidies hebben we ook behoefte aan incidentele dekkingsmiddelen. Vandaar dat het in de lijn ligt om het incidentele financiële voordeel op de stelpost kapitaallasten Centrumontwikkeling niet terug te laten vloeien naar de algemene middelen maar te reserveren voor een aantal deelprojecten als onderdeel van de Centrumontwikkeling. Hiervoor is de reserve Centrumontwikkeling in het leven geroepen. De vrijval van de betreffende stelpost over het jaar 2024 ten bedrage van € 284.000 is via het programmajournaal 2024 gestort in de nieuwe reserve centrumontwikkeling. In 2025 bestond deze ruimte niet en heeft er geen storting in de reserve centrumontwikkeling plaatsgevonden. Voor het jaar 2026 hebben we de beschikking over een stelpost van € 384.000.

Hier moeten de kapitaallasten (rente en afschrijving) ten bedrage van € 82.5000 behorende bij het beschikbaar gestelde voorbereidingskrediet van € 1,5 miljoen vanaf. Hierna resteert een stelpost van € 301.500 waarvan we verwachten dat we deze in 2026 niet zullen aanspreken voor verdere investeringen. vandaar dat we voorstellen het restant van de stelpost ten bedrage van € 301.500 te storten in de reserve centrumontwikkeling. Specifieke uitkering BTW sport Als gevolg van hogere onderhoudskosten voor de Vlaskoel (zwembad en sporthal) conform het bijgestelde Meerjaren onderhoudsplan voor de sportaccommodaties in eigendom van de gemeente, stijgt ook de teruggave op de specifieke uitkering sport btw.

17

Overige kleine(re) verschillen Het betreft hier meerdere kleine(re)verschillen. 1. Voorgesteld wordt in te stemmen met de aangegeven mutaties op basis van bestaand beleid en deze te verwerken in het herziene meerjarige saldo

3. Herzien meerjarig saldo op basis van bestaand beleid Herzien meerjarig saldo op basis van bestaand beleid Rekening houdend met de mutaties op basis van bestaand beleid uit de vorige paragraaf ontstaat het volgende herziene meerjarige saldo:

Herzien meerjarig saldo Tubbergen

2026

2027

2028

2029

Herzien meerjarig saldo Tubbergen perspectiefnota 2026

15

462

-178

31

Totaal mutaties bestaand beleid

422

232

263

228

Herzien meerjarig saldo na mutaties bestaand beleid

437

694

85

259

Zoals bij de mutaties bestaand beleid reeds is toegelicht wordt de verbetering van het herziene meerjarige saldo vooral veroorzaakt door een voordelig effect vanuit de meicirculaire 2025 maar zijn er ook hogere lasten binnen het Sociaal Domein, met name jeugd.

Voorgesteld wordt in te stemmen met het herziene meerjarige saldo na mutaties bestaand beleid

18

4. Specifieke mutaties Specifieke mutaties In deze paragraaf staan we stil bij ontwikkelingen die verder gaan dan het bestaande (dus vastgestelde) beleid maar wel degelijk omvangrijke financiële consequenties (kunnen) hebben en ook zeker gezien de politiek bestuurlijke impact de nodige toelichting behoeven. Met betrekking tot de begroting 2026 betreft dit de volgende onderwerpen: •

Voortgang uitgewerkte muziekonderwijs

•

Financiële problematiek Stichting Sport en Recreatie Tubbergen (SSRT)

•

Multifunctionele Sportaccommodatie (MSA) De Ransuil

•

SUP vergoeding

•

Lokale lasten

zoekrichtingen

naar

concrete

maatregelen

/

besparingsverlies

Voortgang uitgewerkte zoekrichtingen naar concrete maatregelen/ besparingsverliezen Inleiding In de perspectiefnota 2026 heeft een verdere uitwerking van de zogenaamde stap 2 - op weg naar een sluitende meerjarenbegroting- plaatsgevonden. Concreet komt dit er op neer dat de, bij de begroting 2025 benoemde, zoekrichtingen zijn vertaald naar concrete maatregelen die in totaliteit moeten leiden tot een structurele besparing van bijna € 1,3 miljoen vanaf 2028. De opbouw van deze totale besparing, die taakstellend is verwerkt in het meerjarige saldo, ziet er als volgt uit:

Totaal maatregelen

2025

2026

2027

2028

2029

Totaal maatregelen basisprogramma's

232

312

505

684

684

Totaal maatregelen inkomsten

-

225

225

295

295

Totaal maatregelen Noaberkracht

-

130

217

304

304

232

667

947

1.283

1.283

Totaal

19

Taakstelling muziekonderwijs In deze totale meerjarig oplopende taakstellende besparing is ook een besparing op het muziekonderwijs opgenomen. Deze taakstellende besparing op het muziekonderwijs loopt op van € 45.000 in 2027 naar een structurele besparing van € 90.000 vanaf 2028. In de door de raad in 2024 vastgestelde visie op positieve gezondheid is de jeugd als belangrijke doelgroep aangemerkt. De jeugd moet kunnen opgroeien in een kansrijke omgeving. Zowel sport als cultuur leveren hieraan een positieve bijdrage. Aan muziekonderwijs en muziekverenigingen wordt een structurele subsidie verleend van resp. € 75.000 en € 44.400, totaal € 119.400. Een bezuinigingsmaatregel van € 90.000 betekent dat sprake is van een restantbudget van € 30.000 afgerond. Dit betekent het einde van gesubsidieerd muziekonderwijs in Tubbergen en ook het voortbestaan van muziekverenigingen komt hiermee in het gedrang. Deze maatregel doet geen recht aan de door de raad vastgestelde visies. Door afname van leerlingenaantallen binnen het muziekonderwijs, maar ook door wijzigingen door te voeren in de subsidiesystematiek zijn er financiële mogelijkheden om een bezuinigingstaakstelling van maximaal 45K te behalen. Voorgesteld wordt in te stemmen met een verlaging van de besparing op het muziekonderwijs vanaf het jaar 2028 voor een bedrag van € 45.000.

Hierna resteert een structurele taakstellende besparing op het muziekonderwijs vanaf het jaar 2027 van € 45.000.

Financiële problematiek Stichting Sport en Recreatie Tubbergen (SSRT) Inleiding Zoals in eerdere P&C documenten is aangegeven zit de Stichting Sport & Recreatie Tubbergen (SSRT) financieel in zwaar weer. Door met name hoge energielasten en stijgende personeelskosten zijn de resultaten vanaf 2022 negatief geworden.

20

Extra structurele subsidie en verbeterplan SSRT heeft gemeente Tubbergen begin 2025 verzocht tot een reparatie van het eigen vermogen en een verhoging van de jaarlijkse budgetsubsidie. Gezien de financiële omvang van de problematiek, maar vooral ook de eigen verantwoordelijkheid van de SSRT heeft de raad bij de vaststelling van de perspectiefnota op 8 juli 2025 besloten tot een eenmalige subsidie ter reparatie van het eigen vermogen (€425.000) en voor 2025 eenmalig extra budgetsubsidie (€ 250.000) toe te kennen van € 675.000. Aanvullend zijn de uitvoeringsverplichtingen op de subsidies aan SSRT aangescherpt en is er besloten dat SSRT een verbeterplan opstelt met als doel te komen tot een verbetering van het meerjarig exploitatieresultaat. Op 1 juli 2025 heeft de SSRT een eerste presentatie van het verbeterplan op hoofdlijnen gedeeld met de gemeenteraad. Tijdens deze bijeenkomst hebben de raadsleden kennis genomen van het verbeterplan op hoofdlijnen en is de SSRT meegegeven dat er een verdere concretisering van het verbeterplan wordt verwacht met exploitatieverbeteringen voor het meerjarige tekort. Dit hebben wij als college ook specifiek aan de SSRT meegegeven met als uiterste datum 15 september 2025.

Wij hebben het geconcretiseerde verbeterplan inmiddels ontvangen en geanalyseerd en komen tot de conclusie dat het met een aantal maatregelen die nog genomen moeten worden mogelijk moet zijn om met een aanvullende structurele extra subsidie van € 150.000 per jaar mogelijk moet zijn voor SSRT om een duurzame en toekomstbestendige exploitatie te draaien. Maatregelen - verduurzaming en optimalisatie Maatregelen die nog genomen moeten worden hebben vooral betrekking op het verder verduurzamen van het gebouw en de installaties en het optimaliseren van de installaties. Als eerste zetten we als eigenaar van het gebouw in op het aanleggen van zonnepanelen. De kosten hiervan ten bedrage van € 60.500 dekken we binnen de programmagelden voor duurzaamheid . Hiermee dragen we enerzijds bij aan onze gemeentelijk duurzaamheidsdoelstellingen en anderzijds aan een toekomstbestendige exploitatie van SSRT. Deze investering levert SSRT namelijk aan lagere structurele energielast op van € 15.000. Dit voordeel is reeds verwerkt in het verbeterplan van SSRT. Daarnaast willen we als eigenaar van het gebouw en de installaties inzetten op verdere verduurzaming en optimalisatie van het gebouw en de installaties. We trekken hier een bedrag van € 80.000 voor uit wat op termijn moet leiden tot een voordeel binnen de exploitatie van het zwembad van structureel € 15.000.

Dit te verwachten voordeel is nog niet verwerkt in het verbeterplan van SSRT. Incidentele extra subsidie Aangezien niet alle maatregelen / verbetering per direct effect sorteren stelen we voor om naast het verhogen van de structurele subsidie met een bedrag van € 150.000 ook een extra eenmalige subsidie voor het jaar 2026 beschikbaar te stellen van € 20.000. Dit om de SSRT voldoende tijd te geven om de maateregelen /. verbeteringen uit het verbeterplan door te voeren en te voorkomen dat het eigen vermogen van de SSRT weer in de rode cijfers komt.

21

Voorgesteld wordt in te stemmen met het reserveren van de volgende posten in de begroting 2026 : •

Structurele stelpost hogere subsidie SSRT van € 150.000 en deze te verwerken in het herziene meerjarige saldo

•

Incidentele stelpost van € 80,000 gericht op verdere verduurzaming en optimalisatie van het gebouw en de installaties en deze te verwerken onder de Reserve Incidenteel Beschikbare Algemene Middelen

•

Incidentele stelpost hogere subsidie SSRT van € 20,000 vanwege de gefaseerde uitvoering van de maatregelen / verbeteringen uit het verbeterplan en deze te verwerken onder de Reserve Incidenteel Beschikbare Algemene Middelen

Vervolg Er volgt in 2025 een verder uitgewerkt voorstel over de toekomst van de Stichting Sport en Recreatie Tubbergen (SSRT) waarin dieper wordt ingegaan op (de maatregelen en verbeteringen uit) het verbeterplan . Naast een verdieping van het verbeterplan en een aantal afspraken over de toekomstige subsidiering zal aan de hand van dit voorstel ook een besluit moeten worden genomen over de benodigde middelen. Hierbij kan dan uiteraard een link worden gelegd met de gereserveerde middelen in de begroting 2026

Multifunctionele Sportaccommodatie (MSA) de Ransuil Transformatie sporthal de Ransuil naar een Multifunctionele Sportaccommodatie (MSA) De Ransuil Inleiding Sporthal de Ransuil in Geesteren is bijna 40 jaar oud en wordt nog steeds intensief gebruikt. Overdag door vooral de jeugd van de plaatselijke basisschool. Na de nieuwbouw van de basisschool Aloysius in Geesteren gaan zelfs meer kinderen dan voorheen naar de Ransuil voor bewegingsonderwijs. De school heeft geen eigen gymzaal meer, waardoor leerlingen vanaf groep 3 nu twee keer per week naar de sporthal fietsen. Er zijn dan steeds twee groepen in één zaal. Door de slechte akoestiek leidt dat tot kabaal. Docenten kunnen zich nauwelijks verstaanbaar maken. De directie van de Aloysiusschool heeft ons hier middels een brief op gewezen en om actie gevraagd. Ook is de bijna veertig jaar oude sporthal elke avond in gebruik door volleyballers en handballers. Ze moeten sporten in een slecht geventileerde zaal, die al lang niet meer voldoet aan de eisen van de sportkoepel NOC*NSF. De verwarmingsinstallatie en kleedkamers zijn hard aan vervanging toe. Al met al is het hoog tijd om over te gaan tot vervanging van de huidige sporthal.

De eigenaresse van de sporthal en ondergrond, de stichting sporthal ransuil, heeft aangegeven graag wat verder te willen gaan dan alleen het vervangen van de huidige sporthal en opteert voor het transformeren naar een Multifunctionele (Sport) Accommodatie (MSA). Op deze manier kan namelijk de duurzaamheid en de toekomstbestendigheid worden verbeterd maar ook het ruimtegebrek worden opgelost

22

Multifunctionele (Sport) Accommodatie (MSA). Met het transformeren van de oude Sporthal in Geesteren naar een multifunctionele (sport) accommodatie wordt de leefbaarheid in het dorp en het buitengebied duurzaam versterkt. Door sport, zorg en ontmoeting op één centrale locatie samen te brengen, blijven basisvoorzieningen bereikbaar en wordt sociale samenhang bevorderd. De MSA wordt een laagdrempelige ontmoetingsplek voor jong en oud. Samenvattend vormt MSA De Ransuil een essentiële motor voor vitaliteit, duurzaamheid en economische versterking en draagt zij direct bij aan een leefbaar en toekomstgericht Geesteren. De MSA draagt bij aan de versterking van de sport en sociaal-culturele infrastructuur in Geesteren. Het is een combinatie van nieuwbouw en renovatie. Zo blijft een deel van de buitenmuren staan. De kantine en de oude kleedkamers gaan eraf. Op die plek komen nieuwe kleedkamers. Door de tribune én de kantine naar de eerste verdieping te verplaatsen, ontstaat er ruimte om de zaal te verbreden. Met een extra spant kan de zaal ook worden verlengd. De kosten De totale kosten van de (ver)nieuwbouw en transformatie naar een MSA worden door het bestuur van de stichting geraamd op een bedrag van € 5 miljoen. het bestuur van de stichting heeft de gemeente gevraagd hierin bij te dragen.

Gezien het belang van een dergelijke multifunctionele (sport) accommodatie voor de leefbaarheid in het dorp en buitengebied van Geesteren in samenhang met onze verantwoordelijkheid voor het bewegingsonderwijs zijn wij voornemens ons maximaal in te spannen om toe te werken naar een gemeentelijke bijdrage van maximaal € 3 miljoen. De reeds beschikbare € 1 miljoen voor de realisatie van een Multifunctionele Accommodatie (MFA) in Geesteren uit de reserve coalitieakkoord willen we als eerste "omturnen" naar dekking voor de M SA . Hierna resteert dan nog een uitdaging om € 2 miljoen te vinden. Wij kiezen ervoor om deze inspanning gefaseerd op te bouwen en uit te voeren. De eerste stap willen we reeds in deze begroting 2026 zetten door een aanvullend bedrag van € 0,5 miljoen te reserveren voor de MSA Geesteren en dit bedrag te onttrekken aan de Reserve Incidenteel Beschikbare Algemene Middelen (RIBAM). In de komende P&C documenten komen we met verdere voorstellen om onze inspanning verder (gefaseerd) op te bouwen en uit te voeren. Tot slot zeggen wij u toe dat we nog deze raadsperiode komen met een voorstel betreffende de MSA de Ransuil.

Voorgesteld wordt in te stemmen met de inspanning om gefaseerd toe te werken naar een gemeentelijke bijdrage van maximaal € 3 miljoen voor de Multifunctionele (Sport) Accommodatie (MSA) te Geesteren.

Voorgesteld wordt om de reeds beschikbare € 1 miljoen voor de realisatie van een Multifunctionele Accommodatie (MFA) uit de reserve coalitieakkoord "om te turnen" naar dekking voor de MSA Geesteren

23

Voorgesteld wordt in te stemmen met het aanvullend reserveren van € 0,5 miljoen voor de MSA Geesteren en dit bedrag te dekken uit de Reserve Incidenteel Beschikbare Algemene Middelen (RIBAM)

Single Use Plastic (SUP)-vergoeding en openbare prullenbakkenvergoeding Vanaf 1 januari 2023 geldt de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) voor de opruimkosten voor zwerfafval. De gemeenten ontvangen jaarlijks een vergoeding van producenten (via het Afvalfonds en Rijkswaterstaat) in het kader van de Richtlijn Single Use Plastics (SUP) én voor de verwerking van verpakkingsafval uit openbare prullenbakken (prullenbakvergoeding). Deze vergoedingen zijn bedoeld als compensatie voor de kosten die gemeenten maken voor het opruimen en verwerken van zwerfafval en verpakkingen in de openbare ruimte. Producenten van éénmalige plastic verpakkingen (SUP) zijn sinds 2023 verplicht om bij te dragen aan de kosten die gemeenten maken voor het opruimen van dit afval. Deze vergoeding bedraagt € 2,55 (2024) per inwoner. Voor het 2026 gaan we uit van een vergoeding van € 54.500. Daarnaast ontvangen gemeenten een vergoeding voor de openbare prullenbakken. Deze bijdrage schatten we voor het jaar 2026 in op een bedrag van € 21.000. In totaliteit dus een extra inkomst van € 75.500 die we verantwoorden op het product straatreiniging. Het opruimen en verwerken van zwerfafval en verpakkingen in de openbare ruimte brengt echter ook extra werkzaamheden en kosten met zich mee. Deze extra kosten schatten we als volgt in: - Straatreiniging - Bermen en sloten

€20.000 €20.000

Voor het product straatreiniging kennen we de afspraak dat het saldo van dit product evenredig wordt verdeeld naar afval, riool en de algemene middelen. Dit houdt dat in dat het voordelige saldo op straatreiniging ten bedrage van € 55.500(€ 75.500 -/- € 20.000) voor 1/3 deel (€ 18.500) naar afval en voor 1/3 deel (€ 18.500) naar riool gaat. Dit betekent in beide gevallen een extra inkomst op zowel afval als riool wat leidt tot een positief effect op de hoogte van de tarief voor afval en het rioolrecht. In het onderdeel lokale lasten van deze paragraaf gaan we dieper in op de ontwikkeling van de lokale lasten (druk). Het resterende 1/3 deel (€ 18.500) komt ten gunste van de algemene middelen (de begroting) en staat feitelijk tegenover de extra kosten op bermen en sloten. Voorgesteld wordt in te stemmen met het ramen van de SUP vergoeding, de openbare prullenbakkenvergoeding en de beide uitgavenramingen op straatreiniging en bermen en sloten en de gevolgen daarvan voor de afgesproken doorverdeling van het saldo op straatreiniging

24

Lokale lasten In dit onderdeel 'Lokale lasten' geven we in het kort een overzicht van de gevolgen van de besluitvorming uit deze begroting voor de verschillende tarieven die van belang zijn voor de lokale lasten(druk). Voor het indexeren van de ozb tarieven gaan we uit van het consumentenprijsindexcijfer over de periode juni tot en met juni voorafgaand aan het betreffende begrotingsjaar. Voor het jaar 2025 gaat het dus om het prijsindexcijfer juni 2023 – juni 2024. Deze prijsindex bedraagt 2,9%. Daarnaast is als onderdeel van de besluitvorming uit de perspectiefnota 2024 besloten om qua lokale lasten toe te groeien naar het gemiddelde in Overijssel. Dat betekent de komende jaren een gefaseerde groei van 10%. Dat doen we in drie stappen van 3% (2% uit de perspectiefnota en 1% uit eerder besluitvorming vanaf 2021). Daar komt de besluitvorming uit de perspectiefnota 2026 nog bij. Hier is namelijk als 1 van de maatregelen om te komen tot een sluitende meerjarenbegroting besloten om voor wat betreft de lokale lasten(druk) toe te groeien naar het landelijk gemiddelde. Dit betekende een extra verhoging van de OZB vanaf het jaar 2026 met 4%. Daadwerkelijke besluitvorming hierover vindt van jaar tot jaar plaats in de desbetreffende jaarbegroting.

In totaliteit bedraagt de stijging derhalve 9,9% wat betekent dat de onroerendezaakbelasting voor een woning met een gemiddelde woningwaarde van € 345.000 stijgt van € 407,75 in 2025 naar een bedrag van €448,12 in 2026. Voorgesteld wordt de ozb tarieven voor het jaar 2026 te verhogen zodat een totale meeropbrengst wordt verkregen van 9,9 % ten opzichte van het jaar 2025.

Voor de afvaltarieven hanteren we op basis van bestaand beleid 100% kostendekkendheid. Dat wil zeggen dat we de kosten die we maken voor de afvalinzameling en afvalverwerking doorberekenen in de tarieven. Voor het jaar 2026 worden de verschillende tarieven als volgt vastgesteld: Vastrecht

€ 170

Per lediging 240 liter restafval

€ 10,60

Per lediging 140 liter restafval

€ 6,50

Per aanbieding verzamelcontainer (met een vulopening geschikt voor zakken met maximaal 30 liter)

€ 1,35

Per aanbieding verzamelcontainer (met een vulopening geschikt voor zakken met maximaal 60 liter)

€ 2,70

25

Met ingang van 1 januari 2024 heeft ROVA het boxenmodel ingevoerd. Dit is het financiële afrekenmodel tussen ROVA en haar gemeenten. Via dit model worden de verschillende typen dienstverlening verantwoord en in rekening gebracht. Het nieuwe boxenmodel kent een grotere transparantie qua kostenopbouw voor de dienstverlening die ROVA haar aandeelhoudende gemeenten biedt. De gevolgen van het nieuwe boxenmodel zijn reeds structureel verwerkt in het tarief Afvalstoffenheffing. Naast de financiële vertaling van het boxenmodel (waarvan de gevolgen dus reeds zijn verwerkt in het tarief) laten de kosten van ROVA een lichte stijging zien die past binnen de gemaakte afspraken. Deze kostenstijging wordt echter grotendeels goedgemaakt door hogere opbrengsten. Enerzijds doordat een deel van Single Used Plastics (SUP) vergoeding ten gunste wordt gebracht van het product afval maar vooral door een hoger aantal aansluitingen die worden aangeslagen voor de afvalstoffenheffing. Dit levert al met al een situatie op die maakt dat het vastrecht voor afval met een bedrag van € 2 (van € 173 naar € 175) moet worden verhoogd om te kunnen spreken van 100% kostendekkendheid. De overige tarieven (de bedragen per lediging) laten we ongewijzigd.

Voorgesteld wordt om voor het jaar 2026 in te stemmen met de verhoging van het vastrecht met € 2 per aansluiting.

De hoogte van het rioolrecht is gebaseerd op het Water en Rioleringsplan (WRP) 2025-2030. Belangrijke input voor dit nieuwe GRP zijn de gevolgen van klimaatadaptie en grondwaterproblematiek.. De gestegen prijzen (de inflatie) en de hogere loonkosten (zowel intern als extern) werken ook door binnen in de ramingen voor onderhoud en vervanging Riool. In totaliteit stijgen de kosten voor het jaar 2026 met ongeveer € 150.000. Bij de berekening van deze meerkosten houden we rekening met een bedrag aan onderuitputting van € 100.000 omdat de ervaring leert dat niet alle projecten in het betreffende jaar volledig worden uitgevoerd. Dit heef te maken met de krapte op de arbeidsmarkt (zowel intern als extern) maar ook met de zorgvuldige voorbereiding van de grotere projecten waar we burgers inspraak geven. Gezien de hoogte van de voorziening riolering stellen we voor om een deel van de hogere kosten door te vertalen in het tarief maar ook een deel ten laste te brengen van de voorziening riolering. Een tariefstijging van 5% levert een bedrag aan extra inkomsten op van €120.000. Hiermee komt het kostendekkingspercentage op 98,7% wat betekent dat we voor een bedrag van €34.000 (komt overeen met ongeveer € 4 per aansluiting) een beroep moeten doen op de voorziening. De stijging van de verschillende tarieven met 5%.

betekent voor het belangrijkste tarief - het rioolrecht voor eigenaren een stijging van € 16,00 naar een bedrag van € 329,00. Voorgesteld wordt de hoogte van het rioolrecht voor het jaar 2025 te verhogen met een percentage van 5% en voor een bedrag van € 34.000 een beroep te doen op de voorziening riolering

Samenvattend ontstaat het volgende beeld van de verschillende tarieven en de lokale lastendruk voor het jaar 2026:

26

Begroting 2026 Tubbergen

2024

2025

2026

verschil 2025-2026 in €

in %

OZB (woning € 345.000)

€388,00

€407,75

€448,12

€40,37

9,9%

Rioolrecht eigenaar

€293,80

€313,00

€329,00

€16,00

5,0%

- vastrecht

€167,00

€173,00

€175,00

€2,00

1,2%

- 4 ledigingen restafval (240 liter)

€42,40

€42,40

€42,40

€0,00

0,0%

Totaal

€891,20

€936,15

€994,52

€57,37

6,2%

Afval

Zoals uit vorenstaande tabel blijkt neemt de lokale lasten druk voor een meerpersoonshuishouden met een eigen woning (gemiddelde waarde € 345.000) toe met €58.

5. Geactualiseerd herzien meerjarig saldo Geactualiseerd herzien meerjarig saldo Rekening houdend met de aangegeven en toegelichte maatregelen uit de vorige paragraaf - specifieke mutaties - ontstaat het volgende herziene meerjarige saldo: Herzien meerjarig saldo Tubbergen

2026

2027

2028

2029

Herzien meerjarig saldo Tubbergen perspectiefnota 2026

15

462

-178

31

Totaal mutaties bestaand beleid

422

232

263

228

27

Totaal specifieke mutaties

-150

-150

-195

-195

Herzien meerjarig saldo na intensiveringen

287

544

-110

64

Puur cijfermatig wijst een eerste blik op het herziene meerjarige saldo uit dat er sprake is van een sluitende begroting 2026 met alleen een tekort in het nieuwe "ravijnjaar" 2028 . Vanaf het jaar 2029 lijken we op grond van de thans beschikbare informatie en met de kennis van nu weer te kunnen spreken van een, op termijn, sluitende meerjarenbegroting . Dit betekent dat we met deze begroting 2026 inclusief de meerjarenbegroting 2027-2029 keurig binnen de gestelde kaders en regels blijven en dus naar verwachting onder het reguliere (repressieve) toezicht blijven vallen. In het kader van het InterBestuurlijk Toezicht (IBT) blijft de gemeente Tubbergen oranje kleuren. Wel moeten we concluderen dat in deze meerjarige financiële opzet de uitwerking van de verschillende zoekrichtingen naar concrete maatregelen die moeten leiden tot een sluitende meerjarenbegroting volledig financieel vertaald . Bij dit herziene meerjarige saldo zoals we dat nu presenteren in de begroting 2026 wordt er dus van uitgegaan dat alle uitgewerkte zoekrichtingen naar concrete maatregelen volledig worden gerealiseerd. Eventuele afwijkingen of aanpassingen die leiden tot mogelijke besparingsverliezen zorgen dus voor een verslechtering van het herziene meerjarige saldo. Gezien de zeer beperkte meerjarige ruimte betekent dit dat we daar de komende jaren zeer terughoudend mee om moeten gaan.

Voor de overige uitvoering van ons gemeentelijke takenpakket houdt dat eveneens in dat we de eerste jaren bijzonder "scherp aan de winde moeten zeilen". . Voorgesteld wordt in te stemmen met het herziene meerjarige saldo en het voordelige saldo van het begrotingsjaar 2026 ten bedrage van € 287 .000 te storten in de algemene reserve.

6. Incidenteel beschikbare algemene middelen waaronder de (belangrijkste) reserves Incidenteel beschikbare algemene middelen waaronder de (belangrijkste) reserves In deze paragraaf zoeken we aansluiting bij de gepresenteerde cijfers uit de perspectiefnota 2026. Met deze cijfers als uitgangspunt gaan we daarna de mutaties benoemen en toelichten zodat het meest recente beeld van de incidenteel beschikbare algemene middelen, waaronder de (belangrijkste) reserves ontstaat. Zoals aangegeven nemen we cijfers uit de perspectiefnota 2026 als vertrekpunt.

28

Beschikbare algemene incidentele middelen - P nota 2026

€

- Weerstandcapaciteit ratio 1,5 (algemene reserve)

5.100.000

- Reserve coalitieakkoord 2022-2026

2.793.000

- Reserve incidenteel beschikbare algemene middelen

1.440.500

Totaal Beschikbare algemene incidentele middelen

9.333.500

Algemene reserve Rekening houdend met een aantal mutaties op grond van bestaand beleid en een aantal specifieke raadsbesluiten ontstaat het volgende beeld van de algemeen reserve: Algemene reserve

€

Stand P-nota 2026

5.100.000

Programmajournaal 2025

578.000

Bijstelling winst en verlies grondexploitaties

-341.000

Aanslag vennootschapsbelasting grondexploitaties 2024

-120.000

Voordelig saldo begroting 2026

287.000

Herziene stand algemene reserve